Tevbe Suresi 82. Ayette “Artık Kazandıklarının Karşılığı Olarak Az Gülsünler, Çok Ağlasınlar” İfadesi Ne Anlama Gelir 
⠀
Tevbe Suresi 82. Ayet Ne Söylüyor
Ayetin anlamı genel olarak şöyledir:“Artık kazandıklarının karşılığı olarak az gülsünler, çok ağlasınlar.”
Kısa bir ayettir fakat son derece güçlü bir uyarı taşır.
Tevbe 81’de bazı kişilerin:
Tebük Seferi’ne katılmayıp geride kaldıkları,
buna sevindikleri
ve başkalarına da:
“Bu sıcakta sefere çıkmayın.”
dedikleri anlatılmıştı.
Tevbe 82 ise onların bu kısa süreli sevincini ahiret perspektifinden değerlendirir:
Bugünkü rahatlamanız, nihai anlamda sevineceğiniz bir sonuç olmayabilir.
“Az Gülsünler, Çok Ağlasınlar” Bir Emir midir
Ayetin dili biçimsel olarak emir görünümündedir:“Felyadhakû kalîlen ve’l-yebkû kesîrâ.”
Yani:
“Az gülsünler, çok ağlasınlar.”
Fakat burada amaç insanlara:
“Hayatınız boyunca neşelenmeyin, sürekli ağlayın.”
şeklinde bir ibadet emri vermek değildir.
Bu ifade daha çok tehdit, sonuç bildirimi ve güçlü bir ironik uyarı niteliğindedir.
Yaklaşık anlamıyla:
“Şimdilik gülsünler; fakat yaptıklarının sonucu karşılarına çıktığında bu sevinçleri çok kısa kalacaktır.”
İslam Gülmeyi Yasaklıyor mu
Hayır.Kur’an’da gülmek kendi başına günah olarak tanımlanmaz.
Hz. Muhammed’in de:
tebessüm ettiği,
insanlarla latife yaptığı,
ailesi ve arkadaşlarıyla güzel ilişkiler kurduğu
rivayet edilmiştir.
İnsan:
gülebilir,
eğlenebilir,
mutlu olabilir,
hayatın güzelliklerinden yararlanabilir.
İslam’ın amacı insanı sürekli üzgün bir varlığa dönüştürmek değildir.
Tevbe 82’nin konusu neşe değil, yanlış bir tercihin ardından duyulan sahte güven ve sevinçtir.
O Hâlde Ayette Eleştirilen Gülme Nasıl Bir Gülmedir
Bağlamdaki gülme:sorumluluktan kaçtıktan sonra duyulan rahatlıkla ilişkilidir.
Bu kişiler:
seferin zorluğundan kurtulmuş,
Medine’de kalmış
ve bundan memnun olmuşlardı.
Yani gülüşün arkasında:
“Biz kendimizi kurtardık.”
duygusu vardır.
Kur’an ise:
“Henüz neyi kazandığınızı bilmiyorsunuz.”
anlamında onları uyarır.
Dolayısıyla problem kahkahanın kendisi değil, yanlış bir tercih üzerinden kurulan sevinçtir.
Tevbe 81 ile Tevbe 82 Nasıl Birbirini Tamamlıyor
Tevbe 81’de:“Geride kalmalarına sevindiler.”
denilmişti.
Tevbe 82’de ise:
“Az gülsünler, çok ağlasınlar.”
buyurulur.
İki ayet arasında çok güçlü bir bağ vardır.
İlk ayette:
kısa vadeli duygu
vardır.
İkinci ayette:
uzun vadeli sonuç.
Onlar bugün seviniyor.
Kur’an ise yarının hesabını gösteriyor.
Böylece çok temel bir hayat ilkesi ortaya çıkıyor:
Bir kararın seni bugün rahatlatması, onun doğru karar olduğunu kanıtlamaz.
“Az Gülsünler” Ne Kadar Bir Süreyi İfade Ediyor
Buradaki “az”, dünya hayatının ahirete göre kısalığı açısından da anlaşılmıştır.İnsan dünyada uzun yaşadığını düşünebilir.
