Yûnus Suresi 25. Ayette “Allah Esenlik Yurduna Çağırır ve Dilediğini Dosdoğru Yola İletir” İfadesi Ne Anlama Gelir 
⠀
Yûnus Suresi 25. Ayet Ne Söylüyor
Ayetin anlamı genel olarak şöyledir:“Allah esenlik yurduna çağırır ve dilediğini dosdoğru bir yola iletir.”
Arapça ifade:
“Vallâhu yed‘û ilâ dâri’s-selâm ve yehdî men yeşâu ilâ sırâtın mustakîm.”
şeklindedir.
Yûnus Suresi 24. ayette dünya hayatı:
yağmurla yeşeren,
güzelleşen,
sonra bir anda değişebilen
bir yeryüzüne benzetilmişti.
Şimdi 25. ayette bunun karşısına kalıcı bir yurt konulur:
Dârü’s-Selâm.
Yani:
esenlik, güven ve huzur yurdu.
Dünya geçicidir.
Ama Allah insanı kalıcı huzura çağırmaktadır.
“Allah Çağırır” İfadesi Ne Anlama Gelir
Ayette:“Vallâhu yed‘û...”
denilir.
Yani:
“Allah çağırıyor.”
Bu son derece güzel bir ifadedir.
Allah insanı yalnızca:
emirlerle karşı karşıya bırakan,
hata arayan,
cezalandırmayı bekleyen
bir Rab olarak anlatılmaz.
Aynı zamanda insanı:
kurtuluşa,
huzura,
esenliğe
çağıran Rabdir.
Bu çağrı:
vahiy,
peygamberler,
öğütler,
yaratılıştaki işaretler
ve insanın vicdanına hitap eden hakikatlerle gerçekleşir.
Kur’an’ın mesajı yalnızca:
“Şunu yapma.”
değildir.
Aynı zamanda:
“Gel, seni nereye çağırdığımı gör.”
mesajıdır.
Allah Kimi “Esenlik Yurduna” Çağırıyor
Ayetin dili geniştir.“Allah çağırır...”
denilir.
Belirli bir kabile,
ırk,
sosyal sınıf
veya zenginlik grubu
zikredilmez.
Kur’an’ın genel mesajı içinde bu çağrı insanlara yönelik ilahî davet olarak anlaşılır.
İnsan:
zengin olabilir,
fakir olabilir,
geçmişinde hatalar yapmış olabilir,
hayatının büyük kısmını gafletle geçirmiş olabilir.
Allah’ın çağrısı:
tövbe ve dönüş kapısını açık tutar.
Önemli olan insanın bu çağrı karşısında nasıl cevap verdiğidir.
“Dârü’s-Selâm” Ne Demektir
“Dâr”:yurt,
ev,
ikamet edilen yer
anlamına gelir.
“Selâm” ise:
esenlik,
güven,
barış,
zarardan uzaklık,
huzur
anlamlarını taşır.
Dolayısıyla:
“Dârü’s-Selâm”
genel olarak:
“Esenlik yurdu”
şeklinde çevrilir.
Tefsirlerde bunun cennet olduğu konusunda güçlü ve yaygın bir açıklama vardır.
Çünkü cennet:
ölümün,
kalıcı hastalığın,
korkunun,
kaybetmenin,
zulmün
sona erdiği yurt olarak tasvir edilir.
Neden Cennete “Esenlik Yurdu” Deniliyor
Çünkü dünyadaki hiçbir huzur tamamen kesintisiz değildir.Sağlıklısın.
Ama hastalanma ihtimali vardır.
Sevdiğin yanındadır.
Ama ayrılık ihtimali vardır.
Malın vardır.
Ama kaybedilebilir.
Gençsin.
Ama yaşlanırsın.
Güvendesin.
Ama dünya şartları değişebilir.
Cennet ise Kur’an’ın anlatımında:
nimetin kaybedilmediği,
korkunun sona erdiği,
ölümün olmadığı
kalıcı yurttur.
Bu nedenle:
“esenlik yurdu”
ifadesi cennetin yalnızca güzel değil, güvenli ve kalıcı olduğunu da anlatır.
