Mürselât Suresi 26. Ayette “Dirileri De Ölüleri De” Buyrulması Ne Anlama Gelir Ve Yeryüzünün Hem Hayatın Hem Ölümün Mekânı Olması İnsana Neyi Hatırlatır 
Mürselât Suresi 26. Ayet Ne Söyler
Mürselât Suresi’nin 26. ayeti şöyledir:
أَحْيَاءً وَأَمْوَاتًا
Türkçeye:
“Dirileri de ölüleri de.”
şeklinde çevrilir.
Bu ayet aslında bir önceki ayetin devamıdır.
- ayette:
“Biz yeryüzünü toplayıp barındıran bir yer yapmadık mı?”
denilmişti.
- ayet ise yeryüzünün kimleri barındırdığını açıklar:
Dirileri ve ölüleri.
Yeryüzü böylece hem hayatın hem ölümün ortak mekânı olarak gösterilir.
“Diriler Ve Ölüler” İfadesi Neden Bu Kadar Kısadır
Ayet yalnızca iki kelimelik son derece güçlü bir karşıtlık kurar:
Hayat ve ölüm.
İnsanın bütün dünya macerası adeta bu iki kelime arasındadır.
Doğarız.
Yaşarız.
Büyürüz.
Çalışırız.
Severiz.
Yaşlanırız.
Ve sonunda ölürüz.
Kur’an uzun bir hayat hikâyesini iki karşıt kelimeyle özetler:
Diriler ve ölüler.
Bu kısalık ayetin etkisini daha da artırır.
Yeryüzü Dirileri Nasıl Barındırır
Yeryüzü hayatımızın hemen her yönünün temelidir.
Üzerinde:
evler kurulur,
tarım yapılır,
şehirler yükselir,
canlılar yaşar,
bitkiler büyür,
toplumlar oluşur.İnsan yaşadığı bütün hayatı yeryüzünün sunduğu fiziksel ortam içerisinde geçirir.
Bu nedenle dünya yalnızca üzerinde yürüdüğümüz bir zemin değildir.
Yaşamın gerçekleştiği büyük sahnedir.
Yeryüzü Ölüleri Nasıl Barındırır
İnsan öldüğünde bedeni çoğu toplumda toprağa gömülür.
Beden zaman içerisinde doğal dönüşüm süreçlerine katılır.
Bu nedenle yeryüzü bir taraftan milyonlarca insanın yaşadığı alan iken diğer taraftan sayısız geçmiş insanın mezarlarını da barındırır.
Bugün yaşadığımız toprakların altında:
bizden yüzlerce,
binlerce,
hatta çok daha eski yıllarda yaşamış insanların kalıntıları bulunabilir.
Bu açıdan dünya aynı anda:
yaşam alanı ve mezarlık
olabilir.
Hayat İle Ölüm Aynı Toprakta Nasıl Bir Araya Gelir
Toprağın en dikkat çekici özelliklerinden biri budur.
Bir tarafta mezar vardır.
Birkaç metre ileride bir ağaç büyüyebilir.
Bir yerde insan toprağa verilir.
Başka bir yerde aynı toprakta yeni ürünler yetişir.
Böylece yeryüzü:
doğumu,
hayatı, ölümü, dönüşümüaynı büyük sistem içerisinde barındırır.
Bu durum insanın hayat ile ölüm arasında düşündüğü keskin sınırı doğanın döngüleri açısından yeniden düşünmesine yol açabilir.
Mezarlıkların Yaşam Alanlarının Yanında Bulunması Ne Anlatır
Birçok eski şehirde mezarlıklar yerleşimlerin hemen yanında bulunur.
Bunun çok güçlü bir sembolik tarafı vardır.
Bir tarafta yaşayan insanlar vardır.
Diğer tarafta geçmişte yaşamış olanlar.
Aslında aralarındaki en büyük fark zamandır.
Mezarlıkta bulunan insanlar da bir zamanlar:
yürüdüler,
konuştular,
sevdiler,
çalıştılar,
geleceğe dair plan yaptılar.
Mürselât’ın “dirileri ve ölüleri” ifadesi bu iki dünyanın aslında birbirine ne kadar yakın olduğunu hatırlatır.
Bugünün Dirileri Yarının Ölüleri midir
Evet.
Bu son derece basit fakat insanın günlük hayatta kolayca unuttuğu bir gerçektir.
Bugün yaşayan herkes bir gün ölecektir.
Bugün:
genç,
güçlü,
sağlıklı
olmak bu gerçeği değiştirmez.
İnsan ölümün varlığını teorik olarak bilir fakat çoğu zaman bunu kendi hayatına uygulamaz.
