Leyl Suresi 7. Ayette “Biz de Ona En Kolay Olanı Kolaylaştırırız” Buyrulması Ne Anlama Gelir Ve İyiliğin Kolaylaşması, Alışkanlık, Ahlaki Yöneliş, İlahi Yardım, Özgür İrade, Karakter Ve Hayat Yolunun Şekillenmesi Açısından Nasıl Anlaşılmalıdır 
“فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْيُسْرَىٰ — Fe Senüyessiruhû Li’l Yusrâ” Ne Demektir
Leyl Suresi’nin yedinci ayetinde şöyle buyrulur:
فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْيُسْرَىٰ
Anlam olarak:
“Biz de ona en kolay olanı kolaylaştırırız.”
(Leyl Suresi, 92/7)
Bu ayet, önceki üç ayetle birlikte okunmalıdır.
Kim:
verir,
takvalı davranır,
en güzeli tasdik ederseonun için:
“en kolay olan”
kolaylaştırılır.
Yani ayet bir sonuç bildirir.
“Yusrâ” Ne Anlama Gelmektedir
Yusrâ kelimesi:
kolaylık,
kolay olan yol,
rahatlık,
hayırlı ve güzel sonuca götüren yön
anlamlarında açıklanmıştır.
Burada yalnız dünyevi rahatlık kastedilmez.
Çünkü iyilik yapmak bazen fiziksel veya maddi olarak zor olabilir.
Asıl anlam:
İnsanın hayırlı yola yönelmesinin kolaylaştırılmasıdır.
Yani kalbi, iradesi ve davranışları iyiliğe daha yatkın hâle gelir.
“Kolaylaştırmak” Ne Demektir
Kolaylaştırmak, insanın hiçbir çaba göstermeden otomatik biçimde iyi olması anlamına gelmez.
Önce insanın tercihi vardır:
verir,
sakınır,
tasdik eder.
Sonra bu yönelişin devamı için bir kolaylaşma gelir.
Bu nedenle ayette:
insan seçimi
ile
ilahi yardım
birbirinin karşıtı değil, birbirini tamamlayan iki unsur olarak düşünülebilir.
İnsan yönelir.
Allah yolu kolaylaştırır.
İyilik Gerçekten Alışkanlık Hâline Gelebilir mi
Evet.
İnsan ilk kez yaptığı bir iyilikte zorlanabilir.
Örneğin:
affetmek,
paylaşmak,
öfkesini kontrol etmek,
doğruyu söylemek
başlangıçta ciddi öz denetim gerektirebilir.
Ama tekrarlandıkça bu davranışlar daha doğal hâle gelebilir.
Bir süre sonra insan:
“Bunu yapmak benim için artık daha kolay.”
diyebilir.
Ayetin ahlaki yönlerinden biri de bu gerçeklikle ilişkilendirilebilir:
İyilik tekrarlandıkça iyilik yolu tanıdıklaşır.
Alışkanlık İnsanın Ahlaki Yolunu Nasıl Şekillendirir
Her tekrar bir sonraki davranışı etkileyebilir.
Sürekli:
paylaşan kişi vermeye,
merhamet eden kişi merhamete,
öfkesini kontrol eden kişi sabradaha yatkın hâle gelebilir.
Bunun tersi de mümkündür.
Sürekli:
yalan söyleyen,
haksızlık yapan,
bencilliğini besleyen
kişinin de yanlış davranışları kolaylaşabilir.
Bu yüzden karakter, yalnız düşüncelerle değil, tekrarlanan seçimlerle şekillenir.
Küçük Bir İyilik Büyük Bir Ahlaki Yolun Başlangıcı Olabilir mi
Evet.
İnsan bazen büyük değişimleri tek seferde yapmak ister.
Oysa ahlaki gelişim çoğu zaman küçük adımlarla başlar.
Bir gün:
küçük bir yardım.
Sonra:
bir özür.
Sonra:
bir hakkı teslim etmek.
Sonra:
öfkeyi tutmak.
Bu küçük seçimler bir araya geldikçe insanın iç dünyasında yeni bir düzen oluşabilir.
Büyük karakterler, çoğu zaman küçük doğru seçimlerin birikimidir.
Bu Ayet Özgür İradeyi Ortadan Kaldırır mı
Hayır.
Ayetin bağlamı tam tersine insan seçimini öne çıkarır.
