Enfâl Suresi 63. Ayette “Allah Onların Kalplerini Birleştirdi. Yeryüzündeki Her Şeyi Harcasaydın Yine de Kalplerini Birleştiremezdin; Fakat Allah Onları Birleştirdi” İfadesi Ne Anlama Gelir 
⠀
Enfâl Suresi 63. Ayet Ne Söylüyor
Ayetin anlamı genel olarak şöyledir:“Allah onların kalplerini birbirine ısındırıp birleştirdi. Eğer sen yeryüzünde bulunanların hepsini harcasaydın onların kalplerini birleştiremezdin. Fakat Allah onların arasını birleştirdi. Şüphesiz O mutlak güç sahibidir, hüküm ve hikmet sahibidir.”
Bu ayet, bir önceki ayette Hz. Muhammed’in müminlerle desteklendiğinin bildirilmesinin devamıdır.
Ancak burada çok önemli bir noktaya dikkat çekilir:
Peygamber’i destekleyen insanların sadece sayısı önemli değildi.
Onların birbirleriyle kurduğu birlik de başlı başına büyük bir nimetti.
“Allah Onların Kalplerini Birleştirdi” Ne Demektir
Kalplerin birleşmesi insanların her konuda aynı düşünmesi demek değildir.Asıl anlam:
düşmanlığın azalması,
birbirine güvenmenin başlaması,
ortak değerlerde buluşulması,
fedakârlık yapılabilmesi
ve insanların birbirlerini kardeş olarak görebilmeleridir.
İnsanlar farklı karakterlere sahip olabilir.
Farklı görüşleri olabilir.
Ama buna rağmen birbirlerini düşman olarak görmekten vazgeçebilirler.
İşte ayette anlatılan büyük dönüşüm budur.
Bu Ayette Kimlerin Kalplerinin Birleştirilmesinden Söz Ediliyor
Bağlam öncelikle Hz. Muhammed’in çevresindeki müminleri göstermektedir.Medine’deki Müslüman toplum farklı geçmişlerden gelen insanlardan oluşuyordu.
Muhacirler Mekke’den gelmişti.
Ensar Medine’de yaşıyordu.
Ayrıca Medine’de daha önce uzun süre birbirleriyle mücadele etmiş Evs ve Hazrec gibi topluluklar bulunuyordu.
İslam, bu insanlar arasında yeni bir kardeşlik bağı oluşturdu.
Evs ve Hazrec Kimlerdi
Evs ve Hazrec Medine’nin önemli Arap kabilelerindendi.İslam’dan önce aralarında uzun yıllar süren çatışmalar ve kan davaları yaşanmıştı.
Bu düşmanlıkların en bilinen örneklerinden biri Buâs Savaşı’dır.
Geçmişte birbirleriyle savaşmış insanların kısa süre sonra aynı safta bulunmaları sıradan bir toplumsal değişim değildi.
Kur’an bu dönüşümü Allah’ın büyük nimetlerinden biri olarak göstermektedir.
Kalplerin Birleşmesi Neden Bu Kadar Büyük Bir Mucize Gibi Anlatılıyor
Çünkü insanın dış davranışını değiştirmek bazen iç dünyasını değiştirmekten daha kolaydır.İki düşman:
aynı masaya oturtulabilir,
aynı anlaşmayı imzalayabilir,
aynı şehirde yaşayabilir.
Ama birbirlerinden nefret etmeye devam edebilirler.
Kalpteki:
öfkenin,
intikamın,
kibrin
ve eski yaranın
gerçekten iyileşmesi çok daha zordur.
Ayet tam da bu iç dönüşüme dikkat çeker.
“Yeryüzündeki Her Şeyi Harcasaydın” İfadesi Ne Anlama Gelir
Bu güçlü bir anlatımdır.Hz. Muhammed’in yeryüzündeki bütün servete sahip olduğu varsayılsa ve bunu insanların kalplerini satın almak için harcasaydı bile gerçek anlamda aynı sonucu meydana getiremeyeceği anlatılmaktadır.
Çünkü parayla:
itaat satın alınabilir,
çıkar ortaklığı kurulabilir,
insanlar bir süre bir arada tutulabilir.
Ama gerçek sevgi ve kardeşlik satın alınamaz.
Para İnsanları Bir Araya Getiremez mi
Getirebilir.Fakat bu birlik her zaman kalıcı veya samimi olmayabilir.
Bir şirket insanları maaşla bir araya getirir.
Bir siyasi hareket çıkar ortaklığı oluşturabilir.
Bir savaş tehdidi farklı grupları geçici olarak birleştirebilir.
Ama sebep ortadan kalktığında birlik de dağılabilir.
