Müddessir Suresi 20. Ayette “Yine Kahrolası, Nasıl Da Ölçüp Biçti” İfadesinin Tekrar Edilmesi Ne Anlama Gelir 
Müddessir Suresi’nin yirminci ayetinde şöyle buyrulur:
“Sonra yine kahrolası, nasıl da ölçüp biçti!”
Ayetin Arapçası:
ثُمَّ قُتِلَ كَيْفَ قَدَّرَ
Okunuşu:
“Sümme kutile keyfe kadder.”
Bu ayet, on dokuzuncu ayetteki:
“Kahrolası, nasıl da ölçüp biçti!”
ifadesini tekrar etmektedir.
Tekrar, söz konusu kişinin davranışının ne kadar ağır, bilinçli ve tehlikeli olduğunu vurgular. O, Kur’an’ı anlamaya çalışmak yerine onu insanların gözünde değersizleştirecek bir suçlama üretmek için uzun uzun düşünmüş ve hesap yapmıştır.
Ayet Neden Bir Önceki İfadeyi Tekrar Etmiştir
Kur’an’daki tekrarlar çoğu zaman gereksiz söz tekrarları değildir.
Bir anlamı:
Güçlendirmek, dikkat çekmek, olayın ağırlığını göstermek ve insanın zihninde kalıcı hâle getirmek
için kullanılabilir.
Bu ayette kınama ifadesinin yeniden söylenmesi, söz konusu kişinin yaptığı hesabın sıradan bir hata olmadığını gösterir.
O, hakikati bilmeden konuşmamış; gerçeği nasıl gizleyeceğini bilinçli biçimde planlamıştır.
Ayetin Başındaki “Sümme” Kelimesi Ne Anlama Gelir
Ayette geçen “sümme” kelimesi:
Sonra, ardından ve bunun ötesinde
anlamlarını taşır.
Bu kelime yalnızca zamansal bir sıralamayı değil, bazen düşüncedeki bir aşamayı ve artan şaşkınlığı da ifade edebilir.
Kişi önce düşündü, ölçtü ve kötü bir sonuca ulaştı.
Ardından onun yaptığı planın çirkinliği bir kez daha ortaya konuldu:
“Sonra yine kahrolası, nasıl da ölçüp biçti!”
“Kahrolası” İfadesi Neden İki Kez Kullanılmıştır
İfadenin iki kez kullanılması güçlü bir kınama meydana getirir.
Bu tekrar:
Yaptığı işin çirkinliğini, niyetindeki bozukluğu ve başkalarını yanıltma çabasının ağırlığını
gösterir.
Bir insanın yanlış anlamasıyla, doğruyu fark ettiği hâlde onu kasıtlı biçimde çarpıtması aynı değildir.
İkinci durumda insan yalnızca kendisini değil, toplumdaki başka insanları da yanlış yönlendirmeye çalışmaktadır.
Tekrar İlahi Öfkeyi mi Gösterir
Ayetin güçlü dili, bilinçli kötülüğe yönelik ilahi öfke ve kınamayı ifade eder.
Ancak bu öfke keyfî değildir.
Söz konusu kişi:
Kendisine verilen serveti, zekâyı, toplumsal itibarı ve düşünme gücünü hakikate karşı kullanmıştır.
Kur’an’ı dinlemiş, etkisini fark etmiş; fakat dürüstçe kabul etmek yerine insanları ondan uzaklaştıracak bir suçlama üretmiştir.
Kınamanın şiddeti, kötülüğün bilinçli oluşuyla ilgilidir.
Aynı Cümlenin Tekrarı Anlamı Nasıl Güçlendirir
Bir söz tekrarlandığında dinleyicinin dikkati o noktaya yeniden çekilir.
İlk ifadede kişinin kötü planı kınanırken ikinci ifadede sanki:
“Düşünün, nasıl bir hesap yaptı ve aklını ne kadar yanlış bir amaç için kullandı!”
denilmektedir.
Bu tekrar insanı olayın yüzeyinde kalmamaya çağırır.
Sadece söylenen iftiraya değil, o iftiranın arkasındaki hesaplı zihne de bakılması istenir.
Söz Konusu Kişi Neyi Ölçüp Biçmiştir
Klasik anlatımlara göre söz konusu kişi, Kur’an hakkında insanları uzaklaştıracak en etkili suçlamayı aramıştır.
Kur’an’a:
Şiir, kehanet, delilik veya büyü
denilip denilemeyeceğini değerlendirmiştir.
Bu suçlamaların hangisinin toplum üzerinde daha etkili olacağını hesaplamış ve sonunda:
“Bu, başkalarından aktarılan bir büyüdür.”
demeye yönelmiştir.
