Müddessir Suresi 11. Ayette “Tek Başına Yarattığım O Kişiyi Bana Bırak” İfadesi Ne Anlama Gelir 
Müddessir Suresi’nin on birinci ayetinde şöyle buyrulur:
“Tek başına yarattığım o kişiyi bana bırak!”
Ayetin Arapçası:
ذَرْنِي وَمَنْ خَلَقْتُ وَحِيدًا
Okunuşu:
“Zernî ve men halaktu vahîdâ.”
Bu ayet, Allah’ın kendisine büyük imkânlar verdiği hâlde Kur’an’a karşı kibirli ve düşmanca tavır sergileyen bir insanı konu edinmektedir.
Klasik tefsirlerde ayetin özellikle Mekke’nin zengin ve etkili isimlerinden Velîd bin Muğîre hakkında indirildiği belirtilmiştir. Ancak ayetin mesajı, sahip olduğu imkânlar nedeniyle kibirlenen ve yaratılışındaki çaresizliği unutan bütün insanlara yöneliktir.
“Bana Bırak” İfadesi Ne Anlama Gelir
Ayette geçen “Bana bırak” sözü, Allah’ın söz konusu kişinin hesabını bizzat göreceğini ifade eder.
Bu ifade Hz. Muhammed’e:
“Onun gücü, serveti ve sana karşı kurduğu planlar seni endişelendirmesin. Onunla nasıl hesaplaşacağımı ben bilirim.”
mesajını verir.
Buradaki anlatım, Allah’ın öfkesini ve kesin hükmünü bildiren güçlü bir uyarıdır.
İnsanlar dünyada adaletten kaçabilir; fakat Allah’ın hükmünden kaçamaz.
Ayette Sözü Edilen Kişi Kimdir
Klasik İslam kaynaklarında bu kişinin Velîd bin Muğîre olduğu anlatılır.
Velîd bin Muğîre, Mekke’nin zengin, sözü dinlenen ve etkili kişilerinden biriydi.
Kur’an’ın sözlerindeki olağanüstü gücü fark ettiği hâlde toplumdaki konumunu kaybetmemek için onu reddettiği ve insanlar üzerinde olumsuz bir algı oluşturmaya çalıştığı aktarılır.
Ancak ayetin anlamı yalnızca tarihsel bir kişiye bağlı değildir.
Hakikati fark ettiği hâlde çıkarı nedeniyle reddeden herkes bu uyarı üzerinde düşünmelidir.
“Tek Başına Yarattığım” Ne Demektir
İnsan dünyaya geldiğinde:
Malsız, makamsız, çevresiz, güçsüz ve savunmasızdır.
Ne ailesini ne servetini ne de toplumsal konumunu kendisi belirlemiştir.
Ayet, insanın yaratılışındaki bu başlangıç hâlini hatırlatır.
Bugün zengin ve güçlü olan insan, bir zamanlar hiçbir şeye sahip olmayan çaresiz bir bebekti.
Bu gerçek, insanın kibirlenmesini anlamsız hâle getirir.
“Vahîdâ” Kelimesi Ne Anlama Gelir
Ayette geçen “vahîdâ” kelimesi:
Tek başına, yalnız, hiçbir şeye sahip olmadan ve yardımsız
anlamlarını taşır.
Bu kelime insanın yaratıldığı ilk hâli ifade edebilir.
İnsan dünyaya gelirken yanında servet, unvan, aile gücü veya taraftar getirmez.
Aynı şekilde öldüğünde de bütün bu şeyleri arkasında bırakır.
İnsan yaratılırken yalnızdır; hesap verirken de kendi sorumluluğuyla baş başa kalacaktır.
İnsan Neden Yaratıldığı İlk Hâli Unutur
İnsan zamanla mal, makam ve çevre edinir.
Elde ettiği imkânların kendi mutlak başarısı olduğunu düşünmeye başlayabilir.
Kendisini güçlü hissettikçe:
Başlangıçtaki çaresizliğini, başkalarına duyduğu ihtiyacı ve ölüm karşısındaki güçsüzlüğünü
unutabilir.
Ayet insana, bütün sahipliklerinin sonradan verildiğini hatırlatır.
İnsan hiçbir şeyle gelmediği dünyada geçici olarak sahip olduğu şeyler nedeniyle kibirlenmemelidir.
Ayet İnsanın Yaratılışını Neden Hatırlatır
Yaratılışı hatırlamak insanın gerçek ölçüsünü görmesini sağlar.
İnsan kendi bedenini, zekâsını, ailesini ve doğduğu zamanı seçmemiştir.
