Yûnus Suresi 62. Ayette “Dikkat Edin! Allah’ın Dostlarına Korku Yoktur ve Onlar Üzülmeyeceklerdir” İfadesi Ne Anlama Gelir 
⠀
Yûnus Suresi 62. Ayet Ne Söylüyor
Ayetin anlamı genel olarak şöyledir:“Dikkat edin! Şüphesiz Allah’ın velilerine/dostlarına korku yoktur ve onlar üzülmeyeceklerdir.”
Ayetin Arapçası şöyledir:
“Elâ inne evliyâallâhi lâ havfun aleyhim ve lâ hum yahzenûn.”
Bir önceki ayette:
yerde ve gökte zerre ağırlığınca hiçbir şeyin Allah’ın bilgisinden gizli kalmadığı
bildirilmişti.
Şimdi ise Allah ile samimi kulluk ilişkisi kuran insanlar hakkında büyük bir müjde geliyor:
Onların nihai geleceği korku ve kayıp değildir.
Fakat ayeti doğru anlamak için özellikle:
“evliyâullah”
ve:
“korku ve hüzün yoktur”
ifadelerini dikkatle açıklamak gerekir.
“Evliyâullah” Ne Demektir
Ayet:“evliyâallâh”
ifadesini kullanır.
“Evliyâ”, “velî” kelimesinin çoğuludur.
“Velî” kelimesi Arapçada:
yakın,
dost,
yardımcı,
koruyucu,
destekleyen,
bağlı olan
gibi anlam alanlarına sahiptir.
Buradaki anlam:
Allah’a iman ve takvayla yakınlık kuran, O’nun sevgisini ve yardımını uman kullar
şeklinde anlaşılır.
Türkçede çoğu zaman:
“Allah dostları”
şeklinde çevrilir.
Ancak buradaki “dostluk” insan-insan dostluğuyla tamamen aynı düzlemde düşünülmemelidir.
Allah’ın “Dostu” Olmak Allah ile Eşit veya Aynı Seviyede Olmak mıdır
Hayır.Allah ile kul arasında:
yaratan-yaratılmış
ayrımı vardır.
Allah’ın velisi olmak:
Allah’ın bir parçası olmak,
Allah’la ontolojik olarak birleşmek,
ilahî özelliklere bağımsız biçimde sahip olmak
anlamına gelmez.
Kul:
kul olarak kalır.
Allah:
Allah’tır.
Yakınlık ≠ ontolojik eşitlik.
Buradaki yakınlık:
iman,
itaat,
sevgi,
takva,
Allah’a yönelme
ile ilgili manevi bir yakınlıktır.
Allah’ın Velileri Kimlerdir
Bu sorunun cevabı hemen bir sonraki ayette verilecektir.Yûnus 63’te:
“Onlar iman eden ve takva sahibi olanlardır.”
buyurulur.
Bu son derece önemlidir.
Kur’an Allah’ın velilerini tanımlarken:
soy,
tarikat adı,
özel kıyafet,
makam,
şöhret,
keramet hikâyesi
saymıyor.
İki temel özellik öne çıkıyor:
iman
ve:
takva.
Dolayısıyla Allah’a yakınlık iddiasının asıl ölçüsü gösteriş değil, iman ve sorumluluk bilincidir.
“Velî” Mutlaka Olağanüstü Keramet Gösteren Kişi midir
Hayır.Bir kişinin Allah’a yakın kul olması için:
havada uçması,
geleceği bilmesi,
olağanüstü olaylar göstermesi
şart değildir.
Kur’an’ın burada verdiği ölçü:
iman ve takvadır.
Bir insan:
son derece sade yaşayabilir.
Kimse onu tanımayabilir.
Hiçbir olağanüstü hikâyesi olmayabilir.
Ama:
dürüst,
adil,
merhametli,
Allah’a bağlı
bir kul olabilir.
Dolayısıyla:
velâyet ≠ gösteri.
Keramet Bir İnsanın Kesin Olarak Allah’ın Velisi Olduğunu Kanıtlar mı
Tek başına böyle kesin bir ölçü kurulamaz.Bir olay hakkında:
doğru aktarılmış mı,
yanlış anlaşılmış mı,
abartılmış mı,
doğal açıklaması var mı
bilmeyebiliriz.
Dahası Kur’an’ın verdiği temel ahlaki ölçü:
iman ve takvadır.
Bir insan hakkında yüzlerce olağanüstü hikâye anlatılması:
onun her sözünü doğru,
her davranışını meşru,
her yorumunu vahiy
hâline getirmez.
Olağanüstü iddia ≠ dinî yanılmazlık.