Kalplerin birleşmesi bundan farklıdır.
İnsanlar birbirlerine sadece menfaat sebebiyle değil, değer ve sevgi sebebiyle bağlanırlar.
Gerçek Birlik ile Çıkar Birliği Arasındaki Fark Nedir
Çıkar birliğinde insan şöyle düşünebilir:“Sen bana fayda sağladığın sürece yanındayım.”
Gerçek kardeşlikte ise:
“Zor durumda olduğunda da yanındayım.”
anlayışı vardır.
Çıkar değişebilir.
Para bitebilir.
Güç dengesi değişebilir.
Ama insan ilişkisi yalnızca bunlara bağlı değilse birlik daha sağlam olur.
Kur’an’ın övdüğü kalp birliği böyle derin bir bağdır.
Allah Kalpleri Birleştiriyorsa İnsanın Hiçbir Şey Yapmasına Gerek Yok mudur
Hayır.İnsan yine sorumludur.
Affetmesi gerekir.
Adaletli davranması gerekir.
Kibirden uzaklaşması gerekir.
Hatasını kabul etmesi gerekir.
Karşısındakine güven vermesi gerekir.
Allah’ın kalpleri birleştirmesi, insanların hiçbir çaba göstermeden birdenbire dost olması şeklinde anlaşılmamalıdır.
İnsan sebeplere sarılır.
Nihai kalp dönüşümü ise Allah’ın lütfuyla gerçekleşir.
İnsan Başkasının Kalbini Zorla Değiştirebilir mi
Hayır.Bir insanın davranışını baskıyla değiştirebilirsiniz.
Ama kalbini zorla sevdiremezsiniz.
Birine:
“Beni sev.”
diyemezsiniz.
“Artık ona öfkelenme.”
diye emir vermek de çoğu zaman yeterli değildir.
Kalbin gerçek dönüşümü içten gerçekleşir.
Bu nedenle ayet insanın gücünün sınırını da öğretmektedir.
Aynı Dine İnanmak Otomatik Olarak Birlik Sağlar mı
Hayır.Aynı inanca sahip insanlar bile:
kibir,
çıkar,
rekabet,
kıskançlık
ve grupçuluk
sebebiyle birbirleriyle çatışabilirler.
Dolayısıyla dini kimlik tek başına gerçek kardeşliği garanti etmez.
İman ahlaka dönüşmelidir.
İnsan diğer mümini sadece adı aynı olduğu için değil, hakkını koruduğu ve kardeşliğini gerçekten yaşadığı için yakın görmelidir.
Birlik Demek Herkesin Aynı Düşünmesi midir
Hayır.Birlik ile tek tip olmak aynı şey değildir.
İnsanlar:
farklı fikirlerde olabilir,
farklı yöntemler önerebilir,
bazı meselelerde anlaşamayabilir.
Önemli olan farklılığın düşmanlığa dönüşmemesidir.
Sağlıklı birlik:
“Benim gibi düşünmek zorundasın.”
demek değildir.
“Farklı düşünsek de birbirimizin hakkını ve kardeşliğini koruyabiliriz.”
diyebilmektir.
Toplumları En Çok Ne Böler
Toplumların bölünmesinin birçok sebebi olabilir.Haksızlık...
Kibir...
Çıkar çatışmaları...
Etnik üstünlük iddiaları...
Mezhepçilik...
Siyasi fanatizm...
Yalan ve propaganda...
Eski düşmanlıkların sürekli canlı tutulması...
Bunların ortak yönü, insanı karşısındaki kişiyi artık insan olarak değil yalnızca “öteki taraf” olarak görmeye yöneltmesidir.
Kalpler tam da böyle uzaklaşır.
Eski Düşmanlıklar Gerçekten Sona Erebilir mi
Evet.Ayet bunun mümkün olduğunu gösteren çok güçlü bir örnek sunar.
Yıllarca savaşmış topluluklar bile değişebilir.
Ancak bunun için geçmişi inkâr etmek gerekmez.
Yaşanan haksızlıklar konuşulabilir.
Hatalar kabul edilebilir.
Haklar telafi edilebilir.
Affetme gerçekleşebilir.
Barış, geçmiş hiç yaşanmamış gibi davranmak değildir.
Geçmişin geleceği yönetmesine izin vermemektir.
Enfâl 62 ile Enfâl 63 Arasında Nasıl Bir Bağlantı Vardır
Bir önceki ayette Allah’ın Hz. Muhammed’i:kendi yardımıyla
ve müminlerle
desteklediği bildirilmişti.
Bu ayette ise o müminlerin nasıl büyük bir toplumsal güç oluşturabildikleri açıklanmaktadır:
Allah onların kalplerini birleştirmiştir.
