A‘râf Suresi 10. Ayette “Sizi Yeryüzüne Yerleştirdik ve Orada Size Geçim İmkânları Verdik; Ne Kadar Az Şükrediyorsunuz” İfadesi Ne Anlama Gelir 
A‘râf Suresi'nin 8. ve 9. ayetlerinde ahiretteki mîzandan, yani insanın amellerinin değerlendirilmesinden söz edilmişti.
- ayette ise insan yeniden dünyaya döndürülür ve ona hayatını sürdürebilmesi için verilen büyük imkânlar hatırlatılır:
Bu ayet ilk bakışta son derece sade görünür.
Fakat aslında insanın bütün hayat düzenini içine alan büyük bir gerçeği anlatır.
İnsan:
toprağı kullanabilir,
yiyecek üretebilir,
suya ulaşabilir,
hayvanlardan yararlanabilir,
barınabilir,
çalışabilir,
ticaret yapabilir,
bilgi üretebilir.
Bütün bunların gerçekleşebilmesi için yeryüzünün insan hayatına uygun bir düzen taşıması gerekir.
Ayetin sonunda ise çarpıcı bir soru gelir:
“Ne kadar az şükrediyorsunuz!”
Yani sorun nimetlerin azlığı değil;
insanın onları fark etme konusundaki eksikliğidir.
“Sizi Yeryüzüne Yerleştirdik” Ne Demektir
Ayet insanın dünyadaki varlığının rastgele olmadığını hatırlatır.İnsan:
yaşayabileceği,
hareket edebileceği,
üretebileceği,
neslini sürdürebileceği
bir dünyada bulunmaktadır.
Yeryüzü insan için yalnızca üzerinde yürüdüğü bir zemin değildir.
Aynı zamanda:
hayat alanıdır.
Yeryüzünün İnsan Hayatına Uygun Olması Neden Önemlidir
İnsan hayatının devam edebilmesi için çok sayıda şartın birlikte bulunması gerekir.Su,
hava,
uygun sıcaklıklar,
toprak,
bitkiler,
hayvanlar,
güneş ışığı
gibi unsurlar hayatın temel parçalarıdır.
İnsan bunları günlük hayatın içinde sürekli gördüğü için çoğu zaman olağan kabul eder.
Fakat ayet:
olağan sandığın şeylerin de nimet olduğunu
hatırlatır.
“Geçim İmkânları Verdik” Ne Anlama Gelir
Ayette kullanılan ifade insanın hayatını sürdürebilmesi için gerekli imkânları kapsar.Bunlara:
yiyecek,
içecek,
barınma,
tarım,
ticaret,
meslekler,
hayvancılık,
doğal kaynaklar
gibi pek çok unsur dâhil edilebilir.
Yani Allah yalnızca insanı dünyaya bırakmamış;
yaşayabilmesi için gerekli imkânları da yaratmıştır.
Geçim Sadece Para Kazanmak mıdır
Hayır.Bugün “geçim” denildiğinde ilk akla gelen çoğu zaman paradır.
Fakat ayetteki anlam çok daha geniştir.
Para yalnızca modern ekonomik sistemde kullandığımız bir araçtır.
Asıl geçim:
yiyecek bulabilmek,
suya ulaşabilmek,
barınabilmek,
üretebilmek,
yaşamı sürdürebilmek
demektir.
Dolayısıyla geçimin kaynağı yalnızca maaş değildir.
Bütün hayat düzenidir.
İnsan Kendi Rızkını Kendisi mi Kazanır
İnsan çalışır.Emek verir.
Plan yapar.
Meslek öğrenir.
Üretir.
Fakat bütün bunları yapabilmesi için önceden verilmiş sayısız imkâna ihtiyaç duyar.
Bir çiftçi toprağı işler;
ama toprağı yaratmaz.
Tohumu eker;
ama tohumun içindeki hayat düzenini oluşturmaz.
Yağmura ihtiyaç duyar;
ama yağmuru kontrol edemez.
