Jiddu Krishnamurti Kimdir 
Hayatı, Felsefesi, Öğretileri Ve “Hakikat Yolsuz Bir Ülkedir” Sözü Ne Anlama Gelir
Jiddu Krishnamurti Kimdir
Jiddu Krishnamurti, 20. yüzyılın en dikkat çekici düşünür ve konuşmacılarından biridir.
1895 yılında Hindistan’da doğmuş, 1986 yılında hayatını kaybetmiştir.
Onu sıra dışı yapan şey yalnızca felsefi görüşleri değildir.
Genç yaşta bazı teozofi çevreleri tarafından geleceğin büyük ruhani öğretmeni olarak görülmüş, hatta dünya öğretmeni olması beklenmiştir.
Ancak Krishnamurti daha sonra kendisine biçilen bu rolü reddetmiş ve yaşamının merkezine şu düşünceyi koymuştur:
İnsan hakikate herhangi bir örgüt, mezhep, guru veya otorite aracılığıyla ulaşamaz.
Bu tavrı onu modern düşünce tarihinde oldukça özgün bir yere taşımıştır.
Krishnamurti Nerede Ve Ne Zaman Doğdu
Krishnamurti, 11 Mayıs 1895’te Hindistan’ın Madanapalle kentinde doğdu.
Ailesi Brahman kökenliydi.
Çocukluğu ekonomik ve ailevi zorluklarla geçti.
Annesini erken yaşta kaybetmesi, onun yaşamındaki önemli kırılmalardan biri oldu.
Babası daha sonra Teozofi Cemiyeti ile bağlantılı bir görevde çalışmaya başladı.
Bu gelişme Krishnamurti’nin hayatını tamamen değiştirecekti.
Çünkü genç Krishnamurti kısa süre sonra teozofi çevrelerinin dikkatini çekti.
Teozofi Cemiyeti Krishnamurti’yi Neden Seçti
- yüzyılın başlarında Teozofi Cemiyeti içerisinde, insanlığa yeni bir ruhani öğretmen geleceğine dair güçlü bir beklenti vardı.
Charles Webster Leadbeater ve Annie Besant gibi önemli teozoflar genç Krishnamurti’de olağanüstü bir ruhsal potansiyel gördüklerini düşündüler.
Onu:
eğittiler,
koruma altına aldılar,
Batı dünyasına tanıttılar.
Krishnamurti zamanla geleceğin:
“Dünya Öğretmeni”
olarak sunulmaya başlandı.
Bu amaçla onun çevresinde uluslararası bir hareket oluşturuldu.
“Doğu Yıldızı Tarikatı” Neden Kuruldu
Krishnamurti’nin gelecekte büyük bir ruhani öğretmen olacağı beklentisiyle Order of the Star in the East, yani Doğu Yıldızı Tarikatı benzeri uluslararası bir örgüt oluşturuldu.
Binlerce insan bu harekete katıldı.
Krishnamurti’nin bir gün insanlığa büyük bir öğreti açıklayacağına inanılıyordu.
Fakat yıllar geçtikçe Krishnamurti bu yapının temel varsayımlarını sorgulamaya başladı.
Sonunda tarihe geçen son derece radikal bir karar verdi.
Krishnamurti Kendisi İçin Kurulan Örgütü Neden Feshetti
1929 yılında Krishnamurti kendisini dünya öğretmeni olarak hazırlayan örgütü dağıttığını açıkladı.
Bu karar, kendisine yıllarca verilen rolün neredeyse tamamen reddedilmesi anlamına geliyordu.
Onun temel düşüncesi şuydu:
Hakikate örgütler aracılığıyla ulaşılamaz.
İnsan başka bir kişiyi:
guru,
kurtarıcı,
ruhani otorite
hâline getirdiğinde kendi içsel araştırmasının sorumluluğunu başkasına devredebilir.
Krishnamurti bunu özgürlüğün önündeki temel engellerden biri olarak görüyordu.
“Hakikat Yolsuz Bir Ülkedir” Sözü Ne Anlama Gelir
Krishnamurti’nin en bilinen ifadelerinden biri:
“Truth is a pathless land.”
yani:
“Hakikat yolsuz bir ülkedir.”
sözüdür.
Buradaki düşünce şudur:
Hakikate ulaşmanın tek bir:
dinî yol,
felsefi sistem,
guru,
ideoloji,
organizasyon
tarafından sahiplenilemeyeceğini savunur.
Bir insan:
“Hakikate yalnızca benim yolumdan ulaşabilirsin.”
dediğinde Krishnamurti açısından problem başlar.
Çünkü hakikat bir kurumun mülkü değildir.
Krishnamurti Dine Karşı mıydı
Krishnamurti’nin tavrını basit biçimde “din karşıtı” diye tanımlamak eksik olur.
O özellikle:
dogmaya,
ruhani otoriteye,
örgütlü inancın mekanikleşmesine,
körü körüne itaate
karşıydı.
Dinî deneyimin veya kutsal olanın varlığını yalnızca reddetmek yerine, insanın bunu başkasının tarifinden bağımsız olarak araştırmasını istiyordu.
