A‘râf Suresi 22. Ayette “Şeytan Onları Aldatarak Aşağıya Çekti; Ağacın Meyvesini Tadınca Avret Yerleri Kendilerine Göründü” İfadesi Ne Anlama Gelir 
A‘râf Suresi'nin 20. ve 21. ayetlerinde şeytanın Âdem ile eşini nasıl kandırmaya çalıştığı anlatılmıştı.
Önce onlara:
melek olabileceklerini
ve
ebedî yaşayabileceklerini
söyledi.
Sonra da:
“Ben sizin iyiliğinizi isteyenlerdenim.”
diye yemin etti.
- ayette ise bu kandırmanın sonucu ortaya çıkar:
Artık vaat ile gerçek karşı karşıyadır.
Şeytan:
yükselmeyi vaat etmişti.
Sonuç:
düşüş oldu.
Ölümsüzlük vaat etmişti.
Sonuç:
mahremiyetin açığa çıkması ve pişmanlık oldu.
Bu ayet insanın kandırılma biçimi, yanlış seçimlerin sonucu ve vicdanın uyanışı hakkında son derece derin bir anlatım sunar.
“Şeytan Onları Aldatarak Aşağıya Çekti” Ne Demektir
Ayette şeytanın Âdem ile eşini:aldatma yoluyla
yanlışa sürüklediği anlatılır.
Bu ifade önemlidir.
Çünkü onları zorla ağaca götürmemiştir.
Onların iradesini ellerinden almamıştır.
Onlara:
yanlış bilgi,
çekici vaat,
güven veren sözler
sunmuştur.
Son seçim ise:
Âdem ile eşine aittir.
“Aşağıya Çekmek” İfadesi Neden Dikkat Çekicidir
Şeytanın verdiği vaat:yükselmekti.
“Melek olabilirsiniz.”
“Ebedî kalabilirsiniz.”
demişti.
Fakat ayetin sonucu:
aşağıya çekilmek
olarak tasvir edilir.
Bu çok güçlü bir karşıtlıktır.
Yanlış bazen insana:
yükseliş
gibi görünür;
ama sonucu:
düşüş
olabilir.
Ağacın Meyvesini “Tatmaları” Ne Anlama Gelir
Ayet onların ağacın meyvesinden tattıklarını ifade eder.Kur’an yine ağacın türünü söylemez.
Dolayısıyla:
elma,
incir,
buğday
gibi kesin tanımlamalar Kur’an metninin kendisinden çıkmaz.
Buradaki asıl mesele meyvenin türü değil:
Allah'ın koyduğu sınırın aşılmasıdır.
Neden Ağacın Türü Hâlâ Söylenmiyor
Çünkü kıssanın ana mesajı botanik değildir.Kur’an okuyucunun dikkatini:
“Hangi meyveydi?”
sorusuna değil,
“Allah'ın açık uyarısına rağmen sınır neden aşıldı?”
sorusuna yöneltir.
Bu nedenle ayrıntının verilmemesi bile bize mesajın merkezini gösterir.
“Avret Yerleri Kendilerine Göründü” Ne Demektir
Ayet, ağacın meyvesini tattıklarında:mahrem yerlerinin kendilerine görünür hâle geldiğini
bildirir.
Önceki ayette şeytanın amaçlarından biri de:
onlardan gizlenmiş olan avret yerlerinin ortaya çıkması
olarak belirtilmişti.
Şimdi bu sonuç gerçekleşir.
Yanlış seçim:
hemen fark edilebilir bir kayba dönüşür.
Bu Durum İnsanlıkta Utanma Duygusunun Başlangıcı mıydı
Ayetin anlatımında Âdem ile eşi avret yerleri açığa çıktığında hemen kendilerini örtmeye çalışırlar.Bu davranış:
mahremiyet,
utanma,
örtünme bilinci
ile ilişkilendirilebilir.
Ancak insanlık tarihindeki bütün haya duygusunun biyolojik veya psikolojik başlangıcını bu tek ayetten kesin biçimde açıklamak doğru olmaz.
Kesin olan:
onların çıplaklıklarını fark ettiklerinde örtünmeye yöneldikleridir.
Neden Hemen Kendilerini Örtmeye Çalıştılar
Bu tepki son derece önemlidir.Onlara:
“Örtünün.”
denmesini beklemezler.
Kendileri:
cennet yapraklarını üzerlerine örtmeye başlarlar.
Bu, insanın içinde:
mahremiyet duygusunun
bulunduğunu düşündüren güçlü bir sahnedir.
“Cennet Yapraklarını Üzerlerine Örtmeye Başladılar” Ne Anlama Gelir
Ayet son derece canlı bir görüntü oluşturur.Âdem ile eşi:
olanın farkına varır.
Ve hemen çevrelerinden yapraklar alarak:
bedenlerini örtmeye çalışırlar.
Burada ilk tepki:
övünmek,
umursamamak,
yanlışı normalleştirmek
değildir.
İlk tepki:
durumu düzeltmeye çalışmaktır.
Bu Sahne Pişmanlığın Başlangıcı Olarak Görülebilir mi
Evet.Henüz 23. ayette gelecek açık tövbe sözleri söylenmemiştir.
Ama burada davranışsal bir farkındalık başlamıştır.
İnsan yaptığı yanlışın sonucunu görünce:
geri dönme ihtiyacını
hisseder.
Bu nedenle pişmanlık çoğu zaman önce:
“Bir şey yanlış gitti.”
farkındalığıyla başlar.
Şeytanın Vaat Ettikleri Gerçekleşti mi
Hayır.Şeytan:
melek olmayı,
ebedî kalmayı
vaat etmişti.
Fakat ayette bunların hiçbiri gerçekleşmez.
