Bakara Suresi 112. Ayette “Hayır! Kim İyilik Yaparak Yüzünü Allah’a Teslim Ederse, Onun Mükâfatı Rabbi Katındadır. Onlara Korku Yoktur ve Onlar Üzülmeyeceklerdir” İfadesi Ne Anlama Gelir 
Bakara Suresi 112. Ayette Ne Anlatılmaktadır
Bakara Suresi’nin 112. ayeti, bir önceki ayette eleştirilen:
“Cennete yalnızca bizim grubumuz girecek.”
iddiasına doğrudan cevap verir.
- ayette grup merkezli kurtuluş anlayışı sorgulanmış ve:
“Eğer doğruysanız delilinizi getirin.”
denilmişti.
- ayette ise kurtuluş için bambaşka bir ölçü ortaya konur:
Allah’a teslimiyet ve iyilik.
Yani soru artık:
“Sen hangi gruptansın?”
değildir.
Daha derin soru şudur:
“Allah’a gerçekten yöneldin mi ve bu yöneliş hayatında iyilik üretti mi?”
Ayetin Başındaki “Hayır!” İfadesi Neyi Reddediyor
Ayet:
“Belâ”
anlamında güçlü bir düzeltme ifadesiyle başlar.
Bu, önceki ayetteki ayrıcalık iddiasına cevaptır.
Yani:
“Hayır, mesele sizin söylediğiniz gibi değildir.”
Cennet:
yalnızca etnik,
mezhebî,
toplumsal
bir kimliğin otomatik mülkü değildir.
Kur’an kurtuluşun ölçüsünü:
kimlikten ahlaki ve imanî yönelişe
çevirir.
“Yüzünü Allah’a Teslim Etmek” Ne Demektir
Buradaki “yüz” yalnızca fiziksel yüz değildir.
Arapça ve Kur’an dilinde yüz:
kişinin:
kimliğini,
yönelişini,
varlığını,
iradesini
temsil edebilir.
Dolayısıyla:
“Yüzünü Allah’a teslim etmek”
kişinin bütün varlığıyla Allah’a yönelmesi anlamına gelir.
Yani yalnızca sözle:
“İnanıyorum.”
demek değil,
hayatının yönünü de:
Allah’a çevirmek
demektir.
Teslimiyet Ne Anlama Gelir
İslam kelimesinin kökü de:
teslimiyet
anlamıyla ilişkilidir.
Fakat teslimiyet:
aklı kapatmak,
soru sormamak,
pasif olmak
demek değildir.
Kur’an’daki teslimiyet daha çok:
hakikati tanıdıktan sonra egoyu onun önüne koymamaktır.
İnsan:
“Doğruysa kabul ederim.”
der.
“İşime gelmiyorsa da doğruyu bırakmam.”
der.
Bu anlamda teslimiyet:
iradenin hakikate yönelmesidir.
Allah’a Teslimiyet İnsanın Özgürlüğünü Ortadan Kaldırır mı
Kur’an’ın bakış açısından hayır.
Tam tersine insan:
para,
güç,
toplum baskısı,
kibir,
arzular
gibi başka efendilerden kurtulabilir.
Bir insan Allah’a gerçekten yöneldiğinde:
insanların onayına mutlak biçimde ihtiyaç duymamayı öğrenebilir.
Dolayısıyla teslimiyet:
kişiliğin silinmesi değil, sahte bağımlılıklardan kurtulması
olarak da düşünülebilir.
“İyilik Yaparak” İfadesi Neden Teslimiyetin Yanında Yer Alır
Çünkü ayet yalnızca:
“Allah’a teslim oldum.”
demeyi yeterli görmez.
Ardından:
“muhsin olarak”
ifadesi gelir.
Muhsin:
iyilik yapan,
işini güzel yapan,
ahlaki güzellik ortaya koyan
kişi anlamına gelir.
Bu nedenle gerçek teslimiyetin dışarıya yansıması beklenir.
İman:
ahlaka dönüşmelidir.
“Muhsin” Olmak Ne Demektir
“İhsan” kavramı:
iyilik etmek,
güzellik üretmek,
bir işi en güzel şekilde yapmak
gibi anlamlar taşır.
Muhsin ise:
ihsan sahibi kişi
demektir.
Bu yalnızca büyük yardım faaliyetlerini kapsamaz.
Dürüst olmak.
Adaletli davranmak.
Merhamet göstermek.
Emaneti korumak.
İnsanları incitmemek.
İşini iyi yapmak.
Bunların tamamı:
ihsan anlayışı içinde düşünülebilir.
İman İle İyilik Neden Birbirinden Ayrılmıyor
Çünkü Kur’an’ın genel yapısında iman sürekli olarak:
amel
ile ilişkilendirilir.
