Yûsuf Suresi 45. Ayette “İki Kişiden Kurtulan Adam, Uzun Bir Süre Sonra Yûsuf’u Hatırladı ve ‘Ben Size Bu Rüyanın Yorumunu Bildirebilirim; Beni Gönderin’ Dedi” İfadesi Ne Anlama Gelir 
⠀
Yûsuf Suresi 45. Ayet Ne Söylüyor
Ayetin genel anlamı şöyledir: “O iki kişiden kurtulmuş olanı, uzun bir süre sonra hatırladı ve ‘Ben size onun yorumunu bildirebilirim; beni gönderin’ dedi.” Ayetin Arapçası ise “Ve kâle’llezî necâ minhumâ veddekera ba‘de ummetin ene unebbiukum bi-te’vîlihî fe-ersilûn.” şeklindedir.Buradaki kişi, daha önce Hz. Yûsuf’un rüyasını yorumladığı iki zindan arkadaşından kurtulanıdır. Yûsuf ona “Efendinin yanında beni an” demiş, fakat adam bunu unutmuştu. Şimdi hükümdarın çözülemeyen rüyası konuşulurken Yûsuf yeniden onun zihnine gelir.
Böylece kıssada uzun süredir kapalı duran bir kapı yeniden açılır. Yûsuf’un bilgisi değişmemiştir; değişen, insanların o bilgiye ihtiyaç duymaya başlamasıdır.
“İki Kişiden Kurtulan Adam” Kimdir
Bu kişi, Yûsuf Suresi 41. ayette rüyasının sonucunda yeniden efendisine içecek sunacağı bildirilen zindan arkadaşıdır. Rüya yorumu gerçekleşmiş, adam zindandan çıkmış ve görevine dönmüştür.Tefsir geleneğinde onun sarayda içecek sunan görevli olduğu anlatılır. Kur’an ise bu ayette onun özel adını vermez. Bu nedenle isim ve ayrıntıları kesin Kur’an bilgisi gibi sunmak doğru değildir.
Ayetin esas vurgusu şudur: Bu adam Yûsuf’un rüya yorumundaki doğruluğunu bizzat deneyimlemiş bir kişidir. Dolayısıyla hükümdarın rüyası çözülemediğinde aklına rastgele biri değil, daha önce güvenilirliğini görmüş olduğu Yûsuf gelir.
Adam Hz. Yûsuf’u Neden Ancak Şimdi Hatırlıyor
Bir önceki bölümlerde onun Yûsuf’u unutmuş olduğu anlatılmıştı. Şimdi hükümdarın rüyası ve saraydaki kişilerin bunu açıklayamaması, zihninde eski zindan tecrübesini yeniden canlandırmış görünmektedir.İnsan hafızası çoğu zaman bağlantılarla çalışır. Bir görüntü, isim, problem veya olay yıllardır düşünmediğimiz başka bir hatırayı aniden geri getirebilir. Burada da rüya yorumunun konuşulması, Yûsuf’un hatırlanmasına vesile olur.
Ancak ayet bize bu hatırlamanın psikolojik mekanizmasını ayrıntılı biçimde açıklamaz. Kesin olarak bildiğimiz şey, uzun bir süreden sonra Yûsuf’un yeniden hatırlandığıdır.
“Uzun Bir Süre Sonra Hatırladı” İfadesindeki “Ümmet” Ne Anlama Gelir
Ayette “ba‘de ummetin” ifadesi kullanılır. “Ümmet” kelimesi Kur’an’da çoğu yerde topluluk, millet veya ortak bir çizgide bulunan insan grubu anlamına gelir. Fakat kelimeler bağlama göre farklı anlamlara sahip olabilir.Burada “ümmet” bir zaman dilimi, uzun bir süre veya belli bir müddet anlamındadır. Yani ayetin anlamı “bir topluluktan sonra hatırladı” değil, “uzun bir zaman geçtikten sonra hatırladı” şeklindedir.
Bu da Kur’an kelimelerini her geçtiği yerde tek bir Türkçe karşılıkla çevirmemenin önemini gösterir. Bağlam kelimenin hangi anlamının öne çıktığını belirler.
“Ümmet” Kelimesinin Burada Zaman Anlamına Gelmesi Neden Önemlidir
Çünkü aynı kelimenin farklı bağlamlarda farklı anlamlar taşıyabileceğini görürüz. Dil, yalnız sözlükteki ilk anlamdan ibaret değildir. Bir kelimenin cümledeki görevi, çevresindeki kelimeler ve anlatının konusu birlikte değerlendirilmelidir.Bu durum özellikle Kur’an tefsirinde önemlidir. Bir kelimenin sonraki dönemlerde yaygınlaşmış teknik anlamını bütün ayetlere zorla uygulamak, yanlış sonuçlar doğurabilir.
