Erich Fromm'a Göre Pazarlamacı Karakter Nedir 
Modern İnsan, İmaj, Tüketim, Kendini Satma Ve Yabancılaşma Nasıl Anlaşılır
Erich Fromm'a göre pazarlamacı karakter, modern insanın kendisini canlı, özgün, seven, düşünen ve üreten bir varlık olarak değil; piyasada beğenilmesi, talep görmesi, onay alması, satılabilir görünmesi ve başkalarının beklentilerine göre değer kazanması gereken bir ürün gibi algılamasıdır. Bu karakter yapısı, Fromm'un modern toplum eleştirisinde çok önemli bir yere sahiptir. Çünkü pazarlamacı karakter, insanın yalnızca tüketim kültürü içinde yaşamasını değil; kendi benliğini bile bir pazar nesnesi haline getirmesini anlatır.
Fromm'a göre modern toplumda insan çoğu zaman "Ben kimim
" sorusundan önce "Nasıl görünmeliyim ", "Beni kim beğenir ", "Piyasadaki değerim ne ", "Kendimi nasıl sunarsam kabul edilirim " sorularıyla yaşamaya başlar. İşte pazarlamacı karakterin kalbinde bu trajik dönüşüm vardır: İnsan, kendini içten yaşamak yerine dışarıya sunmaya çalışır. 
Bu karakter biçiminde insanın değeri, kendi içsel derinliğinden, sevgisinden, aklından, vicdanından ve üretkenliğinden değil; algılanışından, imajından, başarı görünümünden, sosyal onayından, çekiciliğinden, satılabilir becerilerinden ve piyasa karşılığından ölçülür. Böylece insan, kendi hayatının öznesi olmaktan çıkıp başkalarının beğenisine göre şekillenen bir vitrin varlığına dönüşebilir.
Erich Fromm'a Göre Pazarlamacı Karakter Nedir
Pazarlamacı karakter, insanın kendisini bir ürün, marka, imaj ya da satılabilir değer olarak görmeye başlamasıdır. Fromm'a göre bu karakter yapısı modern piyasa toplumunun ruhsal sonucudur. İnsan yalnızca iş gücünü değil, kişiliğini de pazara sunar.
Bu karakterde insanın temel kaygısı şudur:
"Ben gerçekten kimim
" değil,"Ben nasıl algılanıyorum
"Pazarlamacı karakter şunlara odaklanır:
Beğenilmek
Talep görmek
Satılabilir olmak
Doğru imajı kurmak
Kendini başarılı göstermek
Piyasanın istediği kişiye dönüşmek
Sosyal onayla değer kazanmak
Bu yüzden pazarlamacı karakter, insanın içsel merkezini zayıflatır. Kişi kendi değerini kendi insanlığından değil, başkalarının ona biçtiği değerden almaya başlar.
Fromm'a göre bu durum yabancılaşmanın en modern biçimlerinden biridir. İnsan kendi benliğine sahip çıkmak yerine, benliğini pazarda dolaşan bir mala dönüştürür.
Pazarlamacı Karakter Neden Modern Toplumun Ürünüdür
Pazarlamacı karakter, bireyin yalnızca kişisel tercihi değildir; modern ekonomik ve kültürel düzenin insan ruhunda oluşturduğu bir karakter biçimidir. Piyasa toplumunda her şeyin bir değeri, karşılığı, sunumu ve alıcısı vardır. Zamanla insan da kendisini bu mantık içinde görmeye başlayabilir.
Modern toplum insana şu mesajları verir:
"Kendini iyi sunmalısın."
"Beğenilirsen değerlisin."
"Talep görürsen varsın."
"Dışarıdan güçlü görünmelisin."
"Kendini sürekli geliştirmeli ve pazarlanabilir kılmalısın."
"İmajın, karakterinden daha hızlı sonuç verir."
Bu kültürde insanın varlığı, içsel derinlikle değil, dış etkiyle ölçülmeye başlar. Kişi kendini bir insan olarak değil, bir profil, özgeçmiş, marka, performans, görünürlük ya da sosyal etki paketi olarak algılayabilir.