Bir insan Allah’a inandığını söylüyor ama:
zulmediyor,
aldatıyor,
hak yiyor,
merhametsiz davranıyorsa
şu soru ortaya çıkar:
Bu inanç hayatının neresinde?
Bakara 112 bu yüzden iki şeyi birlikte verir:
Teslimiyet + ihsan.
Yani:
inanç içeride,
iyilik dışarıda.
Ayet “Kurtuluş Sadece İyi İnsan Olmaya Bağlıdır” mı Diyor
Ayet böyle basit bir formül sunmaz.
İki unsur birlikte zikredilir:
Allah’a teslimiyet
ve:
iyilik.
Dolayısıyla yalnızca:
“Kalbim temiz.”
demek yeterli değildir.
Aynı şekilde yalnızca:
“Ben şu dinî kimliğe mensubum.”
demek de yeterli değildir.
Ayetin dengesi:
imanî yöneliş ile ahlaki davranışı birlikte
öne çıkarır.
“Onun Mükâfatı Rabbi Katındadır” Ne Anlama Gelir
İnsanın yaptığı iyiliklerin karşılığı her zaman dünyada görülmez.
İnsan dürüst davranır:
zarar edebilir.
Affeder:
teşekkür edilmeyebilir.
Yardım eder:
kimse bilmeyebilir.
Ama ayet:
“Onun mükâfatı Rabbi katındadır.”
der.
Yani insanın gerçek karşılığı:
yalnızca toplumun alkışıyla ölçülmez.
Allah katında:
hiçbir samimi iyilik kaybolmaz.
Neden “Rabbi Katında” İfadesi Kullanılmıştır
“Rab” kelimesi:
yaratan,
besleyen,
eğiten,
koruyan,
geliştiren
anlamlarını taşır.
Mükâfatın:
Rab katında
olması son derece sıcak bir ifadedir.
İnsan yaptığı iyilik karşılığında:
rastgele bir sistemden değil,
kendisini bilen ve yetiştiren Rabbi’nden karşılık bekler.
Bu:
imanın kişisel ve güven temelli boyutunu güçlendirir.
“Onlara Korku Yoktur” Ne Demektir
Kur’an’da bu ifade birçok kez kullanılır.
Buradaki korku özellikle:
geleceğe yönelik korku
olarak düşünülebilir.
İnsan sürekli:
“Bana ne olacak?”
diye kaygılanır.
Ölüm.
Ahiret.
Hesap.
Gelecek.
Ayet Allah’a teslim olup iyilik yapanlar için:
nihai korkudan güvene geçiş
vaadi sunar.
Bu, dünyada hiçbir korku yaşamayacakları anlamına gelmez.
İnsan yine doğal korkular yaşayabilir.
“Üzülmeyeceklerdir” Ne Anlama Gelir
Üzüntü daha çok:
geçmişte kaybedilen şeylerle
ilişkilendirilebilir.
Korku:
geleceğe bakar.
Üzüntü:
geçmişe.
Ayet bu iki temel insan duygusunu birlikte ele alır:
Geleceğin korkusu ve geçmişin üzüntüsü.
Allah katındaki güven:
insanı nihai anlamda bu iki yükten kurtaran bir huzur olarak sunulur.
“Korku Yok, Üzüntü Yok” İfadesi Psikolojik Olarak Ne Kadar Derindir
İnsan hayatının büyük bölümü iki zaman arasında geçer:
Geçmiş.
Gelecek.
Geçmiş için:
pişman oluruz.
Gelecek için:
kaygılanırız.
Bugünü ise bazen kaçırırız.
Ayetin vaat ettiği nihai huzur:
geçmişin yükünden ve geleceğin korkusundan kurtulmuş bir varoluş
gibidir.
Bu nedenle ifade yalnızca ahiret ödülü değil:
son derece derin bir insanlık özlemidir.
Ayet Dinî Kimliği Önemsiz mi Görüyor
Hayır.
Dinî kimlik tamamen önemsiz değildir.
Fakat kimlik:
ahlaki ve imanî içeriğin yerine geçemez.
Bir insan:
“Ben Müslümanım.”
diyebilir.
Bu önemli bir kimliktir.
Ama ayet şu soruyu sordurur:
Allah’a yöneliyor musun?
İyilik yapıyor musun?
Adaletli misin?
Emanete sadık mısın?
Yani:
etiket ile içerik birbirini desteklemelidir.
Bu Ayet Dinler Arası Kurtuluş Tartışmalarında Neden Önemlidir
Çünkü 111 ve 112. ayetler birlikte okunmalıdır.
111’de:
“Cennete yalnızca şu grup girer.”
şeklindeki tekelci iddia eleştirilir.