Bir Şeyh, Âlim veya Evliya Yanılmaz mıdır
Hayır.Peygamber olmayan hiçbir insan:
mutlak biçimde yanılmaz
kabul edilemez.
Çok salih bir insan:
yanılabilir.
Bir âlim:
hata yapabilir.
Bir mürşit:
yanlış karar verebilir.
Bir insanı sevip saygı göstermek başka,
onu:
“Ne söylerse Allah’ın kesin hükmüdür.”
seviyesine çıkarmak başkadır.
Velâyet iddiası ≠ masumiyet ve yanılmazlık.
Allah’ın velilerini sevmek, insanı kul olmaktan çıkarıp kutsallaştırmayı gerektirmez.
“Onlara Korku Yoktur” Ne Anlama Gelir
Ayette:“lâ havfun aleyhim”
denilir.
Yani:
“Onlara korku yoktur.”
Bu ifade özellikle:
ahiret,
nihai hesap,
Allah’ın koruması
bağlamında güçlü bir güven ifade eder.
Allah’ın gerçek dostları için nihai gelecek:
ümitsizlik,
terk edilmişlik,
mutlak kayıp
değildir.
Onlar Allah’ın rahmetine ve güvenliğine yönelmişlerdir.
Ancak bu ifade:
“Mümin dünyada hiçbir şeyden korkmaz.”
anlamına gelmez.
Allah’ın Velisi Olan Bir İnsan Dünyada Korkabilir mi
Evet.İnsan:
hastalıktan korkabilir.
Sevdiğini kaybetmekten korkabilir.
Tehlike karşısında ürkebilir.
Savaşta korkabilir.
Ekonomik gelecek konusunda endişelenebilir.
Bunlar insanî duygulardır.
Korku duygusunun varlığı:
kişinin imanının olmadığı
anlamına gelmez.
Cesaret:
hiç korkmamak değil,
bazen korkuya rağmen doğru olanı yapabilmektir.
Dolayısıyla:
“Mümin hiç korkmaz.”
şeklinde psikolojik olarak gerçek dışı bir beklenti oluşturmamak gerekir.
“Onlar Üzülmeyeceklerdir” İfadesi Hiç Üzülmeyecekleri Anlamına mı Gelir
Hayır.Ayette:
“ve lâ hum yahzenûn”
denilir.
Yani:
“Onlar üzülmeyeceklerdir.”
Bu ifade özellikle nihai akıbet bakımından:
kalıcı kayıp,
pişmanlık,
ümitsizlik
yaşamayacakları yönünde bir müjdedir.
Fakat dünyada Allah’a yakın insanlar da:
üzülebilir,
ağlayabilir,
yas tutabilir.
Hz. Muhammed de hayatında büyük hüzünler yaşamıştır.
Sevdiklerini kaybetmiştir.
Dolayısıyla:
hüzün ≠ iman eksikliği.
Depresyon veya Yoğun Üzüntü Bu Ayete Aykırı mıdır
Hayır.Bir insan:
depresyon yaşayabilir,
travma geçirebilir,
anksiyete problemi yaşayabilir,
yas sürecinden geçebilir.
Bunları:
“Sen Allah’ın dostu olsaydın üzülmezdin.”
şeklinde yorumlamak hem teolojik hem insani açıdan yanlış olabilir.
Ruhsal hastalık:
kişinin Allah tarafından reddedildiğinin
kanıtı değildir.
İnsan:
Kur’an’dan manevi destek alabilir
ve aynı zamanda:
psikolog,
psikiyatrist,
doktor
desteğine ihtiyaç duyabilir.
Psikolojik hastalık ≠ manevî değersizlik.
Ayetteki Korku ve Hüzün Hangi Zamanlarla İlişkilendirilebilir
Tefsirlerde genel olarak şu güzel ayrım yapılır:Korku:
gelecekte olacak şeylerle
ilişkilidir.
Hüzün ise:
geçmişte kaybedilen şeylerle
ilişkilendirilebilir.
Bu açıdan ayetin mesajı:
Allah’ın velileri için nihai gelecekte:
önlerinde korkulacak bir felaket ve geride bırakılanlar için bitmeyen bir kayıp olmayacağı
şeklinde anlaşılabilir.
Yani insan:
geçmişin hüznünden
ve geleceğin korkusundan
Allah’ın rahmetiyle güvene ulaşır.
Allah’ın Dostu Olduğunu Bir İnsan Kendisi İlan Edebilir mi
İnsan kendisi hakkında:“Ben Allah’ın kesin velisiyim.”
diye büyük iddialarda bulunurken dikkatli olmalıdır.
