Nahl Suresi 125. Ayette “Rabbinin Yoluna Hikmetle ve Güzel Öğütle Çağır; Onlarla En Güzel Şekilde Mücadele Et” İfadesi Ne Anlama Gelir 
⠀
Nahl Suresi 125. Ayetin Anlamı Nedir
Nahl Suresi'nin 125. ayeti, insanları Allah'ın yoluna çağırırken hangi yöntem ve ahlakın benimsenmesi gerektiğini açıklayan Kur’an'ın en temel davet ayetlerinden biridir.Ayetin anlamı şöyledir:
Ayet yalnızca:
“İnsanları dine çağır.”
dememektedir.
Nasıl çağrılması gerektiğini de açıklamaktadır:
Hikmetle.
Güzel öğütle.
En güzel biçimde konuşarak ve mücadele ederek.
Bu nedenle İslam'da hakikati anlatmanın amacı kadar üslubu da ahlaki bir sorumluluktur.
“Rabbinin Yoluna Çağır” Ne Anlama Gelir
Allah'ın yoluna çağırmak, insanları bir kişinin şahsına, grubuna veya çıkarına bağlamak değildir.Çağrının merkezi Allah'tır.
İnsanlara:
Allah'ı tanımak.
Tevhid.
İman.
Güzel ahlak.
Adalet.
Merhamet.
Helal ve haram bilinci.
Ahiret sorumluluğu.
anlatılır.
Bu nedenle gerçek davetçinin amacı:
“İnsanlar bana bağlansın.”
değildir.
“İnsanlar Allah'a yönelsin.”
olmalıdır.
Davetçi kendisini hakikatin sahibi değil, hakikati aktarmakla sorumlu bir kul olarak görmelidir.
“Hikmetle Çağırmak” Ne Demektir
Hikmet, doğru bilgiyi doğru yerde ve doğru şekilde kullanabilme olgunluğudur.Her doğru her ortamda aynı üslupla söylenmez.
Bir çocuğa anlatılanla yetişkine anlatılan aynı olmayabilir.
Yeni öğrenen biriyle yıllardır araştırma yapan kişiye aynı seviyede konuşulmayabilir.
Öfkeli bir insanla sakin bir insanın yaklaşımı farklı olabilir.
Hikmet, muhatabı tanımayı gerektirir.
Ne söyleyeceğini bilmek kadar:
Ne zaman söyleyeceğini.
Ne kadar söyleyeceğini.
Hangi kelimeleri kullanacağını.
Ne zaman susacağını.
bilmek de hikmetin parçaları olabilir.
Hikmet Hakikatten Taviz Vermek Anlamına Gelir Mi
Hayır.Hikmetli olmak:
“Karşı taraf üzülmesin diye doğruyu değiştirelim.”
demek değildir.
Hakikat korunur.
Fakat hakikat kaba olmak zorunda değildir.
Bir yanlışı yanlış olarak söyleyebilirsiniz.
Ama insanı aşağılamadan.
Hakaret etmeden.
Kendisini küçük hissettirmeden.
Örneğin:
“Bu konuda yanıldığını düşünüyorum ve sebebi şu.”
demekle:
“Sen hiçbir şey bilmiyorsun.”
demek arasında büyük fark vardır.
İki cümle de karşı görüşü reddedebilir.
Fakat biri düşünceyi tartışır, diğeri insanı aşağılar.
Hikmet, gerçeğin sertliğini değil, egonun kabalığını azaltır.
“Güzel Öğüt” Ne Anlama Gelir
Güzel öğüt, insanın kalbine dokunabilecek, iyiliğe yöneltecek ve düşündürecek bir anlatımı ifade eder.Öğüt yalnızca bilgi vermek değildir.
Bazen insan bilgiyi zaten bilir.
Ama hatırlanmaya ihtiyacı vardır.
Örneğin herkes ölümün gerçek olduğunu bilir.
Fakat ölümün hatırlatılması insanın davranışlarını yeniden düşünmesine sebep olabilir.
Güzel öğütte amaç insanı ezmek değil, iyiliğe teşvik etmektir.
Ümit vardır.
Merhamet vardır.
Samimiyet vardır.
Uyarı da vardır.
Fakat aşağılamak yoktur.
Güzel öğüt, insanı günahıyla ezmek yerine dönüş kapısını göstermelidir.
Din Anlatırken Sürekli Korkutmak Doğru Mudur
Kur’an'da hem uyarı hem müjde vardır.Ahiret hesabı vardır.
Azap uyarısı vardır.