Onun amacı gerçeği açıklamak değil, toplumsal algıyı yönetmektir.
Hakikati Çarpıtmak İçin Düşünmek Neden Ağırdır
İnsan aklını kullanarak doğruyu bulabilir, haksızlığı engelleyebilir ve insanlara fayda sağlayabilir.
Fakat aynı akıl:
Yalan üretmek, iftira hazırlamak, insanları aldatmak ve zulmü meşrulaştırmak
için de kullanılabilir.
Hakikati çarpıtmak için uzun uzun düşünmek, kötülüğün anlık bir zayıflık olmadığını gösterir.
Kişi yanlışını bilinçli olarak seçmiş ve onu etkili hâle getirmek için emek harcamıştır.
Planlı Kötülük İle Anlık Hata Arasında Ne Fark Vardır
İnsan korku, öfke veya panik anında yanlış bir söz söyleyebilir.
Daha sonra hatasını anlayıp özür dileyebilir ve düzeltmeye çalışabilir.
Planlı kötülükte ise kişi:
Ne yapacağını düşünür, sonuçları hesaplar, en etkili yöntemi seçer ve bilinçli biçimde harekete geçer.
Bu nedenle kasıt, ahlaki sorumluluğu artırır.
Müddessir Suresi’nde anlatılan kişi, anlık bir söz söylememiş; iftirasını dikkatle hazırlamıştır.
Tekrar, Kişinin İç Mücadelesini de Gösterir mi
Ayetlerin sıralaması, kişinin hemen karar vermediğini düşündürür.
O:
Düşünmüş, ölçmüş, değerlendirmiş, yüzünü asmış, kaşlarını çatmış ve ardından bir iddia ortaya koymuştur.
Bu süreç onun Kur’an hakkında söyleyeceği sözün gerçeği yansıtmadığını içten içe bildiğine işaret eder.
Hakikati çarpıtmak kolay olmamış; onu bastırabilmek için zihinsel ve duygusal bir mücadele yaşamıştır.
İnsan Gerçeği Bildiğinde Neden Hemen Kabul Etmez
Hakikati kabul etmek bazen yalnızca bir düşünceyi değiştirmek anlamına gelmez.
İnsan doğruyu kabul ettiğinde:
Makamından vazgeçmek, çıkarını kaybetmek, geçmişteki hatalarını itiraf etmek veya çevresine karşı geri adım atmak
zorunda kalabilir.
Bu bedeller ağır geldiğinde kişi gerçeği reddetmek için yollar arayabilir.
Sorun delilin yetersizliği değil, gerçeğin hayatından istediği değişiklik olabilir.
İnsanın Kendi Fikrini Korumak İçin Hesap Yapması Yanlış mıdır
İnsan görüşünü savunabilir ve iddialarını delillerle destekleyebilir.
Ancak amaç doğruyu bulmak yerine her şartta kendi görüşünü üstün çıkarmak olursa düşünce ahlaki niteliğini kaybeder.
Kişi:
Karşı delilleri gizleyebilir, bilgileri bağlamından koparabilir veya karşısındaki insanı küçümseyebilir.
Böylece tartışma hakikat arayışı olmaktan çıkarak benlik savunmasına dönüşür.
İnsan fikrini değil, gerçeği korumaya çalışmalıdır.
Kötü Bir Planın Ustaca Hazırlanması Onu Değerli Yapar mı
Bir planın zekice hazırlanmış olması onun ahlaken doğru olduğunu göstermez.
Dolandırıcılık, propaganda veya iftira son derece ustaca düzenlenebilir.
Fakat ustalık:
Yalanı hakikate, zulmü adalete ve kötülüğü iyiliğe
dönüştürmez.
Ayet, söz konusu kişinin ölçüp biçme yeteneğine hayranlık duymaz.
Tam tersine onun zekâsını kötü bir amaç için kullanmasını ağır biçimde kınar.
Tekrar İnsanların Dikkatini Hangi Tehlikeye Çeker
Tekrar, insanların yalnızca açık kötülüklerden değil, düşünce ve dil yoluyla yapılan kötülüklerden de sakınması gerektiğini gösterir.
Bir insan başkasına fiziksel zarar vermeden de:
İftira atabilir, itibarını yok edebilir, yalan bilgi yayabilir ve insanları hakikatten uzaklaştırabilir.
Sözler görünmez olabilir; fakat toplumlar ve bireyler üzerinde büyük yaralar açabilir.
Bu nedenle planlanmış bir yalan hafife alınmamalıdır.
İnsanlar Neden Yalan Bir Söylemi Kolayca Kabul Eder
İnsanlar kendi korkularına, önyargılarına ve çıkarlarına uygun sözlere daha kolay inanabilir.
