📖 En‘âm Suresi 119. Ayette “Size Ne Oluyor ki Üzerine Allah’ın Adı Anılmış Olanlardan Yemiyorsunuz? Oysa Allah, Zorunlu Kaldığınız Durumlar Dışında

En‘âm Suresi 119. Ayette “Size Ne Oluyor ki Üzerine Allah’ın Adı Anılmış Olanlardan Yemiyorsunuz? Oysa Allah, Zorunlu Kaldığınız Durumlar Dışında Size Haram Kıldıklarını Ayrıntılı Biçimde Açıklamıştır” İfadesi Ne Anlama Gelir ​

“En‘âm Suresi 119. ayet, din adına gereksiz yasaklar üretmenin de yanlış olduğunu gösterir. Allah’ın helal kıldığını sırf gelenek, korku veya zanna dayanarak haramlaştırmak; dindarlık değil, ölçüyü değiştirmek olabilir.”
Ersan Karavelioğlu

Genişletmek için tıkla ...

En‘âm Suresi 119. ayet, bir önceki ayette başlayan helal gıda ve Allah’ın adının anılması konusunu devam ettirir.

1. ayette:

“Üzerine Allah’ın adı anılmış olanlardan yiyin.”

denmişti.

1. ayette ise bu kez şu soru sorulur:

“Size ne oluyor da bunlardan yemiyorsunuz?”

Yani Kur’an yalnız haramlardan kaçınmayı değil, Allah’ın helal kıldığını gereksiz yere yasaklamamayı da öğretir.

Ayetin ikinci önemli konusu ise zaruret hâlidir.

Normal şartlarda yasak olan bazı şeyler, gerçekten zorunlu bir durumda farklı hükme tabi olabilir.

Bu da İslam hukukunda rahmet ve kolaylık ilkesinin önemli örneklerinden biridir.

“Size Ne Oluyor ki Yemiyorsunuz?” İfadesi Ne Anlama Gelir ​

Bu soru, insanın kendi kendine dinî yasaklar üretmesini sorgular.

Eğer yiyecek:

Allah’ın izin verdiği türdense,

uygun biçimde kesilmişse,

Allah’ın adı anılmışsa,

neden sırf birtakım gelenekler veya korkular yüzünden bundan uzak durulsun?

Ayet, helal olanı haramlaştırmaya karşı güçlü bir uyarıdır.

Dindarlık Daha Çok Şeyi Yasaklamak mıdır ​

Hayır.

Bazen insanlar daha katı davranmayı daha dindar sanabilir.

Ama İslam’da asıl ölçü:

Allah’ın koyduğu sınırdır.

Allah’ın helal dediğine haram demek de,

haram dediğine helal demek de

aynı ölçüyü bozabilir.

İnsan Neden Helal Olan Bir Şeyi Kendine Haramlaştırabilir ​

Bunun birçok nedeni olabilir:

gelenek,

hurafe,

toplumsal baskı,

kişisel korku,

yanlış din bilgisi.

İnsan bazen alıştığı şeyi din zannedebilir.

Ayet ise geleneği değil, ilahî ölçüyü merkeze koyar.

Kişisel Olarak Bir Şeyi Yememek ile “Haramdır” Demek Aynı Şey midir ​

Hayır.

Bir yiyeceği:

sevmeyebilirsin,

sağlık nedeniyle yemeyebilirsin,

etik veya kişisel nedenle tercih etmeyebilirsin.

Bu senin tercihindir.

Ama:

“Allah bunu haram kılmıştır.”

demek dinî bir iddiadır ve delil gerektirir.

“Allah Haram Kıldıklarını Ayrıntılı Biçimde Açıklamıştır” Ne Demektir ​

Allah dinî yasakları tamamen belirsiz bırakmamıştır.

İnsanın neyin helal neyin haram olduğu konusunda temel ölçülere ulaşması mümkündür.

Bu nedenle kişi:

zanla,

söylentiyle,

atalardan kalan alışkanlıkla

yeni haramlar üretmemelidir.

