Yûsuf Suresi 56. Ayette “Böylece Yûsuf’a O Ülkede İmkân ve Yetki Verdik; Orada Dilediği Yerde Yerleşebiliyordu. Rahmetimizi Dilediğimize Ulaştırırız ve İyilik Yapanların Mükâfatını Zayi Etmeyiz” İfadesi Ne Anlama Gelir 
⠀
Yûsuf Suresi 56. Ayet Ne Söylüyor
Ayetin genel anlamı şöyledir: “İşte böylece Yûsuf’a o ülkede imkân verdik; orada dilediği yerde yerleşebiliyordu. Rahmetimizi dilediğimize ulaştırırız ve iyilik yapanların mükâfatını zayi etmeyiz.” Ayetin Arapçası ise “Ve kezâlike mekkennâ li-Yûsufe fi’l-ardi yetebevve’u minhâ haysu yeşâ’. Nusîbu bi-rahmetinâ men neşâ’u ve lâ nudî‘u ecra’l-muhsinîn.” şeklindedir.Bu ayet, Hz. Yûsuf’un zindandan çıktıktan sonra ülkede geniş bir yetki ve hareket alanına kavuştuğunu bildirir. Bir önceki ayette kendisini “hafîz” ve “alîm”, yani koruyucu ve bilgili olarak tanıtmıştı; şimdi bu liyakatin somut bir yönetsel konuma dönüştüğü görülür.
Fakat Kur’an burada yalnız Yûsuf’un kariyer yükselişini anlatmaz. Asıl vurgu, Allah’ın ona imkân vermesi, rahmetini ulaştırması ve muhsinlerin emeğini zayi etmemesi üzerindedir.
“Böylece Yûsuf’a O Ülkede İmkân Verdik” Ne Anlama Gelir
Ayette geçen “mekkennâ” kelimesi, bir kimseye sağlam bir yer, güç, imkân, etkinlik ve hareket alanı kazandırmak anlamındadır. Hz. Yûsuf artık başkalarının kararlarına tamamen bağımlı bir mahkûm değildir; toplumun geleceğini etkileyebilecek bir sorumluluk alanına kavuşmuştur.Bu dönüşüm kıssanın başıyla karşılaştırıldığında son derece çarpıcıdır. Bir zamanlar kardeşleri tarafından kuyuya bırakılmış, ardından düşük bir bedelle satılmış ve sonra haksız yere zindana konulmuş olan Yûsuf, şimdi ülkenin en kritik kaynaklarını yönetecek konuma yaklaşmıştır.
Fakat ayetin mesajı yalnız “Bakın, sonunda güçlü oldu” değildir. Asıl soru şudur: Güç eline geçtiğinde Yûsuf bu gücü ne için kullanacaktır? Kıssanın cevabı kişisel intikam değil, toplumsal hizmettir.
Aynı “Mekkennâ” İfadesi Daha Önce de Kullanılmış mıydı
Evet. Yûsuf Suresi 21. ayette de benzer şekilde “Böylece Yûsuf’a o ülkede yer ve imkân verdik” anlamındaki ifade kullanılmıştı. O aşamada Yûsuf, kuyudan çıkarılıp Mısır’da Aziz’in evine yerleştirilmişti.Şimdi 56. ayette aynı kök çok daha geniş bir düzeyde karşımıza çıkar. İlkinde Yûsuf’un hayatta kalabileceği ve gelişebileceği bir ortam, burada ise kamusal yetki ve geniş hareket alanı söz konusudur.
Bu tekrar, kıssadaki gelişimi gösterir. Allah’ın verdiği imkân her zaman aynı biçimde görünmez; bazen güvenli bir ev, bazen bilgi, bazen sabır, bazen de büyük bir toplumsal sorumluluk olabilir.
“Orada Dilediği Yerde Yerleşebiliyordu” İfadesi Ne Anlama Gelir
Ayette “yetebevve’u minhâ haysu yeşâ’”, yani “orada dilediği yerde yerleşir/konaklar/tasarruf ederdi” anlamındaki ifade kullanılır. Bu, Hz. Yûsuf’un ülkede geniş bir yetki ve hareket serbestliği kazandığını anlatır.Ancak bunu “Yûsuf bütün ülkenin mutlak sahibi oldu ve istediği her şeyi sınırsızca yapabiliyordu” şeklinde anlamak doğru değildir. O hâlâ insanî bir yönetim sistemi içinde görev üstlenen bir peygamberdir; mutlak hâkimiyet yalnız Allah’a aittir.