Hayatın başlangıcı insanın kontrolü dışında gerçekleşmiştir.
Bu durum ona:
Her şeyi kendisinin meydana getirmediğini ve varlığının temelinde bir bağış bulunduğunu
gösterir.
Kendisini yaratan Allah’a karşı kibirlenen kişi, kendi başlangıcını unutmuş demektir.
Ayet Zenginliğe Karşı mı Çıkmaktadır
Ayet zenginliğin kendisini kötülemez.
Mal sahibi olmak tek başına suç veya günah değildir.
Asıl sorun, insanın servetini:
Kibir, zulüm, hakikati bastırma ve başkalarını küçümseme aracı
hâline getirmesidir.
Mal şükür, paylaşma ve iyilik için kullanılırsa değerli olabilir.
Fakat insan sahip olduğu servet nedeniyle kendisini hesap vermeyecek kadar güçlü görürse serveti onun ahlaki çöküşüne dönüşebilir.
Velîd Bin Muğîre Kur’an Hakkında Ne Düşünmüştür
Klasik anlatımlara göre Velîd bin Muğîre Kur’an’ı dinlediğinde onun sıradan bir insan sözüne benzemediğini fark etmiştir.
Kur’an’ın dili ve etkisi karşısında etkilendiği, ancak Mekke’deki çıkar düzeni ve toplumsal konumu nedeniyle iman etmediği aktarılır.
Daha sonra Kur’an’ı insanların gözünde değersizleştirecek bir ifade aramaya başlamıştır.
Bu durum, insanın gerçeği zihnen fark etmesiyle ahlaken kabul etmesinin aynı şey olmadığını gösterir.
İnsan Hakikati Bildiği Hâlde Neden Reddeder
İnsan her zaman delil yetersizliği nedeniyle inkâr etmez.
Bazen hakikati kabul etmek:
Makamını, kazancını, çevresini, alışkanlıklarını veya üstünlük duygusunu kaybetmesini
gerektirebilir.
Bu bedeli ödemek istemeyen kişi, gördüğü gerçeğin üzerini örtebilir.
Hakikati kabul etmek yalnızca düşünsel değil, ahlaki bir cesaret de gerektirir.
İnsan doğruyu kabul ettiğinde hayatını değiştirmek zorunda kalabilir.
Kibir İnsanın Gerçeği Görmesini Nasıl Engeller
Kibirli insan kendisini başkalarından üstün görür.
Bu nedenle kendisinden daha güçsüz veya daha düşük konumda gördüğü bir kişiden gelen doğruyu kabul etmek istemeyebilir.
Velîd bin Muğîre gibi güçlü kişiler, yetim büyümüş Hz. Muhammed’in kendilerine Allah’ın mesajını getirmesini kabullenmekte zorlanmış olabilirler.
Kibir insana:
“Gerçek, benim kabul ettiğim şeydir.”
dedirtebilir.
Oysa hakikat insanın makamına ve isteğine göre değişmez.
İnsan Malını Kendisi mi Kazanmıştır
İnsan çalışabilir, emek verebilir ve doğru kararlar alabilir.
Fakat çalışabilme gücü, zekâsı, sağlığı, karşısına çıkan fırsatlar ve yaşadığı ortam tamamen kendi eseri değildir.
Bu nedenle insan kazancında kendi emeğini görürken kendisine sunulan imkânları da unutmamalıdır.
“Her şeyi yalnızca ben yaptım.”
düşüncesi, insanın kontrolü dışında bulunan sayısız etkene karşı körleşmesidir.
Ayet, sahip olunanların mutlak sahiplik değil, geçici bir emanet olduğunu hatırlatır.
“Bana Bırak” İfadesi Bir Tehdit midir
Evet, ifade güçlü bir ilahi tehdit taşır.
Allah’ın bir insan hakkında:
“Onu bana bırak.”
demesi, o kişinin ağır bir sorumluluk altında bulunduğunu gösterir.
Fakat bu tehdit keyfî değildir.
Söz konusu insan kendisine verilen imkânlara rağmen hakikate karşı çıkmış, başkalarını da engellemeye çalışmış ve büyüklenmiştir.
İlahi uyarı, bilinçli kötülüğün sonuçsuz kalmayacağını bildirir.
Allah Neden Hemen Cezalandırmaz
İnsan dünyada hata yaptıktan sonra hemen cezalandırılmayabilir.
Bu gecikme, yaptığı davranışın Allah tarafından görülmediği anlamına gelmez.
İnsana:
Düşünmesi, tövbe etmesi, yanlışından dönmesi ve davranışlarını düzeltmesi için zaman
verilebilir.
