İsrâ Suresi 86. Ayette “Dileseydik Sana Vahyettiğimizi Ortadan Kaldırırdık; Sonra Bize Karşı Onu Geri Getirecek Bir Vekil Bulamazdın” İfadesi Ne Anlama Gelir 
⠀
İsrâ Suresi 86. Ayetin Anlamı Nedir
İsrâ Suresi'nin 86. ayeti, bir önceki ayette insan bilgisinin sınırlılığının hatırlatılmasının hemen ardından bu kez vahyin de insanın kendi sahipliği altında bulunmadığını göstermektedir. İnsan ruhun mahiyetini bütünüyle bilemez; aynı şekilde kendisine verilen vahyin de sahibi değildir. Vahyin kaynağı Allah'tır ve onu insanlığa ulaştıran da Allah'ın iradesidir.Ayetin anlamı şöyledir:
Buradaki anlatım şartlıdır. Ayet Kur’an'ın gerçekten ortadan kaldırıldığını veya mutlaka kaldırılacağını söylemez. Allah'ın vahiy üzerindeki mutlak tasarrufunu ve Kur’an'ın Hz. Peygamber'in kendi üretimi olmadığını vurgular.
Bir sonraki ayet de bu anlamı tamamlayarak bunun Allah'ın rahmeti sayesinde gerçekleşmediğini bildirecektir.
“Dileseydik Sana Vahyettiğimizi Ortadan Kaldırırdık” Ne Anlama Gelir
Bu ifade, vahyin Allah'a ait olduğunu son derece güçlü biçimde göstermektedir. Hz. Peygamber Kur’an'ın kaynağı değildir; vahyi alan ve insanlara tebliğ eden elçidir.Dolayısıyla vahiy:
Hz. Peygamber'in zihinsel üretimi değil.
Toplumun talebiyle şekillenen bir metin değil.
İnsanların ortak kararıyla oluşturulmuş bir öğreti değil.
Allah'ın vahyidir.
Allah'ın:
“Dileseydik sana vahyettiğimizi giderirdik.”
buyurması, vahyin varlığının bile ilahî lütuf olduğunu hatırlatır.
İnsan Kur’an'ın varlığını çok alışılmış bir gerçek hâline getirebilir. Evinde mushaf vardır, telefonunda Kur’an vardır ve istediğinde okuyabileceğini düşünür. Ayet ise bu rahatlığın arkasındaki büyük nimeti fark ettirir:
Vahyin bize ulaşmış olması başlı başına rahmettir.
Bu Ayet Kur’an’ın Bir Gün Tamamen Yok Olacağını mı Söylüyor
Ayetin kendisinden böyle kesin bir gelecek hükmü çıkarılamaz. Burada kullanılan ifade:“Dileseydik...”
şeklinde şartlıdır.
Amaç, Allah'ın kudretini ve vahyin O'na ait olduğunu göstermektir.
Bu nedenle ayeti:
“Kur’an kesin olarak dünyadan kaldırılacak.”
şeklinde tek başına okumak doğru değildir.
Kur’an'ın korunmasıyla ilgili genel ilahî mesaj ile bu ayet arasında da zorunlu bir çelişki yoktur. Bir şeyin Allah'ın kudreti dâhilinde olması başka, Allah'ın onu fiilen gerçekleştirmeyi murat ettiğini bildirmesi başka şeydir.
İsrâ 86'nın temel vurgusu gelecekteki bir kayboluş takvimi değil, vahyin Allah'a mutlak bağımlılığıdır.
Vahyin “Ortadan Kaldırılması” Nasıl Anlaşılmalıdır
Tefsirlerde bu ifadenin nasıl gerçekleşebileceği hakkında farklı açıklamalar yapılmıştır. Bazı yorumlarda vahyin insanların hafızalarından ve yazılı biçimlerinden kaldırılması gibi ihtimaller üzerinde durulmuştur.Ancak ayetin merkezî mesajı, bunun hangi teknik yöntemle gerçekleşeceğini açıklamak değildir.
Asıl mesaj şudur:
Allah'ın verdiği vahyi insan O'ndan bağımsız biçimde garanti altına alamaz.
Allah vahyin sahibi olduğuna göre onu veren de O'dur, koruyan da O'dur.
Bu noktada ayrıntılı ve kesin senaryolar üretmek yerine ayetin verdiği tevhit dersine odaklanmak daha sağlamdır.
