Karen Horney'e Göre Temel Kaygı Nedir 
Çocukluk, Güvensizlik, Sevgi İhtiyacı Ve Nevrotik Savunmalar Nasıl Oluşur
Karen Horney'in psikolojiye kazandırdığı en derin kavramlardan biri temel kaygı kavramıdır. Temel kaygı, insanın yalnızca belirli bir olaydan korkması değildir; daha derinde, dünyayı güvensiz, ilişkileri tehdit edici, sevgiyi koşullu, yakınlığı riskli ve kendini korunmasız hissetmesidir.
Horney'e göre çocuk, sevgi, kabul, sıcaklık, güven ve duygusal istikrar içinde büyümezse, dünyayla kurduğu ilk bağda kırılmalar oluşabilir. Bu kırılmalar, ilerleyen yaşlarda kişinin insanlara nasıl yaklaştığını, sevgiyi nasıl aradığını, öfkeyi nasıl bastırdığını, yalnızlığı nasıl yaşadığını ve kendini nasıl savunduğunu derinden etkileyebilir.
Temel kaygı, insanın ruhsal dünyasında şu sessiz cümleye benzer:
“Bu dünyada güvende miyim, yoksa yalnız ve savunmasız mıyım
”Bu soru, cevapsız kaldığında insan büyür; fakat içindeki çocuk hâlâ korunacak bir yer, koşulsuz bir sevgi ve yıkılmayacak bir güven aramaya devam eder.
Karen Horney'e Göre Temel Kaygı Nedir
Karen Horney'e göre temel kaygı, çocuğun kendisini dünyada yalnız, çaresiz, sevilmemiş, korunmasız ve tehdit altında hissetmesiyle oluşan derin ruhsal güvensizlik halidir.
Bu kaygı, sıradan bir korku değildir. Çünkü korku genellikle belirli bir nesneye veya olaya yöneliktir. Temel kaygı ise daha yaygın, daha içsel ve daha köklüdür. Çocuk bazen neyin yanlış olduğunu tam olarak bilmez; fakat içten içe dünyanın güvenli bir yer olmadığına inanmaya başlar.
Temel kaygının özü şudur:
“Ben yalnızım, güçsüzüm ve bu dünyada bana gerçekten güven veren biri yok.”
Bu duygu, çocuğun ruhsal temelini etkiler. Eğer çocuk sevildiğini, korunduğunu, değerli olduğunu ve kabul edildiğini hissedemezse, kendi benliğiyle dünya arasında güvenli bir köprü kurmakta zorlanabilir.
Temel kaygı bu nedenle yalnızca çocuklukta yaşanan bir duygu değildir; yetişkinlikte ilişkilerde güvensizlik, onay arayışı, aşırı bağımsızlık, kontrol ihtiyacı, mükemmeliyetçilik, duygusal mesafe veya yoğun sevilme ihtiyacı olarak yeniden ortaya çıkabilir.
Temel Kaygı Nasıl Oluşur
Temel kaygı, çoğu zaman çocuğun duygusal ihtiyaçlarının yeterince karşılanmamasıyla oluşur. Burada mesele yalnızca fiziksel bakım değildir. Çocuğun yemek yemesi, giyinmesi veya korunması önemlidir; fakat ruhsal gelişim için bunlar tek başına yeterli değildir.
Çocuk aynı zamanda görülmek, duyulmak, sevilmek, anlaşılmak, kabul edilmek, sakinleştirilmek ve güvende hissetmek ister.
Temel kaygıyı besleyebilecek durumlar şunlardır:
| Çocukluk Deneyimi | Ruhsal Etkisi |
|---|---|
| Sevgi Eksikliği | Çocuk kendini değersiz hissedebilir |
| Aşırı Eleştiri | Hata yapma korkusu gelişebilir |
| İhmal | Korunmasızlık ve yalnızlık hissi oluşabilir |
| Tutarsız İlgi | Güven duygusu zayıflayabilir |
| Aşağılanma | Utanç ve öfke birikebilir |
| Aşırı Kontrol | Özerklik ve kendilik duygusu zarar görebilir |
| Kardeşler Arası Adaletsizlik | Sevgi için rekabet hissi güçlenebilir |
| Duygusal Soğukluk | Yakınlık korkusu gelişebilir |
Çocuk bu deneyimleri yaşadığında bilinçli olarak “ben temel kaygı geliştiriyorum” demez. Fakat bedeni, zihni ve ruhu şunu öğrenebilir:
“Kendimi korumalıyım; çünkü bu dünya bana tam olarak güven vermiyor.”
