📖 Leyl Suresi 1. Ayette “Örttüğü Zaman Geceye Andolsun” Buyrulması Ne Anlama Gelir Ve Gece, Örtülme, Sessizlik, Dinlenme, Gizlilik, İç Dünya

Leyl Suresi 1. Ayette “Örttüğü Zaman Geceye Andolsun” Buyrulması Ne Anlama Gelir Ve Gece, Örtülme, Sessizlik, Dinlenme, Gizlilik, İç Dünya, Bilinmezlik Ve İlahi Yemin Açısından Nasıl Anlaşılmalıdır ​

“Gece dünyayı yok etmez; yalnız görünür olanın üzerini örter. İnsan da bazen karanlığı yokluk sanır, oysa bazı gerçekler sessizliğin içinde daha belirgin hâle gelir.”
Ersan Karavelioğlu

Genişletmek için tıkla ...

“وَاللَّيْلِ إِذَا يَغْشَىٰ — Ve’l Leyli İzâ Yağşâ” Ne Demektir ​

Leyl Suresi’nin ilk ayetinde şöyle buyrulur:


وَاللَّيْلِ إِذَا يَغْشَىٰ


Anlam olarak:


“Örttüğü zaman geceye andolsun.”
(Leyl Suresi, 92/1)


Sure daha ilk kelimesinde insanı:


gece


ile karşılaştırır.


Burada gece yalnız bir zaman dilimi değildir.


Aynı zamanda:


örtmek,


sakinleştirmek,


görünürlüğü azaltmak


gibi etkileriyle dikkatimizin merkezine alınır.

“Yağşâ” Kelimesi Ne Anlama Gelmektedir ​

“Yağşâ” fiili:


örtmek,


kaplamak,


bürümek,


üstünü sarmak


anlamlarını taşır.


Gece geldiğinde:


dağlar yok olmaz,


şehirler kaybolmaz,


insanlar ortadan kalkmaz.


Fakat ışık azaldığı için bütün dünya başka bir görünüm kazanır.


Bu nedenle ayetin kullandığı fiil son derece etkileyicidir:


Gece varlığı yok etmez; onun görünürlüğünü örter.

Kur’an Neden Gece Üzerine Yemin Eder ​

Gece insan hayatının temel ritimlerinden biridir.


İnsan:


çalışır,


yorulur,


sonra dinlenir.


Gündüz:


hareket,


üretim,


iletişim


öne çıkarken gece:


sessizlik,


dinlenme,


içe dönüş


için doğal bir alan oluşturur.


Kur’an’ın gece üzerine yemin etmesi, insanın her gün yaşadığı fakat çoğu zaman sıradanlaştırdığı bu büyük döngüyü yeniden düşündürür.

Gece Neden Dinlenmenin Zamanıdır ​

İnsan bedeni sürekli çalışamaz.


Uyku:


bedenin,


zihnin,


sinir sisteminin


yenilenmesi açısından önemli bir süreçtir.


Gece karanlığı, insanın biyolojik ritimleriyle güçlü biçimde ilişkilidir.


Bu nedenle gece yalnız gündüzün eksikliği değildir.


Hayatın sürdürülebilmesi için gerekli olan dinlenme düzeninin parçasıdır.

Sessizlik İnsan Zihnini Neden Farklı Etkiler ​

Gündüz insanın çevresinde çok sayıda uyaran vardır:


sesler,


insanlar,


işler,


ekranlar,


hareket.


Gece bu uyaranların bir bölümü azalır.


Böylece insanın dikkati dışarıdan içeriye dönebilir.


Kendi:


düşüncelerini,


kaygılarını,


umutlarını,


pişmanlıklarını


daha güçlü hissedebilir.


Bu nedenle gece bazen insanın kendi zihniyle karşılaştığı zamandır.

Gece İnsanın Kendisiyle Yüzleşmesini Kolaylaştırabilir mi ​

Evet.


Gündüz insan kendisini meşgul edebilir.


Gece ise sessizlik arttığında kaçtığı bazı düşünceler geri dönebilir.


Şu sorular belirginleşebilir:


Ben ne yapıyorum?


Nereye gidiyorum?


Bugün kimi kırdım?


Hayatım gerçekten istediğim yönde mi?


Bu nedenle gece yalnız dış dünyanın örtüsü değil, bazen iç dünyanın perdesinin açıldığı zaman olabilir.

Karanlık Her Zaman Kötülük Anlamına mı Gelir ​

Hayır.