Buradaki ifade, Yûsuf’un görevini yerine getirebilmesi için fiilî yetki ve yönetim kapasitesine sahip olduğunu göstermektedir.
Hz. Yûsuf Artık Mısır’ın Kralı mı Olmuştu
Kur’an bu ayette Hz. Yûsuf’un kral olduğunu söylemez. Ona önemli bir konum, güçlü bir yetki ve ülkenin kaynaklarının yönetiminde geniş hareket alanı verildiği açıktır; fakat modern veya tarihsel bir unvanı kesin biçimde metne eklemek doğru değildir.Tefsirlerde Yûsuf’un konumu hakkında farklı ayrıntılar anlatılmıştır. Ancak Kur’an’ın açık ifadesinde önemli olan unvan değil, onun güvenilir ve bilgili bir yönetici olarak geniş yetkiye kavuşmasıdır.
Bu nedenle “Yûsuf kesin şu bakanlık görevindeydi” veya “kesin ülkenin hükümdarı oldu” gibi kesinleştirmeler yerine, metnin verdiği sınırda kalmak daha sağlıklıdır.
Allah’ın Yûsuf’a İmkân Vermesi Onun Kendi Çabasını Önemsiz mi Kılıyor
Hayır. Kıssanın bütünü bunun tam tersini gösterir. Yûsuf kriz planı yapmış, bilgisini kullanmış, kendi liyakatini hükümdara açıklamış ve önemli bir sorumluluğu üstlenmeye hazır olduğunu göstermiştir.Ayet bütün bunların üzerinde Allah’ın takdir ve lütfunu hatırlatır. Bu, insan çabasını yok etmek değil, insanın bütün şartları kendi başına üretmediğini göstermektir.
Yûsuf çalışır, düşünür, planlar ve sorumluluk alır; fakat fırsatların, şartların ve nihai sonucun bütünü üzerinde mutlak kontrol sahibi olduğunu iddia etmez. İnsan çabası ile ilahî lütuf birbirine rakip değildir.
İlahi Takdir Varsa İnsan Çabasının Anlamı Nedir
Yûsuf kıssasında ilahî takdir hiçbir zaman pasifliği öğretmez. Yûsuf kuyudan çıktığında çalışır, evde sorumluluk taşır, ayartma karşısında direnç gösterir, zindanda insanlara yardım eder, hükümdarın rüyasını yorumlar ve kıtlık için somut plan hazırlar.Dolayısıyla “Allah nasip edecekse zaten olur” diyerek çalışmayı terk etmek Yûsuf kıssasının ruhuyla bağdaşmaz. İlahi takdir, insan sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
Daha dengeli yaklaşım şudur: Çalış ama her sonucu yalnız kendi gücünün ürünü sanma; Allah’a güven ama sorumluluğunu Allah’a havale edip pasifleşme.
Yûsuf’un Sonunda Güçlü Bir Konuma Gelmesi Önceki Haksızlıkları Haklı Çıkarır mı
Kesinlikle hayır. Kardeşlerinin onu kuyuya bırakması, insanların onu satması, Aziz’in eşinin baskısı ve Yûsuf’un haksız yere zindana konulması, sonunda iyi sonuç çıktığı için doğru hâle gelmez.Bu son derece önemli bir ayrımdır. Allah kötü insanların yaptığı eylemlerden daha sonra hayırlı sonuçlar çıkarabilir; fakat hayrın ortaya çıkması kötülüğü masumlaştırmaz.
Bu nedenle mağdura “Bak sonunda senin için iyi olmuş, demek ki sana yapılan yanlış aslında gerekliymiş” demek insafsızca olabilir. Yûsuf’un yükselişi, daha önce kendisine yapılan zulmü ahlaken doğru yapmaz.
“Her Şerde Bir Hayır Vardır” Diyerek Haksızlığı Küçümsemek Doğru mudur
İnsan yaşadığı bazı olayların ardından beklenmedik iyilikler görebilir; fakat bu durum her kötülüğün kendisinin iyi olduğu anlamına gelmez. Özellikle başkasına yapılan zulmü “Belki bunda hayır vardır” diyerek küçümsemek mağdurun acısını geçersizleştirebilir.Yûsuf kıssasında Allah kötü niyetli planların içinden farklı sonuçlar çıkarır. Fakat kardeşlerin yaptığına “iyi”, iftiraya “doğru” veya haksız hapse “adil” denmez.
