Mâide Suresi 67. Ayette “Ey Peygamber! Rabbinden Sana İndirileni Tebliğ Et; Eğer Bunu Yapmazsan O’nun Elçiliğini Yerine Getirmemiş Olursun. Allah Seni İnsanlardan Koruyacaktır” İfadesi Ne Anlama Gelir 
Mâide Suresi 67. ayet, Hz. Muhammed’in peygamberlik görevinin özünü son derece güçlü ifadelerle ortaya koyar.
Ayet:
“Ey Peygamber!”
hitabıyla başlar.
Ardından:
“Rabbinden sana indirileni tebliğ et.”
buyrulur.
Sonra çok ağır bir ifade gelir:
“Eğer bunu yapmazsan O’nun elçiliğini yerine getirmemiş olursun.”
Ve bunun hemen ardından Hz. Peygamber’e güven veren cümle gelir:
“Allah seni insanlardan korur.”
Bu nedenle Mâide 67 yalnızca vahyin aktarılmasıyla değil; peygamberlik sorumluluğu, hakikati gizlememe, insan baskısı, korku, güven, ilahî koruma ve tebliğ ahlakı ile ilgilidir.
“Ey Peygamber” Hitabı Neden Özeldir
Kur’an burada Hz. Muhammed’e doğrudan peygamberlik sıfatıyla hitap eder:
“Yâ eyyühe’r-resûl.”
Yani:
“Ey Elçi!”
Bu hitap, ardından gelecek emrin doğrudan onun risalet göreviyle ilgili olduğunu gösterir.
Burada mesele özel hayat değil, peygamberlik görevinin merkezidir.
“Rabbinden Sana İndirileni Tebliğ Et” Ne Demektir
“Tebliğ”, ulaştırmak anlamına gelir.
Hz. Peygamber’in görevi vahyi;
saklamadan,
eksiltmeden,
çıkarına göre değiştirmeden
ve insanların tepkisine göre yumuşatıp başka bir şeye dönüştürmeden
ulaştırmaktır.
Peygamber vahyin sahibi değil, emanetçisidir.
Tebliğ Neden Peygamberliğin Temel Görevidir
Çünkü vahiy insanlara ulaşmazsa peygamberliğin toplumsal amacı gerçekleşmez.
Vahyin yalnızca peygamberin kalbinde bulunması yeterli değildir.
İnsanların;
duyması,
anlaması,
düşünmesi
ve kendi tercihlerini yapabilmesi
gerekir.
Bu yüzden peygamberlik, yalnızca vahiy almak değil, vahyi insanlara taşımaktır.
“Eğer Bunu Yapmazsan Elçiliğini Yerine Getirmemiş Olursun” Neden Bu Kadar Serttir
Çünkü görev bölünebilir bir iş değildir.
Peygamber:
“Şu kısmı söylerim ama bu bölüm tepki çeker, onu saklayayım.”
diyemez.
Eğer vahyin önemli bir kısmı bilinçli biçimde gizlenirse mesajın bütünlüğü bozulur.
Bu nedenle ayet tebliğin seçmeli değil, eksiksiz olması gerektiğini vurgular.
Hz. Muhammed Vahiyden Bir Şey Gizlemiş Olabilir Mi
İslam inancına göre peygamber vahyi insanlara tebliğ etmiştir.
Mâide 67 de bunun ilahî güvencesini ve yükümlülüğünü gösteren temel ayetlerden biri kabul edilir.
Hz. Âişe’ye nispet edilen meşhur rivayetlerde de, Hz. Peygamber’in vahiyden bir şeyi gizlediğini söylemenin reddedildiği aktarılır.
Kur’an’ın kendi anlatısında da Peygamber’in görevi vahyi açıkça ulaştırmaktır.
İnsanların Hoşuna Gitmeyen Bir Mesaj da Tebliğ Edilmeli midir
Evet.
Hakikatin ölçüsü:
“İnsanlar bunu beğenir mi?”
değildir.
Vahyin bazı hükümleri;
alışkanlıkları,
çıkar ilişkilerini,
toplumsal ayrıcalıkları
ve yerleşmiş gelenekleri
rahatsız edebilir.
Peygamberin görevi mesajı popülerleştirmek için değiştirmek değil, doğru biçimde ulaştırmaktır.
Tebliğ ile Zorlama Aynı Şey midir
Hayır.
Tebliğ:
mesajı ulaştırmaktır.
Zorlama ise:
insanı istemediği hâlde bir inanca zorlamaktır.