112’de ise:
Allah’a teslimiyet ve ihsan
öne çıkarılır.
Bu iki ayet:
kurtuluş meselesini yalnızca grup adı üzerinden ele almanın yetersiz olduğunu gösterir.
Ancak ayetin bütün teolojik sonuçları konusunda İslam düşüncesinde farklı yorumların bulunduğunu da unutmamak gerekir.
Kesin olan ahlaki mesaj şudur:
Kurtuluş iddiası, insanı sorumluluktan muaf tutmaz.
Bakara 111 Ve 112 Birlikte Okunduğunda Nasıl Bir Değişim Görülür
- ayette insanlar:
“Cennet bizim.”
der.
- ayette Kur’an:
“Hayır.”
diyerek ölçüyü değiştirir.
Birinci anlayış:
Kimlik merkezlidir.
İkinci anlayış:
teslimiyet ve iyilik merkezlidir.
Birinci anlayış:
“Ben hangi grubun üyesiyim?”
diye sorar.
İkinci anlayış:
“Ben Allah karşısında kimim ve insanlara nasıl davranıyorum?”
diye sorar.
İşte bu fark ayetin merkezindedir.
Bakara 112’den Çıkarılabilecek En Büyük Hayat Dersi Nedir
Belki şöyle özetlenebilir:
Kendini hangi isimle tanımladığından önce, o ismin hayatında neye dönüştüğüne bak.
İnsan kendisini:
inançlı,
ahlaklı,
iyi,
adaletli
olarak tanımlayabilir.
Ama insanı asıl gösteren:
davranışlarıdır.
Allah’a teslimiyet:
yalnızca ağızdan çıkan bir cümle değil,
gündelik kararların yönüdür.
Ve ihsan:
büyük laflar değil,
insanların hayatında bıraktığın güzel izdir.
Son Söz Bakara 112 Bize “Hangi Gruptan Olduğumuzdan Önce, Allah’a Nasıl Yöneldiğimize Bakmamız Gerekmiyor mu?” Diye mi Soruyor
Bakara Suresi 112. ayet, bir önceki ayetin yarattığı büyük tartışmaya son derece sade fakat derin bir cevap verir.
Birileri:
“Cennet yalnızca bizim.”
demektedir.
Kur’an ise:
“Hayır.”
der.
Ve ardından iki ölçü koyar:
Allah’a teslimiyet.
İhsan.
Bu çok çarpıcıdır.
Çünkü insan din konusunda çoğu zaman kimliklerle düşünür.
Sen nesin?
Ben neyim?
Biz hangi taraftayız?
Onlar hangi tarafta?
Fakat ayet bütün bu etiketlerin altına iner ve şu soruyu sorar:
Sen gerçekten kime yöneldin?
Ve hemen ikinci soru gelir:
Bu yöneliş seni nasıl bir insana dönüştürdü?
Çünkü Allah’a teslim olduğunu söyleyen insanın hayatında:
adalet,
merhamet,
dürüstlük,
iyilik
hiç görünmüyorsa teslimiyet iddiası eksik kalır.
Aynı şekilde sadece iyilik yaptığını düşünüp Allah ile hiçbir yöneliş ilişkisi kurmamak da ayetin kurduğu bütünlüğün diğer tarafını eksiltir.
Bakara 112:
iç dünya ile dış davranışı birleştirir.
İçeride:
teslimiyet.
Dışarıda:
ihsan.
Sonra insanın en büyük iki korkusuna cevap verir:
“Onlara korku yoktur.”
ve:
“Onlar üzülmeyeceklerdir.”
Belki insanın bütün hayatı zaten bu iki duygunun arasında geçiyor.
Gelecekte olacaklardan korkuyoruz.
Geçmişte olanlara üzülüyoruz.
“Ya kaybedersem?”
“Keşke böyle yapmasaydım.”
“Ya yalnız kalırsam?”
“Keşke bunu değiştirebilseydim.”
Ayet ise Allah’a yönelen ve iyilikle yaşayan insanın nihai geleceğinde:
korkunun ve hüznün son bulacağı bir güven
vaat eder.
Belki bunun en güzel tarafı şudur:
İnsan cenneti kendi grubunun mülkü ilan etmeye çalışırken Kur’an ona:
Cenneti sahiplenmek yerine, Allah’a yönel ve iyi ol.
der.
Yani insanın enerjisini:
başkalarının kaderine hüküm vermekten
kendi ahlakını düzeltmeye
çevirir.
Belki Bakara 112’nin bugünün insanına yönelttiği en güçlü soru tam olarak şudur:
Allah’a gerçekten teslim olduğumuzu söylüyorsak, bunun en somut kanıtı hayatımızdaki hangi iyiliklerde görülüyor?
