Erich Fromm'a Göre Sahip Olmak Ya Da Olmak Nedir 
Tüketim, Kimlik, Sevgi, Özgürlük Ve Gerçek Yaşam Nasıl Anlaşılır
Erich Fromm'a göre sahip olmak ya da olmak, modern insanın hayatı hangi varoluş biçimiyle yaşadığını anlatan en derin ayrımlardan biridir. Sahip olmak, insanın dünyayla mülkiyet, kontrol, biriktirme, tüketme, statü, imaj ve güvenlik arayışı üzerinden ilişki kurmasıdır. Olmak ise insanın hayatı canlı deneyim, sevgi, üretkenlik, paylaşım, özgürlük, bilinç ve içsel gelişim üzerinden yaşamasıdır.
Fromm'a göre modern toplum çoğu zaman insanı sahip olmak biçimine yöneltir. İnsan değerini sahip olduğu şeylerle ölçmeye başlar: Para, eşya, unvan, bilgi, ilişki, başarı, takipçi, görünürlük, marka, statü ve hatta kimlik. Fakat Fromm'un uyarısı çok açıktır: İnsan ne kadar çok şeye sahip olursa olsun, eğer olma kapasitesini kaybederse içsel olarak yoksullaşabilir.
Bu ayrım yalnızca ekonomik bir mesele değildir. İnsan sevgiye de sahip olmaya çalışabilir. Bilgiye sahip olabilir ama anlamayabilir. İnanca sahip olabilir ama yaşamayabilir. İlişkiye sahip olabilir ama sevemeyebilir. Kimliğe sahip olabilir ama kendisi olamayabilir. İşte Fromm'un düşüncesi tam burada büyük bir ayna tutar: Sahip olduklarımız çoğaldıkça gerçekten var olma gücümüz de çoğalıyor mu
Erich Fromm'a Göre Sahip Olmak Ya Da Olmak Nedir
Sahip olmak ya da olmak, insanın dünyayla kurduğu iki temel varoluş yönelimidir. Sahip olmak biçimi, hayatı elde etme, saklama, kontrol etme, biriktirme ve mülkiyet üzerinden yaşar. Olmak biçimi ise hayatı deneyimleme, sevme, paylaşma, üretme, gelişme ve anlamlandırma üzerinden yaşar.
Sahip olmak biçiminde insan şunu sorar:
"Neye sahibim
""Ne kadar kazandım
""Bende ne var
""Kim bana ait
""Nasıl görünürüm
""Başkalarının gözünde değerim ne
"Olmak biçiminde ise soru değişir:
"Nasıl yaşıyorum
""Nasıl seviyorum
""Nasıl düşünüyorum
""Dünyaya ne katıyorum
""Kendi insanlığımı nasıl derinleştiriyorum
"Fromm'a göre bu iki yönelim, insanın yalnızca alışveriş alışkanlıklarını değil; sevgisini, bilgisini, inancını, ilişkilerini, özgürlüğünü ve kendilik duygusunu da belirler. İnsan sahip olmak biçiminde dünyayı elinde tutmak ister. Olmak biçiminde ise dünyayla canlı ilişki kurar.
Sahip Olmak Biçimi Ne Demektir
Sahip olmak biçimi, insanın kendisini ve hayatı sahip olduğu şeyler üzerinden tanımlamasıdır. Bu yönelimde insanın güvenliği, değeri ve kimliği çoğu zaman dış nesnelere bağlanır. Para, eşya, makam, statü, bilgi, ilişki, başarı, görünürlük ve sosyal onay kişinin benlik değerinin dayanağı haline gelir.
Sahip olmak biçimi şöyle çalışır:
"Sahipsem güvendeyim."
"Biriktirirsem değerliyim."
"Kontrol edersem kaybetmem."
"Bana aitse varlığım güçlenir."
"Daha fazlası olursa eksikliğim azalır."
Bu varoluş biçiminde insan, hayatı canlı bir süreç olarak değil; elde edilecek, korunacak ve sergilenecek şeylerin toplamı olarak görmeye başlayabilir.
Fromm'a göre sahip olmak biçimi yalnızca zenginlik arzusu değildir. Fakir bir insan da sahip olmak biçiminde yaşayabilir; zengin bir insan da olmak biçimine yaklaşabilir. Mesele eldeki miktar değil, ruhun yönelimidir. İnsan az şeye sahip olup da her şeyi kontrol etmek isteyebilir. Ya da çok şeye sahip olup onları insanlıkla paylaşabilen üretken bir varoluş geliştirebilir.
