Yûnus Suresi 20. Ayette “Ona Rabbinden Bir Mucize İndirilseydi Ya Dediler; De ki: Gayb Yalnız Allah’a Aittir. Öyleyse Bekleyin, Ben de Sizinle Birlikte Bekleyenlerdenim” İfadesi Ne Anlama Gelir 
⠀
Yûnus Suresi 20. Ayet Ne Söylüyor
Ayetin anlamı genel olarak şöyledir:“Onlar, ‘Ona Rabbinden bir ayet indirilseydi ya!’ diyorlar. De ki: ‘Gayb yalnız Allah’a aittir. Öyleyse bekleyin; ben de sizinle birlikte bekleyenlerdenim.’”
Yûnus Suresi 19. ayette insanların:
başlangıçtaki birlikten sonra ayrılığa düştükleri
ve ihtilaf ettikleri konulardaki nihai hükmün Allah’a ait olduğu
anlatılmıştı.
Yûnus 20’de ise inkârcıların yeni bir talebi gündeme gelir:
“Neden ona bizim istediğimiz türden olağanüstü bir işaret verilmiyor?”
Kur’an'ın cevabı dikkat çekicidir.
Hz. Muhammed’e:
“Gayb Allah’a aittir.”
demesi emredilir.
Yani peygamber bile Allah’ın iradesi dışında istediği anda mucize üreten veya geleceği kendi başına yöneten bağımsız bir güç sahibi değildir.
“Ona Rabbinden Bir Ayet İndirilseydi Ya” Ne Demektir
Ayette:“lev lâ unzile aleyhi âyetun min rabbih”
denilir.
Yani:
“Rabbinden ona bir ayet indirilseydi ya!”
Buradaki “ayet” kelimesi bağlamda yalnızca Kur’an cümlesi anlamında değil:
olağanüstü işaret veya mucize
anlamında anlaşılmaktadır.
Muhataplar Hz. Muhammed’den:
kendi şartlarına uygun,
gözle görülür,
olağanüstü
bir delil istiyorlardı.
Ancak Kur’an onların önünde zaten:
vahyin kendisini,
peygamberin hayatını,
yaratılışın işaretlerini
ve aklî delilleri
sunmuştu.
Sorun her zaman delilin hiç bulunmaması değildi.
İnsanların Mucize İstemesi Başlı Başına Yanlış mıdır
Hayır.Bir peygamberlik iddiası karşısında:
“Delilin nedir?”
diye sormak anlaşılabilir ve meşru bir sorudur.
Kur’an da insanı delil üzerinde düşünmeye çağırır.
Sorun:
delil istemek
ile:
Allah’a şart koşmak
arasındaki farkta ortaya çıkar.
Bir insan:
“Hakikati araştırmak istiyorum.”
diyebilir.
Bu başka şeydir.
Ama:
“Tam benim istediğim olağanüstü olay olursa inanırım, olmazsa hiçbir delile bakmam.”
demek başka şeydir.
Hakikat araştırması, kişinin kendi şartlarını Allah’a dayatmasına dönüşmemelidir.
Kur’an Hz. Muhammed’in Hiç Mucizesi Olmadığını mı Söylüyor
Hayır.Kur’an’da Hz. Muhammed’e verilen en temel ve sürekli delillerden biri Kur’an’ın kendisidir.
Ayrıca İslam geleneğinde Hz. Muhammed’in hayatıyla ilgili çeşitli mucize rivayetleri bulunmaktadır.
Fakat Yûnus 20’nin vurgusu şudur:
Peygamber mucizeyi kendi iradesiyle üretmez.
İnsanlar:
“Şimdi bunu yap.”
dediğinde Hz. Muhammed:
Allah’tan bağımsız biçimde doğaüstü olay gerçekleştiren biri değildir.
Mucize varsa:
Allah’ın yaratması ve izniyledir.
Peygamber Neden İnsanların İstediği Her Mucizeyi Gösteremiyor
Çünkü peygamber:ilah değildir.