Önce:
“Kim verirse…”
“sakınırsa…”
“tasdik ederse…”
denilir.
Sonra:
“Biz de ona kolaylaştırırız.”
buyrulur.
Yani insanın başlangıç yönelişi vardır.
Bu nedenle ayet:
“İnsan hiçbir şey seçemez.”
demekten çok, seçilen yönün insanın önünde giderek açılabileceğini gösterir.
Cömertlik Neden İyilik Yolunun İlk İşaretlerinden Biri Olarak Gösterilir
Çünkü vermek nefsin güçlü bağlarından birini sınar:
sahip olma arzısını.
İnsan malına bağlanabilir.
Verdiğinde ise:
başkasını fark eder,
kendi çıkarını sınırlar,
sahipliğin mutlak olmadığını öğrenir.
Bu davranış insanın iç dünyasında yeni bir yön oluşturabilir.
Bir kez gerçekten paylaşmayı öğrenen kişi, başka iyiliklere de daha açık hâle gelebilir.
Takva İyiliği Nasıl Kolaylaştırır
Takva insanın kararlarına bir ölçü kazandırır.
İnsan her seferinde:
“Bunu yapmalı mıyım?”
sorusunu sıfırdan düşünmek yerine bir ahlaki çerçeveye sahip olur.
Örneğin:
haksızlık yapmamak,
emanete ihanet etmemek,
başkasının hakkını korumak
temel ilkelere dönüşür.
Bu ilkeler yerleştikçe doğru karar vermek bazı durumlarda daha kolay olabilir.
İlke, kararsızlığı azaltabilir.
El Hüsnâ’yı Tasdik Etmek Neden Yolu Kolaylaştırabilir
Çünkü insanın inancı davranışına anlam verir.
Eğer kişi:
iyiliğin boşuna olmadığına,
Allah’ın vaadinin hak olduğuna,
ahlaki çabanın değer taşıdığına
inanıyorsa zorluk karşısında daha dayanıklı olabilir.
İnsan yalnız anlık sonucu hesaplamaz.
Daha büyük bir anlam görür.
Bu da doğru yolda kalmayı kolaylaştırabilir.
Zor Bir Şey Nasıl “Kolay Yol” Olabilir
Bu çok önemli bir noktadır.
İyilik her zaman zahmetsiz değildir.
Bazen:
doğruyu söylemek zor,
affetmek zor,
paylaşmak zor,
adaleti savunmak zor
olabilir.
Ama “yusrâ”yı yalnız anlık rahatlık olarak düşünmemek gerekir.
Bazı yollar başlangıçta zor görünür fakat sonunda:
vicdan huzuru,
karakter bütünlüğü,
daha temiz ilişkiler
üretir.
Başlangıçtaki zorluk, yolun nihai anlamda yanlış olduğu anlamına gelmez.
İnsan İyiliği Yaptıkça Kendini de Değiştirir mi
Evet.
İyilik yalnız dışarıdaki bir sonucu değiştirmez.
İyiliği yapan kişiyi de dönüştürür.
Bir insan tekrar tekrar:
adil davranırsa adalet duygusu,
paylaşırsa cömertliği,
sabır gösterirse dayanıklılığı
güçlenebilir.
Bu nedenle insan yaptığı eylemlerin yalnız faili değildir.
Bir anlamda kendi karakterinin de mimarıdır.
“Yolun Açılması” Nasıl Anlaşılabilir
Metaforik olarak insanın yaptığı tercihler yeni fırsatlar oluşturabilir.
Örneğin:
dürüst biri güven kazanabilir.
Cömert biri güçlü insan ilişkileri kurabilir.
Çalışkan biri yeni kapılar açabilir.
Merhametli biri çevresinde güven oluşturabilir.
Bunların her biri otomatik ve garantili değildir.
Ama ahlaki tercihler insanın hayatında yeni yolların oluşmasına katkıda bulunabilir.
İlahi Yardım İnsanın Çabasını Gereksiz mi Kılar
Hayır.
Kur’an’ın bu bölümündeki sıra açıktır:
önce insanın yönelişi,
sonra kolaylaştırma.
Bu nedenle ilahi yardım:
tembelliğin,
sorumluluktan kaçmanın
gerekçesi değildir.
İnsan:
çalışır,
seçer,
çaba gösterir.
Fakat her şeyi yalnız kendi gücüne bağlamaz.