Yûsuf 45’te “ümmet” topluluk değil, zaman dilimidir. Bu küçük dil ayrıntısı bile bağlamsal okumanın neden gerekli olduğunu gösterir.
Adamın Yûsuf’u Yıllarca Unutması Onu Kötü Bir İnsan mı Yapar
Ayet böyle bir hüküm vermez. Onun unutması Yûsuf açısından ciddi bir sonuca yol açmıştır; Yûsuf zindanda yıllarca daha kalmıştır. Fakat buradan adamın bütün karakterini “vefasız, kötü veya hain” diye tanımlamak için yeterli bilgiye sahip değiliz.İnsan unutabilir, ihmalkâr davranabilir veya hayatın başka meşguliyetlerine kapılabilir. Unutmanın sonuçları ağır olabilir; fakat ağır sonuç her zaman bilinçli kötü niyet anlamına gelmez.
Bu nedenle sağlıklı ahlaki yaklaşım, davranışın sonucunu ciddiye alırken kişinin bütün iç dünyasını bildiğimizi sanmamaktır. Kur’an onun unuttuğunu ve sonra hatırladığını söyler; bizim de bu sınırda kalmamız gerekir.
Geç Hatırlamak Hiç Hatırlamamaktan Daha mı İyidir
Çoğu durumda evet. Bir insan geçmişte yapması gereken şeyi ihmal etmiş olabilir; fakat bu, artık hiçbir şey yapmaması gerektiği anlamına gelmez. Yanlışı fark ettikten sonra doğru adımı atmak hâlâ değerlidir.Bu kişi Yûsuf’u zamanında hatırlamamıştır; fakat şimdi “Beni gönderin” diyerek harekete geçmektedir. Ayet onun açık bir özür veya pişmanlık cümlesini aktarmadığı için, “kesin tövbe etti” gibi bir şey söyleyemeyiz. Ancak artık unutmayı sürdürmediği ve somut bir adım attığı açıktır.
Bu bize önemli bir hayat ilkesi öğretir: Geç kalmış olmak, doğruyu yapmak için artık çok geç olduğu anlamına gelmez.
“Ben Size Bu Rüyanın Yorumunu Bildirebilirim” Demesi Yalan mıydı
İlk bakışta adam sanki rüyayı kendisi yorumlayabilecekmiş gibi konuşuyor görünebilir. Oysa yorumu bilen kişinin Yûsuf olduğunu biliyoruz. Fakat ifade bağlam içinde “Size yorumunu getiririm, bilen kişiden öğrenip size bildiririm” anlamına gelir.Dolayısıyla bunu hemen yalan olarak değerlendirmek doğru değildir. İnsan günlük dilde de “Ben sana bunun cevabını bulurum” dediğinde cevabı mutlaka kendisinin üreteceğini kastetmeyebilir; doğru kişiye ulaşıp bilgiyi getireceğini anlatabilir.
Nitekim hemen ardından “Beni gönderin” demesi, kendisinin yorum yapmak yerine Yûsuf’a ulaşmak istediğini açıkça gösterir. Bilgiyi bilmek ile bilgiyi nereden bulacağını bilmek farklı fakat ikisi de değerli becerilerdir.
Doğru Uzmanı Tanımak da Bir Bilgi Türü müdür
Evet. Bir insan her şeyi kendisi bilmek zorunda değildir; fakat hangi konuda kime danışılması gerektiğini bilmek son derece değerlidir. Zindandan çıkan kişi hükümdarın rüyasını yorumlayamaz, fakat bu konuda güvenilir birini tanımaktadır.Bu, modern hayatta da çok önemlidir. Bir doktor bütün tıp dallarını aynı düzeyde bilmeyebilir ve hastayı başka uzmana yönlendirebilir. Bir avukat belirli bir hukuk alanında başka bir uzmana danışabilir. Bir yönetici de ihtiyaç duyduğu bilginin kimde olduğunu bilmelidir.
Gerçek yeterlilik bazen cevabı bilmek, bazen de cevabı kimin bildiğini bilmektir.