Çünkü insan:
kendi kalbinin bütün durumunu bile tam olarak bilemeyebilir.
Takva:
sadece dış görünüşle ölçülmez.
Allah:
niyetleri,
samimiyeti,
gizli davranışları
bilir.
Bu yüzden gerçek maneviyat çoğu zaman:
iddia büyütmek yerine kulluğu büyütür.
İnsan:
“Ben Allah dostuyum.”
demekten çok:
“Allah’ın razı olduğu kul olmaya çalışıyorum.”
diyebilir.
Bir İnsan Başkasının Kesin Allah Velisi Olduğunu Söyleyebilir mi
Bir insanın:salih,
takvalı,
güvenilir
olduğuna dair güçlü kanaatimiz olabilir.
Onu sevebilir ve örnek alabiliriz.
Fakat Allah katındaki nihai makamını:
mutlak kesinlikle bildiğimizi
iddia etmek başka bir şeydir.
Kalplerin ve nihai derecelerin bilgisi Allah’a aittir.
Dolayısıyla:
“Bu kişi kesin Allah’ın en büyük velisidir ve söylediği her şey doğrudur.”
gibi sınırsız iddialar tehlikeli olabilir.
Saygı vardır.
Ama:
ilahlaştırma yoktur.
Allah’ın Velilerini Sevmek Ne Anlama Gelir
Salih insanları sevmek:onların:
imanını,
ahlakını,
dürüstlüğünü,
Allah’a bağlılığını
değerli görmek olabilir.
Fakat sevgi:
körü körüne itaate
dönüşmemelidir.
Bir kişiyi seviyorsan:
hatasını hata olarak görebilirsin.
Bir âlime saygı gösteriyorsan:
deliline bakabilirsin.
Bir mürşide bağlanıyorsan:
Allah’ın ve Peygamber’in ölçülerinin üstüne kişiyi çıkaramazsın.
Gerçek dinî sevgi:
tevhidi bozmaz.
Allah’ın Velileri Gaybı Bilir mi
Bağımsız ve sınırsız biçimde gaybı bilmek:Allah’a ait bir bilgidir.
Peygamberler bile:
Allah’ın bildirdiği kadar gayb bilgisine sahip olurlar.
Dolayısıyla bir insan hakkında:
“Her yerde ne olduğunu bilir.”
“Kalbinden geçen her şeyi bilir.”
“Geleceği kesin olarak bilir.”
gibi sınırsız güçler atfetmek doğru değildir.
Bir salih kul:
sezgili,
hikmetli,
tecrübeli
olabilir.
Ama:
sezgi ≠ bağımsız gayb bilgisi.
Velilik insanı ilah yapmaz.
“Allah Dostu” Olmak Belirli Bir Tarikata veya Gruba Girmekle mi Olur
Hayır.Yûnus 63’ün vereceği ölçü:
iman ve takvadır.
Bu nedenle Allah’a yakınlık:
belirli bir:
tarikat,
cemaat,
soy,
coğrafya,
kıyafet
ile otomatik garanti altına alınamaz.
Bir tarikata mensup insan:
çok güzel bir ahlaka sahip olabilir.
Başka biri hiçbir tarikata mensup olmadan da:
samimi,
takvalı,
Allah’a bağlı
bir kul olabilir.
Grup üyeliği ≠ otomatik velâyet.
Asıl ölçü:
Allah’a karşı gerçek kulluk ve takvadır.
Yûnus 61 ve 62 Birlikte Nasıl Okunmalıdır
Yûnus 61:Allah’ın bütün davranışlarımızı bildiğini ve en küçük şeyin bile O’ndan gizli kalmadığını
anlattı.
Yûnus 62 ise:
Allah’ın velilerine korku ve hüzün olmayacağını
müjdeliyor.
Bu iki ayet birlikte çok güzel bir denge kurar.
Allah:
yaptığın kötülüğü bilir.
Bu:
sorumluluk doğurur.
Ama Allah:
samimi imanını,
gizli iyiliğini,
takvanı
da bilir.
Bu da:
güven ve umut doğurur.
Dolayısıyla Allah’ın bilgisi yalnızca tehdit değil,
salih kullar için büyük bir güvencedir.
Sonuç: Yûnus Suresi 62. Ayetin Ana Mesajı Nedir
Yûnus Suresi 62. ayet Kur’an’ın en umut verici müjdelerinden birini verir:“Allah’ın velilerine korku yoktur ve onlar üzülmeyeceklerdir.”
Fakat bu ayeti doğru anlamak için ilk olarak:
“Allah’ın velisi kimdir?”
sorusunu doğru sormak gerekir.
Kur’an bunun cevabını insanların efsanelerine bırakmaz.