Aynı zamanda Allah'ın rahmeti, bağışlaması ve cennet müjdesi de vardır.
Bu nedenle din anlatımının yalnızca korku üzerine kurulması eksik olabilir.
İnsan sürekli:
“Yanarsın.”
“Mahvoldun.”
“Artık senin için kurtuluş yok.”
gibi sözlerle karşılaşırsa Allah'ın rahmetini yanlış anlayabilir.
Korku insanı uyandırabilir; ümit ise yürümeye devam etmesini sağlayabilir.
Doğru anlatım hem sorumluluk hem rahmet bilincini korur.
Günah küçümsenmez.
Ama tövbe kapısı da kapatılmaz.
“Onlarla En Güzel Şekilde Mücadele Et” Ne Anlama Gelir
Buradaki mücadele, öncelikle fikrî tartışma, karşılıklı konuşma ve delille cevap verme bağlamında anlaşılmalıdır.İnsan farklı bir inanç veya düşünceyle karşılaşabilir.
Onunla konuşabilir.
İtirazlarını cevaplayabilir.
Kendi delillerini sunabilir.
Fakat bunu:
Hakaret ederek.
Aşağılayarak.
Yalan söyleyerek.
Karşı tarafın sözünü çarpıtarak.
yapmamalıdır.
Ayet sadece:
“Tartış.”
dememektedir.
“En güzel şekilde.”
ifadesini kullanmaktadır.
Bu, tartışma ahlakının da dinî sorumluluğun parçası olduğunu gösterir.
Bir Tartışmada Karşı Tarafı Yenmek mi, Hakikati Ortaya Çıkarmak mı Amaçlanmalıdır
Asıl amaç hakikatin ortaya çıkması olmalıdır.Fakat insan tartışırken farkında olmadan ego yarışına girebilir.
Artık mesele:
“Doğru nedir?”
olmaktan çıkar.
“Kim kimi susturacak?”
hâline gelir.
İşte bu noktada tartışmanın ruhu bozulur.
Hakikati savunmakla egoyu savunmak birbirine karıştırılmamalıdır.
Gerçekten doğruyu arayan insan gerekirse:
“Bu noktada sen haklısın.”
diyebilmelidir.
Çünkü karşı tarafın haklı çıkması, hakikatin kaybetmesi değildir.
Tam tersine hakikat kazanmıştır.
Hakaret Edilen Birine Sert Cevap Vermek Daveti Güçlendirir Mi
Her zaman değil.Bazen insan:
“Bana sert konuştu, ben de daha sert konuşayım.”
diye düşünür.
Sonra tartışma giderek büyür.
İlk konu unutulur.
Kişilikler hedef alınır.
Aileler, geçmişler ve kimlikler konuşulmaya başlanır.
Böylece hakikat arayışı tamamen kaybolabilir.
Ayetin:
“En güzel şekilde mücadele et.”
emri, provokasyon karşısında bile insanın ahlakını mümkün olduğunca korumasını düşündürmektedir.
Bu, insanın hiçbir zaman kendisini savunamayacağı anlamına gelmez.
Ama kendini savunmakla seviyeyi kaybetmek aynı şey değildir.
Din Zorla Kabul Ettirilebilir Mi
İman kalpte gerçekleşen bilinçli bir kabul olduğu için insanı zorla gerçek anlamda inandırmak mümkün değildir.Bir kişi korkudan:
“İnandım.”
diyebilir.
Fakat kalbi inanmayabilir.
Bu nedenle ayette kullanılan yöntem dikkat çekicidir:
Çağır.
Öğüt ver.
En güzel şekilde konuş.
İnsanların düşünmesine imkân tanınır.
Bu yöntem zorlamadan çok ikna, açıklama ve örneklik üzerine kuruludur.
İnsan hakikati duyduktan sonra kendi sorumluluğuyla karşı karşıya kalır.
Davetçinin görevi kalpleri zorlamak değil, mesajı doğru biçimde ulaştırmaktır.
İnsanların Hidayete Gelmesi Davetçinin Başarısı mıdır
Davetçinin görevi elinden geldiğince doğruyu anlatmaktır.Fakat bir insanın kalbinin bütün yönlerini yalnız Allah bilir.
Ayetin sonunda:
“Rabbin, yolundan sapanı da doğru yolda olanı da en iyi bilendir.”
buyurulması çok anlamlıdır.
Bu ifade davetçiyi kibirden korur.
Bir insan:
“Ben onu hidayete erdirdim.”
diye düşünmemelidir.