70 yıl...
80 yıl...
90 yıl...
Fakat Kur’an’ın ahiret perspektifinde dünya hayatı geçicidir.
Bu nedenle günah ve sorumsuzluk içinde geçirilen dünyevi sevinç:
ne kadar uzun görünürse görünsün, sonsuzluk yanında çok kısa kalır.
Ayet insanı zamanın büyüklüğü konusunda yeniden düşündürür.
“Çok Ağlasınlar” Ne Anlama Gelir
Bu ifade yaptıklarının sonucuyla karşılaşacakları pişmanlık ve azabı anlatır.Yani:
dünyadaki kısa sevinç,
ahirette uzun pişmanlığa
dönüşebilir.
Buradaki ağlama, yalnızca gözyaşı üretmek değildir.
Daha derin anlamıyla:
keşke duygusu, kayıp ve geri dönüş imkânının sona ermesi anlatılmaktadır.
İnsanın en ağır pişmanlıklarından biri:
“Dönebilseydim farklı yapardım.”
deyip artık dönememektir.
Ağlamak Dindarlık Göstergesi midir
Her zaman değil.Bir insan çok ağlayabilir ama yanlış davranmaya devam edebilir.
Başka biri duygularını gözyaşıyla göstermeyebilir fakat son derece samimi olabilir.
Dolayısıyla:
gözyaşı miktarı iman ölçüsü değildir.
Kur’an’ın burada anlattığı şey psikolojik bir kişilik tipi değildir.
“Dindar insan sürekli ağlamalıdır.”
sonucu çıkarılamaz.
Önemli olan:
insanın kalbinin sorumluluk bilincine açık olmasıdır.
Pişmanlık Ne Zaman Değerli Hâle Gelir
Pişmanlığın en değerli zamanı dönüş imkânı varken yaşanan zamandır.İnsan hata yapar.
Fark eder.
Üzülür.
Tövbe eder.
Davranışını değiştirir.
Mümkünse verdiği zararı telafi eder.
İşte bu pişmanlık iyileştirici olabilir.
Ama ölümden veya kesin hesap anından sonra:
“Keşke...”
demek davranışı değiştirme imkânı sunmaz.
Tevbe 82 insanı geç kalmadan düşünmeye çağırmaktadır.
“Kazandıklarının Karşılığı Olarak” Ne Demektir
Ayet:“cezâen bimâ kânû yeksibûn”
der.
Yani:
“Kazandıkları şeylerin karşılığı olarak.”
Bu ifade son derece önemlidir.
Çünkü karşılaşacakları sonuç keyfî değildir.
Kur’an:
“Allah sebepsiz yere onları ağlatacak.”
demiyor.
Onların:
bilinçli tercihlerinin,
sözlerinin,
davranışlarının
ve sorumluluktan kaçışlarının
sonucu anlatılıyor.
İnsan ahlaki olarak da kendi geleceğine bir şeyler ekerek ilerler.
Kur’an Neden Günah İçin “Kazanmak” Kelimesini Kullanıyor
Türkçede “kazanmak” genellikle olumlu bir kelimedir.Para kazanmak.
Başarı kazanmak.
Ödül kazanmak.
Fakat Arapçadaki kesb, insanın yaptığı ve kendisine sonuç olarak dönen davranışı ifade edebilir.
İnsan iyilik de kazanır.
Kötülük de.
Bu çok düşündürücü bir dil kullanımıdır:
Her yaptığımız şey bize bir şey kazandırır; fakat kazandığımız şey her zaman lehimize değildir.
Bazı tercihler insanın zarar hanesine yazılır.
Bu Ayet Allah’ın İnsanların Acı Çekmesinden Hoşlandığını mı Gösteriyor
Hayır.Kur’an’ın genel öğretisi böyle değildir.
Allah insanları:
tövbeye,
bağışlanmaya,
iyiliğe
ve kurtuluşa
çağırır.