Hemen sonraki ayette:
iman edenler ve takva sahibi olanlar
olarak açıklar.
Bu son derece önemli bir ölçüdür.
Çünkü tarih boyunca insanlar:
manevî üstünlüğü bazen:
özel kıyafetlerde,
unvanlarda,
soy zincirlerinde,
olağanüstü hikâyelerde
aramış olabilir.
Kur’an ise meseleyi çok daha temel bir yere getirir:
İman ediyor musun?
Takva ile yaşıyor musun?
Yani:
Allah’ı ciddiye alıyor musun?
Kul hakkından kaçınıyor musun?
Dürüst müsün?
Gücün olduğunda adil davranıyor musun?
Kimsenin görmediği yerde de Allah’ı hatırlıyor musun?
İşte gerçek maneviyat burada başlar.
Bir insan:
çok sade yaşayabilir.
Adını kimse bilmeyebilir.
Hiçbir kitabı yazılmamış olabilir.
Mezarının üzerinde büyük bir türbe olmayabilir.
Ama Allah katında değerli olabilir.
Başka biri:
çok büyük bir dinî şöhrete sahip olabilir.
Binlerce kişi peşinden gidebilir.
Ama bu kalabalık:
Allah katındaki makamının otomatik kanıtı değildir.
Çünkü önceki ayet bize ne demişti?
Allah en küçük şeyi bile bilir.
İnsanlar:
görüneni
bilir.
Allah ise:
gerçeği bilir.
Bu yüzden velâyetin en önemli özelliklerinden biri belki de:
gösterişten uzaklık
olabilir.
Gerçekten Allah’a yakın olmak isteyen kişi:
“İnsanlar beni ne kadar kutsal görüyor?”
sorusuna değil,
“Allah benden razı mı?”
sorusuna odaklanır.
Ayetin ikinci büyük konusu:
korkudur.
İnsan korkan bir varlıktır.
Gelecekten korkar.
Hastalıktan korkar.
Yoksulluktan korkar.
Sevdiklerini kaybetmekten korkar.
Ölümden korkabilir.
Kur’an:
“İman edersen biyolojik olarak korku duygun silinir.”
demiyor.
Ayetin büyük müjdesi:
nihai geleceğin Allah’a güvenen salih kullar için korkuyla bitmeyeceğidir.
Bu ayrım çok önemlidir.
Çünkü bazı insanlar kendilerini:
“Ben hâlâ korkuyorum, demek imanım yok.”
diye suçlayabilir.
Hayır.
Korku:
insan olmanın parçasıdır.
Asıl mesele korkunun seni:
zulme,
ümitsizliğe,
Allah’tan kopmaya
sürüklememesidir.
İman bazen:
korkunun hiç gelmemesi değil,
korkuya rağmen Allah’a güvenmeye devam etmektir.
Aynı şey hüzün için de geçerlidir.
İnsan:
annesini,
babasını,
çocuğunu,
arkadaşını
kaybettiğinde üzülür.
Bu son derece insani bir durumdur.
Bir müminin ağlaması:
Allah’a isyan ettiği
anlamına gelmez.
Peygamberler de ağlamıştır.
Bu nedenle Yûnus 62’yi:
“Gerçek mümin hiçbir zaman üzülmez.”
şeklinde kullanmak yanlış olur.
Ayetin söylediği:
dünyadaki bütün duyguların ortadan kalkması değil,
Allah’ın velilerinin nihai akıbetinde korku ve bitmeyen hüzün bulunmayacağıdır.
Bu da ahiret açısından olağanüstü büyük bir müjdedir.
Dünyada insan:
çok şey kaybedebilir.
Mülkünü kaybedebilir.
Sağlığını kaybedebilir.
Statüsünü kaybedebilir.
Sevdiklerini kaybedebilir.
Ama Allah ile ilişkisinde doğru bir istikamet kurmuşsa:
nihai olarak kaybolmuş değildir.
İşte ayetin güveni budur.
Ancak bu müjde kişiye kibir vermemelidir.
Bir insan:
“Ben Allah’ın velisiyim, bana hiçbir şey olmaz.”
diyerek tedbiri bırakamaz.
Emniyet kemerini takar.
Doktora gider.
İşini planlar.
Tehlikeden uzak durur.
Çünkü:
Allah’a güvenmek ≠ sebepleri terk etmek.
Aynı şekilde:
“Allah’ın dostuyum.”
diyerek insanların hakkını çiğnemek de mümkün değildir.
Gerçek takva:
insana dokunulmazlık belgesi vermez.
