Âl-i İmrân Suresi 53. Ayette “Rabbimiz! İndirdiğine İman Ettik, Peygambere Uyduk; Bizi Şahitlerle Birlikte Yaz” Duası Ne Anlama Gelir 
Âl-i İmrân Suresinin 53. ayetinde havarilerin şöyle dua ettikleri bildirilir:
“Rabbimiz! Senin indirdiğine iman ettik ve peygambere uyduk. Artık bizi şahitlerle beraber yaz.”
Bir önceki ayette Hz. Îsâ:
“Allah yolunda benim yardımcılarım kimlerdir?”
diye sormuştu.
Havariler:
“Biz Allah’ın yardımcılarıyız. Allah’a iman ettik. Şahit ol ki biz Allah’a teslim olanlarız.”
demişlerdi.
- ayette ise bu bağlılık bir duaya dönüşür.
Artık yalnız Hz. Îsâ’ya hitap etmiyorlar.
Doğrudan Allah’a yöneliyorlar:
“Rabbimiz…”
Sonra imanlarını açıklıyorlar.
Peygambere uyduklarını söylüyorlar.
Ve çok dikkat çekici bir istekte bulunuyorlar:
“Bizi şahitlerden yaz.”
Bu ayet, iman ile ittibâ yani peygambere uyma arasındaki bağı; ardından da insanın hakikate şahitlik etme sorumluluğunu son derece yoğun biçimde anlatır.
Havariler Neden Bu Kez Doğrudan Allah’a Dua Ediyorlar
- ayette Hz. Îsâ’ya:
“Şahit ol ki biz teslim olanlarız.”
demişlerdi.
- ayette ise:
“Rabbimiz!”
diye doğrudan Allah’a yönelirler.
Bu geçiş önemlidir.
Hz. Îsâ onların peygamberidir.
Ama duanın nihai yönü:
Allah’tır.
Bu, Kur’an’ın Hz. Îsâ hakkındaki teolojik çizgisini bir kez daha gösterir:
Peygamber takip edilir.
Ama kulluk ve dua:
Allah’a yönelir.
“Rabbimiz” Demeleri Ne Anlama Gelir
“Rabbenâ”
yani:
“Ey Rabbimiz!”
ifadesi yalnızca bir hitap değildir.
İnsanın kendi konumunu kabul etmesidir.
Rab:
yaratan,
yetiştiren,
koruyan,
yöneten
demektir.
Havariler bu kelimeyle adeta şunu söylerler:
“Biz kendi kendimizin nihai sahibi değiliz. Sana aidiz.”
İmanın başlangıcındaki en temel dönüşümlerden biri tam da budur.
“Senin İndirdiğine İman Ettik” Ne Demektir
Ayet:
“âmennâ bimâ enzelte”
der.
Yani:
“İndirdiğine iman ettik.”
Buradaki vurgu yalnızca Hz. Îsâ’nın şahsına değildir.
Onun getirdiği:
vahye
iman etmektedirler.
Bu çok önemli bir ayrımdır.
Bir peygamberi sevmek başka şeydir.
Onun getirdiği mesajı kabul etmek başka şeydir.
Havariler her ikisini birleştirir.
Buradaki “İndirilen” Şey İncil midir
Bağlamda Hz. Îsâ’ya verilen ilahî mesajı ve vahyi kapsadığı anlaşılır.
- ayette zaten Allah’ın Hz. Îsâ’ya:
kitabı,
hikmeti,
Tevrat’ı,
İncil’i
öğreteceği bildirilmişti.
Dolayısıyla havarilerin:
“Senin indirdiğine iman ettik.”
demesi, Allah’tan gelen vahyin bütününe bağlılık anlamı taşır.
İman Neden Sadece Peygambere Değil Vahye Bağlanıyor
Çünkü peygamberin değeri:
kendi kişiliğini merkeze koymasından değil,
Allah’ın mesajını taşımasından
gelir.
Bu nedenle gerçek peygamber bağlılığı:
kişilik kültü
değil,
vahye bağlılık
üretir.
Eğer insanlar peygamberi över ama getirdiği ahlaki mesajı yaşamazsa:
söz ile hayat arasında ciddi bir kopukluk oluşur.
“Peygambere Uyduk” Ne Anlama Gelir
Ayette:
“vetteba‘ne’r-rasûl”
denir.
Yani:
“Elçiye uyduk.”
Buradaki kelime yalnızca:
inanmak
değildir.
İttibâ:
izinden gitmek,
rehberliğini takip etmek,
getirdiği öğretiyi hayata geçirmek
anlamı taşır.
Bu nedenle ayet iman ile davranışı yan yana getirir:
İman ettik + uyduk.