Çünkü Kur’an bizi:
“Tam olarak nasıl kaldırılırdı?”
sorusundan daha önemli bir soruya yöneltir:
“Vahyin elimizde bulunmasını ne kadar büyük bir nimet olarak görüyoruz?”
Bu Ayet Hz. Peygamber’in Kur’an Üzerinde Bağımsız Yetkisi Olmadığını mı Gösteriyor
Evet. Ayetin en açık mesajlarından biri budur.Hz. Peygamber Kur’an'ın en büyük öğreticisi ve tebliğcisidir. Fakat Kur’an'ın sahibi değildir.
Vahiy onun şahsi mülkü değildir.
İstediği ayeti ekleyemez.
İstediğini çıkaramaz.
İnsanların taleplerine göre yeniden yazamaz.
Nitekim İsrâ Suresi'nin önceki ayetlerinde de Hz. Peygamber'e vahyi değiştirmesi için baskı yapıldığı, fakat Allah'ın onu sağlamlaştırdığı anlatılmıştı.
Şimdi 86. ayet başka bir yönü gösteriyor:
Vahiy üzerinde nihai tasarruf Allah'ındır.
Bu, Peygamber'in büyüklüğünü azaltmaz. Tam tersine peygamberliğin gerçek mahiyetini açıklar:
Elçi, mesajın sahibi değil emanetçisidir.
İnsan Kur’an’ı Kendi Mülkü Gibi Görebilir mi
Mushaf fiziksel olarak bir insanın mülkü olabilir. Satın alabilir, evinde bulundurabilir ve taşıyabilir. Ancak vahyin hakikati insanın mülkü değildir.İnsan bazen:
“Benim Kur’an'ım.”
derken bunu doğal anlamda söyler.
Fakat daha derin seviyede Kur’an hiçbir grubun, milletin, mezhebin veya kişinin özel mülküne dönüştürülemez.
Kur’an:
Bir ailenin.
Bir ülkenin.
Bir siyasi grubun.
veya yalnız belirli insanların kitabı değildir.
Allah'ın vahyidir.
Müminin görevi ona sahip çıkmaktır; fakat sahip çıkmak, onu kendi çıkarına göre sahiplenmek değildir.
Kur’an'ı gerçekten korumak, onu kendi ideolojimize göre eğip bükmek değil ona sadık kalmaya çalışmaktır.
“Bize Karşı Onu Geri Getirecek Bir Vekil Bulamazdın” Ne Demektir
Ayette geçen “vekil” ifadesi koruyucu, savunucu, işi üstlenecek veya güvence sağlayacak kişi anlamlarını düşündürmektedir.Mesaj şudur:
Eğer Allah vahyi ortadan kaldırmayı dileseydi, hiçbir yaratılmış:
“Ben Allah'a rağmen onu geri getiririm.”
diyemezdi.
Hiçbir insan.
Hiçbir melek.
Hiçbir toplum.
Allah'ın hükmüne karşı bağımsız bir güce sahip değildir.
Burada tevhidin çok temel bir ilkesi vardır:
Mutlak güç Allah'a aittir.
İnsanların güçleri gerçek olabilir ama sınırlıdır.
Allah'ın verdiğini koruyabilmek bile nihayetinde Allah'ın izin verdiği düzen içinde mümkündür.
Bu Ayet İnsanların Kur’an’ı Koruma Çabasını Önemsiz mi Kılar
Hayır.Tam tersine insanın sorumluluğunu artırır.
Müslümanlar tarih boyunca Kur’an'ı ezberlemiş, yazmış, öğretmiş ve nesilden nesile aktarmıştır. Bunlar insan sorumluluğunun çok değerli parçalarıdır.
Ancak insan bu çabayı:
“Biz Allah'tan bağımsız biçimde Kur’an'ı koruyoruz.”
şeklinde düşünmemelidir.
İnsanın gayreti de Allah'ın yaratmış olduğu sebepler düzeni içindedir.
Hafızlar.
Mushaflar.
öğretmenler.
ilim geleneği.
bütün bunlar vahyin aktarılmasının araçları olmuştur.
Bu nedenle doğru denge şudur:
Allah'ın korumasına güven ve sana düşen koruma sorumluluğunu yerine getir.