Yani Peygamber’in desteği yalnızca çok sayıda insanın çevresinde bulunması değildi.
Birbirlerine bağlı bir toplum oluşmuştu.
Dağınık kalabalık ile dayanışma içindeki topluluk aynı şey değildir.
“Allah Aziz’dir” İfadesi Burada Ne Anlama Gelir
“Aziz”, mutlak güç ve üstünlük sahibi anlamlarını taşır.İnsanların yıllarca devam eden düşmanlıklarını sona erdirmek bazen insana imkânsız görünebilir.
Fakat Allah’ın kudreti buna yeter.
Bu sıfat aynı zamanda önceki ayetlerdeki ilahi yardım temasını da sürdürür.
Allah’ın gerçekleştirmeye güç yetiremeyeceği hiçbir şey yoktur.
“Allah Hakîm’dir” İfadesinin Buradaki Önemi Nedir
“Hakîm”, hikmet sahibi anlamına gelir.Allah sadece güç sahibi değildir.
Gücünü hikmetle kullanır.
İnsanların kalplerinin birleşmesi de ilahi hikmetin önemli sonuçlarından biri olarak gösterilir.
Çünkü yeni oluşan Müslüman toplumun:
hayatta kalabilmesi,
birlikte hareket edebilmesi,
zorluklara direnebilmesi
ve yeni bir toplumsal düzen kurabilmesi
iç birlik gerektiriyordu.
Ayetin Bugünkü İnsana En Güçlü Mesajı Nedir
Bugün teknoloji insanları birbirine hiç olmadığı kadar bağladı.Ama bağlantı her zaman yakınlık anlamına gelmiyor.
Aynı aile içinde insanlar konuşmayabilir.
Aynı toplumdaki gruplar birbirlerini düşman görebilir.
Sosyal medya farklılıkları daha da sertleştirebilir.
İnsanlar birbirini anlamadan etiketleyebilir.
Enfâl 63 bize gerçek birliğin yalnızca aynı yerde bulunmak olmadığını hatırlatır.
Asıl mesele kalpler arasındaki mesafedir.
Bazen iki insan binlerce kilometre uzakta olduğu hâlde birbirine yakındır.
Bazen aynı odadaki iki insanın arasında aşılması zor bir uçurum vardır.
Sonuç: Enfâl Suresi 63. Ayetin Ana Mesajı Nedir
Enfâl Suresi 63. ayet, Müslüman toplumun oluşumundaki en büyük nimetlerden birinin kalplerin birleşmesi olduğunu anlatmaktadır.Geçmişte birbirleriyle çatışmış insanlar aynı kardeşliğin parçası olmuşlardı.
Muhacirler ve Ensar arasında güçlü bir dayanışma kurulmuştu.
Eski kabile düşmanlıklarının üzerinde yeni bir ortak değer oluşmuştu.
Kur’an bunun sadece:
para,
siyasi çıkar,
insan zekâsı
veya toplumsal mühendislikle
gerçekleşmediğine dikkat çeker.
“Yeryüzündeki her şeyi harcasaydın onların kalplerini birleştiremezdin.”
ifadesi bunun ne kadar büyük bir dönüşüm olduğunu gösterir.
Para insanı yanına çekebilir.
Güç insanı susturabilir.
Çıkar insanları bir süre aynı masaya oturtabilir.
Ama gerçek kardeşlik satın alınamaz.
Kalbin kapısı başka türlü açılır.
Aynı zamanda bu ayet insanın sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
Barışmak için çaba gerekir.
Affetmek gerekir.
Adalet gerekir.
Güven gerekir.
İnsan üzerine düşeni yapar.
Fakat kalplerde gerçek sevgi ve yakınlık oluşması nihayetinde Allah’ın büyük bir lütfudur.
Belki de ayetin bize verdiği en önemli ölçülerden biri şudur:
Bir toplumun gücü sadece kaç kişiden oluştuğuyla ölçülmez.
İnsanların birbirlerine ne kadar güvenebildiğiyle de ölçülür.
Milyonlarca insan aynı ülkede yaşayabilir ama birbirine güvenmiyorsa toplum zayıflar.
Az sayıda insan güçlü bir dayanışma içindeyse büyük zorlukların üstesinden gelebilir.
Enfâl 63 bize belki de şu soruyu yöneltmektedir:
İnsanları kendi tarafımıza çekmeye mi çalışıyoruz, yoksa farklılıklarımıza rağmen kalplerimizi birbirine yaklaştıracak adalet, merhamet ve güven ortamını gerçekten kuruyor muyuz?