“Selâm” Sadece Savaş Olmaması mı Demektir
Hayır.“Selâm” çok daha geniştir.
İnsan:
savaş içinde olmayabilir
ama kalbinde büyük korkular taşıyabilir.
Evinde olabilir
ama huzursuz olabilir.
Parası olabilir
ama sürekli kaybetme endişesi yaşayabilir.
Dârü’s-Selâm’daki esenlik:
yalnızca dışarıdaki çatışmanın sona ermesi değildir.
Aynı zamanda insanın:
bedeninde,
kalbinde,
ilişkilerinde,
geleceğinde
tam güvenlik ve huzur anlamı taşır.
Gerçek selâm:
zarar görmeyeceğini bilerek yaşadığın huzurdur.
“Es-Selâm” Allah’ın İsimlerinden Biri midir
Evet.Kur’an’da Allah’ın güzel isimlerinden biri:
“es-Selâm”
olarak geçer.
Bu isim:
Allah’ın her türlü eksiklikten uzak,
esenliğin ve güvenliğin gerçek kaynağı
olduğunu ifade eder.
Bu nedenle bazı tefsirlerde “Dârü’s-Selâm” ifadesinin anlamı açıklanırken Allah’ın bu ismiyle de bağlantı kurulmuştur.
Ancak temel ve yaygın anlam:
cennet, yani esenlik yurdu
şeklindedir.
Burada dikkat edilmesi gereken şey:
cennetin Allah’ın bir parçası veya ilahî özle birleşilen fiziksel bir mekân olduğu gibi yanlış bir sonuç çıkarmamaktır.
Cennet:
Allah’ın yarattığı ve kulları için hazırladığı yurttur.
Yûnus 24 ile Yûnus 25 Arasında Nasıl Bir Bağ Vardır
Bu iki ayetin arka arkaya gelmesi son derece anlamlıdır.Yûnus 24:
dünyanın geçiciliğini
anlatır.
Yeşerir.
Süslenir.
İnsan:
“Artık benim kontrolümde.”
der.
Sonra değişir.
Yûnus 25 ise hemen ardından:
“Allah esenlik yurduna çağırır.”
der.
Yani Kur’an yalnızca:
“Dünya geçicidir.”
deyip insanı boşlukta bırakmaz.
Şunu söyler:
Geçiciyi sonsuz sanma; çünkü önünde kalıcı bir yurt var.
Dünya:
yoldur.
Dârü’s-Selâm:
varış yeridir.
Dünya Kötüyse mi Cennete Çağrılıyoruz
Dünya başlı başına kötü değildir.Bunu Yûnus 24’te de gördük.
Yeryüzü:
süsleniyor,
güzelleşiyor,
ürün veriyor.
Kur’an dünyanın güzelliğini reddetmez.
Problem:
dünyayı nihai yurt sanmaktır.
Dünya:
emanet,
imtihan,
çalışma
ve salih amel alanıdır.
Cennet ise:
karşılık ve kalıcı huzur yurdudur.
Dolayısıyla:
dünya ≠ değersiz.
Ama:
dünya ≠ sonsuz.
Bu iki gerçeği birlikte korumak gerekir.
“Dosdoğru Yol” Ne Demektir
Ayette:“ilâ sırâtın mustakîm”
denilir.
“Sırât”:
yol
demektir.
“Mustakîm” ise:
doğru,
düz,
istikametli
anlamlarını taşır.
Sırât-ı müstakîm, insanı Allah’ın rızasına götüren doğru hayat yoludur.
Bu yalnızca:
bazı inanç cümlelerini bilmek
değildir.
İçinde:
tevhid,
ibadet,
adalet,
dürüstlük,
merhamet,
tövbe,
ahlaki sorumluluk
vardır.
Doğru yol:
Allah’a doğru bütün hayatın yönünü düzeltmektir.
Dosdoğru Yol Herkes İçin Aynı Ahlaki Temelleri mi Taşır
Temel ilkeler bakımından evet.Yalan:
birine helal,
diğerine haram
hâline gelmez.