Temel Kaygı İle Güvensizlik Arasındaki Bağ Nedir
Temel kaygının merkezinde güvensizlik vardır. Fakat bu güvensizlik yalnızca başkalarına duyulan güvensizlik değildir; kişi zamanla kendisine de güvenmekte zorlanabilir.
Çocuk, bakım veren kişilere güvenemediğinde, dünyaya güven duygusu da zedelenir. Dünya güvenilmezse, insanlar da güvenilmez görünür. İnsanlar güvenilmezse, sevgi bile tehlikeli hale gelebilir. Çünkü sevgi veren kişi aynı zamanda acı da verebilir.
Bu durumda çocuk içten içe şu ikilemi yaşar:
“Sevgiye ihtiyacım var; ama sevgi istediğim kişiler beni incitebilir.”
Bu ikilem, ileride birçok ilişki sorununa dönüşebilir. Kişi hem yakınlık ister hem yakınlıktan korkar. Hem sevilmek ister hem terk edilme ihtimaliyle savunmaya geçer. Hem güvenmek ister hem de güvenirse zayıf düşeceğini hissedebilir.
Temel kaygı bu yüzden insanın ilişkilerinde görünmez bir alarm sistemi gibi çalışır. Bazen ortada gerçek bir tehdit yoktur; ama kişinin iç dünyası yine de alarm verir.
Sevgi İhtiyacı Temel Kaygıda Neden Bu Kadar Belirleyicidir
Karen Horney'e göre çocuk için sevgi lüks değildir; ruhsal gelişimin en temel besinlerinden biridir. Çocuk sevgiyle yalnızca mutlu olmaz; aynı zamanda varlığının kabul edildiğini, değerli olduğunu, dünyada bir yeri bulunduğunu ve yalnız olmadığını hisseder.
Sevgi eksikliği ise çocuğun içinde derin bir boşluk oluşturabilir. Bu boşluk ilerleyen yıllarda farklı biçimlerde doldurulmaya çalışılır.
Kişi yetişkin olduğunda:
Aşırı onay arayabilir.
Sevilmediğinde yıkılmış hissedebilir.
İlişkilerde kendini fazla feda edebilir.
Terk edilmekten yoğun korkabilir.
Eleştiriyi sevgisizlik gibi algılayabilir.
Reddedilmeyi kişisel yok oluş gibi yaşayabilir.
Burada asıl mesele, insanın sevgi istemesi değildir. Sevgi istemek son derece insani ve doğaldır. Sorun, sevgi ihtiyacının kaygı tarafından yönetilen zorunlu bir bağımlılığa dönüşmesidir.
Çocukken güvenli sevgi alamayan insan, yetişkinlikte sevgiyi bazen özgürce yaşamak yerine, hayatta kalmak için ihtiyaç duyduğu bir güvenlik duvarı gibi arayabilir.
Temel Kaygı İle Temel Düşmanlık Arasındaki İlişki Nedir
Karen Horney'in kuramında temel kaygı ile temel düşmanlık birbirine bağlıdır. Çocuk sevgi, güven ve adalet göremediğinde yalnızca korkmaz; aynı zamanda içinde öfke de oluşur.
Fakat çocuk çoğu zaman bu öfkeyi açıkça ifade edemez. Çünkü öfkelendiği kişiler, aynı zamanda ona bakmakla yükümlü olan kişilerdir. Çocuk onlara ihtiyaç duyar. Bu yüzden öfkesini bastırabilir.
İç çatışma şuna benzer:
“Bana zarar veren kişiye kızıyorum; ama ona muhtacım.”
Bu bastırılmış öfke, temel düşmanlığın zeminidir. Çocuk dışarıdan uyumlu görünebilir; fakat iç dünyasında kırgınlık, öfke, güvensizlik ve savunma birikebilir.
Bu durum yetişkinlikte şu şekillerde ortaya çıkabilir:
| Bastırılmış Duygu | Yetişkinlikte Görünümü |
|---|---|
| Öfke | Pasif agresif davranışlar |
| Kırgınlık | İlişkilerde kolay alınma |
| Güvensizlik | Sürekli niyet sorgulama |
| Utanç | Kendini değersiz hissetme |
| Korku | Kontrol ihtiyacı |
| Yalnızlık | Aşırı bağlanma veya uzaklaşma |
Temel kaygı insanı korkutur; temel düşmanlık ise insanın içinde bastırılmış bir karşı koyuş oluşturur. Nevrotik yapı çoğu zaman bu iki güç arasında sıkışır.
