A‘râf Suresi 27. Ayette “Şeytan, Anne Babanızı Cennetten Çıkardığı Gibi Sizi de Aldatmasın; O ve Taraftarları Sizin Onları Göremediğiniz Yerden Sizi Görürler” İfadesi Ne Anlama Gelir 
A‘râf Suresi'nin 26. ayetinde Allah’ın insanlara örtünme ve süslenme imkânı verdiği, fakat “takvâ elbisesinin daha hayırlı olduğu” bildirilmişti.
- ayette ise bütün Âdemoğullarına doğrudan bir uyarı gelir:
Bu ayet artık yalnızca Âdem ile İblis arasında geçmiş bir olayı anlatmaz.
O olaydan:
bütün insanlık için bir uyarı
çıkarır.
Mesaj açıktır:
Şeytanın ilk insan üzerinde kullandığı aldatma yöntemleri bilinmektedir.
Öyleyse insan:
aynı yöntemlere karşı uyanık olmalıdır.
“Ey Âdemoğulları” Hitabı Neden Tekrar Ediliyor
Bir önceki ayette de:“Ey Âdemoğulları!”
denilmişti.
Bu tekrar önemlidir.
Çünkü Kur’an Âdem kıssasını geçmişte kalmış bir hikâye olarak bırakmaz.
Adeta şöyle der:
“Bu yalnızca atanızın başına gelen bir olay değildir; sizin için de bir derstir.”
Böylece kıssa:
tarihten
doğrudan insanın bugünkü hayatına
taşınır.
“Şeytan Sizi de Aldatmasın” Ne Demektir
Ayetteki uyarı şeytanın insanı:sınaması,
ayartması,
yanlışa sürüklemesi
karşısında dikkatli olmaktır.
Şeytan insanı zorla kontrol etmez.
Fakat:
vesvese verebilir,
yanlışı süsleyebilir,
güven oluşturabilir,
sonucu gizleyebilir.
Önceki ayetlerde bunun nasıl yapıldığı açıkça gösterilmişti.
Âdem ile Eşini Nasıl Aldatmıştı
Şeytan doğrudan:“Allah’a karşı gelin.”
dememişti.
Önce:
“Melek olabilirsiniz.”
dedi.
Sonra:
“Ebedî kalabilirsiniz.”
dedi.
Ardından:
“Ben sizin iyiliğinizi isteyenlerdenim.”
diye yemin etti.
Yani yöntem:
çekici bir vaat + güven oluşturma + gerçek sonucu gizleme
şeklindeydi.
Ayet şimdi insanlığa:
“Bu yöntemi artık biliyorsunuz.”
demektedir.
İnsan Aynı Hatayı Tekrar Tekrar Neden Yapabilir
Çünkü insanın arzuları değişse bile temel zaafları devam edebilir.Daha fazla güç istemek,
daha uzun yaşamak,
daha çok sahip olmak,
başkalarından üstün olmak,
hemen haz almak
gibi dürtüler farklı çağlarda farklı biçimlerde ortaya çıkabilir.
Şeytanın kullandığı araçlar değişebilir.
Ama insanın zaafları:
benzer kalabilir.
“Anne Babanızı Cennetten Çıkardığı Gibi” İfadesi Ne Anlama Gelir
Burada Âdem ve eşinin yaşadığı olay bütün insanlığa ortak bir geçmiş olarak hatırlatılır.Kur’an adeta:
“Bu düşmanlığın geçmişi var.”
der.
İblis daha önce:
insanı saptıracağını
açıkça söylemişti.
Bu nedenle insanın şeytana karşı dikkatli olması için:
önceden verilmiş bir uyarı bulunmaktadır.
Şeytan Gerçekten Âdem’i Cennetten Çıkardı mı
Burada dikkatli bir ayrım yapmak gerekir.Şeytan:
Âdem ile eşini ayartmıştır.
Fakat onların yerine karar vermemiştir.
Kararı:
Âdem ile eşi vermiştir.
Dolayısıyla şeytanın etkisi vardır;
ama insanın sorumluluğu da vardır.