Kur’an’ın peygamberlik anlayışında elçi;
anlatır,
uyarır,
müjdeler,
açıklar.
Fakat insanların kalbine zorla iman yerleştiremez.
Bu nedenle tebliğ ile baskı birbirinden ayrılmalıdır.
Peygamber İnsanların Tepkisinden Çekinmiş Olabilir Mi
Ayetin:
“Allah seni insanlardan korur.”
demesi, tebliğ görevinde insanlardan gelebilecek tehlike veya baskı ihtimalini düşündürür.
Hz. Muhammed’in mesajı;
dini,
ekonomik,
sosyal
ve kabilesel
çıkarları sarsıyordu.
Dolayısıyla tebliğ yalnızca konuşmak değil, zaman zaman büyük risk almak anlamına geliyordu.
“Allah Seni İnsanlardan Koruyacaktır” Ne Demektir
Bu ifade Hz. Peygamber’e ilahî güvence verir.
Onun risalet görevini tamamlamasını engelleyecek biçimde insanların hâkim olamayacağı anlamıyla açıklanmıştır.
Ancak bu:
“Peygamber hiçbir zaman yaralanmayacak, üzülmeyecek veya eziyet görmeyecek.”
demek değildir.
Hz. Peygamber’in hayatında saldırılar ve ağır sıkıntılar yaşanmıştır.
Koruma, özellikle risalet görevinin tamamlanmasını güvence altına alan ilahî himaye olarak anlaşılır.
İlahi Koruma Neden Sıfır Acı veya Sıfır Tehlike Anlamına Gelmez
Çünkü Kur’an’da peygamberler de imtihan edilir.
Hz. Muhammed;
Taif’te taşlanmış,
Uhud’da yaralanmış,
hakarete uğramış,
boykot yaşamış
ve çeşitli tehditlerle karşılaşmıştır.
Dolayısıyla ilahî koruma, insanın hiçbir zorluk yaşamaması değildir.
Bazen koruma:
Zorluğun içinden görevin tamamlanarak çıkmasıdır.
Bu Ayetin Gadir-i Hum ile İlişkilendirilen Bir Yorumu Var mıdır
Evet.
İslam yorum tarihinde Mâide 67 hakkında farklı yaklaşımlar bulunmaktadır.
Özellikle Şiî tefsir geleneğinde ayet, Hz. Ali’nin velâyetinin ilanıyla ve Gadir-i Hum olayıyla güçlü biçimde ilişkilendirilir.
Bu yoruma göre Hz. Peygamber’e tebliğ edilmesi emredilen kritik meselelerden biri Hz. Ali’nin velâyetidir.
Sünnî tefsir geleneğinde ise ayet çoğunlukla daha genel biçimde vahyin tamamının eksiksiz tebliğ edilmesi emri olarak anlaşılmıştır; bazı kaynaklarda farklı nüzul bağlantıları da aktarılmıştır.
Bu nedenle ayet, mezhepler arası yorum tarihinde önemli bir yere sahiptir.
Farklı Tefsirler Ayetin Ana Mesajını Değiştirir Mi
Ayrıntılar konusunda farklılık olsa da temel mesaj açıktır:
Hz. Peygamber kendisine emanet edilen ilahî mesajı eksiksiz biçimde ulaştırmakla yükümlüdür.
İster ayet belirli bir olayla ilişkilendirilsin ister genel tebliğ görevi çerçevesinde okunsun, şu ilke değişmez:
Vahiy insan korkusu sebebiyle gizlenemez.
İnsanların Tepkisinden Korkmak Hakikati Gizlemeye Yol Açabilir Mi
Evet.
Bu yalnızca peygamberlik çağında değil, her çağda görülebilir.
Bir insan:
işini kaybetmekten,
çevresinin tepkisinden,
itibarının zarar görmesinden
veya yalnız kalmaktan
korktuğu için bildiği doğruyu söylemeyebilir.
Mâide 67 bu noktada çok güçlü bir ilke ortaya koyar:
Korku, hakikatin ölçüsünü değiştirmemelidir.
Her Doğru Her Yerde Aynı Biçimde Söylenmeli midir
Hakikati gizlememek ile hikmetsiz konuşmak aynı şey değildir.
Bir doğru;
uygun zaman,
uygun dil,
uygun yöntem
ve muhatabın durumu
dikkate alınarak anlatılabilir.
Peygamberlik öğretisinde hikmet de önemlidir.