Temel Kaygı İnsanın Kişiliğini Nasıl Şekillendirir
Temel kaygı, insanın kişiliğinde savunma odaklı bir yapı oluşturabilir. Kişi artık dünyaya doğal, açık ve güvenli biçimde yaklaşmak yerine, kendini korumaya yönelik stratejiler geliştirir.
Bu stratejiler başlangıçta kişiyi koruyabilir. Fakat zamanla kişiliğin kalıcı bir parçası haline gelir. İnsan savunmalarını o kadar uzun süre kullanır ki, sonunda onları kendi gerçek benliği zannetmeye başlayabilir.
Temel kaygı kişilikte şu etkileri oluşturabilir:
Duygusal hassasiyet artar.
Reddedilme korkusu güçlenir.
Kişi kendini savunmada tutar.
İlişkilerde aşırı anlam yükleme görülebilir.
Kontrol ihtiyacı belirginleşebilir.
Kusursuz olma baskısı gelişebilir.
İnsanlara yaklaşma veya uzaklaşma biçimi katılaşabilir.
Kişi dışarıdan çok farklı görünebilir. Kimi aşırı sevecen, kimi sert, kimi soğuk, kimi mükemmeliyetçi, kimi bağımsız görünebilir. Fakat Horney'e göre bu farklı maskelerin altında bazen aynı kök duygu vardır:
güvensizlik ve temel kaygı.
Temel Kaygı Karşısında İnsanlara Yönelme Nasıl Oluşur
Temel kaygıyla baş etmenin ilk yolu insanlara yönelmedir. Bu yönelimde kişi güvenliği sevgi, kabul, onay ve bağlılıkta arar. İçsel cümlesi şudur:
“Beni severlerse güvende olurum.”
Bu kişi, başkalarının sevgisini kaybetmemek için kendinden çok ödün verebilir. Kendi isteklerini bastırabilir, çatışmadan kaçabilir, insanları memnun etmeye çalışabilir.
Bu yönelimde görülebilecek davranışlar:
Hayır demekte zorlanma
Aşırı fedakarlık
Onay almadan rahat edememe
Sevilmediğini hissettiğinde yoğun kaygı yaşama
Kendi ihtiyaçlarını değersizleştirme
İlişkilerde terk edilme korkusu
Bu kişi için sevgi, özgür bir bağ olmaktan çıkıp güvenlik aracına dönüşebilir. Fakat sevgi kaygıya bağlandığında, insan kendini korumak isterken kendi özünden uzaklaşabilir.
Temel Kaygı Karşısında İnsanlara Karşı Gelme Nasıl Oluşur
İkinci savunma biçimi insanlara karşı gelmedir. Bu yönelimde kişi dünyayı tehlikeli, rekabetçi ve güç mücadelesiyle dolu bir yer olarak algılar. İçsel cümlesi şudur:
“Güçlü olursam kimse bana zarar veremez.”
Bu kişi, kırılganlığını saklamak için sertlik geliştirebilir. Zayıf görünmekten korkar. Kontrol sahibi olmak, üstün olmak, haklı çıkmak veya etkili görünmek onun için güvenlik kaynağı haline gelebilir.
Bu yönelimde görülebilecek özellikler:
Kontrol etme isteği
Duygusal savunmacılık
Rekabetçilik
Eleştiriye tahammülsüzlük
Güçlü görünme zorunluluğu
Yakınlığı zayıflık gibi algılama
Başarıyı değer ölçüsü yapma
Bu kişinin sertliği bazen gerçek güç değil, incinmiş bir ruhun zırhıdır. Dışarıda kale gibi görünen yapı, içeride aslında güven arayan bir çocuğu saklıyor olabilir.
Temel Kaygı Karşısında İnsanlardan Uzaklaşma Nasıl Oluşur
Üçüncü savunma biçimi insanlardan uzaklaşmadır. Bu yönelimde kişi güvenliği mesafede, bağımsızlıkta ve duygusal geri çekilmede arar. İçsel cümlesi şudur:
“Kimseye ihtiyaç duymazsam incinmem.”