Sorun, sahip olunan şeylerin insanı yönetmeye başlamasıdır. İnsan eşyaya sahip olduğunu sanır; fakat bazen eşya, statü ve imaj insanın ruhuna sahip olur.
Olmak Biçimi Ne Demektir
Olmak biçimi, insanın hayatı sahip olunan nesneler üzerinden değil; canlı deneyim, sevgi, üretkenlik, bilinç, paylaşım, özgürlük ve içsel gelişim üzerinden yaşamasıdır. Fromm'a göre olmak, insanın kendi insani güçlerini hayata katabilmesidir.
Olmak biçiminde insan:
Sever.
Düşünür.
Paylaşır.
Üretir.
Dinler.
Anlar.
Gelişir.
Hayret eder.
Sorumluluk alır.
Dünyayla canlı bağ kurar.
Olmak biçiminde değer, insanın elinde tuttuğu şeylerden değil; nasıl var olduğundan doğar. Bir insan çok az şeye sahip olabilir ama derin sevebilir, bilgece düşünebilir, içten paylaşabilir, anlamlı üretebilir ve canlı bir ruhla yaşayabilir.
Fromm'un olmak anlayışı pasif bir varoluş değildir. Olmak, hiçbir şey yapmadan durmak anlamına gelmez. Tam tersine, insanın en canlı ve üretken halidir. Burada üretkenlik, sadece para kazanmak değil; insanın sevgisini, aklını, emeğini ve yaratıcılığını dünyaya katmasıdır.
Sahip olmak tutar. Olmak akar. Sahip olmak biriktirir. Olmak yaşar. Sahip olmak kontrol eder. Olmak ilişki kurar.
Modern Toplum Neden Sahip Olmayı Yüceltir
Fromm'a göre modern tüketim toplumu, insanı sürekli daha fazlasına sahip olmaya çağırır. Reklamlar, sosyal medya, piyasa düzeni, statü yarışları ve görünürlük kültürü insana sık sık şu mesajı verir: "Daha fazla şeye sahip olursan daha değerli olursun."
Modern toplum sahip olmayı şu yollarla yüceltir:
Başarıyı mal ve statüyle ölçer.
İnsanın değerini piyasa gücüne bağlar.
Tüketimi mutlulukla eşleştirir.
Görünürlüğü varoluş sanır.
İmajı karakterin önüne geçirir.
Rekabeti insanî gelişimin yerine koyar.
Sahip olunan şeyleri kimliğin temeli haline getirir.
Bu kültürde insan yalnızca tüketici olmaz; kendisini de tüketilecek bir imaj gibi sunmaya başlar. Ne giydiği, nerede olduğu, kiminle göründüğü, ne kadar beğenildiği, ne kadar kazandığı, ne kadar sahip olduğu benlik değerinin ölçüsü haline gelir.
Fromm'un eleştirisi burada çok derindir: Modern toplum insana dışarıdan çok şey verirken, içeride olma kapasitesini zayıflatabilir. İnsan daha çok sahip olabilir ama daha az hissedebilir. Daha çok görünür olabilir ama daha az sahici olabilir. Daha çok tüketebilir ama daha az doyabilir.
Sahip Olmak Biçimi Kimliği Nasıl Etkiler
Sahip olmak biçiminde kimlik, insanın içsel varlığından çok dışsal birikimlerine bağlanır. Kişi kendisini "Ben kimim
" sorusuyla değil, "Neye sahibim " sorusuyla tanımlamaya başlayabilir. Bu da kimliği kırılgan hale getirir. Sahip olmak biçiminde kimlik şunlara bağlanabilir:
Para
Statü
Meslek
Eşya
İlişki durumu
Sosyal çevre
Görünüş
Markalar
Başarılar
Takdir ve beğeni
Bu kimlik biçimi dışarıdan güçlü görünebilir; fakat tehlikelidir. Çünkü sahip olunan şeyler değişebilir, kaybedilebilir, eskileyebilir, başkaları tarafından aşılabilir veya değerini yitirebilir. Eğer insan kimliğini yalnızca sahip olduklarına bağlarsa, kayıplar benliği derinden sarsar.
