Kur'an'da Aile İçinde Affetmek
Merhamet, Helallik, Onarım Ve Kalbin Özgürleşmesi
“Affetmek, aile içinde yaşanan acıyı yok saymak değil; kalbi kinle zehirlemeden, hakkı ve merhameti Allah'ın ölçüsünde yeniden anlamaktır.”
— Ersan Karavelioğlu
Kur'an'da aile içinde affetmek, insanın en yakın ilişkilerde yaşadığı kırgınlıkları, haksızlıkları, eksiklikleri ve acıları merhamet, adalet, helallik, onarım ve Allah'a teslimiyet bilinciyle değerlendirmesidir. Aile, sevginin en sıcak hissedildiği yer olduğu kadar, insanın en derin yaraları aldığı yer de olabilir. Çünkü en yakınların sözü daha fazla acıtır, en sevdiklerinin ihmali daha ağır gelir, aile içindeki haksızlıklar kalpte daha uzun kalır.
Affetmek, Kur'an ahlakında büyük bir erdemdir. Fakat affetmek yanlış anlaşılmamalıdır. Affetmek; haksızlığı onaylamak, zulmü normal görmek, kendini değersizleştirmek, aynı zarara tekrar tekrar izin vermek veya yaşanan acıyı hiç olmamış gibi davranmak değildir. Gerçek affediş, kalbin intikam ve kin yükünden özgürleşmesi; fakat hakkın, adaletin ve helalliğin de ihmal edilmemesidir.
Aile içinde affetmek bazen anne babaya karşı, bazen eşe karşı, bazen evlada, kardeşe veya akrabaya karşı yaşanan büyük bir iç sınavdır. Bu sınavda insan şu derin dengeyi öğrenir: Merhametli ol, fakat haksızlığı kutsama. Affa açık ol, fakat kul hakkını hafife alma. Kalbini kinle tüketme, fakat aynı yaraya bilinçsizce tekrar dönme.
Kur'an'da Aile İçinde Affetmek Ne Anlama Gelir
Kur'an'da aile içinde affetmek, kişinin en yakınlarından gördüğü hata, kırgınlık veya haksızlık karşısında kalbini tamamen kin, öfke ve intikam duygusuna teslim etmemesidir. Affetmek; Allah'ın rızasını gözeterek, merhameti koruyarak ve mümkünse ilişkiyi onararak kalbi ağır yükten kurtarma çabasıdır.
Fakat affetmek, adaleti ortadan kaldırmaz. Bir haksızlık varsa, onun fark edilmesi, telafi edilmesi ve helallik istenmesi gerekir.
| Affetmenin Alanı | Kur'anî Anlamı |
|---|---|
| Kalp | Kini azaltmak, iç yükü hafifletmek |
| Dil | Beddua, hakaret ve intikam sözünden sakınmak |
| Davranış | Onarıma fırsat vermek |
| Adalet | Haksızlığı yok saymamak |
| Helallik | Hakkın gönülden temizlenmesini aramak |
| Sınır | Aynı zararın tekrarını engellemek |
Aile içinde affetmenin özü şudur: Kalbi haksızlığın karanlığına hapsetmeden, hakkı da merhametsizliğe kurban etmeden yürüyebilmek.
Affetmek Neden Aile İçinde Daha Zordur
Aile içinde affetmek zordur; çünkü aile bağları insanın en derin duygusal alanına dokunur. Yabancı birinin kırıcı sözü zamanla unutulabilir; fakat anne babanın ihmali, eşin ihaneti, kardeşin haksızlığı, evladın vefasızlığı veya akrabanın fitnesi kalpte daha ağır iz bırakabilir.
Ailede yaşanan acı sadece olayın kendisinden ibaret değildir. O acının içinde geçmiş hatıralar, beklentiler, sevgi ihtiyacı, güven duygusu ve yıllarca biriken anlamlar vardır.
| Aile İçinde Affetmeyi Zorlaştıran Sebep | Etkisi |
|---|---|
| Yakınlık | Acı daha derin hissedilir |
| Güven | Kırıldığında onarılması zorlaşır |
| Tekrarlayan hatalar | Affetme gücü zayıflar |
| Geçmiş birikimi | Yeni kırgınlığı büyütür |
| Mahremiyet | Yaralar dışarıdan görünmez |
| Sevgi beklentisi | İhmal daha ağır gelir |
Bu yüzden aile içinde affetmek, basit bir “unut gitsin” meselesi değildir. Bazen insanın kalbinde yıllarca taşınan bir yükün, Allah'ın rahmetiyle yavaş yavaş çözülmesidir.