Bu ayrım çok önemlidir.


Metaforik dilde karanlık bazen:


cehalet,


kötülük,


korku


ile ilişkilendirilebilir.


Fakat fiziksel gece kendi başına kötü değildir.


Kur’an tam tersine gecenin üzerine yemin eder.


Bu nedenle gece:


yaratılış düzeninin,


dinlenmenin,


denge ve ritmin


bir parçasıdır.


Fiziksel karanlık ile ahlaki kötülüğü aynı şey saymak doğru değildir.

Gece Bazı Şeyleri Gizlerken Bazı Şeyleri Görünür Hâle Getirir mi ​

Evet.


Bu çok güzel bir paradokstur.


Gece yeryüzündeki ayrıntıları örter.


Ama aynı anda:


yıldızları,


gezegenleri,


gökyüzünün derinliğini


daha görünür hâle getirir.


Yani:


Bir şeyin kararması, başka bir şeyin görünmesini sağlayabilir.


İnsan hayatında da bazen gürültünün azalması, daha önce fark edilmeyen şeylerin ortaya çıkmasına imkân verir.

Karanlık Işığın Değerini Artırır mı ​

Evet.


Gündüz küçücük bir ışık fark edilmeyebilir.


Ama karanlıkta küçük bir kandil bile çok değerlidir.


Bu, düşünsel olarak güçlü bir çağrışım taşır.


İnsan:


belirsizlik,


sıkıntı,


yalnızlık


dönemlerinde küçük bir:


umut,


doğru söz,


yardım,


rehberlik


sayesinde yön bulabilir.


Karanlık bazen ışığın ne kadar değerli olduğunu öğretir.

Gece İnsana Zamanın Geçişini Nasıl Hatırlatır ​

Her gün:


gündüz gelir,


sonra gece.


Gece biter,


yeniden sabah olur.


Bu sürekli döngü insan ömrünün de ilerlediğini gösterir.


Her gece:


bir günün tamamlandığını,


hayattan bir parçanın daha geçtiğini


hatırlatabilir.


Bu nedenle gece yalnız uyku vakti değil, zamanın sessiz işaretlerinden biridir.

Gece İle Gizlilik Arasında Nasıl Bir Bağ Vardır ​

Karanlık insanın görünürlüğünü azaltır.


Bu nedenle tarih boyunca bazı davranışlar özellikle gece yapılmıştır.


İnsan bazen:


“Kimse görmüyor.”


diye düşünüp gündüz yapmayacağı şeyleri gece yapabilir.


Fakat ahlaki açıdan asıl soru şudur:


Bir davranışın değeri, yalnız görülüp görülmemesine mi bağlıdır?


Gerçek karakter çoğu zaman insanın kimse görmediğini düşündüğü anda ortaya çıkar.

Görünmemek Sorumluluğu Ortadan Kaldırır mı ​

Hayır.


Bir davranış gizli olabilir.


Ama etkisi gerçek olabilir.


İnsan:


gizlice yalan söyleyebilir,


gizlice haksızlık yapabilir,


gizlice iyilik de yapabilir.


Bu nedenle ahlak yalnız kamusal davranış değildir.


İnsan görünmediğinde de aynı ilkelere bağlı kalabiliyorsa karakteri daha sağlamdır.


Gizlilik, vicdanın en sessiz sınavlarından biridir.

Gece İbadet Ve Tefekkür İçin Neden Özel Bir Zaman Olarak Görülmüştür ​

Gece:


sessiz,


daha az dikkat dağıtıcı,


daha içe dönük


bir zaman olabilir.


Bu yüzden birçok dinî gelenekte gece:


dua,


tefekkür,


ibadet


ile ilişkilendirilmiştir.


İnsan gündüz dış dünyaya yönelirken gece kendi iç dünyasına ve Rabbine yönelebilir.


Sessizlik, düşüncenin derinleşmesine yardımcı olabilir.

Gece Ve Gündüz Birbirine Karşıt mı, Yoksa Birbirini Tamamlayan İki Düzen midir ​

Birbirlerini tamamlarlar.


Gündüz:


çalışma,


hareket,


görünürlük


sağlar.


Gece ise:


dinlenme,


örtülme,


sükûnet


getirir.


Biri sürekli olsaydı insan hayatının dengesi bozulurdu.


Bu nedenle zıtlık her zaman çatışma değildir.