Onun temel eleştirisi şuydu:
İnsan doğrudan görmesi gereken şeyi inanç sistemleri aracılığıyla ikinci elden yaşamaya çalışabilir.
Krishnamurti’ye Göre İnsan Neden Özgür Değildir
Krishnamurti’ye göre insan zihni büyük ölçüde şartlanmıştır.
Bu şartlanma:
aileden,
toplumdan,
dinden,
milliyetten,
eğitimden,
geçmiş deneyimlerden
gelebilir.
İnsan bazen kendi düşüncelerini tamamen kişisel sanır.
Fakat Krishnamurti şu soruyu sorar:
“Bu düşünce gerçekten sana mı ait, yoksa sana öğretilmiş bir kalıp mı?”
Özgürlük onun için önce bu şartlanmayı fark etmekle başlar.
Şartlanma Ne Demektir
Şartlanma, insan zihninin geçmiş deneyimler ve çevre tarafından belirli düşünme kalıplarına yönelmesi anlamına gelir.
Örneğin insan:
belirli bir milleti üstün görebilir,
bir grubun düşman olduğuna inanabilir,
başarıyı yalnızca parayla ölçebilir,
başka birinin fikirlerini sorgulamadan kabul edebilir.
Krishnamurti’ye göre problem yalnızca yanlış fikirlerde değildir.
Asıl mesele zihnin kalıp içinde çalışmasıdır.
Çünkü bir kalıp değiştirildiğinde yeni bir kalıp ortaya çıkabilir.
Krishnamurti’ye Göre “Gözlem” Neden Bu Kadar Önemlidir
Krishnamurti düşüncesinin merkezinde yargısız gözlem bulunur.
İnsan öfkelendiğinde genellikle:
öfkeyi bastırır,
haklı çıkarmaya çalışır,
kaçmaya çalışır.
Krishnamurti ise önce onu gözlemlemeyi önerir.
Öfke nasıl ortaya çıkıyor?
Bedende ne oluyor?
Hangi düşünce onu besliyor?
Amaç hemen müdahale etmek değil, zihinsel süreci bütün açıklığıyla görmektir.
Ona göre derin farkındalık bazen zorlamadan değişim yaratabilir.
“Gözlemleyen Gözlemlenendir” Sözü Ne Anlama Gelir
Krishnamurti’nin en zor ama en önemli fikirlerinden biri budur.
İnsan genellikle şöyle düşünür:
“Ben öfkemi gözlemliyorum.”
Burada iki ayrı şey varmış gibi görünür:
Ben.
Ve öfkem.
Krishnamurti ise sorar:
Öfkeyi yaratan düşünceler, anılar ve tepkiler zaten “ben” dediğin yapının parçaları değil mi?
Dolayısıyla gözlemleyen ile gözlemlenen arasındaki ayrım düşündüğümüz kadar kesin olmayabilir.
Bu görüş insanın kendi zihnini dışarıdaki yabancı bir nesne gibi görmesini sorgular.
Krishnamurti’ye Göre Psikolojik Zaman Nedir
Krishnamurti fiziksel saat zamanıyla psikolojik zamanı birbirinden ayırır.
Saat zamanı gereklidir.
Örneğin:
yarın toplantı vardır,
üç saat sonra yolculuk vardır.
Ama psikolojik zaman farklıdır.
İnsan şöyle diyebilir:
“Bir gün korkudan tamamen kurtulacağım.”
“Bir gün bambaşka biri olacağım.”
Krishnamurti burada geleceğe sürekli kaçmanın bugünkü gerçeği görmemizi engelleyebileceğini düşünür.
Değişim her zaman gelecekte değil, şimdiki farkındalıkta başlayabilir.
Krishnamurti Korkuyu Nasıl Açıklar
Krishnamurti korkunun büyük bölümünün düşünceyle ilişkili olduğunu savunur.
Gerçek bir tehlike anında bedensel tepki doğaldır.
Fakat psikolojik korkular çoğu zaman:
geçmişin hatırası,
gelecek hakkındaki düşünce
üzerinden büyür.
Örneğin:
“Ya işimi kaybedersem?”
“Ya terk edilirsem?”
“Ya ölürsem?”
Düşünce henüz gerçekleşmemiş bir olayı zihinde canlı hâle getirir.
Krishnamurti korkunun bastırılması yerine kökeninin dikkatle gözlemlenmesini önerir.
Krishnamurti’ye Göre Sevgi Nedir
Krishnamurti sevgi kavramını:
sahiplenme,
kıskançlık,
bağımlılık,
korku
ile karıştırmamaya çalışır.
Bir insan:
“Seni seviyorum, bu yüzden bana ait olmalısın.”
dediğinde Krishnamurti bunun sevgi ile sahiplenmenin karışımı olabileceğini sorgular.
Ona göre gerçek sevgi korkunun ve psikolojik bağımlılığın egemen olmadığı bir ilişkiyi gerektirir.
Bu nedenle aşk ve sevgi üzerine konuşmalarında sık sık:
“Kıskançlık olan yerde sevgi var mıdır?”
sorusunu gündeme getirir.