Tevekkül çabayı kaldırmaz.
Çaba da Allah'a olan ihtiyacı ortadan kaldırmaz.
Kur’an’ın Elimizde Bulunması Neden Büyük Bir Rahmettir
Çünkü Kur’an yalnız okunacak kutsal bir metin değil, insanın:Allah'ı tanımasına.
hayatını anlamlandırmasına.
doğru ile yanlışı ayırmasına.
ölümü ve ahireti düşünmesine.
ahlaki bir yön geliştirmesine.
yardım eden ilahî rehberdir.
İnsan bu rehbere alışınca değerini küçümseyebilir.
Bir nimetin sürekli var olması, insanın onu unutmasının sebeplerinden biridir.
Su her gün akar, önemini düşünmeyiz.
Sağlığımız iyiyken onun değerini unutabiliriz.
Kur’an da sürekli ulaşılabilir olduğu için bazen alışılmış bir eşya gibi görülebilir.
İsrâ 86 insanı sarsar:
“Bu vahiy senin doğal hakkın gibi sahip olduğun bir şey değil; Allah'ın sana ulaşmasına izin verdiği bir rahmettir.”
Kur’an’a Şükretmek Nasıl Olmalıdır
Kur’an için şükür yalnız:“Elhamdülillah Kur’anımız var.”
demek değildir.
Onu okumaya çalışmak gerekir.
Anlamını öğrenmek gerekir.
Hayata taşımak gerekir.
Çocuklara doğru biçimde öğretmek gerekir.
Kendi çıkarımıza göre çarpıtmamak gerekir.
Ve en önemlisi, Kur’an'ı başkalarını ezmenin aracı değil kendimizi düzeltmenin rehberi yapmak gerekir.
Bir insan mushafı çok güzel bir yerde saklayabilir ama hayatında Kur’an'ın adaletini hiç önemsemeyebilir.
Kur’an'a saygı yalnız kapağına dokunurken gösterilen hassasiyet değildir.
Kur’an'ın söylediği hakikate de saygı göstermek gerekir.
Adalet ayetini okuyorsak adil olmaya çalışmak, merhamet ayetini okuyorsak merhameti hayatımıza taşımak şükrün bir parçasıdır.
Kur’an’ı Ezberlemek ve Öğretmek Bu Ayetin Mesajıyla Nasıl İlişkilidir
Kur’an'ı ezberlemek ve öğretmek vahyin nesilden nesile aktarılması açısından çok değerli amellerdir.Ancak ezberin amacı yalnız:
“Ne kadar çok biliyorum.”
diye övünmek değildir.
Kur’an hafızada olduğu kadar karakterde de bulunmalıdır.
Bir insan çok ayet ezberleyebilir ama sürekli insanlara haksızlık yapabilir. Böyle bir durumda ezber değersiz değildir; fakat ezber ile hayat arasında eksik bir bağ vardır.
Kur’an'ı taşımanın farklı boyutları bulunur.
Dil taşıyabilir.
Hafıza taşıyabilir.
Kitap taşıyabilir.
Ama en derin taşıma biçimlerinden biri ahlakın onu taşımasıdır.
İnsan Kur’an'ı okuyup doğruluk kazanıyorsa vahiy hayatına yerleşmeye başlamış demektir.
Bu Ayet “Kur’an’ı Kaybederiz” Korkusuyla mı Yaşatılmalıdır
Ayetin amacı insanı sürekli korku içinde yaşatmak değildir.Kur’an'ın varlığı büyük bir nimettir ve nimet karşısında şükür gerekir. Ancak mümin:
“Acaba yarın bütün Kur’an aniden yok olur mu?”
diye sürekli kaygı içinde yaşamak zorunda değildir.
Ayet daha çok nimetin sahibini unutmamayı öğretir.
İnsan sahip olduğu şeyi mutlak ve kendi kontrolünde sanmamalıdır.
Aynı ilke hayatın başka alanlarında da vardır.
Sağlığımız var.
Ama onun mutlak sahibi değiliz.
Bilgimiz var.
Ama her şeyi bilmiyoruz.
Mallarımız var.
Ama sonsuza kadar bizim olmayacak.
Kur’an var.
Ve bu da Allah'ın büyük rahmetidir.
Bu bilinç korkudan çok şükür üretmelidir.