Bu Ayet Helal-Haram Konusunda Delil İstemeyi Öğretiyor mu ​

Evet.

Birisi:

“Bu haramdır.”

dediğinde şu soru sorulabilir:

Delili nedir?

Çünkü haram hükmü ağır bir hükümdür.

İnsanların kişisel zevkleri veya korkuları Allah adına hükme dönüştürülmemelidir.

“Zorunlu Kaldığınız Durumlar Dışında” Ne Anlama Gelir ​

Bu ifade zaruret ilkesini gösterir.

İnsan bazen:

açlık,

hayati tehlike,

başka yiyecek bulamama

gibi olağanüstü bir durumla karşılaşabilir.

Bu durumda normal şartlarda yasak olan bir şeyden, hayatı koruyacak ölçüde yararlanmasına izin verilebilir.

Zaruret Her Haramı Otomatik Olarak Helal mi Yapar ​

Hayır.

Zaruret sınırsız bir izin değildir.

Genel fıkıh ilkelerinde:

gerçek ihtiyaç bulunmalı,

başka makul seçenek olmamalı,

sadece ihtiyaç kadarına izin verilmelidir.

Yani zaruret bir istisna mekanizmasıdır, keyfî serbestlik değildir.

Açlıktan Ölme Tehlikesi Olan Birinin Yasak Gıdayı Yemesi Günah mıdır ​

Hayatı korumak için başka seçenek yoksa, Kur’an’ın genel ilkeleri böyle bir durumda ruhsat tanır.

Burada amaç:

zevk için yasağı aşmak değil,

hayatı korumaktır.

İslam’ın önemli ilkelerinden biri de canın korunmasıdır.

Bu Ayet Dinde Kolaylık İlkesini Gösterir mi ​

Evet.

İslam’ın hükümleri insanı anlamsız biçimde ölüme veya dayanılmaz zarara sürüklemek için değildir.

Zaruret hâlinde ruhsat tanınması, dinin:

katı,

mekanik,

insan hayatını görmezden gelen

bir sistem olmadığını gösterir.

“Haram Ayrıntılı Biçimde Açıklanmıştır” Her Konuda Tek Bir Yorum Olduğu Anlamına mı Gelir ​

Hayır.

Fıkıhta bazı ayrıntılar konusunda:

mezhepler,

âlimler,

yorumlar

arasında farklılıklar bulunabilir.

Ama bu, temel haram-helal çerçevesinin keyfî olduğu anlamına gelmez.

İnsan yorumu ile ilahî hükmü birbirinden ayırmak gerekir.

Şüpheli Durumlarda İnsan Ne Yapmalıdır ​

Bilmediği konuda güvenilir bilgi aramalıdır.

Uzman birine sormalı.

Kaynağı kontrol etmeli.

Fakat her şüpheli görünen şeyi otomatik olarak:

“Haram.”

ilan etmek de doğru değildir.

İhtiyat başka, Allah adına kesin hüküm vermek başkadır.

Bu Ayet Hurafelerle Nasıl İlişkilendirilebilir ​

İnsanlar bazen belirli yiyecekleri:

uğursuz,

kutsal,

dokunulmaz

sayabilir.

Bu tür anlayışlar vahye dayanmıyorsa dinî ölçü hâline getirilemez.

Kur’an, özellikle şirkle ilişkili eski gıda yasaklarını sorgulayarak hurafeye karşı tevhidî ölçü getirir.

Helal Olanı Haramlaştırmak Neden Ciddi Bir Meseledir ​

Çünkü bu, Allah adına konuşmak anlamına gelebilir.

Bir insan:

“Allah bunu yasakladı.”

dediğinde büyük bir iddiada bulunur.

Bu yüzden din adına yasak üretmek hafife alınmamalıdır.

Vahiy olmayan yerde kesinlik iddiası dikkatle sınırlandırılmalıdır.