Affetmek Haksızlığı Onaylamak Mıdır
Hayır. Affetmek haksızlığı onaylamak değildir. Bu ayrım çok önemlidir. İnsan birini affedebilir; fakat yapılan davranışın yanlış olduğunu bilmeye devam eder. Affetmek, “sen haklıydın” demek değildir. Affetmek, “ben bu acının kalbimi sonsuza kadar zehirlemesine izin vermeyeceğim” diyebilmektir.
| Yanlış Affetme Anlayışı | Doğru Affetme Anlayışı |
|---|---|
| Haksızlığı yok saymak | Haksızlığı görmek ama kine teslim olmamak |
| Her şeyi unutmak | Acıyı Allah'a emanet ederek hafifletmek |
| Aynı zarara izin vermek | Sınır koyarak kalbi korumak |
| Kendini değersiz görmek | Kendi hakkını da emanet bilmek |
| Zorla barışmak | Onarım için olgun bir alan açmak |
Affetmek, adaleti silmez. Aksine gerçek affediş, adaletin, helalliğin ve merhametin aynı anda konuşulduğu olgun bir kalp halidir.
Kur'an'da Merhamet Ve Affetme Arasında Nasıl Bir Bağ Vardır
Kur'an ahlakında merhamet, affetmenin kalbidir. Merhamet, insanın karşısındaki kişinin de hata yapabilen, zayıflık taşıyan, nefsine yenilebilen bir kul olduğunu fark etmesidir. Fakat merhamet, haksızlığı meşrulaştırmaz. Merhamet, kalbi taşlaştırmadan doğruyu korumaktır.
Aile içinde merhametli affediş, insanın “Ben de hata yapabilirim, ben de affa muhtacım” bilinciyle davranmasını sağlar. Ancak aynı zamanda “Benim de hakkım var, benim kalbim de Allah'ın emaneti” demeyi unutturmaz.
| Merhametli Affediş | Manevi Anlamı |
|---|---|
| Hemen intikam istememek | Nefsi dizginlemek |
| Karşı tarafın pişmanlığına alan açmak | Onarımı mümkün kılmak |
| Kırıcı sözden sakınmak | Kalbi daha fazla yaralamamak |
| Dua etmek | Kalpleri Allah'a emanet etmek |
| Hakkı unutmamak | Adalet bilincini korumak |
Merhametli affetmek, insanın kalbini yumuşatır; fakat onu savunmasız bırakmaz.
Helallik Affetmenin Neresindedir
Helallik, aile içinde affetmenin en önemli boyutlarından biridir. Çünkü bazı haksızlıklar sadece duygusal kırgınlık değil, aynı zamanda kul hakkıdır. Birinin malını yemek, mirasını eksik vermek, emeğini yok saymak, mahremiyetini ifşa etmek, onurunu kırmak veya güvenini yıkmak helallik gerektirebilir.
Helallik istemek, yalnızca “hakkını helal et” demek değildir. Gerçek helallik, kişinin hatasını kabul etmesi, karşı tarafın acısını anlaması, mümkünse telafi etmesi ve aynı hatayı tekrar etmemeye çalışmasıdır.
| Gerçek Helallik | Eksik Helallik |
|---|---|
| Hata kabul edilir | Konu kapatılsın istenir |
| Acı dinlenir | “Abartıyorsun” denir |
| Telafi aranır | Sorumluluk alınmaz |
| Davranış değişir | Aynı hata tekrarlanır |
| Gönül alınır | Sadece sözle geçiştirilir |
Aile içinde helallik, ahiret bilincinin en zarif kapılarından biridir. Çünkü insan en yakınlarıyla helalleşmeden gerçek iç huzura ulaşmakta zorlanır.
Aile İçinde Onarım Neden Affetmenin Parçasıdır
Affetmek kalbin yükünü hafifletebilir; fakat ilişkiyi yeniden sağlıklı hale getiren şey onarımdır. Onarım yoksa, affetmek tek taraflı bir iç çaba olarak kalabilir. Özellikle tekrarlayan haksızlıklarda onarım şarttır.