İlahi hikmet, insan zulmüne ruhsat değildir. İnsan kötülüğü kötülük olarak görmeye ve mümkün olduğunca önlemeye devam etmelidir.
“Rahmetimizi Dilediğimize Ulaştırırız” Ne Anlama Gelir
Ayette “nusîbu bi-rahmetinâ men neşâ’”, yani “Rahmetimizi dilediğimize ulaştırırız” denilir. Burada Allah’ın lütfunun nihai sahibinin Allah olduğu vurgulanmaktadır.Hz. Yûsuf’un hayatında bu rahmet; korunma, bilgi, doğruluk, sabır, zindandan çıkış, masumiyetin ortaya çıkması ve sonunda topluma hizmet edecek yetkiye kavuşma gibi farklı biçimlerde görülür.
Ancak rahmeti yalnız para, makam veya dünyevî başarıyla eşitlemek doğru değildir. Allah’ın rahmeti hidayet, bağışlanma, sabır, korunma ve ahiret nimeti gibi çok daha geniş anlamlar taşır.
“Allah Dilediğine Rahmet Eder” Keyfîlik Anlamına mı Gelir
Hayır. Allah’ın dilemesi, insanlardaki keyfî, bilgisiz veya adaletsiz tercihlere benzemez. Kur’an’ın genel öğretisinde Allah hikmet, ilim ve adalet sahibidir.İnsan Allah’ın bütün takdirlerinin sebeplerini kavrayamayabilir; fakat bundan “Allah sebepsiz ve adaletsiz biçimde rastgele davranır” sonucu çıkmaz. İlahi iradeyi insanın kaprisli iradesine benzetmemek gerekir.
Aynı zamanda ayet insana “Ben şu ameli yaptım, artık Allah bana şu dünyevî sonucu vermek zorunda” deme hakkı da vermez. Allah’ın rahmeti bir ticari sözleşme değildir.
İyi İnsan Olursak Mutlaka Zengin veya Güçlü Olur muyuz
Hayır. Yûsuf’un kıssasını bir “iyi ol, sonunda zengin olursun” öğretisine dönüştürmek ciddi bir hata olur. Hz. Yûsuf dünya hayatında güçlü bir konuma gelmiştir; fakat bütün salih insanlar aynı dünyevî sonucu yaşamaz.Bazı iyi insanlar ömürleri boyunca maddi sıkıntı yaşayabilir, bazıları haksızlığa uğrayabilir ve bazıları büyük bir makam görmeden vefat edebilir. Bu onların iyiliğinin karşılıksız kaldığı anlamına gelmez.
Nitekim hemen bir sonraki ayet, yani Yûsuf 57, ahiret mükâfatının iman eden ve takva sahibi olanlar için daha hayırlı olduğunu söyleyerek tam bu dengeyi kuracaktır.
“İyilik Yapanların Mükâfatını Zayi Etmeyiz” Ne Anlama Gelir
Ayette “ve lâ nudî‘u ecra’l-muhsinîn”, yani “Muhsinlerin mükâfatını zayi etmeyiz” denilir. “Muhsin”, iyiliği, güzelliği ve sorumluluğu en güzel biçimde yerine getirmeye çalışan kişi anlamındadır.Hz. Yûsuf kıssa boyunca yalnız sabreden biri değildir; aynı zamanda iyilik yapan, bilgiyi paylaşan, güveni koruyan ve haksızlığa rağmen ahlakını terk etmeyen bir kişidir.
Allah onun ecrini zayi etmemektedir. Fakat bu ecir yalnız saraydaki makamdan ibaret değildir. Dünyevî imkân, ilahî mükâfatın bütününü temsil etmez.
“Muhsinlerin Ecri Zayi Olmaz” Her İyiliğin Dünyada Karşılığını Göreceğimiz Anlamına mı Gelir
Hayır. Ayeti bu şekilde okumak, hemen ardından gelen 57. ayetin mesajını eksik bırakır. Kur’an dünyevî ve uhrevî karşılığı birbirinden ayırır.Bir insan iyilik yapabilir ve dünyada bunun karşılığında teşekkür bile görmeyebilir. Hatta bazen yaptığı iyilik nedeniyle zarar görebilir. Buna rağmen Allah katında yapılan iyilik değersizleşmez.