Yani:
Hakikati değiştirme ama anlatımını hikmetle yap.
Bu ikisi birlikte mümkündür.
Tebliğ Görevi Müslümanlara da Geçer Mi
Peygamberlik Hz. Muhammed ile sona ermiş kabul edilir.
Ancak Müslümanların bildikleri hakikati güzel ve doğru şekilde paylaşma sorumluluğu devam eder.
Bu;
zorlamak,
hakaret etmek,
insanları küçümsemek
veya herkes üzerinde otorite kurmak
anlamına gelmez.
İnsan bildiğini dürüstlük, hikmet ve güzel ahlakla aktarabilir.
Dini Anlatan İnsan Bilmediği Konuda Konuşmalı mıdır
Hayır.
Tebliğ sorumluluğu:
“Her konuda mutlaka konuş.”
anlamına gelmez.
Bilmediğini:
“Bilmiyorum.”
demek de ahlaki bir dürüstlüktür.
Çünkü vahyi veya dini yanlış aktarmak da ciddi bir sorundur.
Hakikate sadakat bazen konuşmayı, bazen de bilmediğini kabul etmeyi gerektirir.
“Allah İnkârcı Topluluğu Hidayete Erdirmez” İfadesi Nasıl Anlaşılmalıdır
Ayetin sonunda bu ifade yer alır.
Buradaki bağlamda, hakikati bilinçli biçimde reddeden ve ona karşı direnen tutuma dikkat çekilir.
Kur’an’ın başka ayetlerinde iman eden veya tövbe ederek yönünü değiştiren insanların hidayete ulaşabileceği açıkça görülür.
Dolayısıyla ifade:
“Bir kez inkâr eden asla değişemez.”
anlamına gelmez.
Daha çok ısrarlı ve bilinçli reddedişin insanın hidayet yolunu kapatan bir tavra dönüşebileceğini anlatır.
Mâide 66 ve 67 Birlikte Nasıl Okunmalıdır
Mâide 66’da Ehl-i Kitap’a:
Kendilerine verilen vahyi ayakta tutmaları
gerektiği anlatılmıştı.
Mâide 67’de ise Hz. Muhammed’e:
Kendisine indirilen vahyi eksiksiz tebliğ etmesi
emredilir.
Böylece iki taraflı bir sorumluluk ortaya çıkar:
Vahyi alan elçi onu eksiksiz aktaracak.
Vahyi duyan insan ise onu ciddiye alıp değerlendirecek.
Mesajın ulaştırılması elçinin, ona verilecek cevap ise insanın sorumluluğudur.
Mâide Suresi 67. Ayet Bize Bugün Ne Söylüyor
Mâide Suresi 67. ayetin merkezinde çok güçlü bir kelime vardır:
Emanet.
Peygamber vahyin sahibi değildir.
Ona istediğini ekleyemez.
İstemediğini çıkaramaz.
İnsanların hoşuna gitmeyecek bölümleri gizleyemez.
Çünkü mesaj ona ait değildir.
O mesajın taşıyıcısıdır.
Bu, yalnızca peygamberlik hakkında değil, hakikatle ilişkimiz hakkında da büyük bir ders taşır.
İnsan bazen doğruyu bilir ama söylemez.
Çünkü kaybetmekten korkar.
Bazen doğruyu biraz değiştirir.
Çünkü herkesin hoşuna gitmesini ister.
Bazen mesajın zor kısmını çıkarır.
Çünkü alkış kaybetmek istemez.
Mâide 67 ise şöyle bir ilke koyar:
Hakikat senin malın değildir ki istediğin kısmını saklayasın.
Ama ayet sadece ağır sorumluluk yüklemez.
Hemen ardından güven verir:
“Allah seni insanlardan koruyacaktır.”
Bu cümle çok derin bir psikoloji taşır.
Sanki insana şöyle söylenmektedir:
Görevini yap; her şeyi kontrol etmeye çalışma.
Sen hakikati dürüstçe ulaştır.
İnsanların kalbini kontrol edemezsin.
Herkesin seni sevmesini sağlayamazsın.
Herkesi ikna edemezsin.
Ama sırf insanlar kızacak diye emaneti değiştirme.
Çünkü hakikatin değeri alkışın miktarıyla ölçülmez.
Ve belki de Mâide 67’nin bugün için en güçlü mesajı şudur:
Doğru bildiğin şeyi anlatırken cesur ol; fakat onu anlatırken kendini hakikatin sahibi değil, emanetçisi olarak gör.