Olmak biçiminde kimlik ise daha derindedir. İnsan kendini yalnızca dış göstergelerle değil; sevme biçimiyle, düşünme derinliğiyle, üretkenliğiyle, vicdanıyla, sahiciliğiyle ve yaşama katılma biçimiyle tanır.
Sahip olmak kimliği vitrine koyar. Olmak kimliği köklendirir.
Bilgiye Sahip Olmak İle Bilmek Arasında Ne Fark Vardır
Fromm'un ayrımı bilgi alanında da çok önemlidir. Bilgiye sahip olmak, bilgiyi depolanacak, ezberlenecek, gösterilecek ve güç sağlayacak bir nesne gibi görmektir. Bilmek ise bilgiyi anlamak, içselleştirmek, sorgulamak, yaşama katmak ve bilinç haline getirmektir.
Bilgiye sahip olmak biçiminde insan şöyle düşünür:
"Bunu biliyorum."
"Bu bilgi benim."
"Bunu kullanarak üstün görünebilirim."
"Ezberledim, o halde öğrendim."
Bilmek biçiminde ise insan şöyle yaşar:
"Bunu gerçekten anlıyor muyum
""Bu bilgi beni nasıl dönüştürüyor
""Hayata bakışımı derinleştiriyor mu
""Bu bilgiyi insanlık için nasıl kullanabilirim
"Sahip olmak biçiminde bilgi, zihinsel mülke dönüşür. İnsan çok şey öğrenmiş görünebilir ama bilgisi ruhunu değiştirmeyebilir. Olmak biçiminde bilgi ise insanı dönüştürür. Bilgi, yalnızca akılda duran bir malzeme değil; insanın dünyayı daha derin, daha bilinçli ve daha sorumlu yaşamasını sağlayan bir ışık olur.
Bu yüzden Frommcu anlamda gerçek bilgelik, bilgiye sahip olmak değil; bilginin içinde olgunlaşmaktır.
Sevgide Sahip Olmak Ne Anlama Gelir
Fromm'a göre sevgi alanında sahip olmak biçimi çok tehlikelidir. Çünkü insan sevdiğini sandığı kişiyi kendisine ait bir nesne gibi görmeye başlayabilir. Bu durumda sevgi, özen ve saygı olmaktan çıkar; kontrol, kıskançlık, bağımlılık ve mülkiyet duygusuna dönüşebilir.
Sevgide sahip olmak biçimi şöyle konuşur:
"Benimsin."
"Bensiz mutlu olmamalısın."
"Seni kontrol etmeliyim."
"Özgürlüğün beni tehdit ediyor."
"Bana ait olduğun sürece güvendeyim."
Bu yaklaşımda karşı tarafın bağımsızlığı korkutucu olur. Sevgi, canlı bir ilişki değil; elde tutulması gereken bir mülk gibi yaşanır.
Fromm'a göre gerçek sevgi ise sahip olmak değil, olmak biçiminde sevmektir. Yani karşı tarafın varlığını görmek, gelişimini istemek, özgürlüğüne saygı duymak, onu kendi ihtiyacımızın nesnesi haline getirmemek ve sevgiye emek vermektir.
Sahip olmak sevgiyi daraltır. Olmak sevgiyi büyütür. Sahip olmak sevdiğini tutmak ister. Olmak sevdiğinin var olmasına alan açar.
Olmak Biçiminde Sevgi Nasıl Yaşanır
Olmak biçiminde sevgi, karşı tarafı mülk değil, canlı bir varlık olarak görmektir. Bu sevgide insan yalnızlığını kapatmak için başkasına yapışmaz; kendi olgunluğu içinden bağ kurar. Fromm'a göre olgun sevgi, özen, sorumluluk, saygı ve bilgi içerir.
Olmak biçiminde sevgi şöyle hisseder:
"Seni kontrol etmek istemiyorum."
"Seni anlamak istiyorum."
"Gelişmeni önemsiyorum."
"Özgürlüğünü yok ederek güvende hissetmek istemiyorum."
"Yakınlık kurarken seni kendime ait bir nesneye dönüştürmüyorum."
Bu sevgi biçimi hem bağ kurar hem özgür bırakır. Hem yakınlık ister hem karşı tarafın ayrı varlığını kabul eder. Hem sorumluluk taşır hem egemenlik kurmaz.