“Beni Gönderin” Sözü Ne Anlama Gelir
Ayette “fe-ersilûn”, yani “beni gönderin” denilir. Bağlam, adamın Hz. Yûsuf’a gidip hükümdarın rüyasını ona sormak istediğini gösterir.Ayet bu aşamada “Beni zindana gönderin” ifadesini açıkça kullanmaz; fakat kıssanın devamında adamın Yûsuf’a ulaştığını göreceğiz. Bu nedenle gideceği kişinin Yûsuf olduğu nettir.
Burada önemli olan adamın yalnız hatırlaması değil, hatırladığı şey için harekete geçmesidir. Hatıra eyleme dönüşmektedir.
Sadece Birini Hatırlamak Yeterli midir, Yoksa Eylem de Gerekir mi
Hatırlamak başlangıçtır; fakat yapılması gereken bir görev varsa eylem önemlidir. Adam yalnız “Evet, zindanda bir adam vardı” deyip konuşmayı bırakmıyor; “beni gönderin” diyerek somut çözüm öneriyor.Bu, özellikle sorumluluk konusunda önemli bir ayrımdır. Birine yardım etmemiz gerektiğini düşünmek ile gerçekten yardım için bir şey yapmak aynı değildir.
İyi niyet değerlidir; fakat imkân bulunduğunda iyi niyetin davranışa dönüşmesi daha güçlüdür. Bu kişi yıllar önce yapmadığı şeyi şimdi yapmaya başlamaktadır.
Yûsuf’un Bilgisinin Yıllarca Kullanılmaması Onun Bilgisini Değersiz mi Yapmıştı
Hayır. Hz. Yûsuf yıllardır zindandadır ve toplumun yönetim merkezi onun bilgisinden habersizdir. Fakat bu durum Yûsuf’un bilgisini azaltmamıştır.İnsanlar bazen bir yeteneği ancak ihtiyaç doğduğunda fark ederler. Değer ile görünürlük aynı şey değildir. Bir insan çok değerli bilgiye sahip olabilir fakat toplum henüz bunun farkında olmayabilir.
Bununla birlikte Yûsuf kıssasını “Her fark edilmeyen kişi bir gün kesin büyük makama gelir” şeklinde bir başarı garantisine dönüştürmek de doğru değildir. Genel ders daha ölçülüdür: Fark edilmemek, değersiz olmak değildir.
Doğru Bilgi Neden Bazen Yanlış Yerde Aranır
İnsanlar çoğu zaman bilgiye makam, şöhret veya görünürlük üzerinden ulaşmaya çalışırlar. Hükümdarın rüyası önce doğal olarak sarayın ileri gelenlerine sorulmuştur. Fakat onların cevabı yoktur.Çözüm ise o anda toplumun en düşük statülü mekânlarından biri olan zindandaki bir kişidedir. Bu durum bilgi ile toplumsal statünün her zaman örtüşmediğini gösterir.
Sağlıklı toplum, “Bu kişi nerede duruyor?” sorusunun yanında “Bu kişi gerçekten ne biliyor?” sorusunu da sorabilmelidir. Unvan önemli olabilir; fakat unvan tek başına yeterlilik değildir.
Bu Ayet Liyakat Açısından Nasıl Okunabilir
Yûsuf’un bilgisine ihtiyaç duyulması, liyakat açısından güçlü bir örnek oluşturur. Saray çevresinde olmayan, hatta haksız yere zindanda bulunan biri, ülkenin çok ciddi sorununa cevap verecek yetkinliğe sahiptir.Bu, insanların yalnız sosyal çevrelerine, ailelerine veya mevcut unvanlarına göre değerlendirilmemesi gerektiğini düşündürür. Doğru iş için doğru kişinin bulunması, kurumların kalitesi açısından büyük önem taşır.
Ancak Yûsuf’un peygamberlik bilgisini modern mesleki uzmanlıkla birebir eşitlemek doğru olmaz. Buradan çıkarılabilecek genel ilke, liyakat ve gerçek yeterliliğin statüden bağımsız değerlendirilebilmesidir.
Geçmişte Birine Verdiğimiz Sözü Unuttuysak Ne Yapmalıyız
Eğer mümkünse hatırladığımız anda sorumluluğu yerine getirmeye çalışmak en doğru tavırlardan biridir. “Artık çok zaman geçti, hiç yapmayayım” demek ilk ihmali sürdürmek olabilir.Gecikmenin oluşturduğu zarar varsa, bunu kabul etmek ve mümkün olduğu ölçüde telafi etmeye çalışmak da önemlidir. Her durum aynı değildir; bazen geçmişteki bir şeyi tamamen düzeltmek mümkün olmayabilir. Fakat bu, hiçbir düzeltme yapılmaması gerektiği anlamına gelmez.