Fromm'un eleştirisi burada çok keskindir: Modern insan özgürleşmiş gibi görünür; fakat çoğu zaman piyasanın ve toplumsal beğeninin taleplerine göre kendini yeniden üretmek zorunda kalır.
Pazarlamacı Karakter Kendini Nasıl Görür
Pazarlamacı karakter kendisine içerden değil, dışarıdan bakar. Yani kişi kendi duygularını, değerlerini, sahici isteklerini ve insanî derinliğini merkeze almak yerine, başkalarının onu nasıl gördüğünü merkeze alır.
Bu karakterin iç sesi şöyle olabilir:
"Beni beğenecekler mi
""Yeterince etkileyici miyim
""Piyasada değerim var mı
""Beni seçerler mi
""Daha iyi görünmek için ne yapmalıyım
""İnsanların istediği kişiye dönüşebilir miyim
"Bu bakış kişiyi sürekli kendini düzenlemeye, sunmaya, paketlemeye ve değerlendirmeye iter. İnsan kendisiyle doğal bir ilişki kuramaz; kendi benliğini sanki dışarıdan incelenen bir ürün gibi izler.
Fromm'a göre bu durum insanın kendi gerçek varoluşuna yabancılaşmasıdır. Çünkü kişi artık "olmak" yerine "satılabilir görünmek" için yaşamaya başlar.
Pazarlamacı Karakter Ve Yabancılaşma Arasında Nasıl Bir Bağ Vardır
Pazarlamacı karakter, yabancılaşmanın en görünür biçimlerinden biridir. Çünkü insan kendi benliğine, emeğine, duygularına ve ilişkilerine yabancılaşır. Kendisini içeriden yaşanan bir varlık olarak değil, dışarıdan değerlendirilecek bir nesne olarak görür.
Yabancılaşma şu şekilde derinleşir:
Kişi kendisini insan değil, ürün gibi algılar.
Duygularını bile imajına göre düzenler.
İlişkilerde sahici olmak yerine etkileyici olmaya çalışır.
Başarıyı içsel anlam değil, piyasa karşılığı üzerinden ölçer.
Kendi değerini dış onaya bağlar.
Sahici benlik yerine pazarlanabilir benlik geliştirir.
Bu durumda insan içten içe şu boşluğu yaşayabilir:
"İnsanlar beni beğeniyor ama gerçekten beni mi görüyorlar
""Başarılı görünüyorum ama kendimi hissediyor muyum
""Kabul ediliyorum ama kendim olarak mı, sunduğum imaj olarak mı
"Pazarlamacı karakter, insanı görünür kılar ama her zaman gerçek kılmaz. İnsan vitrine çıkar; fakat ruhu arka planda kalabilir.
Pazarlamacı Karakter Ve İmaj Kültürü Nasıl Birleşir
İmaj kültürü, pazarlamacı karakterin en güçlü beslendiği alanlardan biridir. Modern çağda insan yalnızca kim olduğu ile değil, nasıl göründüğüyle, nasıl algılandığıyla ve nasıl sunulduğuyla değerlendirilir.
İmaj kültürü şunu öne çıkarır:
Görünüş
Başarı vitrini
Sosyal medya sunumu
Profesyonel marka
Popülerlik
Etkileyicilik
Dışarıdan güçlü görünme
Kusursuz hayat izlenimi
Bu kültürde insanın gerçek acısı, kırılganlığı, arayışı, hatası, derinliği ve iç dünyası görünmez hale gelebilir. Çünkü imaj, çoğu zaman insanın tamamını değil, seçilmiş ve parlatılmış bir kısmını gösterir.
Frommcu bakışla imaj kültürünün tehlikesi şudur: İnsan zamanla kendi imajına inanmaya başlar. Gerçek benliğini değil, sunduğu vitrini korumaya çalışır. Bu da içsel özgürlüğü zayıflatır.
