Erich Fromm'a Göre Alıcı Karakter Nedir 
Bağımlılık, Beklenti, Pasiflik, Sevgi Açlığı Ve Ruhsal Olgunluk Nasıl Anlaşılır
Erich Fromm'a göre alıcı karakter, insanın sevgi, güven, bilgi, değer, mutluluk, karar, anlam ve yaşam gücünü kendi içsel üretkenliğinden çok, dışarıdan gelecek bir kaynakta aradığı karakter yönelimidir. Bu karakter yapısında kişi, kendisini yeterince güçlü, üretken, yaratıcı ya da sevilebilir hissetmek yerine, ihtiyaç duyduğu şeylerin başkaları tarafından kendisine verilmesini bekler.
Fromm'un karakter kuramında alıcı yönelim, insanın dünyayla kurduğu pasif ilişki biçimlerinden biridir. Alıcı karakter için dünya, üretken biçimde katılacağı canlı bir alan olmaktan çok, kendisine bir şeyler vermesi gereken bir kaynak gibi görünür. Sevgi verilmelidir, güven verilmelidir, bilgi verilmelidir, yön gösterilmelidir, anlam verilmelidir, kararlar başkaları tarafından kolaylaştırılmalıdır.
Bu yönelim her insanda belirli ölçülerde bulunabilir. İnsan elbette başkalarından sevgi, destek, bilgi ve yardım alır. Sorun, kişinin bütün varoluşunu "ben üretebilirim" duygusundan çok "bana verilmeli" beklentisi üzerine kurmasıdır. Fromm'a göre sağlıklı insan, almayı da vermeyi de bilir; fakat olgunluk, insanın yalnızca alıcı değil, üretken, seven, düşünen, paylaşan ve kendi içsel güçlerini kullanabilen bir varlık haline gelmesidir.
Erich Fromm'a Göre Alıcı Karakter Nedir
Alıcı karakter, kişinin yaşamın temel değerlerini dışarıdan almayı beklediği karakter yönelimidir. Bu kişi sevginin, bilginin, mutluluğun, güvenin, onayın ve anlamın kendi içinden üretilebileceğine yeterince inanmaz. Ona göre iyi olan şeyler dışarıdadır ve bir başkası tarafından kendisine verilmelidir.
Alıcı karakterin iç sesi şöyle olabilir:
"Biri beni sevmeli ki değerli olayım."
"Biri bana yol göstermeli ki karar verebileyim."
"Biri beni mutlu etmeli."
"Biri bana güven vermeli."
"Biri beni tamamlamalı."
"Biri bana anlam vermeli."
Bu yönelimde kişi, hayat karşısında aktif ve üretken olmaktan çok bekleyen, isteyen, talep eden ve dışarıdan gelecek iyi şeylere bağımlı hale gelen bir yapı geliştirebilir.
Fromm'a göre alıcı karakter tamamen kötü ya da hastalıklı diye etiketlenmemelidir. İnsan yaşamının erken dönemlerinde gerçekten alıcıdır; bebek bakım, sevgi ve güven almak zorundadır. Fakat ruhsal olgunluk ilerledikçe insan yalnızca alan değil, veren ve üreten bir varlığa dönüşmelidir.
Alıcı Karakter Neden Pasif Bir Yönelimdir
Alıcı karakter pasiftir çünkü yaşamla aktif ilişki kurmak yerine, yaşamın kendisine bir şeyler sunmasını bekler. Kişi kendi sevgisini geliştirmek, aklını kullanmak, emeğini üretkenleştirmek ve anlam kurmak yerine, bunların dışarıdan hazır gelmesini isteyebilir.
Pasif yönelim şu alanlarda görülebilir:
Sevgide sürekli sevilmeyi beklemek
Bilgide sürekli öğretilmeyi beklemek
Kararda sürekli yönlendirilmeyi beklemek
Mutlulukta sürekli dış koşullara bağlı kalmak
Güvende sürekli başkasına yaslanmak
Hayatta sürekli kurtarıcı beklemek
Bu pasiflik bazen yumuşak, sevimli ve masum görünebilir. Kişi yardım istemeyi bilir, sevgiye açıktır, başkalarının ilgisini kolayca kabul eder. Fakat bu durum üretkenlik ve sorumlulukla dengelenmezse kişi içsel olarak güçlenmekte zorlanabilir.
