Nâziât Suresi 39. Ayette “Şüphesiz Cehennem Onun Varacağı Yerdir” Buyrulması Ne Anlama Gelir Ve Tuğyan İle Dünya Tutkusunun Sonucu Neden Cehennem Olarak Gösterilir 
Nâziât Suresi 39. Ayet Ne Söyler
Nâziât Suresi’nin 39. ayetinde:
“Fe inne’l-cahîme hiye’l-me’vâ.”
buyrulur.
Bu ifade genel olarak:
“Şüphesiz cehennem onun varacağı yerdir.”
veya:
“Onun barınağı cehennemdir.”
şeklinde anlamlandırılır.
- ayette:
“Kim azgınlık etmişse…”
- ayette:
“Dünya hayatını tercih etmişse…”
denilmişti.
- ayet ise bunun sonucunu bildirir:
Cehennem.
“Cahîm” Kelimesi Ne Anlama Gelir
“Cahîm” kelimesi:
şiddetle yanan ateş, alevli cehennem
anlamlarını taşır.
Biraz önce 36. ayette de:
“Cehennem görenlere açıkça gösterilir.”
buyrulmuştu.
Şimdi ise o cehennemin kimler için sonuç hâline geldiği açıklanmaya başlanır.
Yani önce:
cehennem gösterildi.
Sonra:
ona götüren hayat biçimi tarif edildi.
“Me’vâ” Ne Anlama Gelir
Ayette geçen “me’vâ” kelimesi:
varılacak yer, sığınılacak yer, barınak, kalınacak mekân
anlamlarını taşır.
Normalde “barınak” insana güvenli bir yer çağrıştırabilir.
Fakat burada kelime son derece çarpıcı biçimde cehennem için kullanılır.
İnsan dünyada kendisine güvenli yerler ararken, hayatının nihai yönünün nereye çıktığını düşünmeye çağrılır.
Ayet Neden “Cehennem Onun Varacağı Yerdir” Diyor
Çünkü önceki ayetlerde bir yol tarif edilmiştir.
İnsan:
tuğyan eder.
Sonra:
dünya hayatını tercih eder.
Bunların ardından:
cehennem onun varış yeri olur.
Bu sıralama önemlidir.
Kur’an sonucu sebebinden koparmaz.
Önce insanın tercihini anlatır.
Sonra bu tercihin sonucunu bildirir.
Cehennem Keyfî Bir Ceza Olarak Mı Sunuluyor
Bu ayetlerin akışına bakıldığında hayır.
Nâziât 37-39 arasında açık bir sebep-sonuç zinciri vardır:
Tuğyan.
Dünyayı üstün tutma.
Cehennem.
Dolayısıyla insan hiçbir seçim yapmamışken sebepsiz biçimde cezalandırılmış gibi anlatılmaz.
Aksine hayatının yönü ile nihai sonucu arasında bir ilişki kurulur.
Tuğyan Neden Bu Kadar Ağır Bir Sonuca Yol Açar
Çünkü tuğyan sıradan bir hata değildir.
İnsan:
sınırı aşmayı,
başkalarının hakkını çiğnemeyi,
uyarıyı küçümsemeyi
ve kendisini hesap vermez görmeyi
bir hayat biçimine dönüştürdüğünde kötülük derinleşir.
Firavun bunun büyük örneğidir.
Onun sorunu bir defalık yanlış karar değil:
sistematik zulüm ve kibirdir.
Dünya Hayatını Tercih Etmek Neden Cehennemle İlişkilendiriliyor
Çünkü burada dünyayı sevmekten söz edilmiyordu.
Ayet:
dünyayı daha üstün tutmaktan
söz ediyordu.
Yani insan:
çıkarını adaletten,
hazzını sorumluluktan,
gücünü hakikatten,
geçici kazancı kalıcı değerden
üstün tutabilir.
Bu tercihler sürekli hâle geldiğinde insanın ahlâkî yönünü belirler.
