Oruç Fidyesi Kimlere Verilir 
Kimler Fidye Verir, Kimler Kaza Eder
En net ayrım nedir
Oruç konusunda temel çizgi şudur: kalıcı olarak oruç tutamayanlar fidye verir, geçici mazereti olanlar ise sonra kaza eder. Diyanet'in fetvalarında bu ayrım açık şekilde kurulmuştur.
Oruç fidyesi nedir
Fidye, oruç tutmaya güç yetiremeyen kimsenin, tutamadığı her gün için bir yoksul doyumu kadar ödediği bedeldir. Diyanet, bir fidyenin asgari ölçüsünü bir fitre miktarı olarak açıklar.
Kimler fidye verir
Diyanet'e göre oruç fidyesi, esas olarak oruca gücü yetmeyen yaşlı kimseler ile iyilesme ümidi olmayan hastalar için geçerlidir. Bu iki grup, fidyenin ana muhatabıdır.
Kalıcı hastalar için hüküm nedir
Eger uzman bir doktor, kisinin oruç tutmasının saglıgına zarar verecegini söylüyor ve bu durum kalıcı ise, o kisi tutamadıgı oruçlar için fidye verir. Diyanet bu durumda fidyeyi açıkça geçerli görür.
Geçici hastalıkta ne olur
Hastalık geçici ise hüküm değişir: bu durumda fidye değil, iyilesince kaza gerekir. Diyanet'in fetvasında bu ayrım net şekilde belirtilir.
Yolculuk gibi geçici mazeretlerde ne yapılır
Yolculuk ve benzeri geçici mazeretler de fidye sebebi değildir. Bu gibi durumlarda tutulamayan oruçlar, daha sonra gününe gün kaza edilir.
Oruç tutabilecek halde tutmayan biri fidye verip kurtulur mu
Hayır. Diyanet'e göre, oruç tutmaya gücü yettiği halde tutmayan kimse, fidye vererek oruç borcundan kurtulamaz. Böyle kimseler için fidye hükmü yoktur.
Mazeretsiz tutmayan ne yapar
Mazeretsiz olarak oruç tutmayanların, tutmadıkları oruçları kaza etmeleri ve ayrıca tövbe istiğfar etmeleri gerekir. Diyanet bunu açıkça ifade eder.
Fidye veren biri sonradan iyilesirse ne olur
Diyanet'in verdiği cevapta, oruç tutmaya gücü yetmeyen yaşlı veya iyilesme ümidi olmayan hasta sonradan tutabilecek hale gelirse, önceden fidye vermiş olsa bile tutamadığı oruçları - Hanefilere göre - kaza etmesi gerekir. Önceden verilen fidye, bu durumda oruç borcunu düşürmez; nafile sadaka sayılır.
Hamile ve emzirenlerde hüküm her zaman fidye midir
Diyanet'in genel çizgisinde, geçici sebeple oruç tutamayanlar için asıl hüküm kazadır; bu yüzden hamilelik ve emzirme de çoğu zaman bu geçici mazeret başlığında değerlendirilir. Ancak Diyanet'in aktardığı mezhep bilgisinde, Safii mezhebinde bazı durumlarda - özellikle çocuk saglıgı endişesi varsa - kaza ile birlikte fidye de gündeme gelebilir.
Oruç fidyesi kimlere verilir
Oruç fidyesi, tıpkı fitre gibi, bakmakla yükümlü olunmayan yoksul Müslümanlara verilir. Diyanet bu ölçüyü açıkça koyar.
Kimlere verilemez
Bir kimse, oruç fidyesini kendi usulüne (anne, baba, dede, nine) ve füruuna (çocuk, torun ve onların çocukları) veremez. Diyanet, bu kisilerin fidyeden doğrudan ya da dolaylı yararlandırılamayacağını belirtir.
Esine fidye verilir mi
Hayır. Diyanet'e göre esler de birbirlerine zekat, fitre ve fidye veremez.
Bir fidye tek kisiyi mi doyurur
Temel ölçü, bir kişinin bir günlük doyumu kadardır. Bu yüzden her tutulamayan gün için bir yoksul doyumu esas alınır.
Bir fidye birden fazla kisiye bölünebilir mi
Diyanet'in aktardıgı bilgiye göre, bu konuda farklı görüsler bulunsa da, Hanefi mezhebinde Ebu Yusuf'a dayandırılan görüşe göre bir fidye birkaç fakire de bölünerek verilebilir.
Fidye sadece para olarak mı verilir
Fidye, bir yoksul doyumu karşılığı oldugu için esasen ayni ya da nakdi değer ifade eder. Diyanet'in tanımında fidye, her gün için sorumlu olunan ayni/nakdi miktar olarak açıklanır.
Kaza edenler için temel kural nedir
Geçici bir sebeple tutulamayan oruçlarda ölçü şudur: tutulamadığı gün sayısınca sonra tutulur. Diyanet, hasta veya yolculukta olanların tutamadıkları günleri başka günlerde kaza edeceklerini açıkça ifade eder.
Kısa özetle kim fidye, kim kaza
Kısa ve net özet:
- Çok yaşlı, kalıcı hasta -> Fidye
- Geçici hasta, yolcu, geçici mazeret sahibi -> Kaza
- Mazeretsiz tutmayan -> Fidye değil, kaza + tövbe
Son Söz Esas ölçü para mı, güç mü
Oruç fidyesinde asıl mesele para değil, güç yetirip yetirememe halidir. Dinen kişi kalıcı olarak oruç tutamıyorsa fidye ile sorumluluğunu yerine getirir; ama geçici bir engel varsa yol, fidye değil kazadır. Yani hükmü belirleyen şey cüzdan değil, mazeretin niteliğidir.