Zulüm:
güçlü yapınca doğru,
zayıf yapınca yanlış
olmaz.
Adalet,
doğruluk,
tevhid,
emanet,
kul hakkı
gibi temel ilkeler insanın hayatında ortak bir istikamet oluşturur.
Fakat insanların hayat şartları farklı olabilir.
Bir insanın salih ameli:
ailesine bakmak
olabilir.
Başkasınınki:
bilgi öğretmek.
Bir başkasınınki:
haksızlığa karşı adaletli davranmak.
Yol birdir; yoldaki sorumlulukların biçimleri farklılaşabilir.
“Allah Dilediğini Hidayete Eriştirir” Ne Anlama Gelir
Ayette:“ve yehdî men yeşâu”
denilir.
Yani:
“Dilediğini hidayete erdirir.”
Bu ifade Allah’ın hidayetin gerçek kaynağı olduğunu gösterir.
İnsan:
öğretmen dinleyebilir,
kitap okuyabilir,
peygamberin mesajını duyabilir.
Fakat kalbin hakikate açılması ve insanın doğru yolda sabitlenmesi nihayetinde Allah’ın hidayetiyle gerçekleşir.
Bu yüzden mümin:
kendi imanıyla kibirlenmez.
“Ben herkesten daha zekiyim, o yüzden iman ettim.”
demez.
Hidayeti:
Allah’ın büyük bir nimeti olarak görür.
Allah Dilediğini Hidayete Eriştiriyorsa İnsanların Seçiminin Ne Anlamı Var
Bu ayeti:“Allah keyfî olarak bazı insanları doğruya zorlar, bazılarını da sebepsiz yere yanlışta bırakır.”
şeklinde anlamak doğru değildir.
Kur’an’ın bütünü insana:
düşünme,
seçme,
arama,
tövbe etme
ve sorumluluk
yükler.
Aynı Kur’an:
“Aklınızı kullanmaz mısınız?”
der.
“Allah esenlik yurduna çağırır.”
der.
Yani çağrı vardır.
İnsanın bu çağrıya verdiği cevap da önemlidir.
Allah’ın dilemesi ile insanın sorumluluğu birbirini ortadan kaldıran iki gerçek değildir.
İlahî hidayet ≠ insan iradesinin iptali.
Hidayet Tamamen İnsan Çabasının Sonucu mudur
Hayır.Diğer uç da doğru değildir.
İnsan:
“Ben kendi gücümle tamamen hidayeti elde ettim, Allah’ın lütfuna ihtiyacım yok.”
diyemez.
İnsan:
araştırır,
dua eder,
öğrenir,
doğruyu seçmeye çalışır.
Ama:
aklının varlığı,
hakikate ulaşma imkânı,
vahyin kendisine ulaşması,
kalbinin doğruyu kabul edebilmesi
de Allah’ın nimetidir.
Sağlıklı denge şudur:
İnsan çaba gösterir; hidayeti Allah’tan bilir.
Bu yüzden hem:
sorumluluk
hem de:
tevazu
vardır.
Bir İnsan Hidayeti Gerçekten İsteyebilir mi
Elbette.İnsan Allah’a:
“Bana doğruyu göster.”
diye dua edebilir.
Hatta Fâtiha Suresi’nde her gün:
“Bizi dosdoğru yola ilet.”
deriz.
Bu çok anlamlıdır.
Mümin zaten iman ettiği hâlde hâlâ:
hidayet
ister.
Çünkü hidayet yalnızca:
doğru yolu ilk kez bulmak
değildir.
Aynı zamanda:
doğru üzerinde kalmak,
yanlışta ısrar etmemek,
her yeni durumda doğru tercihi yapabilmek
demektir.
Hidayet bir defalık olay değil, devam eden ihtiyaçtır.
Hidayette Olmak “Ben Artık Her Konuda Haklıyım” Demek midir
Hayır.Bu çok tehlikeli bir düşünce olabilir.
İnsan:
Müslüman olabilir,
namaz kılabilir,
dinî bilgi sahibi olabilir
ve yine de bazı konularda:
yanılabilir,
haksızlık yapabilir,
kibirlenebilir.