Bir yalan:
Sürekli tekrarlandığında, etkili kişiler tarafından söylendiğinde veya güçlü duygulara hitap ettiğinde
inandırıcı görünebilir.
Söz konusu kişi toplumdaki itibarını kullanarak Kur’an hakkındaki suçlamasını etkili hâle getirmek istemiştir.
Bu durum insanın bir iddiayı söyleyen kişinin makamına göre değil, delillerine göre değerlendirmesi gerektiğini gösterir.
Günümüzde Aynı Yalanın Tekrar Edilmesi Nasıl Bir Etki Oluşturur
Günümüzde televizyon, internet ve sosyal medya aracılığıyla aynı iddia milyonlarca kez tekrar edilebilir.
Bir bilginin çok paylaşılması onun doğru olduğu izlenimini doğurabilir.
Oysa tekrar:
Yalanı doğru yapmaz; yalnızca daha tanıdık hâle getirir.
İnsan sık duyduğu bir iddiayı araştırmadan kabul etmemelidir.
Kaynağı, delili ve bağlamı incelenmelidir.
Müddessir Suresi’nin bu ayeti, planlı algı yönetiminin eski fakat sürekli yenilenen bir tehlike olduğunu düşündürür.
Ayetin Tekrarı Müminlere Ne Öğretir
Ayet, müminlere hakikat karşısında dürüst olmayı öğretir.
İnsan kendi düşüncesini desteklemek için:
Ayetleri bağlamından koparmamalı, bilgileri çarpıtmamalı ve başkalarına haksız suçlamalar yöneltmemelidir.
Hakikati savunduğunu söyleyen kişinin yönteminin de hakikate uygun olması gerekir.
Yalanla doğru savunulmaz.
İftira, manipülasyon ve haksızlık kullanılarak yapılan dinî mücadele, savunulduğu iddia edilen değere zarar verir.
İnsan Kendi Yanlış Planını Nasıl Fark Edebilir
İnsan öncelikle niyetini dürüstçe sorgulamalıdır.
Kendisine şu soruları sorabilir:
Gerçeği mi bulmaya çalışıyorum, yoksa haklı görünmeye mi?
Karşımdaki insanın sözünü gerçekten dinliyor muyum?
İşime gelmeyen bilgileri bilinçli biçimde gizliyor muyum?
Bir kişiyi etkisizleştirmek için ona haksız etiketler mi yapıştırıyorum?
Bu sorular, insanın aklını vicdanına karşı kullanıp kullanmadığını anlamasına yardımcı olabilir.
Ayetin En Derin Anlamı Nedir
Ayetin en derin anlamı, insanın düşünce yeteneğini kötü niyetle kullanmasının iki kez kınanacak kadar ağır olduğunu göstermesidir.
Söz konusu kişi yalnızca yanılmamıştır.
O:
Hakikati fark etmiş, çıkarıyla karşılaştırmış, gerçeği reddetmeye karar vermiş ve başkalarını da uzaklaştıracak bir söylem hazırlamıştır.
Bu aşamalar kötülüğün bilinçli biçimde derinleştiğini gösterir.
Tekrar, insanın aklını ahlaktan ayırdığında ne kadar tehlikeli hâle gelebileceğini vurgular.
Sonuç: Tekrarlanan Kınama Kötü Niyetin Ağırlığını Gösterir
Müddessir Suresi’nin yirminci ayeti, önceki ayetteki ağır kınamayı tekrar eder:
“Sonra yine kahrolası, nasıl da ölçüp biçti!”
Bu tekrar, söz konusu kişinin yaptığı planın:
Bilinçli, hesaplı, hakikate düşman ve başkalarını da yanıltmayı amaçlayan
bir plan olduğunu gösterir.
Ayet bugünün insanına şu soruları yöneltir:
Düşüncelerimi gerçeğe ulaşmak için mi kullanıyorum?
Haklı görünmek için bildiğim gerçekleri gizliyor muyum?
Bir insanı söylediklerini incelemeden etiketliyor muyum?
Yalan bir bilginin yayılmasına bilinçli veya dikkatsiz biçimde katkıda bulunuyor muyum?
Yanıldığımı fark ettiğimde geri dönebiliyor muyum?
Kötülüğün tekrar kınanması, insanın söz ve düşüncelerini önemsiz görmemesi gerektiğini öğretir.
Çünkü hesaplanarak söylenen bir yalan, yalnızca bir cümle değildir. Başka insanların düşüncelerini, kararlarını ve hayatlarını etkileyen ağır bir sorumluluğa dönüşebilir.