Bir İnsan Tek Bir Günah İşlediğinde Bu Ayetin Kapsamına Girer Mi
Ayetin bağlamını böyle basitleştirmek doğru olmaz.
Burada:
“tağâ”
yani sınır aşmayı hayat tarzı hâline getiren bir insan anlatılmaktadır.
İnsan hata yapabilir.
Pişman olabilir.
Tövbe edebilir.
Yanlışını düzeltebilir.
Kur’an’ın genel öğretisinde dönüş kapısı dünya hayatında açıktır.
Dolayısıyla ayet:
her hatanın ardından ümitsizlik
değil,
ısrarlı tuğyanın sonucu
üzerinde durur.
Cehennem İle İnsan Tercihleri Arasında Nasıl Bir Bağ Kuruluyor
İnsan günlük hayatında aldığı her kararla kendisini belirli bir yöne taşır.
Tek bir karar belki bütün karakterini oluşturmaz.
Ama tekrar edilen seçimler:
alışkanlığa,
alışkanlıklar:
karaktere,
karakter ise:
hayatın yönüne
dönüşebilir.
Bu açıdan cehennem ayette bir anda ortaya çıkan rastgele son değil:
uzun bir ahlâkî yönelişin nihai sonucu
olarak görülür.
İnsan Dünyada Kendi “Me’vâ”sını Hazırlıyor Olabilir Mi
Mecazî ve ahlâkî açıdan böyle düşünülebilir.
İnsan her gün:
hangi değerlere bağlanacağını
seçmektedir.
Merhameti mi büyütecek?
Kibri mi?
Adaleti mi?
Çıkarcılığı mı?
İyiliği mi?
Zulmü mü?
Bu seçimlerin toplamı insanın kimliğini oluşturur.
Ahiret ise bu kimliğin sonuçlarının açığa çıktığı alan olarak tasvir edilir.
Cehennem Neden “Varış Yeri” İfadesiyle Anlatılıyor
Çünkü yaşam Kur’an’da sık sık:
yolculuk
fikrini çağrıştıran bir süreçtir.
İnsan yürür.
Tercih eder.
Yön değiştirir.
Sonunda bir yere ulaşır.
Bu açıdan “me’vâ” kelimesi son derece düşündürücüdür:
Her yol bir yere çıkar.
Ahlâkî yolların da sonuçları vardır.
İnsan Yanlış Yolda Olduğunu Ne Zaman Fark Etmelidir
Sonuca ulaştığında değil:
yolda iken.
Nâziât Suresi’nin bu uyarıları zaten bunun için dünyada okunmaktadır.
İnsan:
“Ben hangi yöne gidiyorum?”
sorusunu henüz yön değiştirebilecekken sormalıdır.
Çünkü yolun sonunda gerçeği görmek kolaydır.
Asıl bilgelik:
sonucu görmeden yönü fark etmektir.
Cehennem Korkusu Tek Başına İyi İnsan Olmaya Yeter Mi
Korku insanı bazı kötülüklerden uzaklaştırabilir.
Ancak İslâmî ahlâkta insanın ilişkisi yalnızca korkudan ibaret değildir.
Sevgi,
umut,
şükür,
merhamet,
adalet
ve Allah’a yakınlaşma arzusu da önemlidir.
Cehennem uyarısı:
ahlâkın tek temeli değil, ciddi bir sorumluluk hatırlatıcısıdır.
Allah’ın Rahmeti İle Cehennem Nasıl Birlikte Düşünülür
Bu, din düşüncesinin en önemli sorularından biridir.
Kur’an hem:
Allah’ın rahmetini
hem de:
adaletini
vurgular.
İnsanlara uyarılar yapılması, tövbe kapısının bulunması ve dönüş imkânının verilmesi rahmet boyutunu gösterir.
Fakat zulmün, bilinçli kötülüğün ve başkalarının haklarını çiğnemenin tamamen sonuçsuz kalmaması da:
adalet düşüncesiyle
ilişkilidir.