Krishnamurti Meditasyonu Nasıl Anlıyordu
Krishnamurti meditasyonu yalnızca:
belirli pozisyonda oturmak,
mantra tekrar etmek,
teknik uygulamak
olarak görmez.
Hatta mekanik meditasyon yöntemlerine karşı eleştireldir.
Onun için meditasyon:
günlük yaşam boyunca zihnin hareketlerini fark etmek,
düşüncenin nasıl ortaya çıktığını görmek,
dikkatin bölünmeden kalabilmesi
ile ilgilidir.
Yani meditasyon yalnızca günün yirmi dakikasında yapılan bir uygulama değil, yaşamın tamamında sürdürülen farkındalık olabilir.
Krishnamurti Eğitime Neden Çok Önem Verdi
Krishnamurti dünyanın çeşitli yerlerinde eğitim kurumlarının kurulmasına katkıda bulundu.
Çünkü ona göre eğitimin amacı yalnızca:
meslek kazandırmak,
sınav başarısı,
bilgi ezberletmek
olmamalıdır.
Gerçek eğitim aynı zamanda insanın:
kendisini tanımasına,
korkuyu anlamasına,
ilişkilerini gözlemlemesine,
özgür düşünebilmesine
yardım etmelidir.
Krishnamurti, çok bilgili fakat psikolojik olarak korku ve şiddet içinde yaşayan insanın gerçek anlamda eğitimli olup olmadığını sorguluyordu.
Krishnamurti Milliyetçilik Hakkında Ne Düşünüyordu
Krishnamurti milliyetçiliğe oldukça eleştirel yaklaşmıştır.
İnsanların:
Hintli,
İngiliz,
Amerikalı,
Müslüman,
Hindu,
Hristiyan
gibi kimliklerle birbirlerinden psikolojik olarak ayrılmasının çatışma yaratabileceğini savunurdu.
Kimliklerin pratik anlamları olabilir.
Fakat insan bu etiketleri mutlaklaştırdığında:
“Biz” ve “onlar”
ayrımı oluşabilir.
Krishnamurti’ye göre insanlığın ortaklığı bu kimliklerden daha temel bir gerçekliktir.
Krishnamurti’nin Düşüncesine Yöneltilebilecek Eleştiriler Nelerdir
Krishnamurti’nin düşünceleri etkileyici olmakla birlikte eleştiriye de açıktır.
Örneğin onun:
otoriteyi reddetmesi,
yöntemleri eleştirmesi,
“doğrudan görmek” üzerinde durması
bazı insanlar için oldukça soyut olabilir.
“Peki bunu günlük hayatta nasıl uygulayacağız?”
sorusu ortaya çıkar.
Ayrıca toplumsal sorunların yalnızca bireysel bilinç dönüşümüyle çözülemeyeceğini savunan düşünürler, onun yaklaşımını fazla birey merkezli bulabilir.
Bu nedenle Krishnamurti’yi anlamak, onu tartışılmaz bir otorite hâline getirmek değildir.
Zaten kendisinin en çok karşı çıktığı şeylerden biri tam olarak buydu.
Sonuç: Jiddu Krishnamurti’yi Bu Kadar Sıra Dışı Bir Düşünür Yapan Nedir
Krishnamurti’nin yaşamında büyük bir paradoks vardır.
Genç yaşta insanlar ona:
“Sen dünya öğretmeni olacaksın.”
dediler.
Onun adına örgütler kuruldu.
Binlerce insan onu takip etmeye hazırlandı.
Fakat Krishnamurti sonunda bütün bu yapıya dönüp yaklaşık olarak şu temel tavrı ortaya koydu:
“Beni takip etmeyin.”
İşte onu birçok ruhani figürden ayıran önemli noktalardan biri budur.
Kendisine:
guru,
peygamber,
otorite,
kurtarıcı
rolü verilmesini reddetti.
Çünkü ona göre bir insan başka birini takip ettiğinde çok kolay biçimde kendi düşünme sorumluluğunu terk edebilirdi.
Krishnamurti’nin temel sorusu aslında son derece basitti:
İnsan kendisini gerçekten gözlemleyebilir mi?
Korkusunu.
Kıskançlığını.
Öfkesini.
Hırsını.
İnançlarını.
Kimliklerini.
Ve bütün bunları hemen:
savunmadan,
yargılamadan,
kaçmadan
görebilir mi?
Ona göre gerçek değişim dışarıdan dayatılan yeni bir kalıpla başlamıyordu.
İnsan kendi zihninin hareketini doğrudan gördüğünde başlıyordu.
Bu yüzden Krishnamurti’nin düşüncesini tek bir doktrin hâline getirmek bile onun yaklaşımıyla çelişebilir.
Çünkü onun amacı yeni bir sistem kurmak değil, sistemlerin arkasındaki insan zihnini sorgulamaktı.
Belki de Krishnamurti’nin bıraktığı en güçlü soru şudur:
“İnandığım, savunduğum ve doğru sandığım şeylerin ne kadarı gerçekten kendi doğrudan gözlemimin sonucu; ne kadarı bana çocukluğumdan beri öğretilmiş düşüncelerdir
”