Kur’an’ı Okuyabildiğimiz Hâlde Ondan Uzak Yaşamak Bir Kayıp mıdır
Evet, manevi açıdan çok önemli bir kayıp olabilir.İnsan önünde büyük bir hazine bulunmasına rağmen onu hiç açmayabilir.
Kur’an evde olabilir.
Ama insan yıllarca anlamını merak etmeyebilir.
Kur’an telefonunda olabilir.
Ama gündelik hayatının kararlarında ona hiç yer vermeyebilir.
İsrâ 86 vahyin yokluğunu düşündürerek bize başka bir soruyu da sordurur:
“Kur’an elimizde olduğu hâlde ondan ne kadar yararlanıyoruz?”
Bazen nimetin fiziksel olarak kaybolmasına gerek yoktur.
İnsan kendisi ondan uzaklaşarak nimetin hayatındaki etkisini kaybedebilir.
Bu yüzden Kur’an'ın varlığına şükretmenin yollarından biri onunla canlı bir ilişki kurmaktır.
Kur’an’ı Kendi Görüşümüze Göre Eğip Bükmek Bu Ayetin Ruhuyla Bağdaşır mı
Hayır.Eğer vahiy Allah'ınsa, insanın görevi onu kendi istediğine uydurmak değil kendisini vahyin ölçüsü karşısında sorgulamaktır.
Bu, her yorum farkının yanlış olduğu anlamına gelmez. Kur’an'ın anlaşılması konusunda ilmî yorumlar ve meşru görüş farklılıkları bulunabilir.
Sorun, insanın sonucu önceden belirleyip sonra metni zorlamasıdır.
Örneğin kişi:
“Benim siyasi görüşüm doğru olmak zorunda; o hâlde Kur’an mutlaka bunu söylüyor.”
diye yaklaşırsa vahyi kendisine tabi kılma tehlikesi ortaya çıkar.
Daha doğru yaklaşım şudur:
“Ben ne düşünüyorum ve Kur’an'ın ölçüsü beni nerede düzeltiyor?”
Kur’an'ı kendi tarafımıza çekmek yerine kendimizi Kur’an karşısında tartmak gerekir.
Bu Ayet Dinî Bilgi Sahiplerine Nasıl Bir Sorumluluk Yükler
Din adına konuşan insan vahyin sahibi olmadığını sürekli hatırlamalıdır.Âlim.
öğretmen.
vaiz.
dinî içerik üreten kişi.
Kur’an üzerinde mülkiyet hakkına sahip değildir.
Bu yüzden:
“Ben ne dersem din odur.”
anlayışı son derece tehlikelidir.
İnsan yorum yapabilir.
Delil sunabilir.
Bir kanaati savunabilir.
Ama kendi sözünü vahyin kendisi gibi sunmamalıdır.
İlmî tevazu burada çok önemlidir.
Bazı konularda:
“Bu ayetin açık hükmü budur.”
denebilir.
Bazı konularda ise:
“Burada farklı yorumlar bulunmaktadır.”
demek daha dürüst olabilir.
Vahye hizmet eden insan, kendi otoritesini değil vahyin otoritesini büyütmelidir.
Vahyin Allah’ın Lütfu Olması İnsan Aklını Önemsiz mi Kılar
Hayır.Akıl vahyi anlamada kullanılan büyük bir nimettir.
İnsan düşünür.
Dil bilgisi öğrenir.
Bağlamı araştırır.
Ayetler arasındaki ilişkileri inceler.
Fakat aklın görevi vahyin sahibi olmak değildir.
Vahyi anlamaya çalışmaktır.
İsrâ 85'te insan bilgisinin sınırlılığı hatırlatıldı. 86. ayette ise vahyin Allah'a ait olduğu bildiriliyor.
Bu iki ayet birlikte akıl ile vahyin doğru konumunu gösterir.
İnsan aklını kullanır.
Ama:
“Benim aklımın hoşuna gitmeyen her şey yanlış olmalıdır.”
demez.
Aynı şekilde aklı tamamen kapatıp:
“Hiç düşünmeden inanırım.”
demek de Kur’an'ın düşünmeye çağıran genel üslubuyla uyuşmaz.
Akıl öğrenir, vahiy rehberlik eder ve insan ikisiyle sorumlu biçimde düşünür.
