Mürselât Suresi 39. Ayette “Eğer Bir Hileniz Varsa Bana Karşı Hilenizi Kurun” Buyrulması Ne Anlama Gelir Ve Hesap Gününde İnsanın Artık Kaçış Planı Yapamaması Neyi Gösterir 
Mürselât Suresi 39. Ayet Ne Söyler
Mürselât Suresi’nin 39. ayeti şöyledir:
فَإِنْ كَانَ لَكُمْ كَيْدٌ فَكِيدُونِ
Türkçeye genel olarak:
“Eğer bir hileniz varsa, haydi bana karşı hilenizi kurun!”
şeklinde çevrilebilir.
Bir önceki ayette:
“İşte bu, Ayırma ve Hüküm Günü’dür; sizi ve öncekileri bir araya topladık.”
denilmişti.
Şimdi bütün insanlık hesap meydanında toplanmıştır.
Ve meydan okuyucu bir ifade gelir:
“Eğer yapabileceğiniz bir plan varsa yapın.”
Bu söz aslında insanın artık hiçbir kaçış gücünün kalmadığını gösterir.
“Keyd” Kelimesi Ne Anlama Gelir
Ayette geçen “keyd” kelimesi:
plan,
tuzak,
hile,
karşı tarafı etkisiz bırakmak için düşünülen strateji
anlam alanına sahiptir.
Kelime her kullanımında mutlaka kötü anlam taşımak zorunda değildir; bağlamına göre değişebilir.
Fakat burada açıkça:
hesaptan kurtulmak için geliştirilebilecek herhangi bir karşı plan
anlamı öne çıkar.
Ayet adeta:
“Elinizde gerçekten bir güç varsa şimdi kullanın.”
demektedir.
“Fe Kîdûn” İfadesinin Meydan Okuyucu Tonu Neden Önemlidir
“Fe kîdûn”:
“Öyleyse bana karşı planınızı kurun.”
anlamına gelir.
Bu sıradan bir öneri değildir.
Güçlü bir meydan okumadır.
Çünkü hitap edilenlerin böyle bir şeyi başarabilecek güçlerinin bulunmadığı zaten bilinmektedir.
Dolayısıyla anlam yaklaşık olarak:
“Dünyada istediğiniz kadar plan yaptınız; eğer bugün hükmü değiştirebilecek bir planınız varsa görelim.”
şeklinde düşünülebilir.
Bu da insanın mutlak acizliğini görünür hâle getirir.
İnsan Dünyada Gerçekten Planlarıyla Çok Şeyi Değiştirebilir mi
Evet.
İnsan aklı büyük bir güçtür.
Plan yaparak:
şehirler kurabilir,
uzaya araç gönderebilir,
hastalıklarla mücadele edebilir,
karmaşık teknolojiler geliştirebilir,
siyasi ve ekonomik sistemler oluşturabilir.
Bu yetenek insanlığın olağanüstü başarılarının temelindedir.
Mürselât insan aklını küçümsemez.
Fakat ona bir sınır gösterir:
İnsan çok güçlü olabilir ama mutlak güçlü değildir.
Güçlü İnsanlar Dünyada Hesaptan Kaçabilir mi
Bazen dünyevi adaletten kaçabilirler.
Servet sahibi biri:
güçlü avukatlar tutabilir.
Siyasi gücü olan biri:
sistemi etkileyebilir.
Bir suçun delilleri yok edilebilir.
Tanıklar susturulabilir.
İnsanlar korkutulabilir.
Bu yüzden dünyada her suçun tam karşılığı her zaman görülmeyebilir.
Fakat Mürselât’ın Fasl Günü anlayışında bütün bu imkânlar ortadan kalkmıştır.
Nihai hüküm manipüle edilemez.
İlahi Hesap Neden İnsan Mahkemelerinden Farklıdır
İnsan mahkemelerinde:
delil eksik olabilir,
şahit yanılabilir,
hakim yanlış karar verebilir,
güçlü kişiler sistemi etkileyebilir.
Kur’an’ın ilahî yargı anlayışında ise böyle bir bilgi eksikliği bulunmaz.
Allah:
yapılanı,
gizleneni,
niyeti,
şartları
bilir.
Bu nedenle hesap gününde:
rüşvet,
bağlantı,
propaganda,
delil karartma
gibi yöntemlerle hüküm değiştirilemez.
- ayetteki meydan okuma tam da bu mutlak hesap durumunu vurgular.
İnsan Neden Zekâsına Fazla Güvenebilir
Çünkü insan zekâsı gerçekten etkileyicidir.
Problemleri çözer.
Yeni yollar bulur.
Engelleri aşar.
Bu başarılar zamanla insanda:
“Her şeyin bir çözümü vardır ve ben mutlaka bulurum.”
duygusu oluşturabilir.