İmaj, insanın kendini ifade etmesine hizmet ederse sorun değildir. Fakat insan imajının hizmetkârı olursa, benlik pazarlama nesnesine dönüşür.
Pazarlamacı Karakter Sevgi İlişkilerini Nasıl Etkiler
Pazarlamacı karakter sevgi ilişkilerini de piyasa mantığına yaklaştırabilir. İnsan ilişkiyi iki ruhun derin karşılaşması olarak değil, karşılıklı çekicilik, değer, statü, uygunluk ve sosyal onay pazarlığı gibi yaşayabilir.
Bu durumda kişi şunu düşünebilir:
"Ben yeterince çekici miyim
""Karşı taraf benim değerimi artırır mı
""Bu ilişki dışarıdan iyi görünüyor mu
""Daha iyisini bulabilir miyim
""Ben seçilebilir biri miyim
"Fromm'un sevgi anlayışına göre gerçek sevgi, özen, sorumluluk, saygı ve bilgi ister. Pazarlamacı karakter ise çoğu zaman sevginin bu derin yönlerini yüzeysel beğeni ve karşılıklı piyasa değeriyle değiştirebilir.
İlişki, iki insanın birbirini gerçekten tanıdığı bir alan olmaktan çıkıp, iki imajın birbirini onayladığı bir sahneye dönüşebilir. Böyle bir ilişkide kişi seviliyor gibi hissedebilir ama gerçek benliğiyle görülmediği için içsel yalnızlık yaşayabilir.
Gerçek sevgi, insanı ürün gibi değil, varlık gibi görür.
Pazarlamacı Karakter Çalışma Hayatında Nasıl Görülür
Çalışma hayatı pazarlamacı karakterin en belirgin göründüğü alanlardan biridir. Modern iş dünyasında insan çoğu zaman yalnızca emeğini değil, kişiliğini, tavrını, görünümünü, iletişim biçimini ve hatta duygusal enerjisini de pazarlamak zorunda hisseder.
Çalışma hayatında pazarlamacı karakter şöyle görünür:
Kendini sürekli satılabilir kılma çabası
Özgeçmişin benliğin yerine geçmesi
Kişisel markalaşma baskısı
Sürekli güçlü ve başarılı görünme zorunluluğu
İnsani kırılganlığı saklama
Kendi değerini pozisyon ve maaşla ölçme
İş ilişkilerini araçsal kurma
Bu durum insanı derinden yorabilir. Çünkü kişi yalnızca çalışmaz; kendisini sürekli piyasaya uygun biçimde yeniden düzenler.
Fromm'a göre sağlıklı çalışma, insanın üretken güçlerini geliştirmelidir. Fakat pazarlamacı karakterde çalışma, insanın kendi varlığını pazarda değerli tutma mücadelesine dönüşebilir. Böylece emek anlamını kaybeder, insan kendi işine ve kendisine yabancılaşır.
Pazarlamacı Karakter Sosyal Medyada Nasıl Derinleşir
Sosyal medya, pazarlamacı karakterin günümüzdeki en güçlü sahnelerinden biridir. Çünkü burada insan kendisini sürekli görünür kılabilir, ölçebilir, sunabilir, beğeniyle değerlendirebilir ve kendi değerini dış tepkilere bağlayabilir.
Sosyal medya pazarlamacı karakteri şu yollarla güçlendirebilir:
Beğeni sayısını değer ölçüsü yapmak
Kendini sürekli vitrine koymak
Hayatı yaşamak yerine sergilemek
Kırılganlığı saklayıp kusursuzluk sunmak
Sürekli karşılaştırma yapmak
İnsan ilişkilerini görünürlük üzerinden kurmak
Dış onaya bağımlılığı artırmak
Bu durum insanın içsel merkezini zayıflatabilir. Kişi bir anı gerçekten yaşamak yerine, o anın nasıl görüneceğini düşünmeye başlayabilir.
Fromm'un düşüncesi sosyal medya çağında daha da anlam kazanır: İnsan kendisini pazarlanacak bir ürün gibi gördüğünde, kendi ruhundan uzaklaşabilir. Sosyal medya bilinçli kullanıldığında paylaşım ve iletişim alanı olabilir; fakat benliğin pazara sürüldüğü bir vitrine dönüşürse yabancılaşmayı artırır.