Fromm'a göre insanın sağlıklı gelişimi, yalnızca dışarıdan almakla değil, kendi içsel güçlerini kullanmakla mümkündür. İnsan sevilmek ister; fakat sevmeyi de öğrenmelidir. Öğrenmek ister; fakat düşünmeyi de geliştirmelidir. Güven ister; fakat kendi içsel dayanağını da kurmalıdır.
Alıcı Karakter Sevgi İlişkilerinde Nasıl Görülür
Alıcı karakter sevgi ilişkilerinde çoğu zaman yoğun sevgi beklentisi, ilgi açlığı, onay arayışı ve duygusal bağımlılık şeklinde ortaya çıkabilir. Kişi sevmekten çok sevilmeye odaklanır. İlişki onun için iki insanın karşılıklı üretken bağı olmaktan çok, kendi iç boşluğunu dolduracak bir kaynak haline gelebilir.
Alıcı karakter sevgide şöyle düşünebilir:
"Beni sürekli sevdiğini göstermelisin."
"Benim boşluğumu sen doldurmalısın."
"Sen ilgilenmezsen değersiz hissederim."
"Mutluluğum sana bağlı."
"Benim kendimi iyi hissetmem için sen bana sürekli güven vermelisin."
Bu tür ilişkide sevgi, olgun bağ olmaktan çıkıp sürekli duygusal beslenme talebine dönüşebilir. Kişi karşı tarafı gerçekten görmekten çok, ondan alacağı sevgiye odaklanabilir.
Fromm'a göre gerçek sevgi yalnızca almak değildir. Gerçek sevgi özen, sorumluluk, saygı ve bilgi ister. Alıcı karakter bu unsurları geliştirmediğinde, sevgi ilişkisi karşılıklı insanî gelişim alanı olmaktan uzaklaşıp bir beslenme ilişkisine dönüşebilir.
Olgun sevgi şunu sorar: "Ben bu ilişkiye ne katıyorum
"Alıcı sevgi ise çoğu zaman şunu sorar: "Bu ilişki bana ne veriyor
" 
Alıcı Karakter Ve Sevgi Açlığı Arasında Nasıl Bir Bağ Vardır
Alıcı karakterin merkezinde çoğu zaman sevgi açlığı bulunur. Bu açlık, kişinin yalnızca sevilmek istemesi değildir; sevilmediğinde kendi değerini kaybedecekmiş gibi hissetmesidir. Bu nedenle kişi dışarıdan gelen sevgiye yoğun biçimde ihtiyaç duyar.
Sevgi açlığı şu şekilde görülebilir:
Sürekli ilgi istemek
Küçük mesafeleri reddedilme gibi yaşamak
Sevgi gösterilmediğinde paniklemek
Karşı tarafın ruh haline aşırı bağımlı olmak
Kendi değerini tamamen başkasının sevgisine bağlamak
Sevilmek için kendi sınırlarından vazgeçmek
Bu açlık bazen kişinin geçmişte yeterince güvenli sevgi deneyimi yaşamamış olmasıyla ilişkili olabilir. Fakat Frommcu açıdan önemli olan, bu açlığın kişiyi üretken sevgiye mi, yoksa bağımlı almaya mı yönelttiğidir.
Sevgi açlığı olan insan, gerçek sevgiyi bile tüketilecek bir gıda gibi yaşayabilir. Sürekli almak ister, fakat aldığı sevgi içsel güvene dönüşmezse kısa süre sonra yeniden açlık hisseder.
Olgunlaşma, sevgi açlığını inkâr etmek değil; onu sevme kapasitesiyle, öz değerle ve üretken yaşamla dönüştürmektir.
Alıcı Karakter Ve Bağımlılık Nasıl İlişkilidir
Alıcı karakter, bağımlılığa yatkın olabilir. Çünkü kişi kendi içsel gücünü yeterince kullanamadığında, dış kaynaklara fazla yaslanır. Bu kaynak bazen bir insan, bazen aile, bazen otorite, bazen ilişki, bazen grup, bazen inanç sistemi, bazen de sosyal onay olabilir.
Bağımlı alıcılık şöyle işler:
Dış kaynak olmazsa kişi kendini eksik hisseder.
Kendi kararlarını vermekte zorlanır.
