A‘râf Suresi 34. Ayette “Her Ümmetin Belirlenmiş Bir Eceli Vardır; Ecelleri Geldiğinde Onu Ne Bir An Geciktirebilirler Ne de Öne Alabilirler” İfadesi Ne Anlama Gelir 
A‘râf Suresi'nin 33. ayetinde açık ve gizli kötülüklerden, haksızlıktan, şirkten ve Allah hakkında bilgisizce konuşmaktan sakınılması emredilmişti.
- ayette ise insanlığın karşısına çok büyük bir zaman gerçeği çıkarılır:
Bu ayet yalnızca bireysel ölümden söz etmez.
Burada kullanılan ifade:
ümmetler, toplumlar ve topluluklarla
ilgilidir.
Yani Kur’an bize şunu hatırlatır:
İnsanların ömrü olduğu gibi,
toplumların,
medeniyetlerin,
düzenlerin
de bir süresi vardır.
Hiçbir güç:
sonsuz değildir.
“Her Ümmetin Bir Eceli Vardır” Ne Demektir
Buradaki ecel kelimesi:belirlenmiş süre,
son vakit,
bir şeyin tamamlanacağı zaman
anlamlarını taşır.
Ayette bireylerden değil:
ümmetlerden
söz edilir.
Yani toplumların da:
başlangıçları,
yükselişleri,
zayıflamaları
ve sonları
olabilir.
“Ümmet” Kelimesi Burada Ne Anlama Gelir
Ümmet kelimesi bağlama göre:toplum,
topluluk,
millet,
aynı dönemde yaşayan insan grubu
gibi anlamlara gelebilir.
Dolayısıyla ayetin mesajı yalnızca:
tek bir dini topluluğa
ait değildir.
Genel olarak:
insan topluluklarının tarih içindeki varlığına
işaret eder.
Toplumların Gerçekten Bir Ömrü Var mıdır
Tarih bize bunun sayısız örneğini gösterir.Bir zamanlar çok güçlü olan:
imparatorluklar,
krallıklar,
şehir devletleri,
medeniyetler
bugün artık yoktur.
Bazılarından:
harabeler,
kitabeler,
eserler
kalmıştır.
Ama onların kurduğu siyasi düzenler sona ermiştir.
Ayet tam da bu gerçeğe:
manevi bir perspektif
kazandırır.
Bir Medeniyet Neden Sona Erebilir
Tek bir sebep yoktur.Toplumların çöküşünde:
savaşlar,
ekonomik krizler,
iç çatışmalar,
ahlaki bozulma,
adaletsizlik,
yönetim hataları,
doğal afetler
gibi birçok faktör etkili olabilir.
Kur’an ise özellikle:
ahlaki ve toplumsal sorumluluğa
dikkat çeker.
Ecel Sadece Ölüm Anlamına mı Gelir
Hayır.Ecel kelimesi:
belirlenmiş sürenin sonu
anlamına gelir.
Birey açısından:
ölüm vakti.
Toplum açısından ise:
bir dönemin,
bir düzenin,
bir tarihsel varlığın
sona ermesi
şeklinde düşünülebilir.
Bu nedenle ecel:
yalnızca biyolojik ölüm kavramıyla sınırlı değildir.
“Ecelleri Geldiğinde” İfadesi Ne Anlama Gelir
Ayetin vurgusu:vaktin kesinliğidir.
Bir toplumun belirlenmiş süresi tamamlandığında:
artık o tarihsel sürecin son aşaması gelir.
Bu:
her şeyin rastgele olduğu
anlamına gelmez.
Kur’an’ın bakışında tarih:
başıboş değildir.
“Bir An Geciktiremezler” Ne Demektir
Ayet:“Saaten”
ifadesini kullanır.
Bu burada modern anlamda tam 60 dakikayı değil:
çok kısa bir zaman dilimini
ifade eder.
Yani mesaj:
Vakit geldiğinde:
en küçük bir gecikme bile olmayacaktır.
“Öne de Alamazlar” İfadesi Neden Eklenmiştir
Ayet iki tarafı da kapatır.Ne:
geciktirmek mümkündür.
Ne de:
öne almak.
Böylece zamanın:
insanın mutlak kontrolünde olmadığı
hatırlatılır.
İnsan plan yapabilir.
Ama zamanın nihai sahibi:
insan değildir.
İnsan Neden Zamanı Kontrol Ettiğini Sanır
Çünkü günlük hayatta:takvim yaparız,
randevu belirleriz,
gelecek planları kurarız,
yatırımlar yaparız.
Bunlar normaldir.
Ama bu planlar insanda bazen:
“Gelecek benim kontrolümde.”
yanılsaması oluşturabilir.
Ayet ise:
plan yapmak başka, geleceğe sahip olmak başka
mesajını verir.
Bu Ayet Bireysel Ölümü de Hatırlatır mı
Doğrudan bağlam toplumlarla ilgilidir.Fakat aynı ecel kavramı Kur’an’ın başka yerlerinde bireyler için de kullanılır.
Bu nedenle ayetin genel mesajı:
insanın da,
toplumun da
sonsuz olmadığıdır.