İsrâ Suresi 85–87. Ayetler Arasında Nasıl Bir Bağlantı Vardır
85. ayette ruh hakkında soru sorulmuş ve:“Size ilimden ancak az bir şey verilmiştir.”
buyurulmuştu.
Bu, insanın bilgi sınırını gösteriyordu.
86. ayet şimdi başka bir sınırı gösteriyor: İnsan yalnız bilgisinin değil, vahyin de sahibi değildir. Allah dileseydi vahyettiğini geri alabilecek kudrete sahiptir ve hiçbir yaratılmış O'na karşı bağımsız biçimde bunu koruyamazdı.
87. ayette ise bu sert ihtimalin ardından büyük rahmet açıklanacaktır:
Allah'ın rahmeti sayesinde vahiy devam etmektedir ve Peygamber'e verilen lütuf büyüktür.
Böylece üç ayet güçlü bir bütünlük oluşturur:
İnsan sınırlı bilgi sahibidir.
Vahiy Allah'ın mülküdür.
Ve vahyin verilmesi ilahî rahmettir.
İsrâ Suresi 86. Ayetin En Büyük Manevi Mesajı Nedir
Bu ayetin en büyük manevi mesajlarından biri şudur:Sahip olduğun hidayeti kendi başarın ve mülkün sanma; onu Allah'ın büyük nimeti olarak gör.
İnsan:
“Ben doğruyu biliyorum.”
diyebilir.
Bu güzel olabilir.
Fakat daha derin soru şudur:
“Doğruyu bilme imkânını bana kim verdi?”
Kur’an'a ulaşabildi.
Okuyabildi.
Anlayabilecek aklı var.
Öğretecek insanlar buldu.
Bütün bunlar birleştiğinde hidayet yoluna erişebiliyor.
Bu yüzden iman kibir değil şükür üretmelidir.
Kur’an'ı bilen kişi bilmeyeni küçümsemek yerine kendisine verilen nimetin sorumluluğunu daha fazla hissetmelidir.
Çünkü hidayet övünme sebebi olmaktan önce emanettir.
İsrâ Suresi 86. Ayetin Sonuç Olarak Bize Anlattığı Nedir
İsrâ Suresi'nin 86. ayeti, Kur’an'ın Hz. Peygamber'in veya herhangi bir insanın mülkü olmadığını, vahyin kaynağının ve nihai sahibinin Allah olduğunu ve vahye ulaşmanın başlı başına büyük bir ilahî nimet teşkil ettiğini öğretmektedir. Ayetin şartlı anlatımı, Allah'ın kudretini gösterirken insanın vahiy karşısındaki konumunu da son derece açık biçimde belirler: Biz vahyin sahipleri değil, ondan yararlanmakla ve onu doğru biçimde taşımakla sorumlu kullarız.Bu mesaj ilk olarak Hz. Peygamber'in konumunu doğru anlamamıza yardım eder. O Kur’an'ı insanlara ulaştıran elçidir, fakat Kur’an'ın yazarı değildir. Önceki ayetlerde insanların ondan vahyi değiştirmesini istediği anlatılmıştı. Hz. Peygamber bunu yapmamıştır. Şimdi ise daha temel bir gerçek açıklanır: Vahyin kendisi zaten onun tasarrufunda değildir. Elçi mesajı sadakatle aktarır; mesajın kaynağı Allah'tır.
Bu gerçek Kur’an'a bakışımızı da değiştirir. Müslümanların Kur’an'a sahip çıkması güzeldir, fakat “sahip çıkmak” ile “sahip olmak” arasında ince bir fark vardır. Kur’an'ı koruyabiliriz, öğretebiliriz ve yaşayabiliriz; fakat onu kendi özel mülkümüz gibi istediğimiz yöne çekemeyiz. Kur’an bizi dönüştürmek için vardır; bizim onu çıkarımıza göre dönüştürmemiz için değil.
İnsanların dinî tartışmalarda zaman zaman yaptığı en büyük hatalardan biri, kendi görüşünü doğrudan Kur’an'la özdeşleştirmektir. Kişi kendi yorumuna o kadar bağlanabilir ki karşısındaki insanı Kur’an'a değil, aslında kendi yorumuna muhalefet etmekle suçlayabilir. Oysa vahyin Allah'a ait olduğunu gerçekten kavrayan kişi kendi yorumunun sınırlılığını da kabul eder.
