Kehf Suresi 84. Ayette “Biz Zülkarneyn’i Yeryüzünde Güçlü Kıldık ve Ona Her Şey İçin Bir Yol, Araç ve İmkân Verdik” İfadesi Ne Anlama Gelir 
⠀
Kehf Suresi 84. Ayetin Anlamı Nedir
Kehf Suresi'nin 84. ayeti, Zülkarneyn kıssasının temelini oluşturan çok önemli bir gerçeği açıklar: Onun sahip olduğu güç, hareket kabiliyeti ve çeşitli imkânların kaynağı Allah'ın kendisine verdiği nimetlerdir.Ayetin anlamı genel olarak şöyledir:
Burada Zülkarneyn'in iki önemli özelliği öne çıkar. Birincisi, yeryüzünde etkili olabilecek güç ve otoriteye sahip olmasıdır. İkincisi ise hedeflerine ulaşabilmesi için gerekli sebeplere, araçlara ve imkânlara erişebilmesidir.
Fakat ayet onu sahip olduklarıyla övmekle yetinmez. Bir sonraki ayette onun bu imkânlardan birini kullanarak yola çıktığı görülecektir. Böylece Kur’an, nimet ile sorumluluk arasındaki bağı daha baştan kurmaktadır.
“Biz Zülkarneyn’i Yeryüzünde Güçlü Kıldık” İfadesi Ne Anlama Gelir
Bu ifade, Allah'ın Zülkarneyn'e yeryüzünde önemli bir iktidar, hareket alanı ve etkili olabilme imkânı verdiğini anlatır.Bu güç yalnız askerî kuvvet anlamına indirgenmemelidir. Bir yönetimin güçlü olabilmesi için farklı unsurlar gerekir: İnsan kaynağı, yönetim becerisi, ulaşım, bilgi, organizasyon, ekonomik imkânlar, güvenlik ve karar verebilme kapasitesi bunlardan bazılarıdır.
Kur’an bunların teknik listesini vermez. Fakat Zülkarneyn'in geniş bölgelerde yolculuk yapabilmesi, toplumlarla ilişki kurabilmesi ve daha sonra büyük bir yapı inşa edebilmesi, ona çok yönlü imkânlar verildiğini düşündürmektedir.
Bununla birlikte ayet onun bütün dünyaya mutlak biçimde hükmettiğini açıkça söylemez. Bu yüzden “Bütün yeryüzünün tek hükümdarıydı” gibi ayetin ötesine geçen kesin hükümlerden kaçınmak gerekir.
Zülkarneyn’in Gücünün Kaynağının Allah Olduğunun Söylenmesi Neden Önemlidir
Çünkü güç insanın en kolay kibirlendiği nimetlerden biridir.İnsan başarı kazandığında:
“Bunu tamamen ben yaptım.”
diyebilir.
Servet sahibi olduğunda:
“Ben kazandım.”
diyebilir.
Makam yükseldiğinde:
“Beni kimse buradan indiremez.”
diye düşünebilir.
Kehf 84 ise daha baştan ölçüyü düzeltir: İmkânların nihai kaynağı Allah'tır.
Bu, insan emeğini yok saymak anlamına gelmez. Zülkarneyn hareket edecek, karar verecek, çalışacak ve sebepleri kullanacaktır. Fakat sahip olduğu beden, zekâ, insanlar, zaman, fırsatlar ve imkânlar Allah'ın yaratmasıyla vardır.
Bu nedenle mümin başarı karşısında iki şeyi aynı anda söyler: “Çalıştım” ve “Allah nasip etti.” Bunlardan birini diğerinin düşmanı hâline getirmez.
Ayetteki “Sebep” Kelimesi Ne Anlama Gelir
Ayette geçen “sebeb” kelimesi, bir şeye ulaşmaya yarayan yol, araç, imkân veya vesile anlamları taşır.Bugünkü Türkçede “sebep” kelimesini çoğunlukla “neden” anlamında kullanıyoruz. Ancak bu ayette anlam daha geniştir. Bir hedefe ulaşmaya yarayan vasıta ve yol düşüncesi öne çıkar.
Zülkarneyn'e yalnız bir hedef verilmemiştir; o hedeflere ulaşmasına yardımcı olacak imkânlar da verilmiştir.
Bu nedenle ayet bize şu önemli prensibi düşündürür:
Hedef sahibi olmak kadar, hedefe götüren sebepleri tanımak ve kullanmak da önemlidir.
İnsan yalnız istemekle yetinmemeli; imkânları doğru şekilde değerlendirmelidir.
“Her Şey İçin Bir Sebep Verdik” İfadesi Zülkarneyn’e Her Şeyin Bilgisinin Verildiği Anlamına mı Gelir
Hayır.Ayetteki ifade bağlam içinde anlaşılmalıdır. Zülkarneyn'e ihtiyaç duyduğu alanlarda geniş yollar, araçlar ve imkânlar verilmiştir. Buradan onun evrendeki her şeyi bildiği veya her şeye gücünün yettiği sonucu çıkarılamaz.
Mutlak bilgi ve mutlak kudret yalnız Allah'a aittir.
Zülkarneyn güçlü bir kuldur.
Allah değildir.
Her şeyi bilen değildir.
Her şeye gücü yeten değildir.
Dolayısıyla “her şeyden bir sebep” ifadesini, kıssada üstleneceği görevleri yerine getirebilmesine imkân sağlayan geniş araç ve yollar olarak anlamak daha dengelidir.