Cehennem Olmasaydı Nihai Adalet Sorunu Ortaya Çıkar Mıydı
Din felsefesi açısından önemli bir soru budur.
Dünyada bazı insanlar büyük zulümler yapıp hak ettikleri karşılığı görmeden ölebilir.
Bazı mağdurlar ise hayatları boyunca adalet göremeyebilir.
Eğer ölüm her şeyi tamamen sona erdiriyorsa:
nihai adaletin nasıl gerçekleşeceği
sorusu ortaya çıkar.
Kur’an’ın ahiret anlayışında hesap, cennet ve cehennem:
dünyada tamamlanmayan adaletin nihai boyutunu
oluşturur.
Ayetin Psikolojik Mesajı Nedir
İnsan çoğu zaman davranışını sonuçtan ayırmak ister.
Haz ister ama bedel istemez.
Haksız kazanç ister ama hesabını istemez.
Güç ister ama sorumluluk istemez.
Nâziât 39 ise çok net bir düşünce ortaya koyar:
Tercihlerin sonuçları vardır.
İnsan sebebi seçip sonucu tamamen reddedemeyebilir.
Bu, sadece ahiret için değil günlük hayat için de geçerli güçlü bir ilkedir.
Ayetin Felsefi Mesajı Nedir
Ayet şu temel soruyu gündeme getirir:
İnsan gerçekten özgür olmak istiyorsa seçimlerinin sonuçlarını da kabul etmeli midir?
Özgürlük:
“İstediğimi seçerim.”
demekse,
sorumluluk:
“Seçtiğimin sonucunu da üstlenirim.”
demektir.
Kur’an’ın ahiret anlayışında insan tercihlerinin ciddiyeti tam olarak burada ortaya çıkar.
Seçimler geçici olabilir.
Ama sonuçları geçicinin ötesine uzanabilir.
37, 38 Ve 39. Ayetler Birlikte Nasıl Bir Tablo Oluşturur
- ayette:
“Kim azgınlık etmişse…”
- ayette:
“Dünya hayatını tercih etmişse…”
- ayette:
“Şüphesiz cehennem onun varacağı yerdir.”
Üç ayet tek bir ahlâkî denklem oluşturur:
Sınırı aşmak + dünyayı mutlaklaştırmak → ağır sonuç.
Bu tablo yalnızca bir ceza bildirimi değildir.
İnsana hayatının yönünü kontrol etmesi için verilmiş bir uyarıdır.
Ve hemen ardından sure bunun tam tersindeki insan tipini anlatacaktır.
Sonuç: Tuğyan Ve Dünya Tutkusunun Sonucu Neden Cehennem Olarak Gösterilir
Nâziât Suresi 39. ayette:
“Fe inne’l-cahîme hiye’l-me’vâ.”
buyrulur:
“Şüphesiz cehennem onun varacağı yerdir.”
Ama bu sonuca gelmeden önce iki önemli özellik anlatılmıştır:
İnsan tuğyan etmiştir.
Ve:
dünya hayatını üstün tutmuştur.
Yani cehennem ayette hayatın geri kalanından kopuk bir tehdit olarak durmaz.
Bir yönelişin son noktasıdır.
İnsan sürekli:
kendi arzusunu hakikatten,
çıkarını adaletten,
gücünü merhametten,
dünyasını sorumluluktan
üstün tutarsa, kendi ahlâkî yönünü belirlemiş olur.
Bu nedenle Nâziât’ın mesajı yalnızca:
“Cehennemden kork.”
değildir.
Daha derin mesaj:
“Seni oraya götüren yolu fark et.”
olabilir.
Çünkü bir insan yanlış yere ulaştığında:
“Buraya nasıl geldim?”
diye sorabilir.
Fakat çoğu varış bir anda gerçekleşmez.
Yol boyunca atılmış binlerce küçük adım vardır.
Belki Nâziât 39’un bugüne bıraktığı en önemli soru da budur:
Bugün attığımız küçük adımlar bizi sonunda nasıl bir insana ve nasıl bir sonuca götürüyor?