Bu nedenle “İyiysen neden fakirsin?”, “Allah seni seviyorsa neden hastasın?” veya “Doğruysan neden başarısız oldun?” gibi yaklaşımlar Kur’anî ölçü değildir. Dünyevî sonuç, manevî değerin otomatik göstergesi değildir.
Yûsuf’un Makamı Bir Ödül mü, Yoksa Sorumluluk mu
İkisi arasında bir nimet boyutu bulunmakla birlikte kıssanın devamı bunun ağır bir sorumluluk olduğunu gösterir. Yûsuf şimdi yaklaşmakta olan kıtlığı yönetecek, devasa gıda kaynaklarını koruyacak ve çok sayıda insanın hayatını etkileyecek kararlar verecektir.Bu yüzden ayetteki “temkin”, yani imkân ve güç, yalnız rahatlık anlamına gelmez. Yetki arttıkça hesap verme sorumluluğu da büyür.
İnsan makamı yalnız ayrıcalık olarak görürse gücü yanlış kullanabilir. Yûsuf’un modeli, makamı hizmet aracına dönüştürmektir.
Güç Kazanan İnsan Geçmişte Kendisine Kötülük Yapanlardan İntikam Alabilir mi
Güç kazanmak sınırsız intikam hakkı oluşturmaz. Yûsuf’un ilerleyen ayetlerde kardeşleriyle yeniden karşılaşacağını göreceğiz; fakat elindeki geniş yetkiyi kişisel öfke için keyfî biçimde kullanmaz.Bu, kıssanın çok güçlü ahlaki çizgilerinden biridir. Güçsüzken zulme uğramış olmak, güçlü olduğunda zulmetme hakkı vermez.
Gerçek ahlaki sınav bazen insanın zayıf olduğu zamanda değil, güçlü olduğunda ne yaptığıyla ortaya çıkar. Yûsuf’un yükselişi bu nedenle yalnız ödül değil, yeni bir karakter sınavıdır.
Yûsuf’un “Dilediği Yerde Yerleşmesi” Mülkiyet Hakkını Sınırsızlaştırır mı
Hayır. Ayet Hz. Yûsuf’un ülkedeki yetkisini ve hareket serbestliğini anlatır; başkalarının mülkiyetinin keyfî biçimde elinden alınabileceği şeklinde bir hukuk kuralı oluşturmaz.Yûsuf’un kamusal yetkiye sahip olması “İstediğim malı alırım, istediğim araziye el koyarım” anlamına gelmez. Kamu yetkisi de ahlak ve adalet sınırları içinde kullanılmalıdır.
Bu ayrım özellikle önemlidir: Devlet gücü veya kamu görevi kişisel mülkiyet değildir. Yetki sahibinin her isteğini hakka dönüştürmez.
Yûsuf Suresi 55 ve 56 Birlikte Nasıl Okunmalıdır
Yûsuf 55’te Hz. Yûsuf “Beni ülkenin hazineleri üzerine görevlendir; çünkü ben hafîz ve alîmim” diyerek hem güvenilirliğini hem bilgisini belirtmişti. Yûsuf 56’da ise bu liyakatin fiilî yetkiye dönüştüğünü ve Allah’ın ona ülkede geniş imkân verdiğini görüyoruz.Bu iki ayet birlikte liyakat, çaba ve ilahî lütuf arasındaki dengeyi gösterir. Yûsuf sorumluluk ister, bilgi ortaya koyar ve çalışmaya hazırdır; fakat Kur’an sonuçta “Biz Yûsuf’a imkân verdik” diyerek insanın bütün başarıyı kendisine mal etmesini engeller.
Bir sonraki ayet olan Yûsuf Suresi 57. ayette, bu denge daha da netleşecek ve “İman eden ve takva sahibi olanlar için ahiret mükâfatı elbette daha hayırlıdır” denilecektir. Böylece Yûsuf’un dünyadaki makamının kıssanın nihai ödülü olmadığı; asıl değer ölçüsünün iman, takva ve ahiret boyutuyla tamamlandığı açık biçimde ortaya çıkacaktır.