Olmak biçiminde sevgi, insanın kendi varlığını da güçlendirir. Çünkü insan sevdiğinde yalnızca başkasına yönelmez; kendi içindeki insanlık kapasitesini de büyütür. Sevgi burada tüketim değil, üretkenliktir. İnsan sevgisini verdikçe eksilmez; daha canlı, daha derin ve daha insan olur.
İnanca Sahip Olmak İle İnancı Yaşamak Arasında Ne Fark Vardır
Fromm'un ayrımı inanç alanında da çok derindir. İnanca sahip olmak, inancı kimlik, etiket, güvenlik, üstünlük ya da dışsal aidiyet nesnesi gibi görmek olabilir. İnancı yaşamak ise inancın insanın sevgisini, ahlakını, vicdanını, sorumluluğunu ve varoluşunu dönüştürmesidir.
İnanca sahip olmak biçiminde insan şunu diyebilir:
"Benim inancım var."
"Bu kimlik bana ait."
"Bu beni diğerlerinden üstün kılar."
"İnancım benim güvenli kalemdir."
İnancı olmak biçiminde yaşamak ise farklıdır:
"İnancım beni daha merhametli yapıyor mu
""Beni daha adil, daha bilinçli, daha sevgi dolu kılıyor mu
""Hayatı daha derin ve sorumlu yaşamama yardım ediyor mu
""Benim iç dünyamı dönüştürüyor mu
"Fromm, otoriter din ile hümanist din ayrımında da bunu vurgular. İnanç korku, üstünlük ve katı aidiyet nesnesine dönüşürse sahip olmak biçimine yaklaşır. İnanç sevgi, akıl, vicdan ve insanlık bilincini büyütürse olmak biçimine yaklaşır.
Gerçek inanç, sahip olunan bir rozet değil; yaşanan bir derinliktir.
Başarıya Sahip Olmak İle Üretken Yaşamak Arasında Ne Fark Vardır
Sahip olmak biçiminde başarı, dışarıdan ölçülen bir nesne haline gelir. İnsan başarıyı statü, övgü, para, unvan, beğeni ve üstünlük olarak görebilir. Olmak biçiminde ise başarı, insanın potansiyelini üretken biçimde yaşaması, anlamlı emek vermesi ve dünyaya kendinden değer katmasıdır.
Sahip olmak biçiminde başarı:
Dış onaya bağımlıdır.
Kıyasla güçlenir.
Sürekli daha fazlasını ister.
İnsanı rahatlatmak yerine daha çok kaygılandırabilir.
Benlik değerini performansa bağlar.
Olmak biçiminde üretkenlik:
İçsel anlam taşır.
Kişinin canlı güçlerini ifade eder.
Paylaşım ve katkı içerir.
Sadece kazanmak değil, değer üretmek ister.
İnsanı daha sahici ve derin hale getirir.
Fromm'a göre üretken insan, yalnızca çok çalışan insan değildir. Üretken insan, sevgisini, aklını, emeğini, yaratıcılığını ve insanlık sorumluluğunu hayata katabilen insandır.
Başarı sahip olmak biçiminde benliği süsler. Üretkenlik olmak biçiminde ruhu büyütür.
Tüketim Toplumu İnsanı Nasıl Sahip Olmak Biçimine Sürükler
Tüketim toplumu insanın eksiklik duygusunu sürekli canlı tutar. Ona sürekli yeni ihtiyaçlar üretir, yeni arzular gösterir, yeni karşılaştırmalar sunar ve sürekli daha fazlasının gerekli olduğunu hissettirir.
Tüketim toplumu şöyle fısıldar:
"Yeni olan seni tamamlar."
"Daha fazlası seni mutlu eder."
"Sahip oldukların kim olduğunu gösterir."
"Satın alırsan değer kazanırsın."
"Görünürsen varsın."
Bu mesajlar insanı içsel gelişimden uzaklaştırabilir. Çünkü insan kendi boşluğunu anlamak yerine onu sürekli yeni şeylerle örtmeye çalışır. Bir eşya, bir marka, bir statü, bir görüntü, bir deneyim satın alınır; kısa süreli heyecan gelir; sonra boşluk yeniden konuşur.
Fromm'un eleştirisi burada çok güçlüdür: Tüketim toplumu insanı olmak yerine sahip olmak yoluyla yatıştırır. Fakat ruhun gerçek ihtiyacı daha fazla nesne değil; daha derin sevgi, anlam, üretkenlik, özgürlük ve içsel canlılıktır.
