Mürselât Suresi 37. Ayette “O Gün Yalanlayanların Vay Hâline” Uyarısının Konuşma Ve Mazeret İmkânının Kaldırılmasından Sonra Tekrarlanması Ne Anlama Gelir 
Mürselât Suresi 37. Ayet Ne Söyler
Mürselât Suresi’nin 37. ayeti şöyledir:
وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِلْمُكَذِّبِينَ
Türkçeye:
“O gün yalanlayanların vay hâline!”
şeklinde çevrilir.
Bu cümle surede defalarca tekrar edilmiştir.
Fakat 37. ayetteki tekrarın hemen öncesinde çok farklı bir sahne vardır:
İnsanların konuşamadığı,
mazeret ileri sürmelerine izin verilmediğibir hesap anı.
Bu nedenle burada tekrar edilen uyarı, özellikle bahanelerin ve savunmaların sona ermesi üzerine oturur.
Aynı Cümlenin Tekrar Edilmesi Neden Gereksiz Değildir
Çünkü tekrar edilen cümle aynı olsa da öncesindeki bağlam değişmektedir.
Mürselât:
bir konuda delil verir,
bir sahne gösterir,
sonra aynı uyarıyı tekrarlar.
Böylece:
“O gün yalanlayanların vay hâline!”
ifadesi surenin adeta nakaratına dönüşür.
Fakat müzikteki bir nakarat gibi, her tekrar önceki bölümlerin anlamını da yanında taşır.
Bu nedenle 37. ayette duyduğumuz cümle artık surenin başlangıcındaki aynı cümleden çok daha ağırdır.
Bu Tekrarın Hemen Öncesinde Ne Anlatılmıştı
- ayette:
“Bu, onların konuşamayacakları gündür.”
denilmişti.
- ayette ise:
“Kendilerine izin verilmez ki mazeret ileri sürsünler.”
buyrulmuştu.
Ardından 37. ayet gelir:
“O gün yalanlayanların vay hâline!”
Bu sıralama oldukça anlamlıdır.
Önce:
söz kesilir.
Sonra:
mazeret yolu kapanır.
Ardından:
sonucun ağırlığı ilan edilir.
İnsan Dünyada Neden Söze Bu Kadar Güvenir
Çünkü dil insanın en güçlü araçlarından biridir.
İnsan kelimelerle:
kendini savunur,
başkasını ikna eder,
olayları yorumlar,
yanlışını küçültebilir,
haklılığını büyütebilir.
Bazen gerçek davranış ile o davranış hakkında anlatılan hikâye birbirinden çok farklı olabilir.
Mürselât’ın hesap sahnesinde ise bu fark ortadan kaldırılır.
Artık insanın anlattığı hayat değil, yaşadığı hayat önem kazanır.
Mazeretlerin Kapanması Adaletsizlik Anlamına Gelir mi
Hayır.
Kur’an’ın genel anlatısında ilahî hesap, bilgi eksikliğine dayanan bir yargı değildir.
Allah’ın:
insanın şartlarını,
niyetini,
gücünü,
bilgisini,
zorlanıp zorlanmadığını
bildiği kabul edilir.
Dolayısıyla gerçek bir mazeretin bilinmemesi söz konusu değildir.
- ayetin bağlamında kapanan şey, insanın sonradan gerçeği değiştirmek için ürettiği işe yaramaz savunma yollarıdır.
İnsan Kendisine Karşı Bile Savunma Yapabilir mi
Evet.
İnsan bazen başkalarından önce kendi vicdanına mazeret üretir.
“Ben kötü biri değilim.”
“Benim yaptığım çok önemli değildi.”
“Zaten herkes aynısını yapıyor.”
“Asıl suçlu karşı taraftı.”
Bu cümlelerin bazıları belirli durumlarda doğru olabilir.
Fakat sürekli kendimizi haklı göstermek için kullanılıyorsa insan kendi gerçeğine karşı körleşebilir.
Mürselât’ın uyarısı, insanın önce kendi savunma mekanizmalarını sorgulamasına yol açar.
Yalanlama Sadece “Allah Yoktur” Demek midir
Mürselât bağlamında yalanlama özellikle:
kıyametin,
yeniden dirilişin,
hesabın,
ilahî mesajın
reddedilmesiyle ilgilidir.
Fakat Kur’an’ın genel ahlaki bütünlüğü açısından insanın diliyle kabul ettiği bir hakikati davranışlarıyla tamamen yok sayması da düşündürücüdür.
Bir insan:
“Hesap vardır.”
deyip hiçbir hesap yokmuş gibi yaşayabilir.