Pazarlamacı Karakter Ve Sahip Olmak Biçimi Nasıl Bağlantılıdır
Fromm'un sahip olmak ve olmak ayrımı, pazarlamacı karakteri anlamak için çok önemlidir. Pazarlamacı karakter, sahip olmak biçiminin modern benlikteki görünümüdür. İnsan burada yalnızca eşyaya değil, imaja, kimliğe, ilişkilere, becerilere ve sosyal onaya da sahip olmaya çalışır.
Sahip olmak biçiminde kişi şunu der:
"İyi bir imaja sahip olmalıyım."
"Doğru çevreye sahip olmalıyım."
"Başarıya sahip olmalıyım."
"Takdir edilmeye sahip olmalıyım."
"Piyasada değerli görünen özelliklere sahip olmalıyım."
Olmak biçiminde ise soru değişir:
"Gerçekten nasıl bir insanım
""Nasıl seviyorum
""Nasıl düşünüyorum
""Dünyaya ne katıyorum
""İçsel olarak nasıl yaşıyorum
"Pazarlamacı karakter, olmak biçimini zayıflatır. Çünkü insan kendi içsel gelişimi yerine dışarıdaki değer piyasasına göre şekillenir.
Fromm'un çağrısı, insanın kendini satılacak bir imaj değil, yaşanacak bir varoluş olarak görmesidir.
Pazarlamacı Karakter Ve Gerçek Benlik Arasında Nasıl Bir Çatışma Vardır
Pazarlamacı karakterin en büyük tehlikelerinden biri, gerçek benliği gölgelemesidir. İnsan başkalarının beğenisine göre sürekli şekillendiğinde, kendi sahici isteklerini, duygularını ve değerlerini duymakta zorlanabilir.
Gerçek benlik şunu sorar:
"Ben ne hissediyorum
""Ben neye inanıyorum
""Ben nasıl yaşamak istiyorum
""Benim için gerçekten anlamlı olan ne
"Pazarlamacı karakter ise şunu sorar:
"İnsanlar ne görmek istiyor
""Beni nasıl daha çok beğenirler
""Nasıl daha değerli görünürüm
""Hangi kimlik daha çok kabul görür
"Bu iki ses arasında gerilim oluşur. Pazarlamacı karakter güçlendikçe gerçek benlik kısılabilir. İnsan kendisini başarılı, etkileyici ve kabul edilir gösterebilir; fakat içeride "Ben gerçekten bu muyum
" sorusu büyüyebilir. Gerçek benlik, pazarlık yapılacak bir ürün değil; insanın içten gelen canlı varoluşudur. Onu kaybetmek, dışarıdan kazanırken içeriden eksilmektir.
Pazarlamacı Karakter Neden Sürekli Kaygı Üretir
Pazarlamacı karakterin ruhsal yapısında sürekli bir kaygı vardır. Çünkü kişinin değeri dışarıdaki talebe bağlıdır. Bugün beğenilen yarın beğenilmeyebilir. Bugün güçlü görünen yarın eskiyebilir. Bugün talep gören kimlik, yarın değer kaybedebilir.
Bu kaygının temel soruları şunlardır:
"Değerimi koruyabilecek miyim
""Yeterince ilgi çekici miyim
""Piyasa beni hâlâ istiyor mu
""Başkaları benden daha iyi görünürse ne olur
""Kendimi sürekli yenilemezsem unutulur muyum
"Bu kaygı insanı sürekli kendini geliştirme adı altında kendini pazarlama telaşına sokabilir. Gelişim değerli bir şeydir; fakat içsel olgunluk için değil de yalnızca piyasada değer kaybetmemek için yapılıyorsa, insanı yorar.
Fromm'a göre gerçek güven, dış talebin dalgalanmasında değil; insanın kendi üretken karakterinde, sevgisinde, aklında, vicdanında ve sahici varoluşunda bulunur.