Aynı şekilde bir kişi hemen ikna olmadığında:
“Bu insandan hiçbir şey olmaz.”
diye Allah adına kesin hüküm de vermemelidir.
Sen anlatırsın; kalplerin gerçek durumunu Allah bilir.
Bu sınırı bilmek büyük bir tevazudur.
Bir İnsan Dini Kabul Etmiyorsa Ona Hakaret Edilebilir Mi
Hayır.Bir insanın sizinle aynı inanca sahip olmaması ona hakaret etme hakkı vermez.
Fikrini eleştirebilirsiniz.
İnancının yanlış olduğunu düşündüğünüz noktaları anlatabilirsiniz.
Delil sunabilirsiniz.
Ama kişinin insanlık onurunu hedef almak başka bir şeydir.
İnancı eleştirmek ile insanı aşağılamak birbirinden ayrılmalıdır.
Üstelik hakaret çoğu zaman karşı tarafın düşünmesini sağlamaz.
Tam tersine savunmaya geçmesine neden olur.
İnsan artık söylenen delili değil, kendisine yapılan saygısızlığı düşünür.
Bu da davetin amacına zarar verebilir.
Din Anlatan Kişinin Kendi Hayatı Neden Önemlidir
Çünkü insanlar yalnızca sözleri değil, davranışları da görür.Bir kişi:
“Yalan söylemeyin.”
deyip kendisi sürekli yalan söylüyorsa anlattığı sözün etkisi azalabilir.
“Adaletli olun.”
deyip kendi çıkarında adaleti unutuyorsa çelişki oluşur.
“Merhametli olun.”
deyip insanlara acımasız davranıyorsa söz ile hayat birbirinden kopar.
Davetin en güçlü biçimlerinden biri güzel örnekliktir.
Bazen bir insan saatlerce konuşarak anlatamadığı değeri, tek bir adaletli davranışla gösterebilir.
İnsanlar:
“Bu inanç onu nasıl bir insan yaptı?”
diye bakabilir.
İnsanların Seviyesine Göre Konuşmak Dini Eksiltmek midir
Hayır.Aynı hakikat farklı insanlara farklı açıklama seviyelerinde anlatılabilir.
Bir çocuğa Allah'ın varlığını anlatırken kullanılan dil ile felsefe alanında çalışan bir yetişkinle yapılan konuşma aynı olmayabilir.
Bu, hakikatin değiştirilmesi değildir.
Anlatım biçiminin muhataba göre düzenlenmesidir.
İyi öğretmen de böyle yapar.
Öğrencinin seviyesini bilir.
Bir anda anlamayacağı bütün ayrıntıları önüne dökmez.
Adım adım ilerler.
Hikmetli davet de insanın kapasitesini, sorusunu ve içinde bulunduğu şartı dikkate alır.
Sosyal Medyada Dinî Tartışmalar Bu Ayete Göre Nasıl Olmalıdır
Sosyal medya insanlara çok hızlı konuşma imkânı verdi.Ama aynı hız, üslubun kolayca bozulmasına da yol açabilir.
İnsan yüz yüze söylemeyeceği ağır sözleri ekranda kolayca yazabilir.
Hakaret.
Küçümseme.
Alay.
Etiketleme.
Bunlar dinî tartışmalarda bile görülebilir.
Oysa ekranın arkasındaki kişi de insandır.
Ayetin “en güzel şekilde” ilkesi internet ortamında da geçerliliğini kaybetmez.
Bir Müslümanın din adına konuşurken kullandığı dil, anlattığı din hakkında da insanlarda bir izlenim oluşturabilir.
Bu nedenle paylaş tuşuna basmadan önce:
“Bu söz doğru mu ve bu üslup Allah'ın yoluna çağırmaya yakışıyor mu?”
diye düşünmek değerlidir.
Hikmetli Davet Bazen Susmayı Gerektirir Mi
Evet.Her tartışmanın devam ettirilmesi gerekmez.
Karşı taraf hiçbir şekilde anlamaya niyetli değilse...
Sadece hakaret etmek istiyorsa...
Konuşma artık fayda üretmiyorsa...
Bazen tartışmayı sonlandırmak daha hikmetli olabilir.
Her söze cevap vermek zorunda olmak güç değil, bazen nefsin bir talebi olabilir.
İnsan:
“Son sözü mutlaka ben söylemeliyim.”
düşüncesine kapılabilir.
Oysa hikmet bazen konuşmayı, bazen de susmayı bilmektir.
Sessizlik korkaklık olmak zorunda değildir.
Bazen gereksiz tartışmayı büyütmemek ahlaki bir güçtür.