Bu yüzden inanç yalnızca söylenen cümle değil, insanın hayatındaki karşılığıyla da anlam kazanır.
İnsan Bildiği Bir Gerçeği Neden Davranışlarına Yansıtmaz
Çünkü bilgi ile davranış arasında her zaman otomatik bir bağlantı yoktur.
İnsan:
sigaranın zararlı olduğunu bilip içebilir.
Aşırı harcamanın sorun çıkaracağını bilip yine harcayabilir.
Bir insanı kırdığını bilip özür dilemeyi erteleyebilir.
Aynı şekilde ölümün varlığını bilen insan, hiç ölmeyecekmiş gibi yaşayabilir.
Bu nedenle yalnızca bilmek yeterli değildir.
Bilginin insanın hayatına dönüşmesi gerekir.
“Bir Gün Düzeltirim” Düşüncesi Neden Tehlikeli Olabilir
Çünkü insanın gelecekte ne kadar zamanı olduğunu bilmez.
“Bir gün...”
çok rahatlatıcı bir ifadedir.
Bir gün:
özür dilerim.
Bir gün:
daha iyi biri olurum.
Bir gün:
bu yanlıştan vazgeçerim.
Bir gün:
tövbe ederim.
Fakat Mürselât’ın hesap sahnesi insana şunu hatırlatır:
Bir gün, artık hiçbir şeyin değiştirilemeyeceği güne dönüşebilir.
“Veyl” Bu Noktada Neden Daha Ağır Duyulur
Çünkü insanın önündeki kaçış yolları tek tek kapanmıştır.
Önce cehennem tasvir edilmişti.
Sonra:
korumayan gölge,
dev kıvılcımlar
gösterilmişti.
Şimdi ise:
konuşma ve mazeret imkânı da ortadan kalkmıştır.
Dolayısıyla “veyl” artık yalnızca yaklaşan tehlikeyi değil, insanın sonucu değiştiremeyecek bir durumda oluşunu da ifade eder.
Bu, uyarının psikolojik ağırlığını artırır.
İnsan Konuşamasa Bile Yaptıkları “Konuşabilir” mi
Kur’an’ın genel ahiret anlatısında evet.
Amellerin ortaya çıkarılması,
amel defterlerinin açılması,
bedenin bazı organlarının şahitlik etmesi
gibi tasvirler vardır.
Bu çok güçlü bir düşünce oluşturur:
İnsan sustuğunda bile hayatı sessiz değildir.
Yaptığımız şeyler arkamızda iz bırakır.
Bu nedenle en güçlü savunma konuşmak değil, iyi bir hayatın kendisidir.
Hakikat Ortaya Çıktığında Yalanın Gücü Neden Biter
Yalan çoğu zaman bilgi eksikliğinin bulunduğu yerde yaşayabilir.
İnsanlar gerçeği bilmiyorsa:
yanıltılabilir,
manipüle edilebilir,
eksik bilgiyle yönlendirilebilir.
Fakat gerçek bütünüyle ortaya çıktığında yalanın hareket alanı daralır.
Kur’an’ın hesap günü tasvirinde de nihai hakikat artık gizlenemeyecek durumdadır.
Bu nedenle o günün özelliği:
gerçeğin tartışılması değil, gerçeğin açığa çıkmasıdır.
Dünya Hayatında Adalet Bazen Neden Gerçekleşmez
Çünkü insanlar:
delilleri saklayabilir,
güç kullanabilir,
yargıyı etkileyebilir,
şahitleri susturabilir,
haksızlıktan kaçabilir.
Tarih boyunca birçok insan yaptığı kötülüğün dünyevi karşılığını tam olarak görmeden ölmüştür.
Ahiret ve hesap düşüncesinin ahlaki anlamlarından biri burada ortaya çıkar:
Dünyada tamamlanmayan adaletin nihai olarak tamamlanması.
Mürselât’ın Fasl Günü vurgusu da bu kesin ayrım ve hüküm fikriyle ilişkilidir.
İnsanların Hiç Hesap Vermeyeceği Bir Evren Ahlaki Açıdan Ne Anlama Gelirdi
Bu büyük bir felsefi sorudur.
Eğer ölüm bütün insanların mutlak sonuysa, dünyada cezasız kalan bazı ağır haksızlıklar artık hiçbir nihai karşılık görmeyebilir.
Dinî ahiret düşüncesi buna:
“Hayır, son söz ölüm değildir.”
cevabını verir.