Bu denge:
çaba ile tevekkülün
birlikteliğini düşündürür.
İyilik Yolunun Kolaylaşması İç Huzurla İlişkili Olabilir mi
Evet.
İnsan kendi değerleriyle uyumlu yaşadığında iç çatışması azalabilir.
Sürekli yalan söyleyen kişi:
yakalanma korkusu,
çelişki,
gizleme
yaşayabilir.
Dürüst kişi ise bazı bedeller ödeyebilse de sürekli yeni yalanlar üretmek zorunda kalmaz.
Bu nedenle ahlaki doğruluk, zamanla hayatı bazı açılardan daha sade ve bütünlüklü hâle getirebilir.
“Kolaylaştırılır” Demek İyi İnsan Hiç Sınanmaz Demek midir
Hayır.
İyilik yolunda bulunan insan da:
kayıp,
sıkıntı,
hastalık,
haksızlık,
zorluk
yaşayabilir.
Ayet dünyevi hayatın bütün engellerinin ortadan kaldırılacağını vaat etmez.
Buradaki kolaylık daha çok:
hayırlı yola yönelme ve o yolda ilerleme imkânının açılması
şeklinde anlaşılmalıdır.
İmtihan devam eder.
Ama insanın iç yönü güçlenebilir.
Leyl Suresi’nin 5, 6 Ve 7. Ayetleri Birlikte Nasıl Okunmalıdır
Bu üç ayet bir bütün oluşturur:
5. Ayet:
“Kim verir ve sakınırsa…”Davranış ve takva.
6. Ayet:
“En güzeli tasdik ederse…”İnanç.
7. Ayet:
“Biz de ona en kolay olanı kolaylaştırırız.”Sonuç.
Böylece:
davranış → inanç → yolun açılması
şeklinde güçlü bir ahlaki yapı ortaya çıkar.
Bir Sonraki Ayette Ne Anlatılacaktır
Leyl Suresi’nin sekizinci ayetinde karşıt insan tipi anlatılmaya başlanacaktır:
“Ama kim cimrilik eder ve kendisini ihtiyaçsız görürse…”
Böylece sure simetrik bir karşılaştırmaya geçecektir.
Birinci yol:
vermek, sakınmak, tasdik etmek.İkinci yol:
cimrilik etmek,
kendini ihtiyaçsız görmek,
en güzeli yalanlamak.Sonra ikinci yolun da kendine özgü bir “kolaylaşması” olduğu bildirilecektir.
Sonuç: İnsan İyiliği Seçtikçe Yalnız Bir İyilik Yapmaz, Aynı Zamanda Gelecekteki İyiliklerini de Kolaylaştırabilecek Bir Karakter İnşa Eder
Leyl Suresi’nin yedinci ayetindeki:
“Biz de ona en kolay olanı kolaylaştırırız.”
ifadesi insan hayatındaki çok derin bir gerçeğe işaret eder.
İnsan bir yol seçer.
Sonra o yol onu da şekillendirmeye başlar.
Bir kez:
paylaşır.Bir kez daha paylaşır.
Sonra cömertlik karakter olur.
Bir kez:
doğru olanı seçer.Tekrar seçer.
Sonra doğruluk daha doğal hâle gelir.
İnsan böylece yalnız yaptığı seçimlerle bugünü değiştirmez.
Yarının seçimlerini yapacak kişiyi de bugünden oluşturur.
Bu nedenle ayetin mesajı yalnız:
“İyi olursan ödüllendirilirsin.”
şeklinde basit değildir.
Daha derindir:
İyiliğe yöneldikçe iyiliğe yatkın bir insana dönüşebilirsin.
Allah’ın kolaylaştırması, insanın doğru yöndeki çabasını destekleyen ilahi bir lütuf olarak anlaşılabilir.
Fakat bunun başlangıcında hâlâ insanın tercihi vardır:
vermek,
sakınmak,
tasdik etmek.
Leyl Suresi şimdi bu güzel yolun tam karşısına başka bir yolu koyacaktır.
Bir sonraki ayette:
“Ama kim cimrilik eder ve kendisini ihtiyaçsız görürse…”
buyrulacaktır.
Böylece sure çok önemli bir soruya geçecektir:
İnsan iyiliği tekrar ederek iyiliği kolaylaştırabildiği gibi, bencilliği tekrar ederek kötülüğü de kendisine kolaylaştırabilir mi?