Bu nedenle İslam düşüncesinde:
çalışmak ile rızkın Allah'tan bilinmesi birbirine zıt değildir.
Çalışmak Şükre Aykırı mıdır
Tam tersine.İnsana verilen imkânları kullanmak da şükrün bir biçimi olabilir.
Bir insana:
akıl,
beden,
yetenek,
zaman
verilmişse bunları faydalı şekilde kullanması nimetin değerini bilmek anlamına gelir.
Şükür:
hiçbir şey yapmadan beklemek
değildir.
Şükür aynı zamanda:
verileni doğru kullanmaktır.
“Ne Kadar Az Şükrediyorsunuz” Neden Söylenmiştir
Çünkü insan çok kolay alışır.İlk kez sahip olduğu bir şey onu mutlu eder.
Bir süre sonra ise o şey:
normal
hâle gelir.
Sonra insan yeni bir şey ister.
Bu döngü sürekli devam edebilir.
Ayet insanın bu psikolojisine dikkat çeker:
Nimet sürekli olunca görünmez hâle gelebilir.
İnsan Neden Sahip Olduklarını Çabuk Unutur
Çünkü insan zihni eksik olana odaklanmaya çok yatkındır.Bir insanın hayatında yüz şey iyi gidiyor olabilir.
Bir şey kötü gittiğinde bütün dikkati ona yönelebilir.
Bu nedenle insan:
sahip olduklarının değerini
çoğu zaman ancak onları kaybettiğinde anlar.
Sağlığın değeri hastalıkta,
suyun değeri susuzlukta,
huzurun değeri kaybedildiğinde
çok daha açık hissedilir.
Şükür Sadece “Elhamdülillah” Demek midir
“Elhamdülillah” demek şükrün çok güzel bir ifadesidir.Fakat şükür yalnızca söz değildir.
Şükür üç boyutta düşünülebilir:
kalple nimeti fark etmek,
dille Allah'a teşekkür etmek,
davranışla nimeti doğru kullanmak.
Dolayısıyla gerçek şükür:
nimetin hayatımızdaki etkisini değiştirmelidir.
Bir Nimeti Yanlış Kullanmak Nankörlük Sayılabilir mi
Bu yönde güçlü bir ahlaki anlam çıkarılabilir.Örneğin:
servet verilmişse onu zulüm için kullanmak,
bilgi verilmişse insanları kandırmak için kullanmak,
güç verilmişse zayıfları ezmek,
zaman verilmişse tamamen boşa harcamak
nimetin amacından uzak kullanılmasına örnek olabilir.
Yani şükür:
“Bana ne verildi?”
sorusuyla bitmez.
Asıl soru:
“Verilenle ne yaptım?”
Sağlık Bir Geçim Nimeti midir
Elbette.İnsan çoğu zaman sağlığı ekonomik bir nimet olarak düşünmez.
Fakat çalışabilmek,
üretebilmek,
hareket edebilmek,
sevdikleriyle yaşayabilmek
büyük ölçüde sağlıkla ilişkilidir.
Bu nedenle insanın bedenine dikkat etmesi de:
kendisine verilen emanete saygı
olarak düşünülebilir.
Doğa da Ayetteki Geçim İmkânlarına Dâhil midir
Evet.Toprak,
su,
ormanlar,
denizler,
hayvanlar,
bitkiler
insanın yaşam düzeninin parçalarıdır.
Bunlar yalnızca ekonomik kaynak değildir.
Aynı zamanda:
hayat sisteminin temelidir.
Bu nedenle doğayı sınırsızca tüketmek, uzun vadede insanın kendi geçim düzenine de zarar verir.
Çevreyi Korumak Şükürle İlişkilendirilebilir mi
Evet, ayetin genel ilkesi açısından böyle bir bağlantı kurulabilir.Bir nimet verilmişse onu:
korumak,
israf etmemek,
gelecek nesillere zarar vermeden kullanmak
ahlaki bir sorumluluktur.
Su nimetse:
onu kirletmemek gerekir.
Toprak nimetse:
onu verimsizleştirmemek gerekir.