Kendi duygusunu düzenlemek için sürekli başkasına ihtiyaç duyar.
Yalnız kalmak korkutucu gelir.
Başkasının ilgisi azalınca benlik değeri sarsılır.
Kendi üretken gücüne güven azalır.
Fromm'a göre sağlıklı bağ ile bağımlılık birbirinden ayrılmalıdır. İnsan bağ kurmaya ihtiyaç duyar; bu doğal ve insani bir ihtiyaçtır. Fakat bağımlılıkta kişi kendi varlığını sürdürebilmek için başkasına yapışır. Sağlıklı bağda ise iki insan birbirine destek olur ama birbirinin yerine yaşamaz.
Alıcı karakter için dönüşüm, "bana verilsin" beklentisinden "ben de sevebilir, üretebilir, düşünebilir ve katkı sunabilirim" bilincine geçmektir.
Alıcı Karakter Bilgi Ve Öğrenmede Nasıl Görülür
Alıcı karakter bilgi alanında da kendini gösterebilir. Kişi bilgiyi aktif biçimde araştırmak, sorgulamak, anlamak ve içselleştirmek yerine, bilginin kendisine hazır biçimde verilmesini bekleyebilir.
Bu yönelimde kişi şöyle düşünebilir:
"Biri bana doğru cevabı versin."
"Benim düşünmeme gerek kalmasın."
"Hazır bilgi yeterli."
"Sorgulamak zor, bana net cevap lazım."
"Bilgiyi üretmek değil, almak istiyorum."
Bu, öğrenmeyi pasifleştirir. İnsan bilgi alabilir ama bilgelik geliştirmeyebilir. Çünkü gerçek öğrenme yalnızca almak değil; düşünmek, karşılaştırmak, içselleştirmek, uygulamak ve kendi aklıyla anlam kurmaktır.
Fromm'un sahip olmak ve olmak ayrımı burada önemlidir. Alıcı karakter bilgiye sahip olmak isteyebilir; üretken karakter ise bilginin içinde olgunlaşmak ister. Alıcı öğrenci cevap bekler. Üretken öğrenci soru sorar, düşünür, anlam kurar ve bilgiyi yaşama bağlar.
Alıcı Karakter Otoriteyle Nasıl İlişki Kurar
Alıcı karakter otoriteye kolayca bağlanabilir. Çünkü otorite ona yön, karar, güven, bilgi ve anlam verebilir. Kişi kendi içsel aklına ve sorumluluğuna yeterince güvenmediğinde, güçlü görünen bir otoritenin rehberliğine aşırı ihtiyaç duyabilir.
Alıcı karakter otorite karşısında şöyle hissedebilir:
"Biri bana ne yapacağımı söylesin."
"Güçlü biri beni yönlendirsin."
"Kendi kararım yerine hazır karar daha güvenli."
"Ben bilmem, otorite bilir."
"İtaat edersem rahat ederim."
Bu tutum, Fromm'un otoriter karakter anlayışıyla da kesişir. Alıcı karakter her zaman otoriter değildir; fakat kendi içsel karar gücü zayıf olduğunda otoriter yapılara açık hale gelebilir.
Sağlıklı insan rehberlik alabilir, öğrenebilir, danışabilir. Fakat kendi aklını tamamen teslim etmez. Alıcı karakterin olgunlaşması, otoriteden gelen her şeyi pasifçe almak yerine, eleştirel düşünce ve içsel sorumluluk geliştirmesiyle mümkündür.
Alıcı Karakter Ve Çocukluk Deneyimleri Arasında Nasıl Bir Bağ Vardır
Fromm'un karakter yaklaşımı yalnızca çocuklukla sınırlı değildir; toplumsal koşulları da önemser. Fakat alıcı karakterin köklerinde çocukluk deneyimleri bulunabilir. Çocuk erken dönemde gerçekten bakıma, sevgiye, güvene ve dış desteğe muhtaçtır. Eğer bu süreç sağlıklı biçimde ilerlemezse, kişi yetişkinlikte de dışarıdan sürekli beslenme beklentisi taşıyabilir.