Kur’an bu dengeyi korur.
“Elbiselerini Üzerlerinden Çıkardı” Ne Demektir
Önceki ayetlerde yasak ağacın meyvesinden tattıklarında:avret yerlerinin kendilerine göründüğü
ve yapraklarla örtünmeye başladıkları anlatılmıştı.
- ayet bu olayı yeniden hatırlatır.
mahremiyetin açığa çıkmasıdır.
Bu nedenle örtünme meselesi 26. ve 27. ayetlerde birbirine bağlanır.
Şeytanın Amacı İnsanları Çıplak Bırakmak mıydı
Ayet doğrudan Âdem ile eşinin elbiselerinin açılması olayından söz eder.Fakat kıssanın mesajını yalnızca fiziksel çıplaklığa indirgemek eksik olur.
Şeytanın amacı daha genel anlamda:
insanı Allah’ın sınırından uzaklaştırmak,
mahremiyetini bozmak,
yanlışa sürüklemek
olarak görülür.
Fiziksel açılma:
bu ilk aldatmanın görünür sonuçlarından biridir.
Örtünme ile Takvâ Arasında Nasıl Bir Bağlantı Vardır
- ayette iki tür örtü anlatılmıştı:
ve
takvâ elbisesi.
- ayette ise şeytanın insana bu örtüleri kaybettirmeye çalışabileceği hatırlatılır.
İnsan:
haya,
vicdan,
ahlaki sınır,
takvâ
gibi içsel korumalarını da kaybedebilir.
“O ve Taraftarları Sizi Görür” Ne Demektir
Ayet şeytan ve onun topluluğunun insanı:insanın onları göremediği bir yerden gördüğünü
bildirir.
Bu ifade görünmeyen varlıklar alanıyla ilgilidir.
Kur’an’a göre şeytan ve cinler:
insanın normal görme duyusuyla göremediği bir varlık alanına aittir.
Bu nedenle onların varlığını:
normal insan gözüyle sürekli görmememiz
Kur’an anlatısıyla uyumludur.
Şeytan Bizi Sürekli Fiziksel Olarak mı İzliyor
Ayetin ifade ettiği temel nokta:şeytanın insan tarafından görünmeyen bir alandan etkide bulunabilmesidir.
Fakat buradan:
her an,
her hareketimizin,
her ayrıntının
tek tek şeytan tarafından izlendiği şeklinde sınırsız ayrıntılar çıkarmak doğru olmaz.
Ayetin amacı:
korku üretmekten çok uyanıklık oluşturmaktır.
“Onun Taraftarları” Kimlerdir
Ayette geçen ifade şeytanın:topluluğu,
benzerleri,
cinlerden olan yardımcıları
şeklinde anlaşılmıştır.
Kur’an başka yerlerde de:
şeytanlar
çoğul olarak zikredilir.
Ancak onların dünyasının ayrıntıları hakkında Kur’an’ın vermediği bilgiler konusunda kesin konuşmamak gerekir.
Şeytanı Göremiyorsak Ona Karşı Nasıl Korunabiliriz
Bir düşmanı görmek her zaman onu tanımanın tek yolu değildir.Şeytanın yöntemleri Kur’an’da anlatılır:
kibir,
haset,
yalan,
vesvese,
erteleme,
nankörlük,
yanlışı süsleme,
Allah hakkında şüphe üretme.
Dolayısıyla insan:
şeytanı gözle görmese bile
kullandığı yöntemleri tanıyabilir.
Her Kötü Düşünce Şeytandan mı Gelir
Hayır.İnsanın kendi:
nefsi,
arzuları,
alışkanlıkları,
öfkesi,
korkuları
da yanlış düşüncelere sebep olabilir.
Bu nedenle her kötü düşünceyi:
“Şeytan yaptı.”
diye açıklamak doğru değildir.
Kur’an insana kendi nefsinin sorumluluğunu da yükler.