Fakat insanın çözemediği temel gerçekler de vardır.
Yaşlanmayı tamamen durduramaz.
Ölümsüzlüğü garanti edemez.
Geçmişte olmuş bir şeyi olmamış hâle getiremez.
Mürselât 39 insanın aklının büyüklüğünü değil, sınırını hatırlatır.
Hesap Gününde Neden Kaçış Yolu Bulunmaz
Çünkü Fasl Günü artık:
hazırlık,
seçim,
değişim
alanı değildir.
Dünyada insan yanlış bir yoldan dönebilir.
Hesap gününde ise geçmiş hayat tamamlanmıştır.
İnsan artık:
“Bundan sonra farklı yaşayacağım.”
diyerek geçmişi değiştiremez.
Bu yüzden kaçışsızlık keyfî bir durum değil, dünya hayatındaki seçim süresinin sona ermesiyle ilgilidir.
İnsan Allah’tan Fiziksel Olarak Kaçabilir mi
Kur’an’ın Allah anlayışında böyle bir şey mümkün değildir.
Çünkü Allah belirli bir coğrafyada bulunan ve başka bir bölgeye kaçarak uzaklaşılabilecek fiziksel bir güç gibi tasavvur edilmez.
İnsan dünyada başka bir insandan:
ülke değiştirerek,
saklanarak,
kimliğini gizleyerek
kaçabilir.
Fakat ilahî bilgi açısından:
saklanılabilecek bir “dışarısı” yoktur.
Bu nedenle hesap günündeki kaçışsızlık mekânsal olduğu kadar metafizik bir anlam taşır.
İnsan Dünyada Allah’a Karşı “Hile” Kurabilir mi
Kur’an perspektifinde insanlar dine, peygamberlere veya inananlara karşı planlar kurabilir.
Fakat Allah’ı bilgi bakımından kandırmaları mümkün değildir.
İnsan başka bir insana:
gerçeği saklayabilir,
sahte görüntü verebilir,
niyetini gizleyebilir.
Fakat ilahî bilgi açısından iç dünya da bilinmektedir.
Bu nedenle Allah’a karşı hile düşüncesi aslında kendi içinde bir çelişki taşır:
Her şeyi bilen bir varlığı hangi bilgi saklanarak kandırabilirsiniz
İnsan Başkalarını Kandırırken Kendini Kurtulmuş Sanabilir mi
Evet.
Bir yanlış gizli kaldığında insan:
“Kimse öğrenmedi, mesele bitti.”
diye düşünebilir.
Ama “kimsenin bilmemesi” ile “olayın hiç gerçekleşmemiş olması” aynı şey değildir.
Bir insanın hakkı yenmişse ve hiç kimse bunu öğrenmemişse bile haksızlığın kendisi gerçekleşmiştir.
Kur’an’ın hesap anlayışı burada radikal bir iddia ortaya koyar:
Gizli kalan şey, hesaptan düşmez.
Bu da ahlaki sorumluluğun yalnızca insanların bizi görmesine bağlı olmadığını gösterir.
Para Hesap Gününde Bir Pazarlık Aracı Olabilir mi
Kur’an’ın genel anlatısında hayır.
Dünya ekonomisinde para:
kapıları açabilir,
imkân sağlayabilir,
insanların kararlarını etkileyebilir.
Fakat ahiret hesabında maddi servetin hükmü satın alabileceği bir sistem anlatılmaz.
Bu son derece güçlü bir eşitlik ilkesidir.
Dünyada milyarlar sahibi olan biriyle hiçbir şeyi olmayan bir insan:
aynı adaletin karşısındadır.
Para burada artık bir kaçış mekanizması değildir.
Başkalarını Suçlamak Bir Kaçış Planı Olabilir mi
İnsan sorumluluktan kaçarken:
ailesini,
toplumu,
arkadaşlarını,
yöneticilerini,
şeytanı
suçlayabilir.
Bunların insan davranışında etkisi gerçekten bulunabilir.
Ancak Kur’an’ın bireysel sorumluluk anlayışında insan kendi payından tamamen kaçamaz.
Önemli soru:
“Başkaları ne yaptı?”
kadar:
“Sen onların karşısında ne seçtin?”
sorusudur.
Bu yüzden mahşerde kalabalık olmak kişisel sorumluluğu ortadan kaldırmaz.
Dünyada Plan Yapmak Kötü Bir Şey midir
Hayır.
Tam tersine planlama:
aklın,
sorumluluğun,
öngörünün
önemli bir parçasıdır.
İnsan geleceğini planlamalıdır.
Çalışmalıdır.
Risklere hazırlanmalıdır.
- ayetin eleştirdiği şey plan yapmanın kendisi değildir.
Sorun:
insanın planını mutlak güç zannetmesidir.
İnsan plan yapar.