İman Etmek ile Uymak Arasında Ne Fark Vardır
İman:
bir hakikati kabul etmektir.
Uymak ise:
o kabulün hayatı değiştirmesidir.
Bir insan:
adaletin iyi olduğuna inanabilir.
Ama çıkarı bozulduğunda adaletsiz davranabilir.
Doğruluğun önemli olduğunu söyleyebilir.
Ama gerektiğinde yalan söyleyebilir.
Bu durumda bilgi vardır.
Fakat ittibâ eksiktir.
Havarilerin duasında ise:
inanç ile davranış birleşir.
Neden “Peygambere İtaat Ettik” Değil de “Uyduk” Deniyor
İtaat ve ittibâ birbirine yakın kavramlardır.
Ancak ittibâ kelimesi:
birinin izini takip etmek,
ardından yürümek
gibi daha canlı bir anlam taşır.
Bu yalnızca:
“Emir geldi, yaptım.”
değildir.
Daha geniş olarak:
hayat yönünü peygamberin getirdiği hakikate göre belirlemek
anlamını taşır.
Bu yüzden ittibâ, iman hayatının devamlılığını anlatan güçlü bir kelimedir.
“Bizi Yaz” İfadesi Ne Anlama Gelir
Ayet:
“fektubnâ”
der.
Yani:
“Bizi yaz.”
Buradaki yazmak:
bir listeye fiziksel olarak isim eklemekten daha derin bir anlam taşır.
Kur’an dilinde:
bir topluluk içinde sayılmak,
o kategoriye dahil edilmek,
Allah katında o kimselerden kabul edilmek
anlamı vardır.
Havariler adeta şöyle dua eder:
“Bizi hakikate şahit olanların arasında kabul et.”
“Şahitler” Kimlerdir
Ayette:
“eş-şâhidîn”
ifadesi kullanılır.
Bu farklı şekillerde yorumlanabilir.
Şahitler:
Allah’ın birliğine,
peygamberlerin doğruluğuna,
vahyin hak olduğuna
tanıklık eden kimseler
olarak anlaşılabilir.
Bazı yorumlarda peygamberler veya ümmetler içindeki hakikat şahitleri de bu kavramın kapsamına alınır.
Temel anlam şudur:
Hakikati tanıyan ve ona tanıklık edenler.
Şahitlik Sadece Bir Şeyi Görmek midir
Hayır.
Kur’an’daki şahitlik kavramı çoğu zaman:
bilmek,
kabul etmek,
ilan etmek,
sorumluluk üstlenmek
anlamlarını da taşır.
Mahkemede şahit:
yalnızca olayı görmekle yetinmez.
Gördüğünü:
doğru biçimde ifade etmekle
yükümlüdür.
Benzer şekilde iman şahitliği de:
hakikati kabul edip onu hayatla doğrulamayı
gerektirir.
Havariler Neden “Biz Zaten Şahidiz” Demiyor da Allah’tan Bunu İstiyorlar
Çünkü imanlarının sonucu konusunda kibirli değiller.
Şöyle demiyorlar:
“Biz kesin kurtulduk.”
Dua ediyorlar:
“Bizi şahitlerden yaz.”
Bu çok önemli bir manevi tavırdır.
İnsan:
iman eder,
iyilik yapar,
peygambere uyar.
Ama yine de Allah’ın kabulüne muhtaç olduğunu bilir.
Bu:
ümitsizlik değil,
manevi tevazudur.
İnsan İmanından Emin Olabilir ama Sonundan Emin Olmamalı mı
İnsan kendi inancını ciddiyetle yaşayabilir.
Fakat:
kendi ahiret hükmünü kesinleştirmek,
Allah adına kendisini garanti edilmiş görmek
tehlikeli olabilir.
Çünkü insan:
değişebilir,
hata yapabilir,
kibirlenebilir,
yoldan çıkabilir.
Bu nedenle Kur’an’daki dualarda sık sık:
imanın korunması,
bağışlanma,
hidayetin devamı
istenir.
Havarilerin duası da bu manevi ihtiyatı gösterir.
“Şahitlerden Olmak” Bir Ayrıcalık mı, Sorumluluk mu
Her ikisi de olabilir.
Hakikati bilmek:
nimettir.
Ama bildikten sonra:
sorumluluk başlar.
Bir insan haksızlığı hiç bilmiyorsa bir durumdadır.
Haksızlığı açıkça görüp susuyorsa başka durumdadır.
Bilgi insanın yükümlülüğünü artırabilir.
Bu nedenle şahitlik:
yalnızca onur değil, ağır bir emanettir.