Hidayet iddiası kişiye:
yanılmazlık
vermez.
Tam tersine gerçek hidayet insanı:
daha mütevazı,
daha adil,
daha açık yürekli
yapmalıdır.
Bir insan:
“Ben hidayetteyim, dolayısıyla yaptığım her şey doğrudur.”
demeye başladığında kendi nefsini ölçü hâline getirme tehlikesine düşebilir.
Allah’ın Çağrısına Nasıl Cevap Verilir
Bu çağrı yalnızca:“Cennete gitmek istiyorum.”
demekle cevaplanmaz.
İnsan:
iman eder.
Allah’ı bir bilir.
Tövbe eder.
Haksızlıktan uzak durur.
Kul hakkına dikkat eder.
İbadetini yerine getirir.
Merhametli olur.
Doğru sözlü olmaya çalışır.
Yanlış yaptığında:
yanlışını savunmak yerine döner.
Yani Dârü’s-Selâm’a giden yol:
bugünün tercihleriyle
yürünür.
Cenneti istemek ile cennete götüren hayatı önemsemek birbirinden kopmamalıdır.
Ayetin Bugünkü İnsana En Güçlü Mesajı Nedir
Bugünün insanı huzuru birçok yerde arıyor:daha fazla para,
daha iyi ev,
daha fazla seyahat,
daha yüksek statü,
daha fazla takipçi,
daha güzel görünüm.
Bunların bazıları güzel nimetler olabilir.
Fakat hiçbirisi insana kesintisiz esenlik vaat edemez.
Paran olur:
kaybetme korkusu başlayabilir.
Şöhretin olur:
unutulma korkusu.
Güzelliğin olur:
yaşlanma korkusu.
Sevdiğin olur:
ayrılık korkusu.
Kur’an insanın içindeki bu kalıcı huzur arzusuna:
“Allah sizi Dârü’s-Selâm’a çağırıyor.”
diye cevap verir.
İnsan aslında geçici şeylerde kalıcı huzuru aramaya çalışmaktadır.
Kur’an ise kalıcı huzurun yerini kalıcı yurtta gösterir.
Sonuç: Yûnus Suresi 25. Ayetin Ana Mesajı Nedir
Yûnus Suresi 25. ayet, bir önceki ayetin ardından okunduğunda olağanüstü güçlü bir anlam kazanır.Yûnus 24 bize dünyayı göstermişti:
Yağmur yağdı.
Toprak yeşerdi.
Yeryüzü süslendi.
İnsanlar:
“Artık buna sahibiz.”
diye düşündüler.
Sonra her şey değişti.
Şimdi Yûnus 25:
“Allah esenlik yurduna çağırır.”
diyor.
Sanki Kur’an insana şöyle sesleniyor:
Geçici olanın güzelliğine kapılıp kalıcı olanı unutma.
Dünya güzeldir.
Ama kalıcı değildir.
Cennet ise yalnızca güzel değil:
kalıcıdır.
Dünyada en büyük mutluluklarımızın içinde bile bir gölge vardır:
kaybetme ihtimali.
Çocuğunu seviyorsun.
Onu kaybetmekten korkabilirsin.
Sağlığını seviyorsun.
Hastalanabileceğini biliyorsun.
Evin var.
Bir gün ondan ayrılacağını biliyorsun.
Gençsin.
Yaşlanacağını biliyorsun.
Hayatın içindeki güzelliklerin çoğu bu yüzden hem mutluluk hem de kırılganlık taşır.
Dârü’s-Selâm ise bu kırılganlığın sona erdiği yurttur.
Orada nimet vardır ama:
kaybetme korkusu yoktur.
Hayat vardır ama:
ölüm yoktur.
Sevgi vardır ama:
ayrılık korkusu yoktur.
Güven vardır ama:
yarının ne getireceğine dair endişe yoktur.
İşte Kur’an'ın cennet için:
“esenlik yurdu”
demesi bu yüzden son derece derindir.
Ayetin daha da etkileyici tarafı şudur:
Allah yalnızca cennetin var olduğunu söylemiyor.
Oraya çağırıyor.