Sahip Olmak Biçimi Özgürlüğü Nasıl Daraltır
Sahip olmak biçimi ilk bakışta özgürlük veriyor gibi görünür. İnsan daha çok şeye sahip oldukça daha güçlü, daha güvenli ve daha bağımsız olduğunu sanabilir. Fakat Fromm'a göre sahip olduklarına bağımlı hale gelen insanın özgürlüğü daralabilir.
Çünkü sahip olmak biçimi insana şu korkuları getirir:
"Ya kaybedersem
""Ya elimdekiler azalırsa
""Ya başkaları daha fazlasına sahip olursa
""Ya statümü koruyamazsam
""Ya sahip olduğum kimlik yıkılırsa
"İnsan sahip olduklarına tutundukça kaybetme korkusu büyüyebilir. Kontrol ihtiyacı artabilir. Özgürlük, canlı bir varoluş olmaktan çıkıp sahip olunanları koruma savaşına dönüşebilir.
Olmak biçiminde özgürlük daha derindir. Çünkü insan değerini yalnızca dış nesnelere bağlamaz. Kaybetse de yeniden üretebilir, sevebilir, düşünebilir, paylaşabilir ve yaşayabilir. Olmak biçiminde insan daha az şeye sahip olabilir ama daha fazla içsel özgürlük taşıyabilir.
Gerçek özgürlük, sahip olduklarının kölesi olmamaktır.
Sahip Olmak Biçimi Kaybetme Korkusunu Neden Artırır
Sahip olmak biçiminde insanın güvenliği dış nesnelere bağlıdır. Bu yüzden sahip olunan her şey aynı zamanda kaybedilebilecek bir şeydir. Para kaybedilebilir, statü sarsılabilir, ilişki bitebilir, güzellik değişebilir, başarı unutulabilir, eşya eskir, sosyal onay azalabilir.
Bu nedenle sahip olmak biçimi çoğu zaman gizli bir kaygı üretir.
Kaybetme korkusu şöyle çalışır:
"Bu benimse onu korumalıyım."
"Kaybedersem eksilirim."
"Sahip olduğum şey giderse ben de değersizleşirim."
"Kontrol etmezsem elimden çıkar."
Bu korku insanı daha kontrolcü, daha kıskanç, daha rekabetçi ve daha güvensiz hale getirebilir. Sevgi bile kaybetme korkusuyla sahiplenmeye dönüşebilir. Bilgi bile paylaşılmak yerine saklanabilir. Başarı bile sevinç değil, tehdit altında bir mülk gibi yaşanabilir.
Olmak biçiminde ise insan kaybı inkâr etmez; fakat varoluşunu sadece sahip olduklarına bağlamaz. Bu nedenle daha esnek, daha canlı ve daha yaratıcıdır. Çünkü olmak biçiminde insanın gücü elinde tuttuğu şeylerden değil, içindeki üretken yaşam kapasitesinden gelir.
Olmak Biçimi İnsanı Nasıl Daha Canlı Kılar
Olmak biçimi insanı daha canlı kılar çünkü hayatla doğrudan ilişki kurdurur. İnsan yalnızca eşyaya, statüye, imaja veya dış onaya tutunmaz; sevgiyle, düşünceyle, üretimle, deneyimle, doğayla, insanlarla ve anlamla temas eder.
Olmak biçiminde insan:
Dinlerken gerçekten dinler.
Severken gerçekten sever.
Öğrenirken gerçekten anlar.
Çalışırken değer üretmeye çalışır.
Paylaşırken eksilmekten korkmaz.
Yaşarken hayatı yalnızca tüketmez, deneyimler.
Bu canlılık, insanın içsel merkezini güçlendirir. Olmak biçiminde insanın mutluluğu sürekli dışarıdan satın alınmak zorunda değildir. Çünkü kişi kendi varoluşunda, ilişkilerinde, üretkenliğinde ve anlam kurma gücünde bir yaşam kaynağı bulur.
Fromm'a göre insanın en derin doyumu burada doğar. Çünkü ruh, sahip olunan nesnelerin çokluğuyla değil; yaşamla kurulan canlı bağın derinliğiyle beslenir.
Olmak biçimi, hayatı vitrine koymaz; hayatın içine girer.