Yûsuf 45 bize, gecikmiş bir doğru davranışın yine de bir kapı açabileceğini gösterir. Adamın şimdi harekete geçmesi, kıssanın seyrini değiştirecektir.
Yûsuf’un Yıllarca Unutulması İlahi Bir Ceza mıydı
Ayet böyle bir şey söylemez. Yûsuf’un zindanda kalışını “İnsandan yardım istediği için Allah onu cezalandırdı” şeklinde kesinleştirmek, önceki ayette de belirttiğimiz gibi tartışmalı bir tefsir yorumunu Kur’an’ın açık hükmü hâline getirmek olur.Kur’an bize Yûsuf’un haksız yere zindana konulduğunu, duasının kabul edildiğini ve daha sonra yıllarca orada kaldığını bildirir. Bu sürecin bütün ilahî hikmetini tek bir sebebe indirmek doğru değildir.
Özellikle insanların yaşadığı uzun sıkıntıları “Kesin şu hatanın cezasıdır” diye yorumlamak tehlikelidir. Vahiy olmadan insanların özel kaderlerindeki bütün ilahî sebepleri bilemeyiz.
Bu Ayet “Doğru Zaman” Kavramını mı Öğretiyor
Kıssanın anlatı akışında Yûsuf’un bilgisi tam hükümdarın rüyası çözülemediğinde hatırlanır. Bu açıdan olaylar, Yûsuf’un bilgi ve yeteneğinin toplumun ihtiyaç duyduğu bir anda yeniden gündeme gelmesine yol açar.Fakat “Her şey mutlaka tam bizim istediğimiz zamanda olur” şeklinde mekanik bir ilke çıkarmamak gerekir. Yûsuf gerçekten yıllarca haksız yere zindanda kalmıştır ve bu yılları küçümsemek doğru değildir.
Daha dikkatli ders şudur: Bir fırsat gecikmiş olabilir; gecikmiş olması onun bir daha hiç gelmeyeceğini kanıtlamaz. Fakat her insan için aynı dünyevî sonucun garanti edildiğini de söyleyemeyiz.
Yûsuf Suresi 44 ve 45 Birlikte Nasıl Okunmalıdır
Yûsuf 44’te sarayın ileri gelenleri hükümdarın rüyasını yorumlayamadıklarını söylemişlerdi. Tam bu “bilmiyoruz” anı, başka bir bilgi kaynağının hatırlanmasına vesile olur. Yûsuf 45’te yıllar önce zindandan çıkan kişi Yûsuf’u hatırlar ve “Beni gönderin” der.Bu iki ayet birlikte bilgi arayışında önemli bir zincir gösterir: Önce mevcut çevre kendi sınırını kabul eder, ardından başka bir uzman hatırlanır. “Bilmiyorum” diyebilmek, bazen doğru kişiye ulaşmanın önünü açar.
Bir sonraki ayet olan Yûsuf Suresi 46. ayette, bu kişi Hz. Yûsuf’a ulaşacak ve ona “Yûsuf! Ey doğru sözlü kişi! Yedi semiz ineği yedi zayıf ineğin yemesi ve yedi yeşil başakla diğer kuru başaklar hakkında bize açıklama yap” diyecektir. Ayrıca bunu insanlara dönüp bilgi verebilmek ve onların da gerçeği öğrenebilmesi için istediğini söyleyecektir. Böylece Yûsuf’un yıllar sonra bile ‘sıddîk’ yani son derece doğru ve güvenilir biri olarak hatırlanması, itibarın zaman içindeki kalıcılığı ve bilgi sahibine doğru soruyla başvurmanın önemi öne çıkacaktır.
Sonuç: Yûsuf Suresi 45. Ayetin Ana Mesajı Nedir
Yûsuf Suresi 45. ayet, küçük görünen bir hatırlama anının koca bir kıssanın yönünü nasıl değiştirdiğini gösterir. Yıllar önce Yûsuf’la aynı zindanda bulunan ve onun rüya yorumunun doğru çıktığını gören kişi, sarayda herkesin çözemediği hükümdar rüyası konuşulurken nihayet Yûsuf’u hatırlar. Bu hatırlama yalnız zihinsel bir çağrışım olarak kalmaz; “Beni gönderin” diyerek eyleme dönüşür. Böylece Yûsuf’un yıllardır görünmeyen bilgisi toplumun merkezine doğru yeniden yol almaya başlar.Ayetin ilk büyük mesajı insan hafızasının sınırlı olduğudur. İnsanlar iyi niyetli olsalar bile unutabilirler. Bazen bir insanın hayatında çok önemli olan mesele, başka birinin gündelik koşuşturması içinde hafızadan çıkabilir. Bu durum unutulan kişi açısından son derece acı verici olabilir. Yûsuf’un durumu da böyledir; adamın unutması birkaç günlük değil, yıllara yayılan bir gecikmeyle sonuçlanmıştır.