Onarım; özür, telafi, davranış değişikliği, karşı tarafın duygusunu önemseme ve güveni yeniden inşa etme sürecidir.
| Onarım Adımı | Anlamı |
|---|---|
| Hatanın kabulü | Savunmayı bırakmak |
| Samimi özür | Kalbin incindiğini görmek |
| Telafi | Verilen zararı azaltmaya çalışmak |
| Davranış değişikliği | Pişmanlığı hayata geçirmek |
| Güven inşası | Zamanla tutarlılık göstermek |
| Dua ve sabır | Kalbi Allah'a emanet etmek |
Aile içinde “affet” demek kolaydır; fakat asıl olgunluk, affedilmeye layık bir değişim gösterebilmektir.
Anne Babayı Affetmek Nasıl Anlaşılmalıdır
Anne baba insan hayatında çok özel bir yere sahiptir. Kur'an anne babaya iyiliği, saygıyı ve merhameti güçlü biçimde emreder. Fakat bazı insanlar anne babasından kırıcı sözler, ilgisizlik, baskı, haksız kıyas, sevgisizlik veya duygusal yıpranma görmüş olabilir.
Anne babayı affetmek, onların yaptığı her şeyi doğru görmek değildir. Affetmek, insanın kendi kalbini geçmişin ağırlığından kurtarmaya çalışmasıdır. Ancak bu süreç bazen zaman ister.
| Anne Babayı Affetmede Denge | Anlamı |
|---|---|
| Saygıyı korumak | Edebi tamamen terk etmemek |
| Acıyı inkar etmemek | Yaşananı yok saymamak |
| Sınır koymak | Tekrarlayan zararı azaltmak |
| Dua etmek | Kalpleri Allah'a bırakmak |
| Helallik aramak | Mümkünse gönül onarımı sağlamak |
| Kendini suçlamamak | Her şeyin yükünü evlada yüklememek |
Anne babayı affetmek, bazen onlarla çok yakın olmak değil; içindeki öfkeyi Allah'a emanet ederek daha sağlıklı bir mesafe kurabilmektir.
Eşi Affetmek Ne Zaman Mümkün, Ne Zaman Zordur
Evlilikte affetmek, güven ve emanetle doğrudan bağlantılıdır. Eşler arasında kırgınlıklar, yanlış sözler ve ihmaller yaşanabilir. Bunlar samimi özür, açık iletişim ve davranış değişikliğiyle onarılabilir.
Fakat aldatma, sürekli yalan, şiddet, ağır hakaret, psikolojik baskı veya tekrarlayan kul hakkı gibi durumlarda affetmek çok daha zor ve ciddi bir süreçtir. Böyle durumlarda sadece “affet” demek yeterli değildir; güvenlik, adalet, destek ve somut değişim gerekir.
| Evlilikte Affedilebilirlik İçin | Gereken Şey |
|---|---|
| Hata kabulü | İnkar ve suçlamadan uzak durmak |
| Samimi pişmanlık | Eşin acısını önemsemek |
| Telafi | Güveni yeniden kurmak |
| Tekrar etmeme | Davranış değişikliği |
| Şeffaflık | Yalanı bırakmak |
| Destek | Gerekirse güvenilir yardım almak |
Eşi affetmek, kalbin büyük bir sınavıdır. Fakat affetmek hiçbir zaman insanın onurunu, güvenliğini ve ruh sağlığını yok sayması anlamına gelmez.
Evladı Affetmek Nasıl Bir İmtihandır
Evlat, anne babanın kalbine en derin sevgiyle bağlıdır. Bu yüzden evladın vefasızlığı, yanlış tercihleri, kırıcı sözleri veya uzaklaşması anne baba için çok ağır olabilir. Evladı affetmek, çoğu zaman sevgiyle acının iç içe geçtiği bir imtihandır.
Anne baba, evladının hatasını yanlış görmeye devam edebilir; fakat onu tamamen lanetlemek, dışlamak veya umutsuzluğa gömmek yerine dua, hikmet ve merhametle yaklaşmaya çalışmalıdır.
| Evladı Affetmede Denge | Anlamı |
|---|---|
| Yanlışı yanlış bilmek | Hatasını meşrulaştırmamak |
| Sevgi bağını korumak | Tamamen koparmamak |
| Dua etmek | Hidayeti Allah'tan istemek |
| Sınır koymak | Haksız davranışa izin vermemek |
| Sabretmek | Değişimin zaman alabileceğini bilmek |
| Umudu kaybetmemek | Allah'ın rahmetine güvenmek |
Evladı affetmek, onun her davranışını onaylamak değil; onun için rahmet kapısını kalpte tamamen kapatmamaktır.