Bu kişi yakınlık isteyebilir; fakat yakınlık ona aynı zamanda tehdit gibi gelebilir. Çünkü yakınlık, bağımlılık ve incinme ihtimalini beraberinde getirir.
Bu yönelimde görülebilecek özellikler:
Duygusal mesafe koyma
Yardım istemekten kaçınma
Yalnızlığı güvenli alan haline getirme
Bağımsızlığı aşırı yüceltme
İhtiyaçlarını bastırma
İlişkilerde soğuk veya ulaşılamaz görünme
İç dünyaya kapanma
Sağlıklı yalnızlık insanı besleyebilir. Fakat temel kaygıdan doğan uzaklaşma, insanı özgürleştirmez; çoğu zaman onu temassız, korunmuş ama yalnız bir ruh haline sürükler.
Nevrotik Savunmalar Nasıl Oluşur
Nevrotik savunmalar, temel kaygıyı azaltmak için geliştirilen ama zamanla insanın özgürlüğünü kısıtlayan katı ruhsal stratejilerdir.
Başlangıçta çocuk bu savunmaları bilinçsizce kullanır. Çünkü dünyayı güvenli hissetmiyordur. Sevilmek için uyum sağlar, incinmemek için güçlenir ya da zarar görmemek için uzaklaşır. Fakat bu stratejiler sürekli tekrarlandığında kişilik yapısına dönüşebilir.
| Savunma | Temel Mantık | Bedeli |
|---|---|---|
| İnsanlara Yönelme | Sevilirsem güvende olurum | Kendi benliğinden uzaklaşma |
| İnsanlara Karşı Gelme | Güçlü olursam korunurum | Sertlik ve yalnızlık |
| İnsanlardan Uzaklaşma | Bağ kurmazsam incinmem | Duygusal kopukluk |
Nevrotik savunmanın en tehlikeli yanı, insanı kısa vadede rahatlatmasıdır. Çünkü kısa vadeli rahatlama, uzun vadeli tutsaklığa dönüşebilir. İnsan kendini koruduğunu zannederken, aslında hayatla kurduğu doğal bağı daraltabilir.
Temel Kaygı İlişkilerde Nasıl Görünür
Temel kaygı en çok ilişkilerde görünür. Çünkü ilişkiler, insanın en eski güven ve sevgi yaralarını harekete geçirir. Bir bakış, bir sessizlik, bir geç cevap, bir eleştiri veya küçük bir mesafe bile kişinin içindeki eski kaygıyı uyandırabilir.
Temel kaygısı güçlü olan kişi ilişkilerde şunları yaşayabilir:
Sürekli sevilip sevilmediğini sorgulama
Terk edilme ihtimaline aşırı duyarlılık
Partnerin davranışlarını fazla analiz etme
Eleştiriyi reddedilme gibi algılama
Yakınlık isteyip yakınlıktan korkma
Kıskançlık veya kontrol ihtiyacı
Kendi ihtiyaçlarını söylemekten çekinme
Ani uzaklaşmalar veya aşırı bağlanmalar
Bu davranışların altında çoğu zaman kötü niyet değil, eski bir ruhsal alarm vardır. Kişi bugünün ilişkisini yaşarken, içindeki çocuk geçmişteki güvensizliği yeniden hissetmektedir.
Temel Kaygı Mükemmeliyetçiliğe Nasıl Dönüşür
Temel kaygı bazen mükemmeliyetçilik biçiminde ortaya çıkar. Kişi hata yaparsa sevilmeyeceğini, eleştirilirse değersizleşeceğini, eksik görünürse reddedileceğini hissedebilir.
Bu nedenle kusursuz olmaya çalışır. Fakat bu kusursuzluk arzusu gerçek gelişimden değil, çoğu zaman kaygıdan doğar.
Mükemmeliyetçi kişinin iç sesi şöyle olabilir:
“Hata yapmazsam kimse beni eleştiremez.”
“Kusursuz olursam sevilirim.”
“Başarılı olursam değerli olurum.”
“Zayıf görünmezsem kimse beni incitemez.”
Bu yapı dışarıdan disiplinli ve güçlü görünebilir. Fakat içeride yoğun bir yorgunluk vardır. Çünkü insan kendini sürekli kanıtlamak zorunda kaldığında, hayat bir gelişim alanı değil, bitmeyen bir sınava dönüşür.