Nahl Suresi 123, 124 ve 125. Ayetler Arasında Nasıl Bir Bağlantı Vardır
Bu üç ayetin sıralaması son derece anlamlıdır.123. ayette Hz. Muhammed'e:
Hz. İbrahim'in hanîf ve şirkten uzak yoluna uyması emredilir.
124. ayette:
Geçmiş toplulukların belirli dinî konulardaki ihtilafları ve nihai hükmün Allah'a ait olduğu hatırlatılır.
125. ayette ise adeta şu soru cevaplanır:
“Peki insanlar hakikate nasıl çağrılmalıdır?”
Cevap:
Hikmetle.
Güzel öğütle.
En güzel tartışma yöntemiyle.
Böylece tevhid yalnızca savunulacak bir inanç değil, güzel ahlakla anlatılacak bir hakikat hâline gelir.
Nahl Suresi 125. Ayetin En Büyük Manevi Mesajı Nedir
Bu ayetin en büyük manevi mesajlarından biri şudur:Doğru olmak, yanlış bir üslubu otomatik olarak doğru hâle getirmez.
İnsan gerçekten haklı olabilir.
Ama haklılığını anlatırken kibirli olabilir.
Karşısındakini aşağılayabilir.
Hakaret edebilir.
Bu durumda söylediği doğru sözün etkisini kendi davranışıyla azaltabilir.
Ayet bu yüzden yalnızca hakikati değil, hakikatin taşınma biçimini de öğretmektedir.
Mümin şu soruyu sormalıdır:
“Ben doğruyu anlatırken insanları hakikate mi yaklaştırıyorum, yoksa kendi üslubumla uzaklaştırıyor muyum?”
Bu soru özellikle din anlatan herkes için çok önemlidir.
Nahl Suresi 125. Ayetin Sonuç Olarak Bize Anlattığı Nedir
Nahl Suresi'nin 125. ayeti, insanları Allah'ın yoluna çağırırken hikmetli, güzel, saygılı ve ahlaklı bir iletişim yöntemi kullanılmasını; nihai hidayet ve sapma bilgisinin ise Allah'a ait olduğunu öğretmektedir.Ayetin ilk büyük mesajı, davetin Allah'a olmasıdır.
İnsan kendi şahsına taraftar toplamamalıdır.
Din anlatırken kendisini merkeze koymamalıdır.
Amaç:
“Beni takip edin.”
değil;
“Allah'ın yolunu tanıyın.”
olmalıdır.
Bu fark, dinî davetin samimiyetini belirleyen en önemli noktalardan biridir.
İkinci büyük mesaj hikmettir.
İnsan her doğruyu aynı şekilde söylememelidir.
Muhatabını tanımalıdır.
Sorunun ne olduğunu anlamalıdır.
Bazen insanın cevaba değil, önce dinlenmeye ihtiyacı vardır.
Bazen küçük bir açıklama yeterlidir.
Bazen ayrıntılı delil gerekir.
Hikmet, konuşmadan önce anlamayı bilmektir.
Üçüncü büyük mesaj, güzel öğüttür.
İnsanlara din anlatmak onları sürekli suçlamak değildir.
İnsan hata yapmış olabilir.
Günah işlemiş olabilir.
Ama hâlâ dönüş yolu vardır.
Bu nedenle güzel öğüt insanın umudunu tamamen kırmaz.
İnsana yalnızca ne kadar düştüğünü değil, nasıl kalkabileceğini de gösterir.
Dördüncü büyük mesaj, tartışma ahlakıdır.
İnsan fikrine itiraz edilen kişiyi düşman olarak görmek zorunda değildir.
Tartışma yapılabilir.
Farklı düşünceler karşılaştırılabilir.
Deliller konuşulabilir.
Fakat yalan, hakaret ve aşağılamaya başvurulmaz.
Bir fikri çürütmek için insanın onurunu çiğnemeye gerek yoktur.
Beşinci büyük mesaj, haklı olmanın kibir hakkı vermemesidir.
Bir insan gerçekten doğruyu savunuyor olabilir.
Fakat:
“Ben doğruyum, o hâlde istediğim gibi konuşabilirim.”
diyemez.
Hakikat insanın ahlakını bozuyorsa problem hakikatte değil, insanın nefsindedir.
Haklılık, kötü davranış için ruhsat değildir.
Altıncı büyük mesaj, insanların kalbine hükmetmemektir.
Bir kişi bugün inanmıyor olabilir.
Yarın hayatında çok büyük bir değişiklik yaşayabilir.