Ancak unutmayı her durumda kötü niyetle eşitlememek gerekir. Kur’an bize adamın iç dünyasını ayrıntılı biçimde anlatmaz. Davranışın sonucu ağır olabilirken niyet hakkında kesin bilgiye sahip olmayabiliriz. Ahlaki değerlendirmede bu iki alan birbirinden ayrılmalıdır.
Ayetin ikinci büyük mesajı gecikmiş sorumluluğun hâlâ sorumluluk olduğudur. Adam Yûsuf’u zamanında anmamıştır; fakat hatırladığı anda harekete geçer. Bu, geçmişte yapılan ihmali silmez, fakat yeni bir doğru adım oluşturur.
İnsan bazen “Artık çok geç” diyerek düzeltme imkânından da kaçar. Oysa her zaman geçmişi tamamen onarmak mümkün olmasa bile, bugün yapılabilecek doğru bir şey bulunabilir. Geç kalmış doğru, hiç yapılmamış doğrudan daha değerlidir.
Ayetin üçüncü büyük mesajı bilginin kaynağını doğru bulmanın önemidir. Sarayda güçlü insanlar vardır, fakat rüyayı yorumlayamazlar. Zindandan çıkan kişi ise cevabı kendisinin bilmediğini biliyor fakat kimin bilebileceğini hatırlıyor. Bu da önemli bir bilgi becerisidir.
İnsan her şeyi bilmek zorunda değildir. Doğru kişiyi bulabilmek de bilgeliğin parçasıdır. Sağlıklı sistemler, bütün bilginin tek kişide toplanmasını değil, ihtiyaç duyulduğunda doğru uzmana ulaşılabilmesini sağlar.
Ayetin dördüncü büyük mesajı statü ile liyakati ayırmaktır. Hükümdarın sorununa çözüm üretecek kişi sarayın yüksek makamlarında değil, zindandadır. Bu durum sosyal konumun bilgi kalitesinin kesin ölçüsü olmadığını gösterir.
İnsanlar bazen yalnız ünvanı yüksek olanları dinler ve görünmeyen kişilerin bilgisini gözden kaçırırlar. Oysa hakikat makam sormaz. Doğru bilgi, toplumun merkezinden de gelebilir, kenarda bırakılmış bir insandan da.
Beşinci büyük mesaj değer ile görünürlük arasındaki farktır. Yûsuf yıllarca unutulmuştur ama bilgisi ve karakteri bu süre içinde değer kaybetmemiştir. Onu insanların hatırlamaması, onun değersizleştiği anlamına gelmemiştir.
Bu, insanın öz değerini yalnız başkalarının ilgisiyle ölçmemesi açısından önemlidir. İnsan bugün alkışlanabilir, yarın unutulabilir. İnsanların dikkatinin değişmesi hakikatin değerini değiştirmez.
Bununla birlikte bu ayeti, her unutulan insanın sonunda mutlaka büyük bir makama ulaşacağı şeklinde romantik bir başarı formülüne dönüştürmemek gerekir. Yûsuf peygamberdir ve onun kıssası özel bir ilahî plan içinde ilerlemektedir. Genel ders “Mutlaka saraya çıkacaksın” değil, “Unutulmuş olmak değersiz olmak değildir” şeklindedir.
Ayetin altıncı büyük mesajı doğru zamanda doğru bağlantının önemidir. Zindandan çıkan kişinin sarayla bağlantısı vardır, Yûsuf’un ise bilgiye dayalı çözümü vardır. Bu iki unsur birleştiğinde yeni bir süreç başlar.
Bu bize toplum hayatında iletişim ağlarının önemini de düşündürür. Çok değerli bilgi, doğru yere ulaşmadığında etkisiz kalabilir. Bilginin varlığı kadar doğru kanala ulaştırılması da önemlidir.