Ama her planın gerçekleşmesini garanti edemez.
Bu fark tevazunun temelidir.
İnsan Neden Kontrol İllüzyonuna Kapılabilir
Çünkü günlük hayatta birçok şeyi gerçekten kontrol ediyoruz.
Alarm kuruyoruz.
Bir yere gidiyoruz.
Para biriktiriyoruz.
Randevu planlıyoruz.
Bu küçük kontroller zamanla insana hayatın tamamını kontrol ettiği hissini verebilir.
Fakat beklenmedik:
hastalık,
kaza,
doğal olay,
başka insanların seçimleri
planlarımızı değiştirebilir.
İnsan hayatı bu nedenle kontrol ile belirsizlik arasında ilerler.
Mürselât 39 bu gerçeği en nihai noktaya taşır.
Bu Meydan Okuma Bugünkü İnsan İçin Bir Rahmet Uyarısı Olarak Okunabilir mi
Evet.
Çünkü biz henüz:
“Eğer bir hileniz varsa kurun.”
denilen Fasl Günü’nün içerisinde değiliz.
Bugün hâlâ seçim yapabiliriz.
Bu çok büyük farktır.
Bugün kaçış planı hazırlamaya değil:
hayatımızı düzeltmeye,
adaletli olmaya,
tövbe etmeye,
hakları gözetmeye
imkânımız vardır.
Gelecekte hiçbir planın işe yaramayacağının söylenmesi, bugün doğru planı kurmanın önemini artırır.
En Akıllıca “Plan” Ne Olabilir
Mürselât’ın mantığı içerisinde en akıllıca plan, hesap gününü nasıl kandıracağını düşünmek değil:
hesaba hazırlanacak bir hayat yaşamaktır.
Yani:
haksızlık yapmamak,
yapıldığında düzeltmek,
iyiliği artırmak,
kibri azaltmak,
insan hakkını önemsemek,
hayatın geçiciliğini unutmamak.
Çünkü kaçış stratejisi yerine sorumluluk stratejisi kurulduğunda insanın yönü tamamen değişir.
Mürselât 39 Bugünün İnsanına Hangi Soruyu Sordurur
Belki de ayetin en güçlü sorusu şudur:
“Hayatımı düzeltmek yerine sonuçlardan nasıl kaçacağımı düşündüğüm alanlar var mı
”Bir hatayı gizlemek mi?
Bir haksızlığın ortaya çıkmamasını ummak mı?
Bir sorunun üstünü örtmek mi?
İnsan bazen çözüm ile kaçışı birbirine karıştırabilir.
Gerçek çözüm:
sorunu görünmez hâle getirmek değil, mümkünse düzeltmektir.
Sonuç: “Eğer Bir Hileniz Varsa Bana Karşı Hilenizi Kurun” Ne Anlama Gelir
Mürselât Suresi’nin 39. ayeti:
فَإِنْ كَانَ لَكُمْ كَيْدٌ فَكِيدُونِ
yani:
“Eğer bir hileniz varsa, haydi bana karşı hilenizi kurun!”
ifadesiyle Fasl Günü’nün kaçışsızlığını olağanüstü güçlü bir meydan okumayla anlatır.
- ayette:
Hüküm Günü gelmiş, önceki ve sonraki nesiller toplanmıştı.Şimdi insanlığa adeta:
“Hükmü değiştirecek bir gücünüz varsa kullanın.”
denilmektedir.
Ama mesajın kendisi zaten cevabı içerir:
Böyle bir güç yoktur.
Dünyada insan:
plan yapabilir.
Tuzak kurabilir.
Gerçeği gizleyebilir.
Başkalarını yanıltabilir.
Güçlü bağlantılar kurabilir.
Para kullanabilir.
Kaçabilir.
Fakat bütün bunlar sınırlı dünyada ve sınırlı insanlara karşı işe yarayan yöntemlerdir.
Fasl Günü’nde ise karşı karşıya olunan gerçek:
eksiksiz bilgiye,
nihai hükme,
kaçışı olmayan hesaba
dayanmaktadır.
Bu nedenle Mürselât 39 aslında insan zekâsını aşağılamaz.
Tam tersine ona şunu söyler:
Aklını kaçış için değil, doğru yaşamak için kullan.
Çünkü insanın en büyük zekâsı sonuç geldiğinde kurtuluş hilesi bulabilmesi değildir.
Asıl zekâ:
sonuç gelmeden önce yönünü doğru seçebilmesidir.
Bugün hâlâ zaman vardır.
Bugün plan yapılabilir.
Ama en önemli plan şu olabilir:
Bir gün hiçbir hilenin işe yaramayacağı bir hesap varsa, bugün savunmaya ve kaçışa ihtiyaç bırakmayacak bir hayat nasıl yaşayabilirim
