Etik Körlük Nedir 
İyi Niyet Nasıl Yanlışı Görmez Hâle Getirir
"İyi niyet, sorgulanmadığında vicdanı aydınlatmaz; karartır."
— Ersan Karavelioğlu
Etik Körlük Ne Anlama Gelir
Etik körlük, bireyin iyi niyetli olduğunu düşünmesine rağmen, yaptığı ya da desteklediği davranışın
etik sonuçlarını fark edememesidir
️ Yanlış vardır; ama
görülmez.
İyi Niyet Neden Yeterli Değildir
Etik, niyetten çok
etkiyle ilgilenir
️ “Ben kötü düşünmedim” savunması, ortaya çıkan zararı
ortadan kaldırmaz.
Körlük Bilinçli midir
Çoğu zaman hayır
️ Etik körlük, kasıtlı inkâr değil;
algısal bir kaymadır. Zihin, kendini iyi görme ihtiyacıyla
rahatsız edici bilgiyi dışarıda bırakır.
Amaç Uğruna Araç Meşrulaşır mı
“Sonuç iyi olacak” inancı, yöntemleri
görünmez kılar
️ Amaç kutsallaştıkça araç
etik denetimden çıkar.
Rutinler Körlüğü Nasıl Besler
Günlük rutinler, sorgulamayı
otomatik pilota alır
️ “Hep böyle yapıyoruz” cümlesi, etik muhasebeyi
askıya alır.
Kurumsal Bağlamın Etkisi
Kurumlar, sorumluluğu
parçalar ️ Herkes rolünü yapar; kimse bütüne
etik gözle bakmaz.
Dil Yanlışı Nasıl Gizler
“Prosedür”, “verimlilik”, “optimizasyon”
️ Teknik dil, eylemi
insandan koparır; zarar
soyutlaşır.
Bilişsel Yanlılıklar Nerede Devreye Girer
Onaylama yanlılığı ve kendini haklı görme eğilimi
️ Zihin, kendi iyi niyetini destekleyen veriyi
seçer.
“Benim Niyetim İyiydi” Savunması
Bu savunma,
öğrenmeyi kapatır ️ Hata kabul edilmedikçe etik gelişim
durur.
Kuramsal Çerçeve
Etik körlüğü sistematik biçimde ele alan isimler
Max Bazerman ve
Ann Tenbrunsel’dir
️ “Bounded ethicality”, insanların etik ihlalleri
fark etmeden yapabildiğini gösterir.
Grup Baskısı Körlüğü Nasıl Artırır
Grup normları, bireysel sezgiyi
bastırır ️ Uyum, itirazdan daha güvenli görünür.
Hız ve Hedef Baskısı
Zaman baskısı arttıkça etik muhakeme
zayıflar ️ “Yetiştirmeliyiz” dili,
durup düşünmeyi engeller.
Etik Körlük ile Cehalet Aynı mı
Hayır
️ Cehalet bilmemektir; etik körlük
bakmamaktır. Bilgi vardır; ama
görüş alanının dışına itilir.
Sonuç Odaklılık Nerede Kırılır
Kısa vadeli kazanımlar, uzun vadeli zararları
gölgeler ️ Etik, zaman ufku genişlediğinde görünür olur.
Etik Körlük Kime Zarar Verir
Hedefe, kuruma ve
bireyin kendi vicdanına ️ Güven aşınır; pişmanlık
gecikmeli gelir.
Körlük Nasıl Fark Edilir
“Bu karardan kim zarar görüyor?” sorusuyla
️ Etkisi konuşulamayan kararlar
şüphelidir.
Önleyici Pratikler Nelerdir
Yavaşlamak, alternatif senaryoları yazmak,
karşı görüşü davet etmek ️ Etik denetim, tek kişinin değil
sürecin işidir.
İyi Niyeti Etikle Nasıl Birleştiririz
Niyet +
sorumluluk ️ Hata ihtimalini kabul etmek, etik uyanıklığı
kalıcı kılar.
Son Söz Körlük Ne Zaman Başlar
Etik körlük, kötü niyetle değil;
sorgusuz iyilikle başlar. İyiliği koruyan şey, kendinden emin olmak değil;
kendini denetleyebilmektir. Vicdan, niyetle değil;
hesap verebilirlikle berraklaşır.
"İyi olmak iddia değil; sürekli sınanan bir pratiktir."
— Ersan Karavelioğlu