Tam tersine:
mahremiyetleri açığa çıkar
ve Allah'ın uyarısıyla yüzleşirler.
Bu bize çok temel bir ders verir:
Her vaat gerçekleşmez; özellikle yanlış bir yola çağıran vaatlerin sonucuna bakmak gerekir.
Aldatmanın Gerçeği Ne Zaman Ortaya Çıktı
Ağacın meyvesini tattıktan sonra.Yani seçimden:
sonra.
Bu insan hayatında da sık görülür.
Bazı kararların gerçek bedeli:
önceden görünmez.
Kazanç öne çıkar.
Bedel gizlenir.
İnsan ancak seçimin ardından:
gerçek sonucu
görebilir.
“Rableri Onlara Seslendi” İfadesi Ne Anlama Gelir
Yanlışın ardından Allah onları tamamen terk etmez.Onlara hitap eder.
Ve daha önce verilen uyarıyı hatırlatır:
“Ben size o ağacı yasaklamamış mıydım?”
Bu soru bilgi edinmek için değildir.
Allah ne olduğunu bilir.
Soru:
onların yaptıklarıyla yüzleşmelerini sağlamak
içindir.
“Ben Size O Ağacı Yasaklamamış mıydım?” Neden Soruluyor
Çünkü sınır önceden açıkça bildirilmiştir.Onlar:
yasaktan habersiz değildir.
Dolayısıyla mesele:
bilmeden yapılan bir davranış
değildir.
İnsan açısından da sorumlulukta önemli bir ölçü budur:
Kişi ne kadar biliyordu?
Uyarılmış mıydı?
Neyi seçti?
Allah Neden Şeytanın Düşman Olduğunu Önceden Söylemişti
Çünkü Âdem ile eşinin karşılaşacakları tehlike gizlenmemiştir.Allah onlara:
şeytanın düşman olduğunu
bildirmiştir.
Bu nedenle aldatılmaları:
hiç uyarılmadan yakalanmak
değildir.
Asıl trajedi şudur:
Düşman olduğu bilinen bir varlığın sözüne güvenilmiştir.
İnsan Bildiği Bir Tehlikeye Neden Yine de Yaklaşır
Çünkü bilgi her zaman davranışı belirlemez.İnsan:
sigaranın zararını bilebilir ama içebilir.
Aşırı öfkenin zararını bilir ama kontrolünü kaybedebilir.
Haksızlığın yanlış olduğunu bilir ama çıkarı için yapabilir.
Demek ki:
bilmek başka, bildiğini uygulamak başka şeydir.
Şeytanın Başarısı Âdem ile Eşinin İradesini Yok Etti mi
Hayır.Şeytan onları kandırmıştır.
Ama karar yine onların olmuştur.
Bu nedenle daha sonra:
kendi hatalarını kabul ederler.
Bu çok önemlidir.
Çünkü:
“Şeytan bizi kandırdı, bizim hiçbir sorumluluğumuz yok.”
demezler.
Bir sonraki ayette:
“Rabbimiz, biz kendimize zulmettik.”
diyeceklerdir.
Âdem'in Hatasıyla İblis'in Hatası Arasındaki Büyük Fark Nedir
Her ikisi de Allah'ın emrine karşı bir davranışta bulunmuştur.Fakat devamındaki tavırları tamamen farklıdır.
İblis:
hatasını savunur.
“Ben ondan üstünüm.”
der.
Başkalarını suçlar.
İsyanında ısrar eder.
Âdem ile eşi ise:
yanlışlarını fark eder
ve tövbeye yönelir.
İşte Kur’an'ın insan hakkında verdiği büyük umut burada ortaya çıkar:
İnsan hata yapabilir; fakat hatasından dönebilir.
A‘râf Suresi 20, 21 ve 22. Ayetler Birlikte Ne Anlatıyor
- ayette:
“Melek olursunuz.”
“Ebedî kalırsınız.”
- ayette:
“Ben sizin iyiliğinizi isteyenlerdenim.”
- ayette:
Avret yerleri görünür.
Örtünmeye çalışırlar.
Ve Allah'ın uyarısıyla yüzleşirler.
Böylece aldatmanın üç aşaması görülür:
Cazip göster.
Güven kazandır.
Gerçek bedeli gizle.
Bu yapı insanın birçok yanlış kararında bugün bile görülebilir.
Sonuç: A‘râf Suresi 22. Ayet Bize Ne Öğretiyor
A‘râf Suresi 22. ayet insanın kandırılışını ve ardından gerçekle yüzleşmesini anlatır.Şeytan:
yükseliş vaat etmişti.
Sonuç:
düşüştür.
Ölümsüzlük vaat etmişti.
Sonuç:
kayıptır.
İyilik istediğini söylemişti.
Sonuç:
pişmanlıktır.
Bu nedenle ayetin insana bıraktığı en büyük derslerden biri:
Bir teklifin ne kadar güzel göründüğünden çok, gerçekte nereye götürdüğüne bakmaktır.
Âdem ile eşinin çok önemli bir özelliği ise yanlışın ardından ortaya çıkar.
Gerçeği görünce:
yanlışı normalleştirmezler.
Kendilerini hemen örtmeye çalışırlar.
Allah'ın uyarısıyla yüzleşirler.
Ve birazdan:
hatalarını açıkça kabul edeceklerdir.
İşte insan ile İblis arasındaki büyük fark burada belirginleşir:
İblis:
hata yapar ve kendisini haklı çıkarır.
Âdem:
hata yapar ve kendisini sorgular.
Belki de insanı asıl tanımlayan şey hiç düşmemesi değildir.
Asıl mesele:
düştüğünde hangi yöne döndüğüdür.