Alıcı yönelimi güçlendirebilecek durumlar:
Aşırı koruyucu bakım
Çocuğun kendi gücünü kullanmasına izin verilmemesi
Sevginin sürekli dışarıdan gelen bir ödül gibi yaşanması
Bağımsızlaşmanın desteklenmemesi
Çocuğun karar verme becerisinin gelişmemesi
Yetersiz sevgi nedeniyle bitmeyen duygusal açlık
İlginç biçimde hem aşırı yoksunluk hem aşırı koruma alıcı yönelimi güçlendirebilir. Yoksunluk kişide sürekli sevgi arayışı doğurabilir. Aşırı koruma ise kişinin kendi içsel gücünü geliştirmesini engelleyebilir.
Olgun gelişim, çocuğun hem almasına hem de zamanla kendi üretken güçlerini kullanmasına alan açar. İnsan önce alır, sonra aldığını içselleştirir, sonra verir, üretir ve paylaşır.
Alıcı Karakter Ve Tüketim Kültürü Nasıl Birleşir
Modern tüketim kültürü alıcı karakteri güçlendirebilir. Çünkü tüketim toplumu insana sürekli dışarıdan bir şey alarak tamamlanabileceğini söyler. Yeni ürün, yeni ilişki, yeni deneyim, yeni görüntü, yeni onay, yeni bilgi paketi, yeni statü... Hepsi kişinin içsel eksikliğini dışarıdan dolduracakmış gibi sunulur.
Tüketim kültürü şöyle fısıldar:
"Satın alırsan tamamlanırsın."
"Dışarıdan gelen şey seni mutlu eder."
"Eksikliğini yeni seçeneklerle kapat."
"Değerini aldıkların belirler."
"Mutluluk dışarıdaki üründedir."
Alıcı karakter bu mesajlara yatkındır. Çünkü zaten iyi olanın dışarıdan geleceğine inanır.
Fromm'a göre bu durum insanı olmak biçiminden uzaklaştırır. İnsan kendi içsel üretkenliğini geliştirmek yerine sürekli alarak doyuma ulaşmaya çalışır. Fakat tüketimle gelen doyum genellikle kısa sürelidir. İnsan aldıkça yeniden ister, çünkü ruhun ihtiyacı yalnızca nesne değil; sevgi, anlam, üretkenlik ve canlı bağdır.
Alıcı Karakter Ve Duygusal Açlık Neden Bitmeyebilir
Alıcı karakterin duygusal açlığı çoğu zaman dışarıdan verilenlerle tamamen bitmez. Çünkü dışarıdan alınan sevgi, ilgi ve güven, kişinin içinde üretken öz değer ve içsel güvene dönüşmediğinde kısa sürede yeniden eksiklik hissi doğar.
Bu döngü şöyle işleyebilir:
Kişi ilgi ister.
İlgi gelince rahatlar.
Rahatlama kısa sürer.
Yeniden boşluk hisseder.
Daha fazla ilgi ister.
Karşı taraf yorulur.
Kişi reddedilmiş hisseder.
Bu döngü sevgi ilişkilerini zorlayabilir. Çünkü alıcı karakter sevgiyi içsel gelişime dönüştürmek yerine sürekli dışarıdan yenilenmesi gereken bir kaynak gibi yaşayabilir.
Fromm'a göre bu açlığın dönüşmesi için insanın kendi sevme kapasitesini geliştirmesi gerekir. İnsan yalnızca sevilerek değil, severek de büyür. Yalnızca alarak değil, vererek de güçlenir. Yalnızca onaylanarak değil, kendi üretken varoluşunu yaşayarak da değer hisseder.
Doyum, dışarıdan gelen her şeyi içsel üretkenliğe dönüştürebildiğimizde derinleşir.
Alıcı Karakter Ve Sorumluluktan Kaçış Arasında Nasıl Bir Bağ Vardır
Alıcı karakter bazen sorumluluktan kaçma eğilimi gösterebilir. Çünkü sorumluluk almak, insanın kendi kararlarını vermesini, kendi eylemlerinin sonuçlarını taşımasını ve kendi içsel gücünü kullanmasını gerektirir. Alıcı karakter ise çoğu zaman dışarıdan destek, yön ve çözüm bekler.