Hz. Muhammed:
Allah’ın kulu
ve:
elçisidir.
Kendiliğinden:
gökten bir şey indiremez,
geleceği oluşturamaz,
doğa kanunlarını istediği anda değiştiremez.
Bunlar Allah’ın hüküm ve kudret alanındadır.
Bu nedenle peygamberlik:
sınırsız doğaüstü güç sahibi olmak
demek değildir.
Peygamberin temel görevi:
vahyi tebliğ etmektir.
Mucize Peygamberin Kendi Gücüyle Gerçekleşirse Ne Olurdu
Bu, Kur’an’ın peygamber anlayışını bozardı.Eğer peygamber:
Allah’tan bağımsız,
istediği anda doğaüstü olay yapan,
gaybı bütünüyle bilen
bir varlık kabul edilseydi onunla Allah arasındaki sınır bulanıklaşırdı.
İslam ise bu sınırı çok net korur:
Allah yaratıcıdır.
Peygamber yaratılmıştır.
Allah:
mutlak bilgi sahibidir.
Peygamber:
Allah’ın kendisine bildirdiği kadar bilir.
Bu ayrım peygamberin değerini azaltmaz.
Tam tersine tevhidi korur.
“Gayb Yalnız Allah’a Aittir” Ne Demektir
Ayette:“inneme’l-gaybu lillâh”
denilir.
Yani:
“Gayb ancak Allah’a aittir.”
“Gayb”:
insanın duyularıyla doğrudan ulaşamadığı,
kendiliğinden bilemediği,
gizli olan
gerçeklikler anlamına gelir.
Örneğin:
geleceğin tamamı,
kıyametin vakti,
insanların kalplerinin mutlak içeriği,
Allah’ın bildirmediği ahiret ayrıntıları
insan açısından gayb alanına girebilir.
Ayet bu konuda nihai bilgi otoritesinin Allah olduğunu bildirir.
“Gayb Yalnız Allah’a Aittir” Peygamberlerin Hiç Gayb Bilgisi Almadığı Anlamına mı Gelir
Hayır.Burada önemli bir ayrım vardır.
Kur’an başka ayetlerde Allah’ın dilediği elçilerine gaybdan bazı bilgiler bildirdiğini haber verir.
Dolayısıyla mesele:
“Peygamber hiçbir gayb bilgisi öğrenemez.”
değildir.
Doğru ayrım şudur:
Bağımsız, sınırsız ve kendinden kaynaklanan gayb bilgisi Allah’a aittir.
Peygamber bir gayb bilgisi biliyorsa:
Allah bildirdiği için bilir.
Bu bilgi onu Allah’ın ortağı hâline getirmez.
Bir İnsan Geleceği Kesin Olarak Bilebilir mi
İnsan bazı şeyleri:bilimsel veriler,
istatistik,
tecrübe,
hesaplama
üzerinden tahmin edebilir.
Meteorolog:
hava durumunu tahmin eder.
Doktor:
hastalığın muhtemel seyrini öngörür.
Ekonomist:
piyasa hakkında tahmin yapabilir.
Bunlar:
gaybı mutlak biçimde bilmek
değildir.
Tahmindir.
Veriye dayanır.
Yanılabilir.
Bu nedenle:
öngörü ≠ ilahî gayb bilgisi.
İnsan geleceğe ilişkin olasılık hesaplayabilir fakat geleceğin tamamını kesin ve bağımsız biçimde kuşatamaz.
Falcılar veya Medyumlar Gaybı Bilebilir mi
İslam’ın temel tevhid anlayışı açısından hiç kimse:Allah’tan bağımsız biçimde,
geleceğin ve gizli gerçekliğin tamamını
bilemez.
Bir falcı:
bazı tahminlerde bulunabilir.
Tesadüfen doğru şeyler söyleyebilir.
İnsanlardan bilgi toplayabilir.
Genel ifadeler kullanabilir.
Fakat bunlar ona:
ilahî ve kesin gayb bilgisi
vermez.