Kardeşi Affetmek Neden Zordur
Kardeşlik, ortak çocukluk, aynı anne baba, aynı sofra ve aynı hatıralar üzerine kurulduğu için kardeşten gelen yara çok derin olabilir. Miras haksızlığı, kıskançlık, dışlama, aile içinde kötüleme, sırların ifşası veya sorumlulukların tek kişiye yüklenmesi kardeşler arasında ağır kırgınlıklar doğurabilir.
Kardeşi affetmek, geçmişi yok saymak değildir. Bazen affetmek, “Bu acıyı artık kalbimde zehir olarak taşımayacağım; fakat aynı haksızlığa da tekrar izin vermeyeceğim” diyebilmektir.
| Kardeş Affında Denge | Anlamı |
|---|---|
| Geçmişi görmek | Yaşananı inkar etmemek |
| Hakkı konuşmak | Miras ve sorumlulukta adalet aramak |
| Kin yükünü azaltmak | Kalbi özgürleştirmek |
| Sınır koymak | Tekrarlayan zararı önlemek |
| Onarıma açık olmak | Samimi pişmanlığa kapı bırakmak |
| Dua etmek | Kardeşliği Allah'a emanet etmek |
Kardeş affı, Hz. Yusuf kıssasında en yüksek örneklerinden birini bulur: Güç sahibi olduğunda intikamı değil, merhameti seçebilmek.

Akrabayı Affetmek Sıla-i Rahimle Nasıl Bağlantılıdır
Akrabalık ilişkilerinde affetmek, sıla-i rahim bilinciyle bağlantılıdır. Fakat sıla-i rahim, zarar veren ilişkiye sınırsız şekilde açık olmak demek değildir. Akrabayı affetmek bazen bağları onarmak, bazen mesafeli ama saygılı kalmak, bazen de kalbi kinle tüketmeden sınır koymak anlamına gelebilir.
Akrabalar arasında dedikodu, miras haksızlığı, evliliğe müdahale, kıskançlık, maddi sömürü veya aile içi fitne gibi konular affetmeyi zorlaştırabilir.
| Akrabayı Affetmede Denge | Anlamı |
|---|---|
| Bağı tamamen kinle koparmamak | Sıla-i rahim bilinci |
| Haksızlığı konuşmak | Adalet arayışı |
| Özel hayatı korumak | Mahremiyet sınırı |
| Maddi sınır koymak | Sömürüyü engellemek |
| Kırgınlığı Allah'a havale etmek | Kalbi hafifletmek |
| Onarım mümkünse denemek | Merhamete kapı açmak |
Akrabalıkta affetmek, bazen yakınlaşma; bazen de zararsız mesafe içinde kalbi arındırma yoludur.

Affetmek İle Barışmak Aynı Şey Midir
Hayır. Affetmek ile barışmak aynı şey değildir. Affetmek daha çok kalbin iç yüküyle ilgilidir. Barışmak ise ilişkinin yeniden kurulmasıyla ilgilidir. Bir insan kalben affetmeye çalışabilir; fakat güven yeniden oluşmadan eski yakınlığı kurmak zorunda olmayabilir.
Özellikle tekrar eden haksızlık, güven kırılması veya zarar veren davranışlar varsa, barış için yalnızca söz değil, davranış değişikliği gerekir.
| Affetmek | Barışmak |
|---|---|
| Kalbin kin yükünü azaltmasıdır | İlişkinin yeniden kurulmasıdır |
| İçsel bir süreç olabilir | Karşılıklı süreç gerektirir |
| Tek taraflı başlayabilir | İki tarafın iradesi gerekir |
| Sınırla birlikte olabilir | Güven inşası ister |
| Haksızlığı onaylamaz | Onarım gerektirir |
Bu ayrım özellikle aile ilişkilerinde çok önemlidir. Çünkü bazen insanlar “affettim” dediğinde, eski zarar verici düzene dönmek zorundaymış gibi hisseder. Oysa affetmek, her zaman aynı mesafeyi yeniden kurmak demek değildir.