Sorumluluktan kaçış şöyle görülebilir:
Kararları sürekli başkalarına bırakmak
Kendi hayatındaki sorunlar için sürekli dış kaynakları suçlamak
Çözüm üretmek yerine kurtarılmayı beklemek
Kendi duygularını düzenleme sorumluluğunu başkasına yüklemek
İlişkide sürekli alan ama katkı sunmayan taraf olmak
Bu durum kişinin gelişimini sınırlayabilir. Çünkü sorumluluk almadan özgürlük olgunlaşmaz. Fromm'a göre insanın gerçek özgürlüğü, sorumlulukla birlikte gelişir.
Bu noktada önemli denge şudur: İnsan yardım isteyebilir, destek alabilir, başkalarına ihtiyaç duyabilir. Fakat olgunluk, bütün sorumluluğu dışarıya vermek değil; destek alırken kendi içsel gücünü de kullanabilmektir.
Alıcı Karakter Ve Kendilik Değeri Nasıl İlişkilidir
Alıcı karakterin kendilik değeri çoğu zaman dışarıdan gelen sevgi, onay, ilgi ve kabul ile bağlantılıdır. Kişi kendisini kendi içsel insanlığı, üretkenliği ve varoluşu üzerinden değil; başkalarının ona ne verdiği üzerinden değerli hissedebilir.
Bu durumda kendilik değeri kırılgan olur:
İlgi varsa değerli hisseder.
Onay varsa güvende hisseder.
Sevgi gösterilirse rahatlar.
Eleştiri gelirse çöker.
Mesafe olursa terk edilmiş hisseder.
Reddedilme ihtimali varsa kendini değersiz görür.
Frommcu açıdan sağlıklı kendilik değeri, yalnızca dışarıdan verilen sevgiyle kurulmaz. İnsan kendi sevme, düşünme, üretme, paylaşma ve sorumluluk alma kapasitesini yaşadıkça içsel değer duygusu güçlenir.
Alıcı karakter için dönüşüm, "değerim bana verilenlerle ölçülür" duygusundan "değerim insan oluşumdan ve üretken varoluşumdan gelir" bilincine geçmektir. Bu geçiş insanı bağımlı beklentiden olgun güvene taşır.
Alıcı Karakter Neden Hayal Kırıklığına Açık Hale Gelir
Alıcı karakter, beklentilerini dışarıya yoğun biçimde bağladığı için hayal kırıklığına çok açık hale gelir. Çünkü insanlar her zaman beklenen sevgiyi, ilgiyi, anlayışı, bilgiyi, desteği ve güveni veremez. Dünya kişinin iç boşluğunu sürekli dolduracak şekilde işlemez.
Hayal kırıklığı şu durumlarda artabilir:
Beklenen ilgi gelmediğinde
Karşı taraf yeterince sevgi göstermediğinde
Otorite istenen cevabı vermediğinde
Hayat beklenen kolaylığı sunmadığında
İlişki kişinin tüm boşluğunu dolduramadığında
Dış dünya kişinin iç ihtiyacına tam uymadığında
Bu durumda kişi öfke, kırgınlık, küskünlük veya değersizlik hissedebilir. Çünkü dışarıdan beklenen şey gelmediğinde içsel kaynak yeterince güçlü değildir.
Olgun insan da hayal kırıklığı yaşar; fakat bütün benliğini buna teslim etmez. Çünkü kendi içinde sevme, düşünme, üretme ve yeniden anlam kurma kapasitesi vardır.
Alıcı karakterin olgunlaşması, hayal kırıklıklarını dış dünyaya düşmanlıkla değil, içsel güç geliştirme çağrısı olarak okuyabilmesiyle mümkündür.
Alıcı Karakter Ve Üretken Karakter Arasındaki Fark Nedir
Fromm'un sağlıklı insan idealinde üretken karakter merkezi önemdedir. Alıcı karakter dışarıdan almayı beklerken, üretken karakter kendi içsel güçlerini hayata katmaya yönelir.
| Alıcı Karakter | Üretken Karakter |
|---|---|
| Bekler | Üretir |
| Almaya odaklanır | Katkı sunmaya odaklanır |
| Dış onaya bağımlıdır | İçsel değer geliştirir |
| Sevilmeyi merkez yapar | Sevmeyi de öğrenir |
| Hazır cevap ister | Düşünür ve anlam kurar |
| Güveni dışarıda arar | İçsel güven geliştirir |
| Pasif beklenti taşır | Aktif sorumluluk alır |
Üretken karakter, almaya karşı değildir. Sağlıklı insan almayı da bilir. Sevgi alır, yardım alır, bilgi alır, ilham alır. Fakat aldığı şeyleri içsel gelişime dönüştürür. Sonra sevgisini, aklını, emeğini ve yaratıcılığını dünyaya geri verir.