Yedinci büyük mesaj insanın geçmişteki deneyimlerinden öğrenebilmesidir. Adam daha önce Yûsuf’un kendi rüyasını doğru yorumladığını bizzat görmüştür. Hükümdarın problemi ortaya çıktığında bu deneyim onun için bir güven ölçüsü hâline gelir.
Bu, güvenin nasıl oluştuğunu gösterir. Yûsuf kendisini reklam yoluyla değil, geçmişte söylediği sözün doğruluğuyla hatırlatmaktadır. Gerçek itibar çoğu zaman kısa süreli gösteriden değil, zaman içinde doğrulanan tutarlılıktan oluşur.
Sekizinci büyük mesaj unutulmuş sözü yeniden hatırlamanın telafi fırsatı olabileceğidir. Adam yıllar önce Yûsuf’u hükümdara hatırlatmamıştır. Şimdi ise onun bilgisine sarayın ihtiyacı doğduğunda, Yûsuf’a ulaşmayı teklif eder. Kur’an onun açık bir özrünü aktarmasa da, fiilen unutmayı sonlandıran bir hareket gerçekleşmektedir.
Bu bize şunu öğretir: Telafi yalnız sözle değil, eylemle de olur. İnsan geçmişte yapmadığı bir iyiliği bugün yapabiliyorsa, bunun için harekete geçmelidir.
Dokuzuncu ve belki ayetin en güçlü mesajı, insanların bizi unutmasının hikâyemizin bittiği anlamına gelmediğidir. Yûsuf uzun yıllar boyunca sarayın gündeminde değildir. Onu hatırlatmasını istediği kişi bile sessiz kalmıştır. Fakat ülkenin karşı karşıya olduğu yeni problem, geçmişte kurulmuş o zindan ilişkisinin yeniden anlam kazanmasına yol açar.
Buradan herkes için garantili dünyevî başarı sözü çıkaramayız. Fakat şu güçlü ilkeyi çıkarabiliriz: İnsanların hafızasındaki yerimiz, gerçek değerimizin nihai ölçüsü değildir. Bugün görünmeyebiliriz, fakat doğru bilgi, doğru karakter ve doğru davranış yine de değerlidir.
Yûsuf Suresi 45. ayetin bütün mesajı bu çerçevede şöyle özetlenebilir: **Geçmişte unuttuğun bir sorumluluğu hatırladığında kaçma; mümkünse düzeltmeye başla. Her şeyi bilmek zorunda olduğunu sanma, doğru bilgiyi kimin bildiğini öğren. İnsanları makamlarına göre değil, gerçek yeterliliklerine göre değerlendir. Birinin uzun süre görünmemesini değersizlik kanıtı sayma. Geçmiş deneyimlerden güvenilir kişileri hatırla ve bilgiyi doğru kanala ulaştır. Ve gecikmiş bir fırsat geldiğinde, geçmişteki ihmal yüzünden ikinci kez hareketsiz kalma. Çünkü bazen bir şeyi yıllar sonra hatırlamak geçmişi geri getirmez; fakat geleceğin yönünü değiştirecek doğru adımın başlangıcı olabilir.”
Bir sonraki ayet olan Yûsuf Suresi 46. ayette, zindandan kurtulmuş olan kişi Hz. Yûsuf’un karşısına gelecek ve ona son derece dikkat çekici bir hitapla “Yûsuf! Ey sıddîk, ey son derece doğru ve güvenilir kişi!” diyecektir. Ardından hükümdarın yedi semiz ve yedi zayıf ineğiyle yeşil ve kuru başaklar hakkındaki rüyasını aktaracak ve yorumunu isteyecektir. Bu ayet özellikle “sıddîk” kavramının anlamı, güvenilirliğin yıllar sonra bile hatırlanması, gerçek itibarın karakterden doğması ve bilgi sahibinden toplumsal fayda için yararlanılması açısından son derece önemli olacaktır.
Ve belki Yûsuf Suresi 45. ayetin bugün bize yönelttiği en güçlü soru şudur: Bir zamanlar bize güvenmiş ve yardım beklemiş birini unutmuşsak, hatırladığımızda gerçekten harekete geçiyor muyuz? Bilmediğimiz bir soruyla karşılaştığımızda cevap uydurmak yerine doğru kişiyi arayabiliyor muyuz? Ve toplumun kenarında, görünmeyen veya düşük statüde bulunan bir insanda gerçek bilgi varsa, onun bilgisini makam önyargımızı aşarak değerlendirebiliyor muyuz?