Affetmek İçin Özür Şart Mıdır
İdeal olan, haksızlık yapan kişinin özür dilemesi, telafi etmesi ve helallik istemesidir. Fakat bazen kişi özür dilemez, hatasını kabul etmez, hatta yaptığı haksızlığı sürdürür. Bu durumda mağdur olan insan, kendi kalbini korumak için içsel affa yönelebilir.
Bu içsel affediş, karşı tarafı haklı çıkarmak değildir. Sadece kişinin kendi ruhunu öfke ve intikam duygusunun esaretinden kurtarma çabasıdır.
| Durum | Affetme Dengesı |
|---|---|
| Özür varsa | Onarım daha kolay olur |
| Telafi varsa | Güven yeniden kurulabilir |
| Pişmanlık varsa | Barış mümkün hale gelir |
| Özür yoksa | İçsel affediş zamanla olabilir |
| Hata sürüyorsa | Sınır şarttır |
| Zarar devam ediyorsa | Mesafe ve korunma gerekir |
Özür affı kolaylaştırır; fakat affetme sürecinin tek kapısı değildir. Bazen insan, özür gelmese bile kendi kalbini Allah'a emanet ederek yükünü hafifletmeye çalışır.

Aile İçinde Affetmenin Ruhsal Faydası Nedir
Affetmek, insanın iç dünyasında büyük bir özgürleşme sağlayabilir. Kin ve intikam arzusu uzun süre taşındığında kalbi yorar, zihni meşgul eder, insanın huzurunu gölgeler. Affetmek ise bu yükü azaltabilir.
Fakat bu, affetmenin kolay olduğu anlamına gelmez. Gerçek affediş bazen uzun bir iç yolculuktur.
| Affetmenin Ruhsal Katkısı | Açıklama |
|---|---|
| İç yükü hafifletir | Geçmişin ağırlığını azaltır |
| Zihni rahatlatır | Sürekli hesaplaşma döngüsünü yumuşatır |
| Kalbi yumuşatır | Merhamet duygusunu korur |
| Kine karşı korur | Ruhun kararmasını engeller |
| Dua kapısını açar | Kalbi Allah'a yaklaştırır |
| Yeni başlangıç imkanı verir | Onarıma alan oluşturur |
Affetmek, geçmişi değiştirmez; fakat geçmişin insanın kalbi üzerindeki mutlak hakimiyetini azaltabilir.

Affetmek Ne Zaman Sınır Koymayı Gerektirir
Affetmek, özellikle zarar verici davranış devam ediyorsa sınır koymayı gerektirir. Sürekli hakaret eden, istismar eden, yalan söyleyen, mahremiyeti ihlal eden, maddi olarak sömüren veya pişmanlık göstermeyen bir kişiye karşı sınır koymak affa aykırı değildir.
Sınır, kalbi korumak ve kul hakkının büyümesini önlemek için gereklidir.
| Zarar Veren Davranış | Gerekli Sınır |
|---|---|
| Sürekli hakaret | İletişimi ölçülemek |
| Maddi sömürü | Net maddi sınır koymak |
| Mahremiyet ihlali | Özel bilgi paylaşmamak |
| Yalan | Güven yeniden kurulana kadar mesafe |
| Duygusal manipülasyon | Suçlulukla yönetilmeyi reddetmek |
| Şiddet | Güvenliği öncelemek |
Affetmek, kapıyı tamamen açık bırakmak değildir. Bazen affetmek, kapının önüne hikmetli bir eşik koymaktır.

Affedilmek İsteyen Kişi Ne Yapmalı
Aile içinde birini inciten, hakkına giren veya güvenini kıran kişi, sadece “affet beni” demekle yetinmemelidir. Affedilmek isteyen kişi önce hatasını gerçekten görmeli, karşı tarafın acısını küçümsememeli ve telafi için samimi adım atmalıdır.
| Affedilmek İçin Gerekli Adım | Anlamı |
|---|---|
| Hatayı kabul etmek | Bahane üretmemek |
| Acıyı dinlemek | Karşı tarafı susturmamak |
| Özür dilemek | Kalpten pişmanlık göstermek |
| Telafi etmek | Verilen zararı azaltmak |
| Davranışı değiştirmek | Aynı yarayı tekrar açmamak |
| Zaman tanımak | Karşı tarafı hemen affa zorlamamak |
Affedilmek isteyen kişi, affı hak olarak talep etmemelidir. Çünkü affetmek mağdur olan kişinin kalp sürecidir. Gerçek pişmanlık, karşı tarafa zaman ve alan tanımayı da bilir.

