A‘râf Suresi 31. Ayette “Ey Âdemoğulları! Her Mescide Gidişinizde Güzel Elbiselerinizi Giyin; Yiyin, İçin Fakat İsraf Etmeyin” İfadesi Ne Anlama Gelir 
A‘râf Suresi'nin 30. ayetinde bazı insanların şeytanları dost edindiği hâlde kendilerini doğru yolda sandıkları anlatılmıştı.
- ayette ise insanın günlük hayatına doğrudan dokunan üç önemli konu ele alınır:
Ayet şöyle bildirir:
“Ey Âdemoğulları! Her mescide gidişinizde güzel ve temiz giysilerinizi giyin. Yiyin, için; fakat israf etmeyin. Çünkü Allah israf edenleri sevmez.”
Bu ayet İslam'ın dünyaya karşı tavrını son derece dengeli biçimde gösterir.
Kur’an insana:
“Güzel olan her şeyden uzak dur.”
demez.
Tam tersine:
giyin,
güzel görün,
ye,
iç,
nimetlerden yararlan
der.
Ama ardından tek bir temel sınır koyar:
“İsraf etmeyin.”
“Ey Âdemoğulları” Hitabı Neden Tekrar Ediliyor
Bu bölümde “Ey Âdemoğulları” hitabı tekrar tekrar kullanılır.Bunun nedeni mesajın:
yalnızca belli bir kabileye,
belli bir topluma
veya yalnızca ilk Müslümanlara
değil,
bütün insanlığa
yönelik olmasıdır.
İnsan ortak bir kökenden gelir.
Ve temel ahlaki sorumluluklar da bütün insanlığı ilgilendirir.
“Her Mescide Gidişinizde Ziynetinizi Alın” Ne Demektir
Ayette geçen ziynet kavramı:güzel giyim,
temizlik,
düzen,
insana yakışır görünüm
gibi anlamlar taşıyabilir.
Yani ibadete giderken insanın:
özensiz,
kirli,
mahremiyetini dikkate almayan
bir hâlde bulunması değil;
saygılı ve temiz biçimde hazırlanması
istenir.
Neden İbadet İçin Güzel Giyinmek Önemlidir
İbadet yalnızca iç dünyayla ilgili değildir.İnsan bedeniyle de ibadet eder.
Nasıl önemli bir görüşmeye giderken:
temiz,
düzenli,
özenli
olmaya çalışıyorsa Allah’ın huzurunda da:
saygılı bir görünüm taşıması
doğaldır.
Bu gösteriş değildir.
Niyet doğru olduğunda:
özen ve saygıdır.
“Ziynet” Sadece Pahalı Elbise mi Demektir
Hayır.Kur’an:
“En pahalı kıyafetinizi giyin.”
demez.
Mesele:
temizlik,
uygunluk,
örtünme,
düzen
ve insanın kendisine yakışan şekilde hazırlanmasıdır.
Bir insanın kıyafetinin pahalı olması:
onu Allah katında daha değerli yapmaz.
Fakir Bir İnsan Güzel Giyinemiyorsa İbadeti Eksik mi Olur
Hayır.Güzellik:
pahalılık demek değildir.
Temiz ve imkân ölçüsünde düzgün bir kıyafet yeterlidir.
Allah’ın insanı:
maddi gücünün dışında bir şeyle
sorumlu tutması düşünülemez.
Dolayısıyla ayetin amacı:
insanlar arasında moda veya servet yarışı oluşturmak değildir.
Ayet Neden Giyimden Hemen Sonra Yeme ve İçmeye Geçiyor
Çünkü insan hayatının en temel ihtiyaçlarından ikisi:örtünme
ve
beslenmedir.
Kur’an her ikisini de:
meşru nimet
olarak kabul eder.
İnsan bedeni:
giydirilmeli,
beslenmeli,
korunmalıdır.
Din insan bedenini düşman olarak görmez.
Tam tersine:
ona emanet gözüyle bakar.
“Yiyin ve İçin” İfadesi Neden Önemlidir
Ayet açıkça:“Yiyin ve için.”
der.
Bu, İslam’ın nimetleri bütünüyle reddeden bir anlayış olmadığını gösterir.
İnsan:
güzel yemek yiyebilir,
su içebilir,
nimetlerden faydalanabilir,
hayattan zevk alabilir.
Sorun:
nimetin kendisi değil, ölçüsüzlüktür.
Helal Olan Her Şeyi Sınırsızca Tüketebilir miyiz
Hayır.Bir şeyin helal olması:
sınırsız tüketilebileceği
anlamına gelmez.
Ayet tam burada:
“İsraf etmeyin.”
der.
Yani helal bir gıda bile:
gereğinden fazla tüketildiğinde,
çöpe atıldığında,
başkalarının hakkı gözetilmeden kullanıldığında
israf hâline gelebilir.
İsraf Tam Olarak Nedir
İsraf:ölçüyü aşmak,
gereğinden fazla tüketmek,
nimeti anlamsız biçimde harcamak
anlamlarını taşır.
Bu yalnızca:
yemek çöpe atmak
değildir.
İsraf:
para,
su,
enerji,
zaman,
eşya
gibi birçok alanda ortaya çıkabilir.
Yeme İçmede İsraf Nasıl Olur
İnsan:ihtiyacından çok yemek alıp çöpe atabilir.
Yiyemeyeceği kadar yemek hazırlayabilir.
Sırf gösteriş için aşırı sofralar kurabilir.
Bedenine zarar verecek kadar tüketebilir.
Bütün bunlarda ortak sorun:
ölçünün kaybolmasıdır.
Ayetin dengesi çok açıktır:
Ye ama ölçülü ye.