Sonuç: Yûsuf Suresi 56. Ayetin Ana Mesajı Nedir
Yûsuf Suresi 56. ayet, Hz. Yûsuf’un kuyudan başlayıp zindana kadar uzanan uzun yolculuğunda gücün ve imkânın görünür hâle geldiği büyük dönüm noktalarından biridir. Bir zamanlar kendi hayatı üzerinde çok az kontrolü bulunan Yûsuf, şimdi ülkede geniş yetkiye sahip bir yönetici konumundadır. Kur’an bunu yalnız Yûsuf’un kişisel becerisine bağlamaz; “Böylece Yûsuf’a o ülkede imkân verdik” diyerek Allah’ın lütfunu da merkeze yerleştirir.Ayetin ilk büyük mesajı insan çabası ile ilahî lütfun birlikte düşünülmesidir. Yûsuf plan yapmış, bilgisini kullanmış, kendisini göreve uygun gördüğünü belirtmiş ve sorumluluk üstlenmiştir. Buna rağmen Kur’an başarı hikâyesini “Yûsuf kendi gücüyle her şeyi yaptı” şeklinde anlatmaz.
Bu denge insanı iki uçtan korur. Bir tarafta “Ben yaptım, her şeyi kendime borçluyum” kibri, diğer tarafta “Nasıl olsa Allah yapar, benim hiçbir sorumluluğum yok” pasifliği vardır. Yûsuf kıssası ikisini de aşar: Çalış, planla, sorumluluk al ve yine de nimetin nihai sahibini unutma.
İkinci büyük mesaj sonradan ortaya çıkan iyiliğin geçmişteki kötülüğü meşrulaştırmamasıdır. Yûsuf sonunda güçlü bir konuma gelmiştir; fakat kardeşlerinin onu kuyuya bırakması yine yanlıştır. Haksız yere zindana atılması da yine haksızlıktır. Sonraki güzel sonuçlar önceki zulmü temizlemez.
Bu yüzden bir mağdura “Sana yapılanlar olmasaydı bugün burada olmazdın, o hâlde şükret” diye baskı yapmak doğru değildir. İnsan yaşadığı acının ardından güçlenmiş olabilir; fakat bu, ona zarar verenlerin eylemlerini doğru yapmaz. Allah kötülükten hayır çıkarabilir; kötülük yine kötülüktür.
Üçüncü büyük mesaj gücün insan değerinin kaynağı olmadığıdır. Yûsuf sarayda yüksek konuma geldiğinde Allah katında ilk kez değerli hâle gelmiş değildir. Kuyuda da, köle olarak satıldığında da, zindanda da aynı insanlık onuruna sahiptir.
Bu, toplumların çok sık yaptığı bir hatayı düzeltir. İnsanları makamları yükseldiğinde önemsemeye başlayıp düştüklerinde değersiz görmek doğru değildir. Makam insanın değerini yaratmaz; yalnız toplum içindeki yetki alanını değiştirir.
Dördüncü büyük mesaj rahmeti yalnız dünyevî başarıya indirgememektir. Allah’ın rahmeti Yûsuf’un makamında görünür olabilir; fakat rahmet bundan çok daha geniştir. Hidayet, bağışlanma, sabır, manevi korunma ve ahiret saadeti de rahmet kapsamındadır.
Bu nedenle maddi açıdan sıkıntı yaşayan bir insana “Demek ki Allah’ın rahmeti üzerinde değil” denilemez. Aynı şekilde servet sahibi birinin de yalnız zenginliği sebebiyle Allah’ın özel onayına sahip olduğu söylenemez.
Beşinci büyük mesaj “Muhsinlerin ecri zayi olmaz” sözünü dünyevî başarı garantisine dönüştürmemektir. Yûsuf bu dünyada da büyük bir imkân görmüştür; fakat Kur’an hemen sonraki ayette ahiret mükâfatının daha hayırlı olduğunu söyleyecektir. Böylece ödül fikri dünya hayatıyla sınırlandırılmaz.
İnsan iyilik yapıp karşılığını dünyada görmeyebilir. Fakat Allah katında hiçbir samimi iyilik değersiz değildir. Bu, iyiliği sadece dünyevî kazanca bağlamayan daha derin bir ahlak oluşturur.
Altıncı büyük mesaj yetkinin bir imtihan olduğudur. Yûsuf’un önünde artık kapalı zindan kapıları değil, geniş bir ülkenin kaynakları vardır. Fakat ahlaki sınav bitmemiştir; yalnız biçim değiştirmiştir.
Yoksullukta dürüst kalmak bir sınavdır, zenginlikte dürüst kalmak başka bir sınavdır. Güçsüzken zulmetmemek kolay olabilir; asıl zor sınav, güçlü olduğunda zulmetmemektir.