Kur’an açısından hesap günü, yalnızca cezalandırma değil:
mazlumun hakkının,
adaletin,
ahlaki sorumluluğun
nihai anlamını da taşır.
Uyarının Sertliği İnsan İçin Bir İmkân da Taşır mı
Bugün okuyan insan açısından evet.
Çünkü ayet bize o günün içerisinde söylenmiyor.
Biz henüz dünya hayatındayız.
Yani:
konuşabiliyoruz,
özür dileyebiliyoruz,
değişebiliyoruz, haksızlığı telafi edebiliyoruz,
tövbe edebiliyoruz.Gelecekte mazeretlerin kapanacağının bildirilmesi, bugünkü dönüş kapısının ne kadar değerli olduğunu gösterir.
İnsan Kendisini Savunmak Yerine Kendini Düzeltirse Ne Değişir
Çok şey değişebilir.
Kendisini savunan insan:
“Neden haklıyım?”
sorusunu sorar.
Kendisini geliştiren insan ise:
“Burada benim düzeltebileceğim ne var?”
diye sorar.
İkinci soru insanı daha ileri götürebilir.
Çünkü her tartışmada yüzde yüz suçlu veya yüzde yüz haklı olmak zorunda değiliz.
Bazen karşımızdaki yanlışken bizim de yanlışımız olabilir.
Olgunluk, kendi payımızı görebilmektir.
Mürselât’ın Bu Tekrarı Bir Son Mu Yoksa Yeni Bir Bölüme Geçiş mi
İkisi birden.
- ayet:
konuşamama ve mazeret bölümünü kapatır.
Fakat hemen ardından 38. ayette yeni bir büyük ilan gelecektir:
“İşte bu, Fasl Günüdür; sizi ve öncekileri bir araya topladık.”
Yani sure artık hesap gününün toplanma ve kesin hüküm boyutuna geçmektedir.
- ayet bu iki sahne arasında güçlü bir eşik gibidir.
Mürselât 37 Bugünün İnsanına Hangi Soruyu Sordurur
Belki de ayetin en güçlü sorusu şudur:
“Bugün savunmak için onlarca gerekçe bulduğum hangi davranışımı, hiçbir mazeret üretmeden kendime anlatsaydım nasıl görürdüm
”Bu zor bir sorudur.
Çünkü insan çoğu zaman kendi hikâyesinin kahramanıdır.
Fakat gerçek ahlaki muhasebe bazen kendimize dışarıdan bakabilmeyi gerektirir.
Bahaneleri kaldırınca geriye ne kalıyor?
Belki de insanın kendisini tanıması tam burada başlar.
Sonuç: Konuşma Ve Mazeret İmkânının Kaldırılmasından Sonra “O Gün Yalanlayanların Vay Hâline” Neden Tekrarlanır
Mürselât Suresi’nin 37. ayeti:
وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِلْمُكَذِّبِينَ
yani:
“O gün yalanlayanların vay hâline!”
ifadesini bir kez daha tekrar eder.
Fakat bu kez uyarının öncesinde:
konuşamayan insanlar, ileri sürülemeyen mazeretlervardır.
Bu nedenle ayetin mesajı son derece güçlüdür:
Dünyada insanın kendisini korumak için kullandığı sözler, nihai hesapta gerçeğin yerini alamaz.
İnsan dünyada:
hikâyesini değiştirebilir.
Kendisini haklı gösterebilir.
Hatasını küçültebilir.
Başkasını suçlayabilir.
Fakat Kur’an’ın hesap günü anlayışında artık bütün gerçek ortaya çıkmıştır.
Orada insanın ne söylediği değil:
ne yaptığı, neden yaptığı ve kendisine verilen imkânlarla ne yaptığı
belirleyicidir.
Bu yüzden Mürselât’ın tekrar eden uyarısı her defasında aslında bugünkü insana yönelir.
Çünkü henüz mazeretlerin kapanmadığı zamandayız.
Bugün:
yanlışımızı kabul edebiliriz.
Bugün:
birine hakkını verebiliriz.
Bugün:
özür dileyebiliriz.
Bugün:
hayatımızın yönünü değiştirebiliriz.
Bugün:
söylediklerimiz ile yaptıklarımız arasındaki mesafeyi azaltabiliriz.
Bir gün ise insanın bütün cümleleri susabilir ve geriye yalnızca hayatının kendisi kalabilir.
Belki de Mürselât 37’nin bıraktığı en derin soru şudur:
Bir gün kendimi savunamayacaksam, bugün savunmaya ihtiyaç bırakmayacak nasıl bir hayat yaşayabilirim