Bu ifade Allah-insan ilişkisini çok güzel gösterir.
İnsan günah işlemiş olabilir.
Yanılmış olabilir.
Yıllarını yanlış yaşamış olabilir.
Fakat Allah’ın çağrısı:
“Gel.”
demeye devam eder.
Bu çağrının karşısında insanın yapması gereken:
mükemmel olduğunu iddia etmek
değildir.
Yönünü düzeltmektir.
Çünkü ayetin ikinci yarısı:
“Dilediğini dosdoğru bir yola iletir.”
der.
Dârü’s-Selâm’a bir yol vardır:
sırât-ı müstakîm.
Bu yol yalnızca:
namaz kılarken hatırlanan
bir yol değildir.
Ticarette de vardır.
Aile hayatında da.
İnsanlarla konuşurken de.
Parayı kazanırken de.
Gücü kullanırken de.
Birine kızdığında da.
Kimse seni görmediğinde de.
Çünkü dosdoğru yol:
hayatın bütününü Allah’a doğru yönelten istikamettir.
İnsan bazen hidayeti yalnızca:
“Müslüman oldum.”
diye düşünür.
Oysa hidayet bundan sonra da gerekir.
Bugün doğru bir karar vermek için.
Yarın nefsine yenilmemek için.
Bir haksızlık yaptığında özür dilemek için.
Para önüne geldiğinde haramdan kaçınmak için.
Gücün olduğunda zulmetmemek için.
Yani insan:
hidayete ulaştıktan sonra da hidayete muhtaçtır.
Fâtiha'da her gün:
“Bizi dosdoğru yola ilet.”
dememizin anlamlarından biri de budur.
Ayet ayrıca:
“Allah dilediğini hidayete erdirir.”
diyerek insanın imanıyla kibirlenmesini engeller.
Eğer bugün hakikate inanıyorsan:
“Ben herkesten üstün zekâlı olduğum için buradayım.”
deme.
Hidayeti nimet bil.
Şükret.
Ve o nimeti başkalarına karşı kibir üretmek için kullanma.
Çünkü hidayetin alametlerinden biri, insanın kendisini Allah’ın yerine koyması değil; Allah’a daha çok muhtaç olduğunu anlamasıdır.
Öte yandan:
“Allah dilemediyse benim yapabileceğim hiçbir şey yok.”
diyerek sorumluluktan kaçmak da doğru değildir.
Allah çağırıyor.
Kur’an önünde.
Akıl verilmiş.
İnsan düşünüyor.
Tercih ediyor.
Tövbe edebiliyor.
Dolayısıyla insan kendi yanlışını:
“Demek ki Allah beni hidayete erdirmek istemedi.”
diyerek kaderin üzerine atamaz.
İlahî irade, insanın sorumluluğunu iptal eden bir mazeret değildir.
Belki de ayetin en güzel tarafı şudur:
İnsan ömrü boyunca huzur arar.
Biraz daha para olursa:
rahatlarım.
Şu işi çözersem:
rahatlarım.
Şu eve taşınırsam:
rahatlarım.
Şu insan hayatımda olursa:
rahatlarım.
Bir hedefe ulaşır.
Sonra başka bir eksik çıkar.
Çünkü dünya tam huzur yeri olarak yaratılmamıştır.
İnsanın içinde sonsuzluk arzusu vardır ama elindeki dünya şeyleri sonludur.
İşte Dârü’s-Selâm bu derin arzuya verilen ilahî cevaptır:
Kalıcı huzur vardır.
Ama onu dünyadaki geçici şeylerden değil, Allah’ın çağırdığı kalıcı yurttan bekle.
Ve belki Yûnus Suresi 25. ayetin bugün bize yönelttiği en güçlü soru şudur:
Bütün hayatımızı geçici dünyada biraz daha fazla güven ve huzur elde etmeye harcarken, Allah’ın bizi gerçek ve kalıcı esenlik yurduna çağırdığını ne kadar hatırlıyoruz; ayrıca o yurda ulaşmayı isterken bugün attığımız adımlar gerçekten dosdoğru yolun istikametine uyuyor mu?