Sahip Olmak Ve Olmak Eğitimde Nasıl Görülür
Eğitimde sahip olmak biçimi, bilgiyi not, diploma, unvan, sertifika ve ezberlenmiş veri olarak görür. Öğrenci bilgiyi gerçekten anlamak, sorgulamak ve içselleştirmek yerine ona sahip olmak ister.
Sahip olmak biçiminde eğitim:
Not odaklıdır.
Ezberi anlamın önüne koyar.
Bilgiyi yarış aracına dönüştürür.
Merakı zayıflatabilir.
Öğrenmeyi statü kazanma aracına indirger.
Olmak biçiminde eğitim ise öğrenmeyi insanın gelişimi olarak görür. Bilgi, insanın dünyayı daha derin anlamasına, daha iyi düşünmesine, daha etik yaşamasına ve daha üretken olmasına yardım eder.
Olmak biçiminde eğitim:
Merakı destekler.
Sorgulamayı teşvik eder.
Bilgiyi hayata bağlar.
Öğrencinin düşünme kapasitesini büyütür.
Öğrenmeyi içsel dönüşüm olarak görür.
Fromm'a göre gerçek eğitim, insanı bilgi deposu yapmamalıdır. Onu daha canlı, daha bilinçli, daha sorumlu ve daha insani hale getirmelidir. Bilgiye sahip olmak yetmez; bilgiyle olmak gerekir.
Sahip Olmak Ve Olmak Manevi Hayatta Nasıl Ayrılır
Manevi hayatta sahip olmak biçimi, inancı, ibadeti, kimliği veya ahlaki değerleri bile mülkiyet nesnesi gibi yaşayabilir. İnsan kendi inancını derinleşme yolu olmaktan çıkarıp üstünlük, güvenlik, grup aidiyeti veya başkalarını yargılama aracına dönüştürebilir.
Maneviyatta sahip olmak biçimi şöyle görünür:
İnancı kimlik rozetine çevirmek
Ahlakı başkalarını yargılamak için kullanmak
Ritüeli içsel dönüşüm olmadan tekrar etmek
Hakikati sahip olunacak bir mülk sanmak
Kendi grubunu üstün görerek güven bulmak
Olmak biçiminde maneviyat ise insanın iç dünyasını dönüştürür. Daha merhametli, daha sorumlu, daha adil, daha bilinçli, daha şükürlü ve daha derin bir varoluşa yöneltir.
Olmak biçiminde manevi hayat:
İnsanı yumuşatır.
Merhameti artırır.
Ego şişirmeyi değil, içsel olgunluğu besler.
Yaşama saygıyı güçlendirir.
İnsanı hakikate karşı daha alçakgönüllü kılar.
Frommcu açıdan gerçek manevi derinlik, sahip olunan bir etiket değil; yaşanan bir dönüşümdür.
Olmak Biçimine Geçmek Nasıl Mümkündür
Olmak biçimine geçmek, bütün sahip olunan şeylerden vazgeçmek anlamına gelmez. Fromm'un kastettiği şey, insanın eşyayı, başarıyı, bilgiyi, ilişkiyi ve kimliği hayatının merkezi yapmaktan çıkarmasıdır. Mesele dış dünyayı terk etmek değil; onunla daha canlı, daha özgür ve daha insani ilişki kurmaktır.
Olmak biçimini güçlendiren adımlar:
Kendi gerçek ihtiyaçlarını fark etmek
Tüketimle boşluk kapatmayı sorgulamak
Sevgiye emek vermek
Bilgiyi ezber değil, anlama dönüştürmek
Paylaşmayı öğrenmek
Yaratıcı üretime alan açmak
Kıyas yerine içsel gelişime yönelmek
Sosyal onaydan bağımsız değer duygusu geliştirmek
Doğayla, insanla ve kendi ruhuyla canlı temas kurmak
Bu geçiş kolay değildir. Çünkü toplum çoğu zaman sahip olmayı ödüllendirir. Fakat insan küçük seçimlerle olmak biçimini güçlendirebilir. Daha bilinçli tüketerek, daha derin severek, daha sahici konuşarak, daha anlamlı üreterek ve daha az gösterişle daha çok yaşayarak bu dönüşüm başlar.
Fromm'un Sahip Olmak Ya Da Olmak Ayrımı Günümüz İnsanına Ne Öğretir
Fromm'un sahip olmak ya da olmak ayrımı günümüz insanı için son derece günceldir. Çünkü çağımızda insan çoğu zaman daha fazla şeye sahip olmasına rağmen daha fazla huzur, daha fazla anlam ve daha fazla sevgi bulamayabiliyor. Daha çok seçenek var ama daha az içsel yön. Daha çok bağlantı var ama daha az derin bağ. Daha çok tüketim var ama daha az doyum.