Temel Kaygı İnsanın Kendilik Algısını Nasıl Bozar
Temel kaygı, insanın kendilik algısını zayıflatabilir. Kişi kendi değerini içinden hissedemediğinde, dışarıdan gelen onaylara, başarıya, ilişkilere veya başkalarının tepkilerine bağımlı hale gelebilir.
Bu durumda insanın kendilik duygusu sabit değildir. Bir gün sevildiğini hissederse değerli, ertesi gün eleştirilirse değersiz hissedebilir.
Temel kaygı kendilik algısında şu etkileri oluşturabilir:
| İçsel Durum | Dışa Yansıması |
|---|---|
| Değersizlik hissi | Onay arayışı |
| Yetersizlik korkusu | Aşırı başarı baskısı |
| Sevilmeme kaygısı | Fedakarlık veya bağımlılık |
| Güçsüzlük hissi | Kontrol ve sertlik |
| İncinme korkusu | Duygusal uzaklaşma |
Sağlıklı kendilik algısında insan, başkalarının bakışından etkilenir ama tamamen ona bağımlı olmaz. Temel kaygıda ise insan kendi iç merkezini kaybettiği için dış dünyanın tepkileri ruhsal hava durumunu belirlemeye başlar.
Temel Kaygı Ve Kendinden Yabancılaşma Arasında Nasıl Bir Bağ Vardır
Temel kaygı derinleştikçe insan, kendi gerçek duygularından ve ihtiyaçlarından uzaklaşabilir. Çünkü hayatta kalmak için savunma geliştirmiştir. Sevilmek için uyum sağlamış, korunmak için sertleşmiş veya incinmemek için uzaklaşmıştır.
Zamanla kişi şu soruyu unutabilir:
“Ben gerçekten ne hissediyorum
”Bunun yerine şu sorular öne çıkar:
“Beni severler mi
”“Güçlü görünüyor muyum
”“Kontrol bende mi
”“Uzak durursam daha mı güvende olurum
”İşte bu süreç kendinden yabancılaşmadır. İnsan kendi ruhunun merkezinden çıkıp savunmalarının içinde yaşamaya başlar.
Kendinden yabancılaşan kişi bazen başarılı olabilir, sevilebilir, güçlü görünebilir; fakat içten içe boşluk hissedebilir. Çünkü yaşadığı hayat, gerçek benliğinin değil, kaygıyla kurduğu sahte güvenlik sisteminin ürünüdür.
Temel Kaygı Modern İnsanda Nasıl Görünür
Modern insanın temel kaygısı her zaman açık bir korku gibi görünmez. Bazen yoğun çalışma, sürekli meşguliyet, sosyal medya onayı, başarı baskısı, ilişkilerde güvensizlik, kontrol ihtiyacı veya yalnız kalamama şeklinde görünür.
Bugünün dünyasında insan, eski çocukluk kaygılarını yeni araçlarla taşır.
Modern temel kaygı şu biçimlerde ortaya çıkabilir:
Sürekli mesaj kontrol etmek
Beğenilme ve görünür olma ihtiyacı
Başarıyı değer ölçüsü yapmak
Yalnız kalınca huzursuz olmak
İlişkilerde sürekli güvence istemek
Geleceği aşırı kontrol etmeye çalışmak
Hata yapmaktan yoğun korkmak
Kendini başkalarıyla kıyaslamak
Modern dünya insana sürekli “daha iyi ol, daha çok başar, daha fazla görün, daha kusursuz yaşa” mesajı verdiğinde, temel kaygı daha da beslenebilir. İnsan dışarıdan aktif görünürken içeride derin bir güvensizlik taşıyabilir.
Temel Kaygı Sağlıklı Kaygıdan Nasıl Ayrılır
Her kaygı sağlıksız değildir. Sağlıklı kaygı insanı tehlikelere karşı uyarır, sorumluluk almaya yönlendirir ve dikkatli olmasını sağlar. Fakat temel kaygı daha derin, daha yaygın ve daha kimlik belirleyici bir yapıya sahiptir.
| Sağlıklı Kaygı | Temel Kaygı |
|---|---|
| Belirli bir duruma bağlıdır | Genel bir güvensizlik hissidir |
| Geçicidir | Süreklilik gösterebilir |
| İnsanı hazırlıklı yapar | İnsanı savunmaya hapseder |
| Gerçek riskle ilişkilidir | Eski duygusal yaralardan beslenebilir |
| Esnektir | Katı davranış kalıpları oluşturabilir |
| Sorun çözmeye yardım eder | İlişkileri ve benliği zorlayabilir |
Sağlıklı kaygı insanı hayata hazırlar. Temel kaygı ise insanı hayattan korunmaya iter. Aradaki fark çok önemlidir; çünkü biri yaşamla teması güçlendirirken, diğeri yaşamla temasın üzerine savunma duvarları örebilir.