Bu nedenle insan hayatını:
fal,
burç,
medyumluk
ve benzeri kesin gelecek iddiaları
üzerine kurmamalıdır.
Gaybın nihai bilgisi Allah’a aittir.
İnsanların Kalbinde Olanı Kesin Olarak Bilebilir miyiz
Hayır.İnsanın:
sözlerinden,
davranışlarından,
geçmişinden
hareketle bazı çıkarımlar yapabiliriz.
Ama kalbin tamamını:
niyeti,
samimiyeti,
son hâli
ile birlikte eksiksiz bilmeyiz.
Bu nedenle:
“Falancanın kalbinde kesin şu var.”
diye Allah’ın bilgisine sahipmiş gibi konuşmak tehlikelidir.
Davranış hakkında hüküm verilebilir.
Ama:
kalbin nihai bilgisi Allah’a aittir.
Bu yüzden insanlara kolayca:
münafık,
kâfir,
cehennemlik
gibi nihai iç dünya hükümleri dağıtmak konusunda son derece dikkatli olunmalıdır.
“Gayb Allah’a Aittir” Demek Bilimsel Araştırmayı Engeller mi
Hayır.Bilim:
henüz bilmediğimiz şeyleri araştırır.
Bugün bilinmeyen bir fiziksel gerçek:
yarın deney ve gözlemle öğrenilebilir.
Böyle bir şey mutlak gayb olmaktan çıkarak insan bilgisinin alanına girebilir.
Örneğin geçmişte insanlar:
mikroorganizmaları,
galaksilerin ayrıntılarını,
genetik mekanizmaları
bilmiyordu.
Bugün önemli ölçüde biliyoruz.
Kur’an'ın gayb kavramı:
“Araştırmayın.”
demek değildir.
Tam tersine insanın bilgisinin sınırlarını ve Allah’ın bilgisinin sınırsızlığını hatırlatır.
Mucize Görmek İnsanı Otomatik Olarak İman Ettirir mi
Kur’an’ın geçmiş toplum anlatıları bunun otomatik olmadığını gösterir.İnsan olağanüstü bir işaret görse bile:
inkâr edebilir,
başka açıklama getirebilir,
“Bu sihirdir.”
diyebilir.
Nitekim Yûnus 2’de Hz. Muhammed hakkında:
“Bu apaçık bir büyücüdür.”
denildiğini görmüştük.
Demek ki asıl problem bazen:
daha fazla delil eksikliği
değil,
insanın delile karşı tavrıdır.
İman, insanın iradesini ortadan kaldıran zorunlu bir refleks değildir.
İnsan Neden Sürekli Yeni Bir İşaret İster
Bazen hakikati samimiyetle aradığı için.Ama bazen de kararı sürekli ertelemek için.
İnsan şöyle diyebilir:
“Şu olsa inanırım.”
O olur.
Sonra:
“Bir de şu olsun.”
der.
Sonra başka bir şart getirir.
Böylece konu delil aramaktan çıkıp:
inanmamak için sürekli yeni şart üretmeye
dönüşebilir.
Bu durum yalnızca din konusunda değildir.
İnsan günlük hayatta da kabul etmek istemediği bir gerçeğin karşısında çıtanın yerini sürekli değiştirebilir.
“Öyleyse Bekleyin” Ne Anlama Gelir
Ayet:“fentezirû”
der.
Yani:
“Öyleyse bekleyin.”
Bu söz:
“Şimdi size bireysel olarak saldıracağım.”
anlamına gelmez.
Peygamber kendisinden talep edilen mucizenin veya gelecekteki ilahî hükmün zamanını kendisi belirlememektedir.
Meseleyi Allah’a bırakmaktadır.
Yani:
Sonucu bekleyin.
Hakikat ortaya çıkacaktır.
Allah’ın hükmü gelecektir.
Bu, peygamberin ilahî zamanlama üzerinde bağımsız kontrol sahibi olmadığını da gösterir.
“Ben de Sizinle Birlikte Bekleyenlerdenim” Neden Önemlidir
Ayet:“innî me‘akum mine’l-muntezirîn”
diye sona erer.