Hakikate Şahitlik Etmek Bugün Ne Anlama Gelebilir
Yalnızca dinî sözler söylemek değildir.
Hakikate şahitlik:
yalan karşısında doğruyu söylemek,
zulüm karşısında adaleti savunmak,
çıkar uğruna gerçeği çarpıtmamak,
insanlara karşı dürüst olmak
gibi davranışlarda görülebilir.
Bir insan:
“Ben Allah’a inanıyorum.”
deyip hayatında sürekli haksızlık yapıyorsa sözlü şahitliği davranışı tarafından zayıflatılır.
Bu Dua Neden 52. Ayetteki “Biz Allah’ın Yardımcılarıyız” Sözüyle Birlikte Okunmalıdır
- ayette:
“Biz Allah’ın yardımcılarıyız.”
dediler.
- ayette:
“İman ettik, peygambere uyduk, bizi şahitlerden yaz.”
dediler.
Böylece bir iman zinciri ortaya çıkar:
İman → İttibâ → Yardım → Şahitlik.
Sadece düşünce yoktur.
Sadece duygu yoktur.
Sadece slogan yoktur.
İman:
hayatın içine girer.
Peygambere Uymak Neden Allah’a İmanla Aynı Cümlede Yer Alıyor
Çünkü Kur’an’ın peygamberlik anlayışında Allah’ın mesajına ulaşmanın tarihsel yolu:
elçidir.
“Allah’a inanıyorum ama Allah’ın gönderdiği elçinin mesajını kabul etmiyorum.”
şeklindeki tutum kendi içinde sorunlu hâle gelir.
Ancak peygambere uyma da onu ilahlaştırmak değildir.
Denge şöyledir:
Kaynak Allah’tır.
Elçi peygamberdir.
Kulluk Allah’adır.
Peygambere ise mesajı nedeniyle uyulur.
İmanımızın Gerçek Olduğunu Nasıl Anlarız
İnsanın kalbinin kesin değerlendirmesini Allah bilir.
Ama insan kendi hayatına bazı sorular sorabilir:
İnandığım şey kararlarımı değiştiriyor mu?
Haksızlık yaptığımda vicdanım beni rahatsız ediyor mu?
Çıkarım ile hakikat çatıştığında hangisini seçiyorum?
Bağışlamayı savunurken kendim bağışlayabiliyor muyum?
Dürüstlüğü övüp işime gelmediğinde terk ediyor muyum?
Havarilerin duasındaki:
“İman ettik ve elçiye uyduk.”
ifadesi tam da bu bütünlüğü gösterir.
Bir Gün Hayatımızın Tamamı Şahitlik Olarak Okunsa, İnandığımızı Söylediğimiz Şeylere Gerçekten Şahitlik Etmiş Olur muyuz
Âl-i İmrân 53’ün insanı ulaştırdığı en derin soru belki budur.
Havariler:
“İman ettik.”
diyorlar.
Ama orada durmuyorlar.
“Peygambere uyduk.”
diyorlar.
Yine durmuyorlar.
“Bizi şahitlerden yaz.”
diye dua ediyorlar.
Bu üç aşama birbirinden ayrılmaz:
Kalpte kabul.
Hayatta takip.
Hakikate şahitlik.
İnsan bugün de kolayca:
“Ben adalete inanıyorum.”
diyebilir.
Ama kendi çıkarı söz konusu olduğunda adaleti terk edebilir.
“Ben merhametliyim.”
diyebilir.
Ama güçsüz birinin karşısında acımasızlaşabilir.
“Ben dürüstüm.”
diyebilir.
Ama yakalanmayacağını bildiğinde yalan söyleyebilir.
İşte o zaman gerçek şahitlik sözle değil:
hayatın bütünüyle
ölçülmeye başlar.
Çünkü insanın hayatı aslında sürekli bir tanıklıktır.
Nasıl para kazandığımız,
gücümüzü nasıl kullandığımız,
bize kötülük yapanlara nasıl davrandığımız,
yalnızken ne yaptığımız,
kimse görmediğinde hangi sınırları koruduğumuz
inandığımız değerler hakkında bir şey söyler.
Belki bu nedenle havariler yalnızca:
“Bizi inananlardan yaz.”
demiyor.
“Bizi şahitlerden yaz.”
diyorlar.
Çünkü gerçek iman insanın hayatını:
hakikatin tanığına
dönüştürmelidir.
Ve belki hepimizin kendimize sorabileceği en zor soru şudur:
İnandığımızı söylediğimiz hakikatler hakkında konuşmasaydık bile, hayatımıza bakan biri neye inandığımızı anlayabilir miydi?