Pazarlamacı karakter dışarıdaki alıcıya bağlıdır. Üretken karakter içsel yaşam gücüne dayanır.
Pazarlamacı Karakter İnsan İlişkilerini Nasıl Yüzeyselleştirir
Pazarlamacı karakterde ilişkiler, gerçek karşılaşma alanı olmaktan çıkıp karşılıklı değerlendirme ve onay alanına dönüşebilir. İnsanlar birbirini tanımaktan çok, birbirinin sunduğu imajı değerlendirir.
İlişkilerde yüzeyselleşme şöyle görülür:
Karşı tarafı statü veya fayda üzerinden değerlendirmek
Derin dinleme yerine hızlı izlenime odaklanmak
Kırılganlığı saklamak
Sahici konuşmak yerine etkileyici görünmek
İnsanları ağ, çevre veya fırsat olarak görmek
Yakınlığı bile imajla ilişkilendirmek
Bu ilişkiler dışarıdan hareketli olabilir; fakat içeride derin bağ azdır. İnsan birçok kişiyle iletişim kurabilir ama kendisini gerçekten görülmüş hissetmeyebilir.
Fromm'a göre insanın temel ihtiyacı yalnızca bağlantı değil, gerçek bağdır. Pazarlamacı karakter bağlantıları çoğaltabilir; fakat bağları derinleştirmekte zorlanabilir.
Gerçek ilişki, iki imajın değil, iki insanın karşılaşmasıdır.
Pazarlamacı Karakter Ve Kendini Satma Duygusu Nedir
Fromm'un pazarlamacı karakter eleştirisinin en sert noktalarından biri, insanın kendisini satma duygusudur. Burada satmak yalnızca ekonomik anlamda değildir; insanın kendi kişiliğini, düşüncesini, duygusunu, tavrını ve kimliğini talep görecek biçimde düzenlemesidir.
Kendini satma duygusu şöyle hissedilebilir:
"Kendim gibi olursam kabul görmem."
"Benden istenen kişiye dönüşmeliyim."
"Kendi fikrim değil, beğenilecek fikir önemli."
"Kişiliğim bile bir sunum olmalı."
"İçtenliğim değil, etkileyiciliğim değerli."
Bu durum insanın özsaygısını zedeleyebilir. Çünkü kişi kendi varlığını içten değerli hissetmek yerine, ancak talep gördüğünde değerli hisseder.
Fromm'a göre insanın kendisini satılacak bir ürün gibi yaşaması, insan onurunu zayıflatır. İnsan pazarda değer biçilen bir nesne değildir. İnsan seven, düşünen, yaratan, sorumluluk alan ve yaşamı büyütebilen bir öznedir.
Pazarlamacı Karakter Ve Başarı Kültürü Nasıl Birleşir
Başarı kültürü pazarlamacı karakteri güçlendirebilir. Çünkü modern toplumda başarı çoğu zaman yalnızca içsel gelişim, üretkenlik veya insanî katkı üzerinden değil; görünür sonuç, statü, kazanç, takip, beğeni ve piyasa karşılığı üzerinden değerlendirilir.
Pazarlamacı başarı anlayışı şöyle der:
"Başarılı görünmelisin."
"Kendini kanıtlamalısın."
"Değerin performansın kadardır."
"Daha iyi satılabilir olmalısın."
"Başarı vitrinde görünmelidir."
Bu kültürde insan başarıya ulaştığında bile huzur bulamayabilir. Çünkü başarı bir içsel doyum değil, sürekli korunması gereken piyasa değeri haline gelir.
Fromm'un üretken karakter anlayışı ise başarıya daha derin bakar. Gerçek başarı, insanın kendi sevgi, akıl, yaratıcılık ve üretkenlik güçlerini hayata katabilmesidir. Yani başarı yalnızca görünmek değil, gerçekten değer üretmektir.
Başarı insanı kendine yaklaştırıyorsa üretkendir. Kendinden uzaklaştırıyorsa pazarlamacı karakterin vitrinine dönüşebilir.