Yani:
“Ben de sizinle birlikte bekleyenlerdenim.”
Bu ifade Hz. Muhammed’in konumunu çok net gösterir.
Peygamber:
“Ben her şeyin ne zaman gerçekleşeceğini biliyorum.”
demiyor.
Tam tersine:
“Ben de bekliyorum.”
diyor.
Bu, peygamberin:
Allah’a bağımlı bir kul
olduğunu gösterir.
Vahiy alması onu Allah’ın bütün gayb bilgisine ortak yapmaz.
Bu Ayet Kıyametin Tarihini Hesaplamaya Çalışanlara Ne Söyler
Kur’an’ın genel öğretisine göre kıyametin kesin vakti Allah’ın bilgisi kapsamındadır.Bu nedenle:
harf hesapları,
gizli sayısal kodlar,
rüyalar,
astrolojik hesaplar
üzerinden:
“Kıyamet kesin şu tarihte kopacak.”
demek için sağlam bir Kur’anî temel yoktur.
İnsan kıyametin tarihini bilmekten önce:
ona hazır olup olmadığını
düşünmelidir.
Tarih hesaplamak insanı sorumluluktan kurtarmaz.
Önemli olan takvim değil, hazırlıktır.
Yûnus 19 ve 20 Birlikte Nasıl Okunmalıdır
Yûnus 19’da insanların:inanç konusunda ayrılığa düştükleri
ve nihai hükmün Allah’a ait olduğu
bildirilmişti.
Yûnus 20’de ise bazı insanların:
“Neden istediğimiz işaret gelmiyor?”
diye sordukları anlatılır.
Cevap:
“Gayb Allah’a aittir.”
Böylece iki ayet aynı temel gerçeğe bağlanır:
Nihai hüküm Allah’ın.
Gaybın bilgisi Allah’ın.
İnsan:
araştırır,
düşünür,
delilleri değerlendirir.
Ama Allah’ın yerine geçip:
ne zaman ne olacağını,
kim hakkında nihai hükmün ne olduğunu
ve Allah’ın hangi olağanüstü işareti ne zaman göstermesi gerektiğini
kendisi belirleyemez.
Sonuç: Yûnus Suresi 20. Ayetin Ana Mesajı Nedir
Yûnus Suresi 20. ayet, insanın hakikat karşısında çok sık kullandığı bir yaklaşımı sorgular:“Bana benim istediğim türden bir delil göster, o zaman inanırım.”
İlk bakışta bu çok mantıklı görünebilir.
Fakat burada önemli bir soru vardır:
İnsan gerçekten delil mi istiyor, yoksa inanmayı sürekli ertelemek için yeni şartlar mı üretiyor?
Mekke’de bazı insanlar:
Hz. Muhammed’in hayatını biliyorlardı.
Kur’an’ı dinliyorlardı.
Tevhid çağrısını duyuyorlardı.
Yaratılıştaki işaretlere yönlendiriliyorlardı.
Buna rağmen:
“Başka bir ayet, başka bir mucize gelsin.”
diyorlardı.
Kur’an’ın cevabı:
Peygamber istediği zaman mucize üreten bir ilah değildir.
Bu ayrım çok önemlidir.
Hz. Muhammed’in büyüklüğü:
Allah’tan bağımsız olağanüstü güç sahibi olmasında değil,
Allah’a tam bir kul ve elçi olmasındadır.
Ona:
“Gayb Allah’a aittir.”
demesi emredilir.
Bu cümle, İslam’daki tevhidin bilgi alanındaki en güçlü ifadelerinden biridir.
İnsan çok şey bilebilir.
Bilim geliştirebilir.
Geleceğe dair tahminler yapabilir.
Uzaya araç gönderebilir.
Genetik kodları çözebilir.
Milyarlarca yıl önceki kozmik olayları inceleyebilir.
Bunların hepsi büyük bilgi başarılarıdır.
Fakat bütün bunlar insanı:
sınırsız bilgi sahibi
yapmaz.