Bir din adamı suç işliyorsa:
“Ama o Allah dostu.”
diyerek hukuk dışına çıkarılamaz.
İnsanların hakları korunmalıdır.
Manevî makam iddiası ≠ hukukî dokunulmazlık.
Bu özellikle çok önemlidir.
Çünkü dinî otoritenin kötüye kullanıldığı yerde insanlar bazen:
“Bu zatı sorgulamak günah.”
diye susturulabilir.
Oysa Kur’an bize:
Allah’ın mutlak olduğunu,
insanların ise kul olduğunu
öğretir.
Salih insan:
saygı görebilir.
Ama:
eleştirilemez,
hesap vermez,
yanılmaz
bir varlığa dönüştürülemez.
Bu tevhidin korunmasıdır.
Ayetin:
“Allah’ın velileri”
ifadesi insanı başka bir güzel sonuca da götürür:
Allah’a yakın olmak yalnızca:
dinî seçkinlerin
ulaşabileceği kapalı bir sınıf değildir.
Bir esnaf:
dürüstlüğüyle,
bir anne:
fedakârlığı ve takvasıyla,
bir işçi:
helal emeğiyle,
bir doktor:
vicdanıyla,
bir öğretmen:
adaletiyle,
bir genç:
günaha imkânı varken Allah için vazgeçmesiyle
Allah’a yakınlaşabilir.
Çünkü ölçü:
şöhret değil.
İman ve takva.
Bu da maneviyatı halka açan son derece güçlü bir mesajdır.
Allah’ın dostu olmak için:
insanların seni kutsamasına
ihtiyacın yoktur.
Allah:
senin kim olduğunu
zaten bilir.
Belki kimse senin gece yaptığın duayı bilmiyor.
Kimse bir harama fırsatın olduğu hâlde vazgeçtiğini bilmiyor.
Kimse gizlice yaptığın yardımı bilmiyor.
Kimse:
haksız kazancı reddettiğini
görmedi.
Ama Yûnus 61 ne demişti?
Hiçbir şey Allah’ın bilgisinden gizli kalmaz.
Yûnus 62 bunun ardından:
“İşte Allah’ın velilerine korku yoktur.”
der.
Bu bağlantı çok güzeldir.
İnsanların seni tanımasına ihtiyaç yok.
Allah’ın bilmesi yeter.
Bu yüzden gerçek kulluk:
alkış bağımlılığından
insanı özgürleştirebilir.
İyiliği:
beğeni için değil,
Allah için
yapmaya başladığında:
insanların seni fark etmemesi daha az önemli hâle gelir.
Ayet aynı zamanda dinî kişiliklere sevginin ölçüsünü öğretir.
Salih insanları sev.
Âlimlerden öğren.
Güzel ahlak sahiplerini örnek al.
Ama hiç kimseyi:
Allah’ın yerine koyma.
Onun:
gizli bütün şeyleri bildiğine,
kaderi bağımsız değiştirebildiğine,
Allah’a rağmen sana fayda veya zarar verebildiğine
inanma.
Çünkü velî:
Allah’ın kuludur.
Allah’ın rakibi değildir.
Allah’ın velisini yüceltmenin doğru yolu:
onu ilahlaştırmak değil,
onda gördüğün güzel kulluğu örnek almaktır.
Yûnus 62’nin en derin mesajlarından biri belki de burada ortaya çıkar:
Maneviyatın amacı:
insanın kendisini kutsallaştırması
değil,
Allah’a kul olmayı derinleştirmesidir.
Gerçekten Allah’a yakınlaşan insan:
daha kibirli değil,
daha mütevazı
olmalıdır.
Daha zalim değil,
daha adil
olmalıdır.
Daha katı değil,
daha merhametli
olmalıdır.
Daha çok insanların kendisine bağlanmasını değil,
insanların Allah’a yönelmesini
istemelidir.
Eğer manevî yolculuk sonunda insan:
“Ben herkesten üstünüm.”
diyorsa,
orada ciddi bir problem vardır.
Çünkü Allah’a yakınlık:
kulun haddini daha iyi bilmesini sağlamalıdır.
Ve belki Yûnus Suresi 62. ayetin bugün bize yönelttiği en güçlü soru şudur:
Allah’ın velisi olmayı olağanüstü hikâyeler, unvanlar ve insanların hayranlığıyla mı ölçüyoruz, yoksa Kur’an’ın göstereceği asıl ölçü olan iman ve takvaya mı bakıyoruz; ayrıca korku ve hüzün yaşadığımızda kendimizi imansız ilan etmek yerine, bütün insani duygularımızın içinde Allah’a güvenmeye ve doğru yaşamaya devam edebiliyor muyuz?