Tevbe Suresi’nin hemen önceki ayetlerinde bile çok ağır yanlış yapan insanlar için:
“Tövbe ederlerse kendileri için daha hayırlıdır.”
denilmişti.
Dolayısıyla:
“Allah insanların ağlamasını istiyor.”
sonucu yanlıştır.
Ayetin amacı:
yanlışın sonucunu önceden haber vererek insanı o sonuçtan korumaktır.
Cehennem Uyarıları Neden Bu Kadar Sert Bir Dil Kullanıyor
Çünkü bazı sonuçlar hafif dille anlatıldığında insan onları yeterince ciddiye almayabilir.Nasıl ki:
“Bu madde biraz zararlıdır.”
ile:
“Bu madde öldürücüdür.”
aynı uyarı gücüne sahip değilse,
Kur’an da ahiret konusunda zaman zaman çok sert bir dil kullanır.
Ama amaç sadece korkutmak değildir.
Amaç:
insanı kararının gerçek ağırlığıyla yüzleştirmektir.
Uyarı ne kadar ciddi bir tehlikeye karşıysa dili de o kadar güçlü olabilir.
Bu Ayet Dünyada Mutlu Olan Günahkârların Mutluluğunu Haram mı Sayıyor
Hayır.Bir insan hata yapmış olsa bile:
çocuğuyla gülebilir,
güzel yemek yiyebilir,
arkadaşlarıyla eğlenebilir.
Tevbe 82:
“Günah işlemiş biri artık hayatında hiç gülmesin.”
dememektedir.
Ayetteki ifade belirli münafıkların yanlış tercihleri karşısındaki sahte sevinçlerini ve nihai pişmanlıklarını anlatmaktadır.
Bunu bütün insan psikolojisine dönük bir neşe yasağına çevirmek doğru değildir.
İnsan Yanlış Bir Kararın Ardından Neden Mutlu Olabilir
Çünkü kısa vadeli sonuç gerçekten rahatlatıcı olabilir.Bir borcu hileyle ödemekten kurtulur.
Bir sorumluluğu başkasına yükler.
Bir yalanla cezadan kaçar.
Zor bir görevden sıyrılır.
O anda:
“Kurtuldum.”
diye sevinebilir.
Fakat uzun vadede:
güveni,
itibarını,
vicdanını,
ilişkisini
veya ahiret sorumluluğunu
kaybedebilir.
Kısa vadeli rahatlık, uzun vadeli kazançla aynı şey değildir.
Bu Ayeti Başkasının Acısına Sevinmek İçin Kullanabilir miyiz
Hayır.Bir insan:
“Bak, Kur’an çok ağlasınlar diyor.”
diyerek başkasının acısından zevk alamaz.
Ayetin amacı sadist bir sevinç üretmek değildir.
Müslüman insanın hedefi:
insanların tövbe etmesi,
yanlışından dönmesi,
iyiliğe ulaşması
olmalıdır.
Birinin düşüşüne sevinmek yerine mümkünse onun dönüşünü istemek daha uygundur.
İlahî tehdit, kişisel intikam duygusunun yakıtı değildir.
Bu Ayet Depresyonu veya Sürekli Üzüntüyü Dinî İdeal Hâline Getiriyor mu
Hayır.Psikolojik acı ve depresyonla bu ayetteki ifadeyi birbirine karıştırmamak gerekir.
Depresyon:
gerçek bir ruhsal sağlık sorunu olabilir
ve profesyonel destek gerektirebilir.
Böyle bir insana:
“Kur’an zaten çok ağlayın diyor.”
demek hem ayeti yanlış kullanmak hem de insana zarar vermek olur.
Tevbe 82 klinik üzüntü hakkında değil, ahlaki sonuç ve ahiret pişmanlığı hakkında konuşmaktadır.
İslam’da umut da temel bir değerdir.
Ayetin Bugünkü İnsana En Güçlü Mesajı Nedir
Bugün insan çoğu zaman kararlarını anlık duyguya göre değerlendirebilir:“Bunu yapınca rahatladım.”