Mürselât’ın bu ayeti insanın önüne hiçbir dolambaç bırakmadan gerçeği koyar:
Aynı yeryüzü bugün seni canlı olarak taşıyor; bir gün bedenini ölü olarak da barındırabilir.
Dün Ölü Olan Bir Toprakta Bugün Yeni Hayatlar Başlayabilir mi
Evet.
Bir mezarlığın yakınında çocuklar doğabilir.
Eski uygarlıkların bulunduğu coğrafyalarda yeni şehirler kurulabilir.
Bir zamanlar hayatın sona erdiği yerlerde yeni hayatlar başlayabilir.
Bu nedenle yeryüzünün tarihi tek bir neslin hikâyesi değildir.
Nesiller gelir.
Nesiller gider.
Toprak ise bu geçişe şahitlik etmeye devam eder.
Ayet insanı kendi neslini insanlık tarihinin merkezi sanmaktan uzaklaştırır.
İnsan Neden Ölümü Kendisine Uzak Görür
Çünkü bilinç kendi devamlılığını doğal kabul eder.
İnsan yarın için plan yapar.
Gelecek hafta için randevu alır.
Yıllar sonrası için hedefler koyar.
Bu davranışlar normaldir.
Fakat insan zamanla:
“Hayat devam ediyor, öyleyse hep devam edecek.”
gibi bilinçaltı bir duyguya kapılabilir.
Ölümün başkalarına ait görünmesinin önemli nedenlerinden biri budur.
Mürselât 26 bu psikolojik mesafeyi kaldırır.
Dünya Neden Hem Beşik Hem Mezar Gibi Düşünülebilir
İnsan dünya hayatına burada başlar.
Burada büyür.
Burada beslenir.
Ve sonunda çoğu insanın bedeni yine bu toprağa döner.
Bu nedenle dünya mecazi olarak:
hem beşik hem mezar
olarak düşünülebilir.
İnsan hayatının ilk yıllarında dünya onu taşır.
Sonunda yine aynı dünya bedenini içine alır.
Bu görüntü insanın sahiplik anlayışını da tersine çevirir.
İnsan toprağın kendisine ait olduğunu düşünür.
Fakat sonunda kendisi toprağın içerisinde yer alır.
Ölüm İnsanların Statü Farklarını Ortadan Kaldırır mı
Dünya hayatındaki pek çok ayrım ölümle birlikte önemini kaybeder.
İnsan yaşarken:
zengin,
fakir,
yönetici,
işçi,
ünlü,
tanınmayan
olabilir.
Fakat mezarda:
makam tabelaları,
banka hesapları,
sosyal statüler
bedene eşlik etmez.
Bu nedenle ölüm insanlığın en güçlü eşitleyicilerinden biri olarak düşünülebilir.
Mürselât’ın diriler ve ölüleri aynı yeryüzünde toplaması bu eşitliği güçlü biçimde hatırlatır.
İnsan Sahip Olduğu Şeyleri Ölümden Sonra Yanında Götürebilir mi
Maddi anlamda hayır.
İnsan:
evlerini,
parasını,
arabasını,
topraklarını,
eşyalarını
dünyada bırakır.
Bu nedenle ölüm insanın sahiplik anlayışını yeniden sorgulamasına yol açar.
Hayat boyunca:
“Benim.”
dediğimiz birçok şey aslında yalnızca belirli bir süre kullanımımızdadır.
Mürselât’ın ahiret perspektifi açısından ise insanın kendisiyle götürdüğü şey yaptıklarının ahlaki sonucu olarak düşünülür.
Ölümü Hatırlamak Ahlaki Davranışı Etkileyebilir mi
Etkileyebilir.
İnsan hayatının sınırlı olduğunu gerçekten düşündüğünde bazı davranışlarını yeniden değerlendirebilir.
Örneğin:
bir kırgınlığı yıllarca sürdürmenin,
başkasına haksızlık etmenin,
yalnızca para uğruna yaşamanın,
sürekli öfke biriktirmenin
anlamını sorgulayabilir.
Ölüm bilinci hayatı küçültmek zorunda değildir.
Tam tersine:
Gerçekten önemli olan şeyleri daha görünür hâle getirebilir.
Ölümü Düşünmek Hayatı Sevmeye Engel midir
Hayır.
Ölümü düşünmek sürekli bir korku içerisinde yaşamak demek değildir.
Tam tersine hayatın sınırlı olduğunu bilmek:
sevdiklerimize daha fazla değer vermemize,
zamanımızı daha bilinçli kullanmamıza,
küçük mutlulukları fark etmemize
yardımcı olabilir.
Bir gün bitecek olması bir şeyin değersiz olduğu anlamına gelmez.
Bazen tam tersine:
Sınırlı olması onun değerini artırır.
Ölü Bedenlerin Toprağa Dönmesi Doğal Döngünün Parçası mıdır
Evet.