En‘âm 118 ve 119 Birlikte Nasıl Okunmalıdır ​

1. ayet:

“Allah’ın adı anılmış olanlardan yiyin.”

1. ayet:

“Neden yemiyorsunuz? Haram olanlar zaten açıklanmıştır.”

der.

Yani:

Helali kullan → Haramdan kaçın → Kendinden yeni yasak üretme.

Bu üçlü çok dengeli bir din anlayışı verir.

Bu Ayet Aşırı Dindarlık Görüntüsüne Karşı Bir Uyarı mıdır ​

Evet, böyle bir ders çıkarılabilir.

İnsan bazen:

daha fazla yasak,

daha fazla zorluk,

daha fazla mahrumiyet

üreterek kendisini daha dindar hissedebilir.

Ama gerçek dindarlık, Allah’ın koyduğu sınırlara sadık kalmaktır.

Fazladan sınır koymak her zaman takva değildir.

Bu Ayet Günümüz Helal Gıda Tartışmalarında Ne Öğretir ​

Panik yerine bilgi.

Söylenti yerine kaynak.

Takıntı yerine ölçü.

Bir ürün hakkında şüphe varsa araştırılır.

İçeriği incelenir.

Güvenilir belgeye bakılır.

Ama kanıtsız biçimde:

“Kesin haramdır.”

demek doğru değildir.

Bu Ayetin Günümüz İnsanına En Büyük Mesajı Nedir ​

Belki de şu:

Allah’ın dinini kendi korkularınla zorlaştırma.

Helal olanı helal kabul et.

Haramdan kaçın.

Ama aradaki alanı:

hurafe,

takıntı,

sosyal baskı

ile doldurma.

Din, Allah’ın koyduğu ölçüyle yaşanır.

En‘âm Suresi 119. Ayet Bize Bugün Ne Söylüyor ​

En‘âm Suresi 119. ayet bize çok önemli bir denge öğretir:

Din sadece “yapma”lardan oluşmaz.

Bazen din:

“Allah’ın izin verdiğini kendine yasaklama.”

da der.

İnsan dindarlığı bazen yanlış anlayabilir.

Daha çok yasak koyarsa daha temiz.

Daha zor yaşarsa daha takvalı.

Daha fazla şeyden kaçınırsa daha üstün

olduğunu düşünebilir.

Ama Kur’an’ın ölçüsü bu değildir.

Asıl soru şudur:

Allah ne dedi?

Çünkü insanlar gelenek üretebilir.

Korku üretebilir.

Hurafe üretebilir.

Ama bunları Allah’ın hükmüne dönüştürme yetkileri yoktur.

Ayetin zaruret istisnası da ayrıca son derece önemlidir.

Çünkü burada dinin başka bir yüzü görünür:

Rahmet.

Normal şartta yasak olan bir yiyecek bile insanın hayatı ciddi biçimde tehlikedeyse farklı değerlendirilebilir.

Bu, kuralın anlamsızlaşması değildir.

Kuralın amacının insanı ezmek olmadığını gösterir.

Din, hayatı korur.

İnsanı keyfî yasaklarla boğmaz.

Ve belki En‘âm 119’un bugün için en güçlü cümlesi şudur:

Takva, Allah’ın haram dediğinden kaçınmaktır; Allah’ın helal dediğini kendi korkularımız, geleneklerimiz veya hurafelerimizle haramlaştırmak değil. Gerçek ölçü, dini zorlaştırmakta değil, Allah’ın koyduğu sınırı dürüstçe korumaktadır.

“En‘âm Suresi 119. ayet, Allah’ın helal kıldığını gereksiz yere yasaklamamayı ve gerçek zaruret durumlarında dinin insan hayatını koruyan ruhsatlarını hatırlatır. Dindarlık, kuralları çoğaltmak değil; Allah’ın koyduğu sınırı ne eksilterek ne de fazlalaştırarak koruyabilmektir.”
Ersan Karavelioğlu

Genişletmek için tıkla ...