Alıcı karakterde akış tek yönlüdür: Dışarıdan içeri.
Üretken karakterde akış canlıdır: Dışarıdan alır, içeride dönüştürür, dünyaya değer olarak geri sunar.
Alıcı Karakter Nasıl Dönüşebilir
Alıcı karakterin dönüşümü, kişinin kendi içindeki üretken güçleri fark etmesiyle başlar. İnsan önce kendi alıcı beklentilerini küçümsemeden, yargılamadan ve dürüstçe görmelidir. "Ben nerede sürekli verilmesini bekliyorum
Nerede kendi gücümü kullanmaktan kaçıyorum Nerede sevgiyi almaya indiriyorum " soruları önemlidir. 
Dönüşüm için şu adımlar gereklidir:
Sevilmeyi beklerken sevmeyi de öğrenmek
Hazır cevap beklerken düşünme sorumluluğu almak
Dış onay yerine içsel değer geliştirmek
Tüketimle boşluk kapatmak yerine üretkenlik geliştirmek
Bağımlı beklentileri fark etmek
Kendi kararlarını küçük adımlarla almaya başlamak
İlişkide yalnızca alan değil, katkı sunan taraf olmak
Yaratıcı emekle içsel gücü canlandırmak
Bu dönüşüm sert bir bağımsızlaşma değildir. İnsan bir anda "kimseye ihtiyacım yok" demek zorunda değildir. Frommcu olgunluk, ihtiyaçsızlık değil; ihtiyaç duyarken üretken kalabilmektir.
İnsan hem alabilir hem verebilir. Hem sevilebilir hem sevebilir. Hem destek alabilir hem kendi içsel gücünü kullanabilir. Denge burada başlar.
Alıcı Karakter Günlük Hayatta Nasıl Fark Edilir
Alıcı karakter günlük hayatta çok sıradan davranışların içinde görülebilir. Kişi sürekli şikâyet eder ama çözüm üretmez. Sürekli ilgi ister ama karşı tarafı gerçekten dinlemez. Bilgi ister ama düşünmek istemez. Yardım ister ama sorumluluk almaz. Sevgi ister ama sevgi vermekte pasif kalır.
Günlük hayatta alıcı yönelimi fark etmek için şu sorular sorulabilir:
Sürekli başkalarının beni mutlu etmesini mi bekliyorum
İlişkilerde daha çok alan taraf mıyım
Kendi kararlarımı başkalarına mı bırakıyorum
Sevilmediğimde tamamen değersiz mi hissediyorum
Bilgiyi hazır almak istiyor ama düşünmekten kaçıyor muyum
Tüketerek iç boşluğumu kapatmaya mı çalışıyorum
Hayatımda üretken katkı alanlarım var mı
Bu sorular insanı suçlamak için değil, bilinçlendirmek içindir. Çünkü her insanda alıcı yönler bulunabilir. Önemli olan bu yönlerin hayatı yönetip yönetmediğidir.
Farkındalık arttıkça insan pasif beklentiden aktif yaşama geçebilir.
Alıcı Karakter Sağlıklı Hale Nasıl Getirilir
Alıcı karakterin sağlıklı hale gelmesi, alma ihtiyacının tamamen yok edilmesiyle değil, almanın üretkenliğe bağlanmasıyla mümkündür. İnsan aldığı sevgiyi içsel güvene, aldığı bilgiyi bilince, aldığı desteği sorumluluğa, aldığı ilhamı yaratıcılığa dönüştürebilmelidir.
Sağlıklı alıcılık şudur:
Yardım alır ama bağımlı kalmaz.
Sevgi alır ama sevmeyi de öğrenir.
Bilgi alır ama düşünmeyi bırakmaz.
Destek alır ama sorumluluğu devretmez.
İlham alır ama kendi üretimini yapar.
Güven alır ama içsel güven geliştirir.
Bu denge çok önemlidir. Çünkü insan tamamen bağımsız bir ada değildir. Hepimiz ilişkilerden, bilgiden, kültürden, sevgiden ve toplumdan alırız. Fakat sağlıklı insan, aldığını dönüştürür.