Temel Kaygı İyileşebilir Mi
Evet, temel kaygı farkındalık, güvenli ilişkiler, içsel çalışma ve gerektiğinde psikolojik destekle yumuşayabilir. Horney'in yaklaşımı bu konuda umutludur. İnsan geçmişin mahkumu değildir; kendini anlayarak, savunmalarını fark ederek ve gerçek benliğiyle yeniden temas kurarak dönüşebilir.
İyileşme, kişinin kendi içindeki şu soruları dürüstçe duymasıyla başlar:
Ben neden bu kadar sevilmeye ihtiyaç duyuyorum
Neden kontrolü bırakınca huzursuz oluyorum
Neden güçlü görünmek zorundaymışım gibi hissediyorum
Neden yakınlık hem ihtiyacım hem korkum oluyor
Neden yalnız kalınca veya eleştirilince eski bir yara açılıyor
Bu sorular insanı suçlamak için değil, anlamak içindir. Çünkü temel kaygı bir karakter kusuru değil; çoğu zaman güvensizliğe karşı geliştirilmiş eski bir hayatta kalma biçimidir.
Temel Kaygıdan Gerçek Benliğe Geçiş Nasıl Olur
Temel kaygıdan gerçek benliğe geçiş, insanın savunmalarını tamamen bir anda yıkmasıyla değil; onları anlaması, yumuşatması ve artık ihtiyaç duymadığı yerde bırakmasıyla gerçekleşir.
Bu geçişte insan şunu öğrenir:
Sevilmek için kendimi yok etmem gerekmiyor.
Güçlü olmak için sertleşmem gerekmiyor.
Özgür olmak için herkesten uzaklaşmam gerekmiyor.
Hata yapmak değersiz olduğum anlamına gelmiyor.
Yakınlık her zaman tehlike değildir.
İhtiyaç duymak zayıflık değildir.
Gerçek benliğe yaklaşan insan, kaygının yönettiği bir hayat yerine, içten gelen daha canlı bir hayat kurmaya başlar. Artık yalnızca korunmaya çalışmaz; yaşamaya, sevmeye, üretmeye ve kendisi olmaya cesaret eder.
| Temel Kaygıdan Gelen Yaşam | Gerçek Benlikten Gelen Yaşam |
|---|---|
| Savunma | Açıklık |
| Korku | Güven |
| Uyum Zorunluluğu | İçten Seçim |
| Sertlik | Sağlıklı Güç |
| Uzaklaşma | Dengeli Yakınlık |
| Onay Bağımlılığı | İçsel Değer |
| Kendinden Kopuş | Kendine Dönüş |
Son Söz Güven Bulamayan Ruh Savunma Kurar, Anlaşılan Ruh Yeniden Yumuşar
Karen Horney'e göre temel kaygı, insan ruhunun en eski ve en derin güvensizliklerinden biridir. Çocuk sevgi, kabul ve güven bulamadığında dünyayı tehlikeli bir yer gibi algılayabilir. Bu algı, ilerleyen yıllarda ilişkileri, benlik duygusunu, sevgi ihtiyacını, öfkeyi, savunmaları ve yaşam biçimini derinden etkileyebilir.
Temel kaygı bize şunu gösterir: İnsan bazen karakter sandığı şeylerin aslında eski korkuların düzenlenmiş hali olduğunu fark etmez. Aşırı fedakarlık, sertlik, uzaklık, mükemmeliyetçilik veya kontrol ihtiyacı, çoğu zaman ruhun kendini koruma biçimleridir.
Fakat insan yalnızca savunmalarından ibaret değildir. İçinde hâlâ canlı, gelişmeye açık, sevebilen, güven kurabilen ve dönüşebilen bir gerçek benlik vardır. Horney'in psikolojisi bu yüzden yalnızca kaygıyı anlatmaz; kaygının içinden özgürlüğe giden yolu da gösterir.
Temel kaygının şifası, insanın kendisine şu cümleyi kurabilmesiyle başlar:
“Artık sadece korunmak zorunda değilim; anlaşılabilir, sevilebilir, güvenebilir ve kendim olarak var olabilirim.”