Başka biri bugün çok dindar görünebilir, gelecekte farklı bir yöne gidebilir.
Kalplerin geleceğini biz bilemeyiz.
Bu nedenle bir insan hakkında:
“Bu asla düzelmez.”
gibi kesin hükümler vermekten kaçınmak gerekir.
Kimin sonunda hangi yolda olacağını Allah en iyi bilir.
Yedinci büyük mesaj, örnekliğin önemidir.
İnsan bazen konuştuğundan daha çok davranışıyla davet eder.
Dürüst bir tüccar.
Adaletli bir yönetici.
Merhametli bir anne.
Güvenilir bir arkadaş.
İnsanlara İslam ahlakını günlük hayat içerisinde gösterebilir.
Güzel karakter bazen uzun konuşmalardan daha güçlü bir davettir.
Sekizinci büyük mesaj, sosyal medya ahlakıdır.
Bugün bir insan tek mesajla binlerce kişiye ulaşabilir.
Bu büyük bir fırsattır.
Ama aynı zamanda büyük bir sorumluluktur.
Din adına hakaret içeren bir mesaj binlerce insanda kötü bir iz bırakabilir.
Bu nedenle dijital ortamda da hikmet ve güzel üslup korunmalıdır.
Ekran, ahlakın askıya alındığı bir yer değildir.
Dokuzuncu büyük mesaj, her tartışmaya girmemektir.
İnsan bazen kendi huzurunu ve zamanını gereksiz tartışmalarda tüketir.
Karşıdaki kişi anlamak istemiyorsa konuşma anlamsız bir öfke döngüsüne dönüşebilir.
Bazen:
“Bu konuşmayı burada bırakalım.”
demek en doğru seçim olabilir.
Hikmet sadece ne söyleyeceğini değil, ne zaman duracağını bilmektir.
Onuncu büyük mesaj, hidayetin Allah'a ait olmasıdır.
İnsan elinden geleni yapar.
Anlatır.
Örnek olur.
Dua eder.
Ama sonuç konusunda kendisini mutlak güç sahibi görmez.
Bu, davetçiyi iki büyük tehlikeden korur:
Kibirden.
Ve umutsuzluktan.
Bir insan iman ettiğinde:
“Ben yaptım.”
demez.
İman etmediğinde de:
“Ben tamamen başarısız oldum.”
diye düşünmez.
Görevi güzel biçimde tebliğ etmektir.
Sonuç Allah'ın bilgisi ve takdiri içerisindedir.
Nahl Suresi'nin 125. ayeti bugün insana şu soruları sordurur:
Doğruyu anlatırken kullandığım dil gerçekten güzel mi?
Farklı düşünen bir insanın onurunu koruyabiliyor muyum?
Tartışırken hakikati mi arıyorum, yoksa karşımdakini yenmeye mi çalışıyorum?
Din anlatırken kendi egomu mu, Allah'ın yolunu mu merkeze koyuyorum?
Bir insan hemen değişmediğinde onu umutsuz vaka ilan ediyor muyum?
Sosyal medyada yüzüne söylemeyeceğim sözleri insanlara yazıyor muyum?
Ne zaman konuşacağımı bildiğim kadar ne zaman susacağımı da biliyor muyum?
Bu sorular ayetin yalnızca dinî tebliğ yapan belirli insanlar için olmadığını gösterir.
Anne çocuğuna öğüt verirken...
Arkadaş arkadaşına nasihat ederken...
Bir öğretmen öğrencisine konuşurken...
Bir Müslüman başka biriyle din hakkında konuşurken...
Aynı hikmet ve güzel üslup ilkesi hayatın birçok alanına uygulanabilir.
Sonuç olarak Nahl Suresi'nin 125. ayeti bize şunu öğretmektedir:
Hakikati anlat.
Ama hikmetle anlat.
İnsanları aşağılamadan öğüt ver.
Farklı düşünene hakaret etme.
Tartışırken ahlakını kaybetme.
Haklılığını kibir sebebi yapma.
Karşındakinin kalbi hakkında Allah adına kesin hüküm verme.
Gerektiğinde susmayı bil.
Ve hidayetin gerçek sahibinin Allah olduğunu unutma.
Çünkü güzel bir hakikat, kötü bir üslupla anlatıldığında insanların gözünde çirkinleştirilebilir.
Bu nedenle müminin sorumluluğu yalnızca doğru sözü söylemek değil, doğru sözü mümkün olan en güzel ahlakla taşıyabilmektir.
⠀
Son Söz