Pazarlamacı Karakter Ve Özgürlük Yanılsaması Nedir
Pazarlamacı karakter çoğu zaman kendisini özgür sanır. Çünkü seçim yapıyor, kendini geliştiriyor, kendi imajını kuruyor, piyasada yer bulmaya çalışıyor ve farklı seçenekler arasında hareket ediyordur. Fakat Fromm'a göre bu özgürlük çoğu zaman yüzeysel olabilir.
Çünkü kişi gerçekten kendi içinden mi seçiyor, yoksa piyasanın ve kalabalığın beklentilerine göre mi kendini düzenliyor
Özgürlük yanılsaması şu şekilde çalışır:
Kişi kendi tarzını seçer ama trendlerin içinde kalır.
Kendi fikri var sanır ama popüler fikirleri tekrarlar.
Kendi kimliğini kurar ama beğeni piyasasına göre biçimlenir.
Kendi yolunu seçtiğini sanır ama sosyal onayın çizdiği yolda yürür.
Bu durum otomatik uyumla bağlantılıdır. İnsan dışarıdan özgür görünür ama içeride görünmez bir pazara teslim olmuştur.
Fromm'a göre gerçek özgürlük, seçeneğin çokluğu değil; insanın kendi aklıyla, sevgisiyle, vicdanıyla ve üretken gücüyle yaşayabilmesidir.
Pazarlamacı Karakterin Karşısında Üretken Karakter Nasıl Durur
Fromm'a göre pazarlamacı karakterin karşısında üretken karakter vardır. Pazarlamacı karakter kendini satmaya çalışır; üretken karakter kendini insanî biçimde gerçekleştirmeye çalışır. Pazarlamacı karakter dış onaya bağlıdır; üretken karakter içsel yaşam gücüne dayanır.
| Pazarlamacı Karakter | Üretken Karakter |
|---|---|
| Kendini ürün gibi görür | Kendini yaşayan özne olarak görür |
| İmajı merkeze alır | Sahiciliği merkeze alır |
| Dış onaya bağımlıdır | İçsel değer duygusu taşır |
| Piyasa beklentisine uyar | Sevgi ve akılla üretir |
| Görünmeye çalışır | Gerçekten yaşamaya çalışır |
| Satılabilir olmaya odaklanır | İnsanî katkıya odaklanır |
Üretken karakterde insan değerini başkalarının beğenisinden değil, kendi sevme, düşünme, üretme ve sorumluluk alma kapasitesinden alır.
Bu, insanın toplumdan kopması anlamına gelmez. Üretken insan toplumla bağ kurar; fakat kendisini toplumun pazarlanabilir ürünü haline getirmez.
Pazarlamacı Karakter Nasıl Aşılabilir
Pazarlamacı karakteri aşmak, insanın kendisini dış onayın pazarından çekip içsel varoluşuna geri dönmesiyle mümkündür. Bu kolay değildir; çünkü modern toplum sürekli kendimizi sunmaya, göstermeye, kanıtlamaya ve değerimizi dışarıdan almaya iter.
Bu karakteri aşmak için:
Kendi gerçek ihtiyaçlarını fark etmek
Dış onay bağımlılığını sorgulamak
İmaj yerine sahiciliğe önem vermek
Sevme kapasitesini geliştirmek
Üretken emeğe yönelmek
Tüketimle kimlik kurmayı azaltmak
Kendi aklıyla düşünmek
Kırılganlığı saklanması gereken kusur gibi görmemek
İnsanı pazar değeriyle ölçmemek
Olmak biçimini güçlendirmek
Bu süreç, insanın kendi iç sesiyle yeniden temas kurmasıdır. İnsan kendisini yalnızca beğenilecek bir imaj olarak değil, hisseden, düşünen, seven ve anlam kuran bir varlık olarak gördükçe pazarlamacı karakter zayıflar.
Frommcu anlamda iyileşme, kendini daha iyi satmak değil; kendini daha sahici yaşamaktır.