Bu gerçek:
kibri azaltan güçlü bir hatırlatmadır.
Çok Güçlü Devletler de Sona Erebilir mi
Evet.Tarih boyunca:
yenilmez görülen ordular,
büyük imparatorluklar,
zengin medeniyetler
ortadan kalkmıştır.
Bir dönemde:
“Bu devlet asla yıkılmaz.”
denilen yapılar bile sona ermiştir.
Bu nedenle güç:
kalıcılığın garantisi değildir.
Toplumların Çöküşünde Adaletsizliğin Rolü Var mıdır
Kur’an’ın birçok kıssasında:zulüm,
haksızlık,
kibir,
yolsuzluk,
güçsüzlerin ezilmesi
toplumların bozulmasıyla ilişkilendirilir.
Bu nedenle adalet:
yalnızca bireysel bir erdem değil,
toplumların devamlılığı için de temel bir değerdir.
Bir Toplumun Çöküşü Bir Anda mı Gerçekleşir
Her zaman değil.Bazen çöküş:
yavaş ilerler.
Önce:
adalet zayıflar.
Sonra:
güven azalır.
Ardından:
kurumlar bozulur.
İnsanlar yalnız kendi çıkarlarını düşünmeye başlar.
Sonunda sistem:
dışarıdan güçlü görünürken içeriden çözülmüş olabilir.
İnsanlar Toplumlarının Sonsuza Kadar Süreceğini Neden Düşünür
Çünkü insan içinde yaşadığı düzeni:normal ve kalıcı
görmeye eğilimlidir.
Bir insan doğduğundan beri aynı devlet,
aynı şehir,
aynı kurumlar
varsa bunların hep var olacağını düşünebilir.
Ama tarih bize:
hiçbir siyasi veya toplumsal düzenin mutlak kalıcılığa sahip olmadığını
gösterir.
Ayet Toplumlara Kadercilik mi Öğretiyor
Hayır.“Nasıl olsa her toplumun sonu var, hiçbir şey yapmaya gerek yok.”
anlamı çıkarılamaz.
Kur’an sürekli:
adaleti,
iyiliği,
düzeltmeyi,
sorumluluğu
emreder.
Toplumların eceli olması:
insanın sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
Toplumlar Kendi Geleceklerini Etkileyebilir mi
Evet.Kur’an’ın genel öğretisinde toplumların davranışlarının sonuçları vardır.
Adaletli,
üretken,
bilgili,
sorumlu
toplumlarla;
zulmün,
bozulmanın,
haksızlığın
yaygınlaştığı toplumların sonuçları aynı olmayabilir.
Yani insan:
tarih karşısında tamamen pasif değildir.
“Belirlenmiş Ecel” ile İnsan Çabası Nasıl Birlikte Düşünülebilir
Bu mesele kader ile sorumluluk arasındaki dengeyle ilgilidir.İnsan:
sonucun bütün ayrıntılarını bilmez.
Ama kendisine verilen alanda:
çalışır,
iyilik yapar,
adaleti korur,
yanlışı düzeltmeye uğraşır.
Sonucu Allah bilir.
İnsanın görevi ise:
kendi sorumluluğunu yerine getirmektir.
Bu Ayet Günümüz Dünyasına Ne Söyler
Bugün bazı devletler:çok güçlü,
teknolojik,
zengin
olabilir.
Bazı şirketler,
kurumlar,
sistemler
dokunulmaz gibi görünebilir.
Fakat A‘râf 34 insana şunu hatırlatır:
Tarih hiçbir güce sonsuzluk garantisi vermemiştir.
Bu yüzden güç sahibi olanların:
adaleti,
sorumluluğu,
insan onurunu
daha fazla gözetmesi gerekir.
Sonuç: A‘râf Suresi 34. Ayet Bize Ne Öğretiyor
A‘râf Suresi 34. ayet kısa ama çok büyük bir tarih felsefesi taşır:“Her ümmetin bir eceli vardır.”
Yani yalnız insanlar değil:
toplumlar,
devletler,
medeniyetler,
düzenler
de sonsuz değildir.
Ardından:
“Ecelleri geldiğinde onu ne bir an geciktirebilirler ne de öne alabilirler.”
denir.
Bu ifade insana:
zaman karşısındaki sınırını
hatırlatır.
İnsan:
güçlü olabilir.
Zengin olabilir.
Devasa şehirler kurabilir.
Ordular oluşturabilir.
Teknoloji geliştirebilir.
Ama:
sonsuzluğu satın alamaz.
Bu ayetin amacı insanı umutsuzluğa sürüklemek değildir.
Tam tersine:
elindeki zamanı daha anlamlı kullanmasını sağlamaktır.
Çünkü bir toplumun da bir insanın da önündeki en değerli soru şudur:
“Ne kadar süreceğiz?”
sorusundan önce:
“Bize verilen süre içinde nasıl yaşayacağız?”
sorusudur.
Adaletle mi?
Zulümle mi?
Merhametle mi?
Kibirle mi?
İyilikle mi?
Haksızlıkla mı?
Çünkü süreyi sonsuza uzatamayız.
Ama:
o süreyi neye dönüştüreceğimizi etkileyebiliriz.