Aile İçinde Affetmek Günümüz İnsanına Ne Söyler
Günümüzde aile ilişkileri birçok sebeple kırılgan hale gelmiştir. Hızlı öfke, sosyal medya kıyasları, ekonomik baskılar, kuşak çatışmaları, evlilik sorunları, miras davaları ve iletişim kopuklukları aile içinde affetmeyi hem daha gerekli hem de daha zor hale getirmiştir.
| Günümüz Aile Sorunu | Affetme Dengesi |
|---|---|
| Kuşak çatışması | Anlamaya çalışmak, fakat sınır koymak |
| Miras kavgası | Helallik ve adalet aramak |
| Evlilik kırgınlığı | Onarım ve güven inşası |
| Kardeş kıskançlığı | Kin yerine hak konuşmak |
| Akraba dedikodusu | Dili korumak ve mahremiyet sınırı |
| Evlat vefasızlığı | Dua, sabır ve hikmet |
| Anne baba baskısı | Saygılı mesafe ve kalbi arındırma |
Kur'an'ın affetme ahlakı bugünün insanına şunu söyler: Kalbini kinle esir etme; fakat kendini haksızlığın önüne savunmasız da bırakma.

Aile İçinde Affetmeden Alınacak Ana Dersler Nelerdir
Aile içinde affetmek, insanın hem merhametini hem de adalet bilincini olgunlaştırır. Bu süreç kişiye kalbini, sınırlarını, beklentilerini ve Allah'a teslimiyetini yeniden öğretir.
| Ana Ders | Anlamı |
|---|---|
| Affetmek haksızlığı onaylamak değildir | Hakikat yerinde durur |
| Helallik önemlidir | Kul hakkı hafife alınmaz |
| Onarım gerekir | Özür davranışla desteklenmelidir |
| Sınır değerlidir | Aynı zarar tekrar etmemelidir |
| Merhamet kalbi korur | Kin ruhu yıpratır |
| Dua güç verir | Kalpler Allah'a emanet edilir |
| Barış karşılıklıdır | Tek taraflı emek yetmeyebilir |
Aile içinde affetmenin en özlü dersi şudur: Kalbini Allah için yumuşat; fakat hakkını da Allah'ın emaneti bilerek koru.

Son Söz
Affetmek, Kalbin Kin Zincirinden Allah'a Doğru Özgürleşmesidir
Kur'an'da aile içinde affetmek, insanın en yakınlarından gördüğü acı karşısında nasıl bir kalp taşıdığını gösteren büyük bir imtihandır. Çünkü ailede kırgınlık derindir, güven hassastır, sevgi güçlüdür ve hatalar bazen yıllarca unutulmaz. Bu yüzden aile içinde affetmek kolay değildir; fakat kalbi özgürleştiren en büyük manevi kapılardan biridir.
Gerçek affediş, geçmişi silmek değildir. Gerçek affediş, geçmişin kalbi yönetmesine izin vermemektir. Haksızlığı haklı göstermek değildir; haksızlığın insanın ruhunda sürekli zehir üretmesine engel olmaktır. Aynı zarara tekrar dönmek değildir; sınır koyarak, helallik arayarak, onarıma alan açarak ve kalbi Allah'a emanet ederek yürümektir.
Aile içinde affetmek bazen gözyaşıyla olur, bazen dua ile, bazen mesafe ile, bazen samimi bir helallik konuşmasıyla, bazen de yalnızca insanın iç dünyasında Allah'a sığınmasıyla gerçekleşir. Her affediş aynı şekilde yaşanmaz; fakat her hakiki affediş, kalbin biraz daha hafiflemesine vesile olabilir.
Kur'an'ın aile içinde affetme mesajı şudur: Merhametli ol, fakat haksızlığı onaylama. Affa açık ol, fakat kul hakkını unutma. Kalbini kinle karartma, fakat kendini tekrar tekrar incitilmenin içine bırakma. Allah için yumuşa; Allah'ın verdiği değeri de kendinden esirgeme.
“Affetmek, kalbin geçmişte açılan yarayı Allah'ın rahmetine bırakmasıdır; fakat o yaradan öğrendiği hikmeti de unutmamasıdır.”
— Ersan Karavelioğlu