Fromm'un Pazarlamacı Karakter Anlayışı Günümüz İnsanına Ne Öğretir
Fromm'un pazarlamacı karakter anlayışı günümüz insanı için şaşırtıcı derecede günceldir. Çünkü çağımızda insanın kendisini sunma, markalaştırma, görünür kılma, beğeni toplama ve talep edilir olma baskısı çok daha güçlü hale gelmiştir.
Bu kavram bize şunu öğretir:
İnsan ürün değildir.
Beğenilmek, gerçek değerle aynı şey değildir.
İmaj, sahiciliğin yerine geçemez.
Kendini geliştirmek ile kendini pazarlamak aynı şey değildir.
Sosyal görünürlük, gerçek bağ anlamına gelmez.
Başarı vitrini, içsel anlamı garanti etmez.
Dış onayla kurulan benlik kırılgandır.
Üretken karakter, pazarlamacı karakterin panzehiridir.
Günümüz insanının en önemli sorularından biri şudur: Ben kendimi yaşıyor muyum, yoksa kendimi pazarlıyor muyum
Fromm'un cevabı derindir: İnsan, kendisini satılacak bir imaj olmaktan kurtarıp sevgi, akıl, üretkenlik ve sahicilikle yaşayan bir özne haline geldiğinde yabancılaşmadan uzaklaşır.
Son Söz Satılabilir İmajdan Sahici Benliğe, Piyasa Değerinden İnsanî Değere Uzanan Frommcu Yolculuk
Erich Fromm'un pazarlamacı karakter kavramı, modern insanın en görünmez ama en derin yabancılaşma biçimlerinden birini anlatır. İnsan bir noktadan sonra yalnızca emeğini değil, kişiliğini de pazara sunmaya başlar. Gülüşünü, bilgisini, tarzını, başarısını, ilişkilerini, sosyal görünümünü ve hatta kırılganlığını bile dış dünyanın beklentilerine göre düzenler. Böylece insan, içerden yaşanan bir ruh olmaktan çıkıp dışarıdan değerlendirilen bir imaja dönüşme tehlikesiyle karşılaşır.
Pazarlamacı karakterin trajedisi şudur: İnsan kabul edilmek isterken kendinden uzaklaşabilir. Beğenilmek isterken sahiciliğini kaybedebilir. Başarılı görünmek isterken içsel anlamı zayıflayabilir. Seçilmek isterken kendi seçimini unutabilir. Görünür olmak isterken gerçekten görülmemeye başlayabilir.
Fromm'un bu kavramı, sosyal medya çağında daha da derin bir anlam kazanır. Bugün insanın değeri sık sık beğeni, takip, görünürlük, performans, marka, statü ve etkileyicilik üzerinden ölçülüyor. Fakat insanın en derin değeri bunların hiçbirine indirgenemez. İnsan, piyasanın talep ettiği bir ürün değildir. İnsan; seven, düşünen, üreten, sorumluluk alan, acı çeken, umut eden, anlam arayan ve yaşamı büyütebilen bir varlıktır.
Pazarlamacı karakterin karşısında üretken karakter vardır. Üretken karakter kendini satmaya değil, kendini gerçekleştirmeye çalışır. İmajı değil sahiciliği, dış onayı değil içsel değeri, beğenilmeyi değil sevmeyi, görünmeyi değil gerçekten yaşamayı önemser. Böyle bir insan toplumla bağ kurar ama kendisini toplumun pazarına teslim etmez.
Bu yüzden Fromm'un çağrısı çok nettir: İnsan, kendisini dış dünyanın alıcısına göre şekillendirmekten vazgeçip kendi içsel insanlığını yeniden duymalıdır. Kendi değerini pazar karşılığından değil; sevme, düşünme, üretme, paylaşma ve özgürce var olma kapasitesinden almalıdır.
Gerçek insanî değer satılmaz. Gerçek benlik paketlenmez. Gerçek sevgi pazarlanmaz. Gerçek yaşam, vitrinde değil, insanın iç dünyasında ve sahici bağlarında büyür.