Yedinci büyük mesaj imkân arttıkça sorumluluğun da artmasıdır. Yûsuf artık yalnız kendi hayatından sorumlu değildir; aldığı kararlar geniş toplum kesimlerinin hayatını etkileyecektir. Bu yüzden onun gücü yalnız ayrıcalık olarak okunamaz.
İnsan ne kadar büyük yetkiye sahipse, yaptığı hatanın etkisi de o kadar büyüyebilir. Makam büyüdükçe hesap verme sorumluluğu küçülmez; büyür.
Sekizinci büyük mesaj Allah’ın rahmetinin insan hesabıyla sınırlandırılamamasıdır. Yûsuf’un kardeşleri onu hayatlarından çıkardıklarını sanmış, köle tüccarları onu ucuz bir mal gibi görmüş, zindana atanlar ise onu etkisiz hâle getirdiklerini düşünmüşlerdi. Fakat insanların hesapları Yûsuf’un geleceğini bütünüyle belirleyemedi.
Bu, insanın hiçbir tedbir almadan mucize beklemesi anlamına gelmez. Daha ölçülü ders şudur: İnsanların sana biçtiği rol, Allah’ın senin için mümkün kılabileceği bütün geleceği belirlemez.
Dokuzuncu büyük mesaj Yûsuf’un yükselişini kişisel intikam hikâyesine çevirmemektir. O artık çok güçlüdür; fakat kıssanın ilerleyen bölümünde kardeşleriyle karşılaşırken elindeki otoriteyi basit bir intikam aracına dönüştürmediğini göreceğiz.
Bu, gücün ahlaki sınavını son derece açık biçimde ortaya koyar. Sana haksızlık yapanlardan daha güçlü hâle gelmen, onlar gibi davranma hakkı vermez.
Onuncu ve belki ayetin en güçlü mesajı, başarıyı nihai hedef hâline getirmemektir. Yûsuf’un saraydaki konumu etkileyicidir; fakat Kur’an hikâyeyi burada bitirmez. Hemen bir sonraki ayette ahiret mükâfatının daha hayırlı olduğu söylenecektir.
Bu, bütün kıssayı dünyevî başarı masalına dönüşmekten korur. Yûsuf’un hayatının asıl değeri kuyudan saraya çıkmasında değil, kuyu ile saray arasındaki bütün aşamalarda ahlaki çizgisini korumasındadır.
Yûsuf Suresi 56. ayetin bütün mesajı bu çerçevede şöyle özetlenebilir: **Çalış ama başarıyı yalnız kendine mal etme. Allah’a güven ama sorumluluğunu terk etme. Güç kazandığında geçmişte sana yapılan zulmü başkalarına zulmetmek için bahane yapma. Sonradan gelen güzel sonucu önceki haksızlığın mazereti hâline getirme. Makamı insan değerinin ölçüsü, serveti Allah’ın sevgisinin garantisi ve sıkıntıyı ilahî terk edilmişliğin kanıtı sanma. Sana imkân verildiğinde onu yalnız kendin için değil, insanlara fayda sağlamak için kullan. Çünkü Yûsuf’un gerçek başarısı yalnız ülkede söz sahibi olması değil, güçsüzken taşıdığı ahlakı güçlüyken de koruyabilecek bir insan hâline gelmesidir.”
Bir sonraki ayet olan Yûsuf Suresi 57. ayette, Kur’an dünyevî yükselişin ardından son derece önemli bir denge kuracak ve “İman eden ve takva sahibi olanlar için ahiret mükâfatı elbette daha hayırlıdır” buyuracaktır. Böylece Hz. Yûsuf’un saraydaki yüksek konumunun kıssanın nihai başarı ölçüsü olmadığı ortaya konacak; iman ile dünyevî başarı arasındaki fark, takvanın anlamı, ahiret ödülünün üstünlüğü ve servet-makamın Allah katındaki değerin kesin göstergesi olmaması ayrıntılı biçimde ele alınacaktır.
Ve belki Yûsuf Suresi 56. ayetin bugün bize yönelttiği en güçlü soru şudur: Bir gün güç ve imkân elimize geçtiğinde, güçsüz olduğumuz zamanki değerlerimizi koruyabilecek miyiz? Başarı geldiğinde bütün sonucu kendimize mi yazacağız, yoksa bize verilen imkânların bir emanet olduğunu hatırlayacak mıyız? Ve hayat sonunda istediğimiz yere gelmezse, iyiliğimizin ve emeğimizin Allah katında değersizleştiğini sanmadan doğru kalmaya devam edebilecek miyiz?