Doğal koşullarda ölümden sonra organik maddeler zaman içerisinde ayrışır.
Mikroorganizmalar bu süreçlerde önemli roller üstlenir.
Maddeler çevresel döngülere geri katılır.
Bu nedenle doğada ölüm yalnızca biyolojik işlevlerin sona ermesi değil, aynı zamanda maddenin başka süreçlere katıldığı bir dönüşümdür.
Elbette Kur’an burada biyokimya öğretmez.
Ancak yeryüzünün hem dirileri hem ölüleri barındırması, bu büyük doğa döngüsünü düşünmeye de kapı açar.
Toprağa Dönmek Kur’an’da Son Durak mıdır
Hayır.
Mürselât Suresi’nin bütün bağlamı düşünüldüğünde ölüm nihai son olarak sunulmaz.
Sure daha baştan:
kıyameti, Fasl Günü’nü, hesabıanlatmıştır.
Dolayısıyla bedenin toprağa dönmesi dünya hayatının sona ermesidir.
Fakat Kur’an’ın iddiasına göre insan daha sonra yeniden diriltilecektir.
Bu nedenle mezar:
nihai yok oluş değil, dünya hayatıyla ahiret arasındaki geçişin bir parçası
olarak görülür.
Yeryüzünün Ölüleri Barındırması Yeniden Diriliş Düşüncesini Nasıl Hazırlar
İnsan öldüğünde bedeni toprağa karışabilir.
Bu durum yeniden diriliş itirazlarının temel nedenlerinden biri olmuştur:
“Dağılan beden nasıl yeniden oluşturulacak?”
Kur’an ise farklı surelerde ilk yaratılışı ve kurumuş toprağın yeniden canlanmasını örnek verir.
Mürselât’ta da önce insanın yaratılışı, ardından yeryüzünün dirileri ve ölüleri barındırması anlatılır.
Böylece insanın:
başlangıcı, hayatı, ölümü ve yeniden dirilişi
aynı büyük düşünce zinciri içerisinde birbirine bağlanır.
Mürselât 26 Bugünün İnsanına Hangi Soruyu Sordurur
Belki de en güçlü soru şudur:
“Bugün diriler arasında olduğumu biliyorum; peki bana verilen bu zamanı nasıl kullanıyorum
”Çünkü ayetin en sarsıcı tarafı ölümün varlığını söylemesi değildir.
Bunu zaten biliyoruz.
Asıl sarsıcı gerçek:
Dirilik hâlinin geçici olmasıdır.
Bugün yapabildiğimiz bazı şeyleri yarın yapamayabiliriz.
Söyleyebildiğimiz sözü sonra söyleyemeyebiliriz.
Bu nedenle hayatın değeri yalnızca yaşamakta değil, yaşarken ne yaptığımızdadır.
Sonuç: “Dirileri De Ölüleri De” Ne Anlama Gelir
Mürselât Suresi’nin 26. ayeti:
أَحْيَاءً وَأَمْوَاتًا
yani:
“Dirileri de ölüleri de.”
ifadesiyle yeryüzünün iki büyük insan hâlini bir arada barındırdığını bildirir.
Bugün:
yaşayanlar toprağın üzerindedir.Geçmiş nesillerin büyük bölümü ise:
toprağın içindedir.Bir gün bugünün yaşayanları da geçmişin insanları arasına katılacaktır.
Böylece yeryüzü sürekli olarak:
doğumlara,
hayatlara,
ölümlere,
yeni nesillere
şahitlik eder.
Ayet son derece kısa olmasına rağmen insanın bütün dünya serüvenini içine alabilecek bir karşıtlık kurar:
Hayat ve ölüm.
İnsan dünyaya sahip olduğunu düşünebilir.
Fakat Mürselât’ın perspektifi bu ilişkiyi tersine çevirir:
Dünya insanı taşır.
İnsan bir süre onun üzerinde yaşar.
Sonunda bedeni yeniden dünyanın içine döner.
Bu gerçek insanın hayatını değersizleştirmez.
Tam tersine:
Yaşadığı zamanın değerini büyütür.
Çünkü bugün diriler arasındaysak:
hâlâ iyilik yapabiliriz.
Hâlâ yanlışımızı düzeltebiliriz.
Hâlâ sevebiliriz.
Hâlâ öğrenebiliriz.
Hâlâ bir insanın hayatına güzel bir iz bırakabiliriz.
Bir gün ise bütün bunları yapma fırsatımız sona erecektir.
Belki de Mürselât 26’nın insana bıraktığı en büyük soru şudur:
Bir gün ölüler arasına katılacağımı biliyorsam, bugün diriler arasında nasıl bir insan olarak yaşamak istiyorum