Bu tevazu:
“Hiçbir şey hakkında kesin konuşamayız.”
demek değildir.
Açık olan yerde açık konuşulur.
Fakat yorum bulunan yerde yorum ile vahyin kendisi birbirinden ayrılır.
İlmi koruyan şeylerden biri de bu dürüst ayrımdır.
Ayet aynı zamanda Kur’an'ın elimizde bulunmasının ne kadar büyük bir nimet olduğunu yeniden düşündürür. İnsan alıştığı nimetin değerini kolayca unutabilir. Her gün ulaşabildiğimiz için Kur’an'ın varlığını sıradanlaştırabiliriz. Oysa milyarlarca insanın varoluş soruları arasında Allah'ın kelamına ulaşabildiğine inanmak mümin açısından çok büyük bir nimettir.
Bu nimetin şükrü yalnız mushafı yüksek bir yerde tutmak değildir. Asıl şükür, Kur’an'ı hayatımızın dışında bırakmamaktır.
Okumak gerekir.
Anlamaya çalışmak gerekir.
Yanlışımızı gördüğümüzde düzeltmek gerekir.
Adalet öğretisini işimize taşımak, merhametini ailemize taşımak ve doğruluk anlayışını ticaretimize taşımak gerekir.
Böylece Kur’an raflarda korunmaktan çıkar ve hayatta korunmaya başlar.
Ayetin verdiği başka bir ders de insan bilgisinin ve vahyin birlikte bir lütuf olduğudur. Bir önceki ayette:
“Size ilimden ancak az bir şey verilmiştir.”
denilmişti.
Şimdi vahyin de Allah'ın tasarrufunda olduğu açıklanıyor.
Bu iki ayet insana çok güçlü bir tevazu verir. İnsan yalnız aklıyla mutlak hakikatin sahibi değildir. Ama aynı zamanda aklını kullanmadan vahyi anlayamaz.
Dolayısıyla müminin konumu iki uçtan uzaktır: Ne aklı ilahlaştırır ne de aklı değersizleştirir. Aklını Allah'ın verdiği bir nimet olarak vahyi anlamak için kullanır.
İsrâ 86 insanın dine sahiplik diliyle yaklaşmasını da sorgulatır. Bir toplum:
“Din bizimdir.”
diyebilir.
Bir başka grup:
“Kur’an'ın gerçek sahibi biziz.”
iddiasına kapılabilir.
Oysa Kur’an'ın sahibi Allah'tır.
Bütün insanlar O'nun karşısında öğrencidir.
Bu anlayış dinî kibri azaltmalıdır.
Bir Müslüman Kur’an'a ulaşmış olduğu için Allah'a şükreder; başka insanları aşağılamak için bunu kullanmaz.
Hidayet insana üstünlük taslama hakkı değil, daha büyük sorumluluk verir.
Kur’an'ın varlığına şükretmenin en önemli yollarından biri de onu öğrenmek isteyen insanların önünü açmaktır. Dinî bilgiyi gereksiz biçimde zorlaştırmak, insanları sorularından dolayı küçümsemek veya:
“Bunu anlamak senin işin değil.”
diyerek onları Kur’an'dan uzaklaştırmak sağlıklı değildir.
Elbette derin ilmî meseleler uzmanlık gerektirebilir.
Fakat Kur’an'ın temel hidayet mesajı insanlığa yöneliktir.
İnsan soru sorabilir.
Öğrenebilir.
Yanlış anlayabilir ve düzeltebilir.
Vahyin Allah'ın rahmeti olması, insanlara ulaşmasını kolaylaştırmayı da değerli hâle getirir.
Ayet aynı zamanda Kur’an'ı kendi çıkarı için kullananlara ciddi bir uyarı taşır. İnsan ayetleri seçerek kendi ticari, siyasi veya kişisel çıkarını meşrulaştırmaya çalışabilir. Böyle bir durumda Kur’an'a hizmet ettiğini sanarken aslında Kur’an'ı kendisine hizmet ettirmeye çalışıyor olabilir.
Bu çok tehlikeli bir tersine dönüş olur.
Vahiy insanın aracına dönüşmemeli; insan vahyin ahlaki ölçüsüne tabi olmalıdır.