Bu ayrım bize şunu öğretir:
Sahip olmak, olmak yerine geçemez.
Tüketim, anlamı kalıcı biçimde dolduramaz.
Sevgi mülkiyet değil, üretken bağdır.
Bilgi depolamak, bilgelik değildir.
Başarı, içsel gelişimle birleşmezse boşluk üretebilir.
Kimlik, dış imajdan daha derin bir şeydir.
Gerçek özgürlük, sahip olunanları korumaktan ibaret değildir.
İnsan, yaşama katılma biçimiyle derinleşir.
Fromm'un çağrısı, modern insanı daha az yaşamak için daha çok biriktirmekten kurtarmaktır. İnsan sahip olduklarını azaltmak zorunda olmayabilir; fakat sahip olduklarının ruhunu yönetmesine izin vermemelidir.
Asıl soru şudur: Sahip olduklarım beni daha insan yapıyor mu, yoksa beni kendimden uzaklaştırıyor mu
Son Söz Sahip Olmanın Gölgesinden Olmanın Işığına Uzanan İnsanlık Yolculuğu
Erich Fromm'un sahip olmak ya da olmak ayrımı, modern insanın kalbine tutulmuş en derin aynalardan biridir. Çünkü insan çoğu zaman sahip olduklarıyla güven bulacağını, daha çok biriktirdikçe eksikliğinin azalacağını, daha çok göründükçe varlığının güçleneceğini, daha çok kontrol ettikçe kaygısının dineceğini sanır. Fakat Fromm bize şunu gösterir: İnsan ruhu, sahip olduklarıyla değil; nasıl sevdiğiyle, nasıl düşündüğüyle, nasıl ürettiğiyle, nasıl paylaştığıyla ve nasıl yaşadığıyla derinleşir.
Sahip olmak biçimi, hayatı elde tutulacak bir nesneye dönüştürür. Sevgi sahiplenmeye, bilgi depoya, başarı vitrine, inanç etikete, ilişki güvenceye, kimlik imaja dönüşebilir. İnsan her şeyi elinde tutmak isterken kendi canlılığını kaybedebilir. Çünkü ruhun en derin ihtiyacı sadece mülkiyet değildir; anlam, bağ, sevgi, üretkenlik ve özgürlüktür.
Olmak biçimi ise insanı yeniden hayata bağlar. İnsan burada dünyaya sahip olmak için değil, dünyayla ilişki kurmak için yaşar. Sevdiğinde karşı tarafı mülk yapmaz. Öğrendiğinde bilgiyi ezber değil, bilinç haline getirir. Çalıştığında yalnızca kazanmak değil, değer üretmek ister. İnandığında yalnızca kimlik taşımakla kalmaz, iç dünyasını dönüştürmeye çalışır. Paylaştığında eksilmez; daha canlı hisseder.
Fromm'un düşüncesi, tüketim çağının en büyük yanılgısını açığa çıkarır: Daha fazlasına sahip olmak, daha derin yaşamak anlamına gelmez. İnsan dışarıdan büyürken içeriden küçülebilir. Daha çok şeyi olabilir ama daha az kendisi olabilir. Daha çok görünür ama daha az gerçek olabilir. Daha çok tüketir ama daha az doyabilir.
Bu yüzden sahip olmak ya da olmak ayrımı, yalnızca felsefi bir konu değildir. Her gün verdiğimiz küçük kararların içinde yaşar. Bir insanı sevme biçimimizde, bilgiyi kullanma tarzımızda, paraya yüklediğimiz anlamda, başarıyla ilişkimizde, inancımızı yaşayışımızda, tüketim alışkanlıklarımızda ve kendimize sorduğumuz sorularda görünür.
Gerçek insanî zenginlik, sahip olunanların çokluğunda değil; varoluşun derinliğindedir. İnsan, sahip olduklarını insanlıkla, sevgiyle, bilinçle ve üretkenlikle birleştirebildiğinde eşya yük olmaktan çıkar, hayat anlam kazanır. Ama sahip olmak olmak biçimini yutarsa, insan kendi ruhunun evinde misafir gibi yaşamaya başlar.