Bazen düzen, iki karşıt unsurun birbirini tamamlamasıyla oluşur.

Leyl Suresinin Geceyle Başlaması Surenin Ana Konusuna Nasıl Hazırlık Yapar ​

Leyl Suresi biraz sonra insan davranışlarının da birbirinden farklı olduğunu açıklayacaktır.


Gece ile gündüz nasıl farklıysa:


insanların çabaları da farklıdır.


Birisi:


verir,


sakınır,


iyiliği doğrular.


Başka biri:


cimrilik eder,


kendini ihtiyaçsız görür,


iyiliği yalanlar.


Yani kozmik karşıtlıklar daha sonra ahlaki karşıtlıklara dönüşecektir.

Şems Suresinden Leyl Suresine Geçiş Neden Dikkat Çekicidir ​

Şems Suresi:


güneşe


yeminle başlamıştı.


Leyl Suresi ise:


geceye


yeminle başlar.


Şems Suresi insanın:


nefsini arındırması


veya


kirletmesi


üzerinde durmuştu.


Leyl Suresi ise bu iç yönelimlerin dış davranışlara nasıl dönüştüğünü gösterecektir:


vermek veya cimrilik etmek,


doğrulamak veya yalanlamak.


Böylece iki sure arasında güçlü bir anlam devamlılığı oluşur.

İnsan Hayatında “Örtülme” Dönemleri Olabilir mi ​

Metaforik olarak evet.


İnsan bazen geleceğini göremez.


Ne olacağını bilemez.


Bir kararın sonucundan emin değildir.


Hayatın bazı dönemleri adeta gece gibi belirsiz olabilir.


Böyle zamanlarda insan:


sabır,


bilgi,


vicdan,


güvenilir rehberlik


ile yön bulmaya çalışır.


Her şeyi görememek, hiçbir yön olmadığı anlamına gelmez.

Bir Sonraki Ayette Ne Anlatılacaktır ​

Leyl Suresi’nin ikinci ayetinde şöyle buyrulacaktır:


“Açılıp aydınlandığı zaman gündüze andolsun.”


Böylece:


gece


ve


gündüz


arka arkaya gelecektir.


İlk ayette:


örtülme,


ikinci ayette:


açığa çıkma


vardır.


Bu kozmik karşıtlık, biraz sonra insan davranışlarının da birbirinden farklı yönlere ayrıldığını açıklamak için zemin hazırlayacaktır.

Sonuç: Gece, Yalnız Dünyayı Örten Bir Karanlık Değil, İnsanı Sessizlik, Denge Ve İç Hesaplaşmayla Karşılaştıran Büyük Bir Zaman Dilimidir​

Leyl Suresi’nin ilk ayetindeki:


“Örttüğü zaman geceye andolsun.”


ifadesi son derece kısa fakat güçlüdür.


Gece:


örter.


dinlendirir.


yıldızları görünür kılar.


insanı kendi düşüncelerine yaklaştırır.


gizliliği artırır.


zamanın geçtiğini hatırlatır.


Fakat surenin asıl hedefi yalnız geceyi anlatmak değildir.


Bu büyük kozmik görüntü insanın önüne başka bir soru hazırlamaktadır:


Hayatın karanlığında sen hangi yöne yürüyorsun?


İnsan her zaman her şeyi açık biçimde göremez.


Ama:


vicdanını,


ahlaki ölçülerini,


doğru bildiği ilkeleri


koruyabilir.


Gece dış dünyayı örter.


Fakat insanın içindeki gerçek karakteri de bazen daha görünür hâle getirir.


Çünkü kalabalık çekildiğinde,


alkış bittiğinde,


kimsenin görmediği düşünüldüğünde,


insan kendisiyle baş başa kalır.


Ve işte o anda şu soru daha da anlam kazanır:


“Ben gerçekten kimim?”


Bir sonraki ayette ise gecenin karşısına gündüz gelecektir:


“Açılıp aydınlandığı zaman gündüze andolsun.”


Böylece Leyl Suresi karanlık ve aydınlık üzerinden insan hayatındaki iki farklı yönelişi anlatmaya hazırlanacaktır.

“Gece dışarıdaki ışığı azaltır ama insanın içindeki sesi büyütebilir. Bazen insanın gerçek yönü, herkesin gördüğü gündüzde değil, kimsenin görmediğini sandığı gecede yaptığı seçimlerde ortaya çıkar.”
Ersan Karavelioğlu

Genişletmek için tıkla ...