Şeytan İnsan Üzerinde Mutlak Güce Sahip midir
Hayır.Eğer şeytan insanı zorla günaha sokabilseydi:
insanın ahlaki sorumluluğundan söz etmek anlamsızlaşırdı.
Kur’an’ın genel anlatımında şeytan:
çağırır,
vesvese verir,
yanlışı süsler.
Fakat:
seçim insanındır.
Bu nedenle insanın iradesi korunur.
“Şeytanları İman Etmeyenlerin Dostları Yaptık” Ne Demektir
Ayetin sonunda şeytanlarla iman etmeyenler arasında:velâyet, yani yakınlık, dostluk veya yönlendirici bağ
kurulduğu ifade edilir.
Bu, Allah’ın insanları zorla şeytana teslim ettiği anlamına gelmez.
Kur’an’ın genel bağlamında kişi:
hakikatten yüz çevirdikçe,
yanlışı benimsedikçe
şeytani yönlendirmelere daha açık hale gelir.
Yani insanın tercihleri:
hangi yöne yakınlaşacağını da etkiler.
Kötülük Tekrarlandıkça Normalleşebilir mi
Evet.İnsan ilk kez yaptığı bir yanlışta:
vicdan azabı yaşayabilir.
Aynı davranış tekrarlandıkça:
rahatsızlığı azalabilir.
Sonra yanlış:
alışkanlık,
daha sonra da:
normal kabul edilen davranış
haline gelebilir.
Bu yüzden Kur’an yalnızca büyük günahlara değil:
insanın yavaş yavaş yönünü değiştiren küçük tercihlere de dikkat çeker.
Bu Ayet Günümüz İnsanına Ne Söylüyor
Bugün şeytan insana yasak bir ağacın yanında görünmeyebilir.Fakat aynı psikolojik yöntemler hâlâ düşünülebilir:
“Herkes yapıyor.”
“Bir kereden bir şey olmaz.”
“Bunu hak ediyorsun.”
“Sonra düzeltirsin.”
“Bunu yapmazsan fırsatı kaçırırsın.”
“Kimse öğrenmez.”
Bu düşüncelerin ortak yönü:
insanın sınırı aşmasını kolaylaştırmalarıdır.
Bu nedenle ayetin mesajı son derece günceldir:
Kötülüğün yalnızca sonucunu değil, başlangıçtaki bahanesini de tanı.
Sonuç: A‘râf Suresi 27. Ayet Bize Ne Öğretiyor
A‘râf Suresi 27. ayet, Âdem kıssasını bütün insanlığa yönelik doğrudan bir uyarıya dönüştürür:“Ey Âdemoğulları! Şeytan sizi de aldatmasın.”
Çünkü şeytanın yöntemi artık bilinmektedir.
Önce:
insanın elindekini küçültür.
Sonra:
sahip olmadığı şeyi büyütür.
Ardından:
yanlışı bir kazanç gibi gösterir.
Güven oluşturur.
Sonucu gizler.
Ve insan sınırı aştığında:
gerçek bedel ortaya çıkar.
Ayet ayrıca şeytanın insan tarafından görülmediğini hatırlatarak:
fiziksel gözle göremediğimiz bir tehlikenin
ahlaki ve manevi etkilerinin bulunabileceğini öğretir.
Fakat bu, insanı çaresiz bırakmaz.
Çünkü insan:
şeytanı görmese de yöntemini bilir.
Kibri tanıyabilir.
Yalanı tanıyabilir.
Haseti tanıyabilir.
Ertelemeyi tanıyabilir.
Nankörlüğü tanıyabilir.
Vicdanının nasıl susturulduğunu fark edebilir.
Ve en önemlisi:
seçim yapabilir.
Belki de ayetin insana bıraktığı en güçlü soru şudur:
Âdem’in yaşadığı kıssayı biliyorsak, aynı aldatmanın başka bir biçimini kendi hayatımızda fark edebiliyor muyuz?
Çünkü geçmişten ders almak:
yalnızca ne olduğunu bilmek değildir.
Aynı hatanın tekrarını kendi hayatında tanıyabilmektir.