“Bundan kurtuldum.”
“Kimse anlamadı.”
“Ceza almadım.”
“İşime geldi.”
Ama Kur’an başka bir soru sorar:
“Sonra ne olacak?”
Bir karar:
bugün kazanç,
yarın kayıp
olabilir.
Bugün gülüş,
yarın pişmanlık
olabilir.
Bu nedenle olgun insan sadece:
“Şimdi nasıl hissediyorum?”
diye değil,
“Bu tercih beni nereye götürüyor?”
diye de sorar.
Sonuç: Tevbe Suresi 82. Ayetin Ana Mesajı Nedir
Tevbe Suresi 82. ayet, sadece birkaç kelimeyle kısa vadeli sevinç ile uzun vadeli sonuç arasındaki büyük farkı ortaya koymaktadır.Tevbe 81’de bazı insanlar Tebük’e gitmeyip:
“oturup kalmalarına sevindiler.”
Zorluktan kurtulmuşlardı.
Sıcak yola çıkmayacaklardı.
Mallarından harcamayacaklardı.
Canlarını riske atmayacaklardı.
Kısa vadede gerçekten daha rahatlardı.
Sonra Tevbe 82 geliyor:
“Az gülsünler, çok ağlasınlar.”
Yani Kur’an onların sevinçlerinin çok kısa bir zaman dilimine ait olduğunu söylüyor.
Asıl mesele şudur:
Neye seviniyorsun?
İnsan doğru bir şey yaptığı için sevinebilir.
Bu güzeldir.
Bir nimete sevinebilir.
Bu da güzeldir.
Sevdiği insanlarla gülebilir.
Hayattan keyif alabilir.
Bunların hiçbiri ayetin hedefi değildir.
Problem:
sorumluluktan kaçmayı başarı saymak
ve bundan sevinç duymaktır.
Ayet ardından:
“Kazandıklarının karşılığı olarak...”
der.
Bu ifade bütün mesajın merkezindedir.
İnsan tercihlerinin pasif kurbanı değildir.
Kendi davranışlarıyla geleceğine bir şeyler taşır.
Her yalan...
Her dürüstlük...
Her ihanet...
Her sadakat...
Her fedakârlık...
Her bilinçli kaçış...
insanın karakterine ve hesabına bir iz bırakır.
Bu nedenle Kur’an yalnızca:
“Ne yaptın?”
diye sormaz.
Adeta:
“Yaptığın şey seni nereye götürüyor?”
diye de sorar.
Ayetin “az gülmek, çok ağlamak” ifadesini de hayatın bütün neşesine karşı bir yasak gibi anlamamak gerekir.
İslam insanın:
gülmesini,
sevinmesini,
ailesiyle güzel vakit geçirmesini,
dünyanın helal nimetlerinden faydalanmasını
yasaklamaz.
Buradaki gülüş yanlış üzerine kurulmuş kısa bir zafer duygusudur.
Ağlayış ise hesapla karşılaşıldığında ortaya çıkacak büyük pişmanlıktır.
Ve belki ayetin en güçlü mesajlarından biri şudur:
Pişmanlık gelmeden önce tövbe mümkündür.
İnsan bugün:
yanlışını fark edebilir.
Dönebilir.
Sorumluluğunu yerine getirebilir.
Telafi edebilir.
Allah’tan bağışlanma isteyebilir.
Bu yüzden cehennem ve pişmanlık ayetleri insanı çaresizliğe değil, henüz fırsat varken dönüşe çağırır.
Tevbe 82 bize belki de şu soruyu yöneltmektedir:
Bugün bizi rahatlatan ve hatta sevindiren bir tercih yaptığımızda yalnızca “Bu işten kurtuldum.” diye mi düşünüyoruz, yoksa bir an durup “Kurtulduğumu sandığım şeyden aslında kaçıyor muyum ve bu kararın uzun vadede beni nereye götüreceğini gerçekten düşündüm mü?” diye de sorabiliyor muyuz?