Ancak verilen süre, sınırsız değildir.
İnsan cezanın gecikmesini sorumsuzluğunun kabul edildiği şeklinde yorumlamamalıdır.
İnsan Dünyadan Yine Tek Başına mı Ayrılır
İnsan öldüğünde malını, evini, makamını ve çevresini dünyada bırakır.
Yakınları onu mezara kadar uğurlayabilir; fakat ölümden sonraki yolculuğuna onunla birlikte devam edemez.
İnsan yanında yalnızca:
İmanı, niyetleri, iyilikleri, kötülükleri ve başkalarının hayatında bıraktığı etkilerle
gider.
Bu nedenle ayetteki yalnız yaratılış, insanın yalnız hesap vereceğini de düşündürür.
Aile Ve Çevre İnsanı Hesaptan Kurtarabilir mi
Dünyada güçlü bir aileye, kabileye veya çevreye sahip olmak insana güven verebilir.
Fakat ilahi hesap karşısında hiç kimse başkasının sorumluluğunu taşıyamaz.
İnsan:
“Ailem güçlüydü, çevrem genişti veya toplum beni destekliyordu.”
diyerek yaptığı haksızlıkları ortadan kaldıramaz.
Herkes kendi iradesiyle yaptığı tercihlerden sorumludur.
Toplumun desteği yanlışı doğruya dönüştürmez.
Ayet Güç Sahiplerine Ne Söyler
Ayet, serveti ve etkisi nedeniyle yenilmez olduğunu düşünen insanlara seslenir.
Güç sahibi kişi kanunlardan, toplumdan veya insanların eleştirisinden kaçabilir.
Fakat Allah’ın bilgisi ve adaleti karşısında bütün insanlar eşittir.
Ayet güç sahiplerine:
“Sahip olduğun hiçbir şey seni yaratıcından bağımsız hâle getirmez.”
mesajını verir.
Güç, insanı sorumsuzlaştırmamalı; aksine hesabını ağırlaştırdığını düşündürmelidir.
Günümüz İnsanının Sahte Güvenceleri Nelerdir
Modern insan parasına, teknolojisine, makamına, takipçi sayısına veya toplumsal çevresine güvenebilir.
Bu imkânların kendisini her tehlikeden koruyacağını düşünebilir.
Fakat:
Hastalık, yaşlanma, ölüm ve hesap
karşısında insanın gücü sınırlıdır.
Ayet, insanın geçici güvencelerini mutlaklaştırmamasını öğretir.
İnsan imkânlarını kullanmalı; ancak onları ilahlaştırmamalıdır.
Ayetin En Derin Anlamı Nedir
Ayetin en derin anlamı, insanın sahip olduklarından önce kim olduğunu hatırlamasıdır.
İnsan malından, unvanından, mesleğinden ve toplumdaki konumundan önce yaratılmış bir varlıktır.
Bütün unvanlar kaldırıldığında geriye:
İnsanın niyeti, karakteri ve yaptığı seçimler
kalır.
Allah insanı yalnız yaratmış, sonra ona sayısız imkân vermiştir.
Bu imkânları Allah’a ve insanlara karşı kibirlenmek için kullanan kişi, kendi yaratılış gerçeğine ihanet etmiş olur.
Sonuç: İnsan Hiçbir Şeyi Olmadan Yaratıldığını Unutmamalıdır
Müddessir Suresi’nin on birinci ayeti, kendisine büyük servet ve güç verilen fakat bunları hakikate karşı kullanan kişiye yönelik ağır bir uyarıdır.
İnsan dünyaya tek başına ve hiçbir şeye sahip olmadan gelir.
Sonradan elde ettiği:
Mal, makam, aile, çevre ve toplumsal itibar
ona verilmiş geçici imkânlardır.
Ayet bugünün insanına şu soruları yöneltir:
Sahip olduklarımı yalnızca kendi başarım mı sanıyorum?
Makamım ve servetim beni kibirli hâle getiriyor mu?
Çıkarlarıma zarar verdiği için reddettiğim gerçekler var mı?
Hiçbir şeye sahip olmadan yaratıldığımı hatırlıyor muyum?
Bugün her şey elimden alınsa geriye nasıl bir insan kalır?
İnsan yaratıldığı ilk hâli hatırladığında başkalarını küçümsemekten utanır.
Çünkü güçlü görünen herkes bir zamanlar yardıma muhtaç bir çocuktu ve bir gün bütün sahipliklerini dünyada bırakarak tek başına hesap verecektir.