Alıcı karakterin olgunlaşmış biçimi, insanın dış dünyadan beslenirken kendi iç kaynaklarını da büyütmesidir. Böylece kişi sadece bekleyen değil, yaşama katılan bir varlık haline gelir.
Fromm'un Alıcı Karakter Anlayışı Günümüz İnsanına Ne Öğretir
Fromm'un alıcı karakter anlayışı günümüz insanı için çok günceldir. Çünkü modern çağ insana sürekli dışarıdan bir şey alma vaadi sunar: mutluluk satın alınabilir, sevgi bulunabilir, güven paketlenebilir, bilgi hazır alınabilir, kimlik sunulabilir, değer dış onayla kazanılabilir.
Bu kavram bize şunu öğretir:
Sürekli almak insanı doyurmayabilir.
Sevilmek kadar sevmeyi öğrenmek de gerekir.
Bilgi almak kadar düşünmek de önemlidir.
Destek almak sağlıklıdır ama sorumluluğu devretmek olgunluğu zayıflatır.
Tüketim, içsel üretkenliğin yerine geçemez.
Dış onay, içsel değeri kalıcı biçimde kuramaz.
İnsan yalnızca bekleyen değil, katkı sunan bir varlık olmalıdır.
Günümüz insanının en önemli sorularından biri şudur: Ben hayattan sürekli bana vermesini mi bekliyorum, yoksa ben de hayata sevgi, akıl, emek ve anlam katıyor muyum
Fromm'un cevabı açıktır: İnsan, almayı üretkenliğe dönüştürdüğünde olgunlaşır.
Son Söz Bekleyen Benlikten Üreten Ruha, Sevgi Açlığından Olgun Bağa Uzanan Frommcu Yolculuk
Erich Fromm'un alıcı karakter kavramı, insanın yaşamla kurduğu pasif ve bağımlı ilişki biçimlerinden birini derinlemesine anlamamızı sağlar. Alıcı karakter, hayatın iyi olan her şeyi dışarıdan getirmesini bekler. Sevgi verilmelidir, güven verilmelidir, bilgi verilmelidir, anlam verilmelidir, yön verilmelidir, mutluluk verilmelidir. Fakat insan yalnızca alarak olgunlaşamaz.
İnsan elbette almaya muhtaçtır. Bebek sevgiyi alır, çocuk güveni alır, öğrenci bilgiyi alır, insan ilişkilerde destek alır. Almak insanîdir. Fakat ruhsal gelişim, alınan şeylerin içsel güçlere dönüşmesiyle başlar. Sevgi alan insan sevmeyi öğrenmelidir. Bilgi alan insan düşünmelidir. Destek alan insan sorumluluk geliştirmelidir. İlgi alan insan karşısındakini de görebilmelidir.
Alıcı karakterin trajedisi, aldığı halde doyamamasıdır. Çünkü dışarıdan gelen sevgi, içsel güvene dönüşmezse sürekli yeniden istenir. Dışarıdan gelen bilgi, düşünceye dönüşmezse bilgelik üretmez. Dışarıdan gelen destek, sorumluluğa dönüşmezse bağımlılık artar. Dışarıdan gelen onay, içsel değere dönüşmezse insan her bakışta yeniden değer arar.
Fromm'un üretken karakter anlayışı burada bir çıkış yolu sunar. İnsan yalnızca bekleyen değil; seven, düşünen, üreten, paylaşan ve sorumluluk alan bir varlığa dönüşebilir. Bu dönüşüm insanı ihtiyaçsız yapmaz; daha olgun yapar. İnsan yine sevilmek ister ama sevmeyi de bilir. Yine destek alır ama kendi ayakları üzerinde durmayı da öğrenir. Yine bilgi alır ama kendi aklıyla anlam kurar.
Alıcı karakterden üretken karaktere geçiş, insanın kendi içindeki kaynağı keşfetmesidir. Bu kaynak sevgiyle, akılla, emekle, yaratıcılıkla ve sorumlulukla büyür. İnsan o zaman dışarıdan gelen her şeyi pasifçe tüketmez; onu kendi ruhunda dönüştürür ve dünyaya daha zengin bir insanlık olarak geri verir.