İç ama ölçülü iç.
Fazla Yemek de İsraf Sayılabilir mi
Ölçüsüz tüketim bu kapsamda düşünülebilir.İnsan ihtiyacının çok üzerinde ve bedenine zarar verecek biçimde tüketiyorsa:
nimeti doğru kullanmıyor olabilir.
Buradaki mesele:
insanın kendisini aç bırakması değil;
bedenin ihtiyacını dengeli biçimde karşılamasıdır.
Suyu Gereksiz Harcamak da İsraf mıdır
Evet.Su:
hayatın en temel nimetlerinden biridir.
İhtiyaç olmadan suyu akıtmak,
temiz su kaynaklarını kirletmek,
gereksiz tüketmek
israfın günümüzdeki açık örneklerinden olabilir.
Özellikle su kaynaklarının sınırlı olduğu dünyada bu ayetin anlamı daha da dikkat çekici hâle gelir.
Para Harcamak Ne Zaman İsrafa Dönüşür
Her pahalı alışveriş otomatik olarak israf değildir.İnsanların gelirleri ve ihtiyaçları farklı olabilir.
Fakat harcama:
gösteriş,
rekabet,
gereksiz tüketim
veya insanı borç altında bırakacak ölçüsüzlük
hâline geldiğinde israf tartışması ortaya çıkar.
Önemli olan yalnızca:
“Bunu satın alabiliyor muyum?”
değil;
“Buna gerçekten ihtiyacım var mı?”
sorusudur.
Lüks Her Zaman Haram veya İsraf mıdır
Her lüks sayılan şey hakkında tek bir hüküm vermek doğru değildir.Bir insan güzel bir eve,
iyi bir arabaya,
kaliteli bir kıyafete
sahip olabilir.
Asıl mesele:
bunun nasıl kazanıldığı,
nasıl kullanıldığı,
insanı kibir ve gösterişe sürükleyip sürüklemediği
ve temel sorumluluklarını ihmal ettirip ettirmediğidir.
Ayetin ölçüsü:
denge ve israftan kaçınmaktır.
İsraf ile Cimrilik Arasında Nasıl Bir Denge Vardır
Kur’an insanı iki uçtan da uzaklaştırır.Bir tarafta:
israf
vardır.
Diğer tarafta:
nimeti kullanmaktan korkacak kadar
aşırı cimrilik
olabilir.
Sağlıklı yol:
ihtiyacını karşılamak,
nimetten yararlanmak,
paylaşmak
ama:
ölçüyü kaybetmemektir.
“Allah İsraf Edenleri Sevmez” İfadesi Neden Bu Kadar Güçlüdür
Ayet yalnızca:“İsraf kötüdür.”
demez.
“Allah israf edenleri sevmez.”
buyurur.
Bu ifade israfın basit bir ekonomik hata olmadığını gösterir.
İsraf aynı zamanda:
nimetin değerini küçümsemek,
dengeyi bozmak,
sorumluluğu unutmak
gibi ahlaki yönler taşır.
Modern Tüketim Kültürü Açısından Bu Ayet Ne Söyler
Bugün insan sürekli:daha yenisini,
daha büyüğünü,
daha modasını,
daha fazlasını
almaya teşvik edilebilir.
Henüz çalışan bir ürün:
eski diye değiştirilebilir.
Kıyafet:
birkaç kez giyilip bırakılabilir.
Yemek:
fazla alınıp çöpe atılabilir.
A‘râf 31 ise bütün bu tüketim alışkanlıklarının karşısına çok basit bir ölçü koyar:
“İsraf etmeyin.”
Bu Ayet İnsan Sağlığıyla da İlişkilendirilebilir mi
Genel ilke açısından evet.Dengeli yeme ve içme:
insan sağlığının temel şartlarındandır.
Aşırı tüketim:
bedene zarar verebilir.
Bu nedenle ayetteki ölçülülük ilkesi:
yalnızca ekonomik veya çevresel değil;
bedensel bir sorumluluk
olarak da düşünülebilir.
İnsan bedenine de emanet gözüyle bakmalıdır.
Sonuç: A‘râf Suresi 31. Ayet Bize Ne Öğretiyor
A‘râf Suresi 31. ayet insan hayatındaki çok temel üç alanı tek cümlede düzenler:giyim, tüketim ve ölçü.
Önce:
“Her mescide gidişinizde ziynetinizi alın.”
denir.
Yani:
temiz,
düzenli,
insan onuruna yakışan
bir görünümle Allah’ın huzuruna çıkın.
Sonra:
“Yiyin ve için.”
denir.
Yani Allah’ın nimetlerinden kaçmayın.
Hayatı reddetmeyin.
Bedeninizi ihmal etmeyin.
Fakat hemen ardından:
“İsraf etmeyin.”
uyarısı gelir.
İşte ayetin dengesi burada ortaya çıkar.
Kur’an:
“Hiç tüketmeyin.”
demez.
“Sınırsız tüketin.”
de demez.
Şunu söyler:
Nimetten yararlan ama nimetin kölesi olma.
Güzel giyin ama gösterişe dönüşmesin.
Ye ve iç ama ölçüyü kaybetme.
Sahip ol ama sahip olduklarını anlamsızca tüketme.
Belki de bu ayetin bugünün insanına yönelttiği en güçlü soru şudur:
Gerçekten ihtiyacımız kadar mı tüketiyoruz, yoksa tüketmek artık kendi başına bir alışkanlığa mı dönüştü?
Çünkü şükür:
yalnızca nimete teşekkür etmek değildir.
Nimeti ziyan etmemek de şükrün bir parçasıdır.