Doğa nimetse:
onu yalnızca tüketilecek bir eşya gibi görmemek gerekir.
İsraf Neden Şükre Zıt Görülür
Çünkü şükreden insan nimetin değerini bilir.Değerini bilen insan da onu gereksiz yere harcamaz.
Yiyeceği çöpe atmak,
suyu gereksiz akıtmak,
ihtiyaç olmadığı hâlde sürekli tüketmek
nimetin değerini fark etmeme hâline dönüşebilir.
Kur’an'ın israf konusundaki uyarıları da bu nedenle önemlidir.
Zengin İnsan Daha Çok mu Şükretmelidir
Nimet arttıkça sorumluluğun da artması beklenir.Fakat şükür yalnızca zenginlere ait değildir.
Fakir insanın da şükredebileceği nimetler olabilir.
Zengin insanın da eksikleri olabilir.
Mesele başkasıyla karşılaştırmak değil:
kendisine verilenleri fark etmektir.
Çünkü herkesin imtihanı farklıdır.
Şükür İnsan Psikolojisini Nasıl Değiştirir
Şükür insanın dikkatini sürekli:“Neyim eksik?”
sorusundan çıkarıp:
“Neye sahibim?”
sorusuna yöneltebilir.
Bu, insanın hiçbir hedefi olmaması anlamına gelmez.
Daha iyi bir hayat istemek mümkündür.
Fakat insan daha fazlasını isterken:
elindekinin değerini kaybetmemelidir.
Şükretmek Haksızlıklara Sessiz Kalmak mıdır
Hayır.Bir insan sahip olduğu nimetlere şükrederken aynı zamanda:
adaletsizliğe karşı çıkabilir,
daha iyi şartlar isteyebilir,
hakkını arayabilir.
Şükür:
“Her şeye razı ol ve hiçbir şeyi değiştirme.”
anlamına gelmez.
Şükür:
nimeti fark etmek ve onu doğru kullanmak
demektir.
Bu Ayet Modern İnsan İçin Neden Çok Önemlidir
Modern insan tarihte hiç olmadığı kadar fazla ürüne ve imkâna ulaşabilir.Fakat aynı zamanda sürekli olarak:
daha yenisi,
daha büyüğü,
daha hızlısı,
daha pahalı olanı
sunulur.
Bu durum insanda sürekli eksiklik hissi oluşturabilir.
A‘râf 10 ise insanı durdurur ve şunu düşündürür:
“Gerçekten ne kadar şeye zaten sahipsin?”
Bazen mutluluk için eksik olan şey yeni bir nimet değil;
var olan nimeti fark etmektir.
Sonuç: A‘râf Suresi 10. Ayet Bize Ne Öğretiyor
A‘râf Suresi 10. ayet insanın dünyadaki varlığının arkasındaki büyük nimet düzenine dikkat çeker:“Sizi yeryüzüne yerleştirdik.”
İnsan yaşayabileceği bir dünyaya sahiptir.
Ardından:
“Orada sizin için geçim imkânları yarattık.”
denilir.
Toprak,
su,
hava,
gıda,
üretim,
çalışma,
ticaret,
hayvanlar,
bitkiler,
insan yetenekleri
bu büyük düzenin parçalarıdır.
Fakat ayetin sonunda:
“Ne kadar az şükrediyorsunuz!”
uyarısı gelir.
Belki de insanın en büyük sorunlarından biri nimetlerin azlığı değil:
nimetlere alışmasıdır.
Her gün nefes alıyoruz.
Her gün su içiyoruz.
Her gün güneş doğuyor.
Her gün üzerinde yürüdüğümüz dünya bizi taşıyor.
Bütün bunlar sürekli gerçekleştiği için olağan görünüyor.
Oysa ayet insana şunu hatırlatır:
Sürekli olması, değersiz olduğu anlamına gelmez.
Belki de gerçek şükür:
daha fazlasını istemekten vazgeçmek değil;
daha fazlasını isterken elindekinin kıymetini unutmamaktır.