Bilmediğimiz şeylerin sınırı hâlâ çok büyüktür.
Ve Allah açısından:
gizli olan hiçbir şey yoktur.
Biz geleceği adım adım yaşarız.
Allah’ın bilgisi ise bizim zaman içindeki sınırlı bakışımıza benzemez.
Bu yüzden ayet insanı hem:
hurafeden
hem de:
kibirden
korur.
Hurafeden korur çünkü:
“Şu kişi kesin geleceği biliyor.”
iddiasına karşı ölçü verir.
Kibirden korur çünkü:
“İnsan aklı artık her şeyi çözebilir.”
iddiasının sınırını hatırlatır.
Ayet aynı zamanda peygamber sevgisinin sınırlarını da öğretir.
Hz. Muhammed’e büyük sevgi duyulur.
O örnek alınır.
Onun getirdiği vahye uyulur.
Ama:
gaybın bağımsız sahibi
hâline getirilmez.
Çünkü peygamberin kendisine:
“Ben de sizinle birlikte bekleyenlerdenim.”
dedirtildiğini görüyoruz.
Bu olağanüstü bir tevazu ifadesidir.
Peygamber:
“Ben her şeyi biliyorum.”
demiyor.
“Ben de Allah’ın hükmünü bekliyorum.”
diyor.
Bu yaklaşım bugün din adına konuşan herkes için de büyük bir ders olmalıdır.
Hiç kimse:
rüyasına,
sezgisine,
hesabına,
astrolojik yorumuna
dayanarak:
“Allah kesin şu tarihte bunu yapacak.”
diye konuşmamalıdır.
Bir felaket için:
“Kesin şu günah yüzünden oldu.”
demek de aynı ihtiyatı gerektirir.
Bir insan hakkında:
“Allah kesin onu şöyle cezalandıracak.”
demek de.
Çünkü gayb konusunda insanın görevi:
bildiğini söylemek, bilmediğinde sınırını bilmektir.
Bu sınırı bilmek cehalet değildir.
Tam tersine bilginin ahlakıdır.
Yûnus 20’nin mucize talebiyle ilgili kısmı da bugünün insanına önemli bir soru yöneltir.
Biz gerçekten:
hakikati mi arıyoruz?
Yoksa hakikat bizi rahatsız ettiğinde:
“Bir şart daha olsun.”
diyerek kaçıyor muyuz?
Bazen insan bir gerçeği kabul etmemek için sürekli yeni delil ister.
Delil gelir.
Bu kez başka bir kusur bulur.
O gider.
Başka şart koyar.
Sonunda mesele:
delil yetersizliği
olmaktan çıkar.
Karar vermekten kaçma hâline dönüşür.
Hakikati araştırmanın dürüstlüğü ise şunu gerektirir:
“Benim istediğim delil mi geldi?”
diye değil,
“Elimdeki deliller gerçekten ne gösteriyor?”
diye bakmak.
Ayet sonunda:
“Bekleyin, ben de sizinle birlikte bekleyenlerdenim.”
der.
Bu cümlede tehditten önce büyük bir teslimiyet vardır.
Peygamber sonucu:
kendi iradesine bağlamıyor.
Allah’a bırakıyor.
Bu da bize tevekkülü hatırlatır:
İnsan:
çalışır,
anlatır,
delil sunar,
elinden geleni yapar.
Fakat:
sonucu kontrol etme iddiasında bulunmaz.
Bu, pasiflik değildir.
Bu:
insanın kendi sınırını bilmesidir.
Ve belki Yûnus Suresi 20. ayetin bugün bize yönelttiği en güçlü soru şudur:
Hakikat önümüze geldiğinde onu gerçekten değerlendirmeye mi çalışıyoruz, yoksa sürekli “Bir işaret daha, bir mucize daha, bir şart daha...” diyerek karar vermeyi erteliyor muyuz; ayrıca bilmediğimiz gelecek hakkında konuşurken gaybın gerçek sahibinin yalnız Allah olduğunu hatırlayacak kadar sınırımızı biliyor muyuz?