Ayetin “vekil bulamazdın” kısmı ise insanın bütün gücünün sınırını gösterir. Hz. Peygamber kadar yüksek bir makam sahibi için bile Allah'a karşı bağımsız bir koruyucudan söz edilmiyorsa hiçbir insan kendisini mutlak güvence içinde görmemelidir.
Servet.
otorite.
ün.
bilgi.
hiçbiri Allah'tan bağımsız güvenlik sağlamaz.
Bu gerçek insanı korku içinde bırakmak için değil, güvenini doğru yere yerleştirmek için hatırlatılır.
Sebeplere sarıl ama sebepleri Rab edinme.
İnsanların yardımı önemlidir.
Dostluk değerlidir.
Kurumlar değerlidir.
Ama nihai güven Allah'a aittir.
İsrâ 86'nın başka bir büyük mesajı, nimetin kaybolma ihtimalinin nimetin değerini öğretebilmesidir. İnsan çoğu zaman bir şeyi kaybetme ihtimalini düşününce onun kıymetini daha iyi fark eder.
Kur’an için de bu düşünce bizi korkudan çok şükre taşımalıdır:
Eğer bu rehberlik bize hiç ulaşmamış olsaydı ne olurdu?
Hayatımızı hangi ölçüyle değerlendirirdik?
Ölüm hakkında ne düşünürdük?
Allah'la ilişkimizi nasıl kurardık?
Bu sorular Kur’an'ın varlığını günlük hayatımızda daha bilinçli bir nimet hâline getirebilir.
Ancak ayeti sürekli felaket senaryoları üretmek için kullanmamak gerekir. Kur’an'ın amacı mümini:
“Yarın vahiy yok olabilir.”
kaygısına hapsetmek değil, “Bugün elindeki vahyin kıymetini bil.” bilincine taşımaktır.
Bir sonraki ayet zaten bu dengeyi tamamlayacaktır.
87. ayette:
“Ancak Rabbinin rahmeti sayesinde...”
buyurularak vahyin devamının ilahî rahmet olduğu açıkça bildirilecektir.
Demek ki 86. ayeti 87. ayetten koparmamak gerekir.
86. ayet kudreti ve insanın muhtaçlığını gösterir.
87. ayet ise rahmeti ve büyük lütfu gösterir.
İşte Kur’an'ın dengesi budur.
Kudret korkuya dönüşmeden rahmetle tamamlanır.
Rahmet de Allah'ın kudretini unutturan bir rahatlığa dönüşmez.
İsrâ Suresi'nin 86. ayeti bugün insana şu soruları sordurur: Kur’an'ın elimde bulunmasını gerçekten nimet olarak görüyor muyum? Onu yalnız taşıyor muyum, yoksa anlamaya ve yaşamaya da çalışıyor muyum? Kendi yorumumu vahyin kendisi gibi mi sunuyorum? Kur’an'ı siyasi veya kişisel çıkarıma göre eğmeye çalışıyor muyum? Dinî bilgim beni daha mütevazı mı, daha kibirli mi yapıyor? Hidayeti kendi başarım mı sanıyorum, yoksa Allah'ın rahmeti olarak mı görüyorum?
Bu sorular ayetin yalnız teorik olarak:
“Allah dilerse vahyi kaldırabilir.”
demediğini; aynı zamanda vahiy, şükür, ilim, tevazu, Kur’an'ın korunması, dinî otorite, hidayet ve Allah'ın mutlak kudreti hakkında çok kapsamlı bir manevi bilinç oluşturduğunu göstermektedir.
Sonuç olarak İsrâ 86 bize şunu öğretmektedir: Kur’an elimizde olduğu için ona alışıp değerini unutmayalım. Vahyi kendi mülkümüz sanmayalım. Kendi görüşlerimizi Kur’an'ın üstüne çıkarmayalım. Allah'ın bize ulaştırdığı bu rehberliği okuyalım, anlayalım, koruyalım ve hayatımıza taşımaya çalışalım.
Çünkü vahyin asıl sahibi Allah'tır.
Biz ise ondan yararlanan, onu taşıyan ve ona karşı sorumluluk taşıyan kullarız.
Ve belki bu ayetin insana öğrettiği en büyük şükür cümlelerinden biri şudur:
“Rabbim, bana kelamına ulaşma imkânı verdiğin gibi, onu anlayacak bir kalp ve hayatımda yaşayacak bir istikamet de ver.”
⠀
Son Söz