Kur’an'ın güçlü insanları bile kulluk sınırında anlatması tevhid açısından çok önemlidir.
Allah Sebepleri Veriyorsa İnsan Neden Çalışmak Zorundadır
Çünkü Allah'ın nimet vermesi, insanın hiçbir şey yapmadan oturması anlamına gelmez.Nitekim bir sonraki ayette Zülkarneyn'in kendisine verilen sebeplerden birini izlediği ve yola çıktığı anlatılacaktır.
Bu sıralama son derece anlamlıdır.
Önce imkân verilir.
Sonra insan imkânı kullanır.
İnsan:
“Allah bana imkân verdi, artık sonucu bekleyeyim.”
deyip pasifleşmemelidir.
Sağlık istiyorsa tedbir alır.
Rızık istiyorsa çalışır.
Bilgi istiyorsa öğrenir.
Bir proje yapmak istiyorsa planlar.
Dua, sebeplerden vazgeçmenin değil; sebepleri kullanırken Allah'a dayanmanın adıdır.
Zülkarneyn kıssası bu dengeyi çok güçlü biçimde gösterecektir.
Tevekkül ile Sebeplere Sarılmak Birbirine Zıt mıdır
Hayır.Tam tersine sağlıklı tevekkül, insanın üzerine düşen sebepleri kullanıp sonucu Allah'a bırakmasını içerir.
Bir çiftçi:
“Allah rızkımı verir.”
der ama tohumu toprağa atar.
Bir hasta:
“Şifa Allah'tandır.”
der ama doktora gider.
Bir öğrenci:
“Allah yardım etsin.”
der ama ders çalışır.
Bir yönetici:
“Allah hayırlısını nasip etsin.”
der ama planlama yapar.
Zülkarneyn'e yollar ve imkânlar verilmesi, sonra onun bu imkânları kullanarak hareket etmesi bu anlayışla uyumludur.
Tevekkül sebepleri ilahlaştırmak değildir; sebepleri terk etmek de değildir.
Sebebi kullanırız, sonucu yaratma gücünü sebebe vermeyiz.
İmkâna Sahip Olmak ile İmkânı Kullanmak Arasında Nasıl Bir Fark Vardır
Çok büyük bir fark vardır.Bir insanın yeteneği olabilir fakat kullanmaz.
Parası olabilir fakat hayırlı iş yapmaz.
Bilgisi olabilir fakat paylaşmaz.
Yetkisi olabilir fakat haksızlığı düzeltmez.
Zamanı olabilir fakat boşa geçirir.
Bu durumda nimet vardır ama nimetin hakkı tam verilmemiştir.
Zülkarneyn'in kıssasında önemli olan yalnız ona sebepler verilmesi değildir. Hemen sonraki ayette o sebeplerden birini izleyerek yola çıkacaktır.
Bu bize şu ölçüyü verir:
Potansiyel, kullanılmadığında sonuç üretmez.
İnsanın:
“Benim büyük imkânlarım var.”
demesinden daha önemli olan soru şudur:
“Bu imkânlarla ne yapıyorum?”
Güç ve İmkân Neden Bir Nimet Olduğu Kadar İmtihandır
Çünkü insan sahip olduğu şeylerden nasıl yararlandığı konusunda sorumluluk taşır.Makam sahibiysen kararların başkalarını etkiler.
Zenginsen malını nasıl kazandığın ve kullandığın önemlidir.
Bilgin varsa onu doğru mu yanlış mı kullandığın sınavdır.
İnsanlar üzerinde sözün geçiyorsa onları ezmek mi yoksa korumak mı istediğin karakterini gösterir.
Bu nedenle güç yalnız ödül değildir.
Güç aynı zamanda hesap sorumluluğudur.
İnsan ne kadar geniş imkâna sahipse, o imkânların etkisi de büyür.
Bir kişinin yanlış kararı bir insanı etkileyebilirken, büyük yetkiye sahip birinin yanlış kararı binlerce insanı etkileyebilir.
Bu yüzden yetkinin büyüklüğü, ahlaki sorumluluğu da büyütür.
Zülkarneyn’in Gücü Onu Diğer İnsanlardan Mutlak Olarak Üstün mü Yapmıştır
Hayır.Dünyevî güç, Allah katında otomatik üstünlük anlamına gelmez.
Bir insan çok zengin olabilir fakat ahlaken zayıf olabilir.
Bir hükümdarın ülkesi büyük olabilir fakat zalim olabilir.
Bir kişinin milyonlarca takipçisi olabilir fakat karakteri kötü olabilir.
Kur’an insanın değerini yalnız sahip olduklarının miktarıyla ölçmez.
Zülkarneyn'in kıssasında asıl önemli olan, ona güç verilmesinden sonra bu gücü nasıl kullandığıdır.
Bu nedenle:
İmkân üstünlüğü, insanlık üstünlüğü değildir.
Gerçek değer, nimet karşısındaki şükür, adalet, iman ve güzel davranışla ortaya çıkar.
Bir Lider Kendisine Verilen İmkânları Nasıl Kullanmalıdır
Öncelikle imkânlarını kişisel gösterişin aracı değil, emanet olarak görmelidir.Yönetici bütçeyi kendi serveti gibi göremez.
Patron çalışanı yalnız kâr üretme aracı olarak değerlendirmemelidir.
Aile büyüğü otoritesini korku üretmek için kullanmamalıdır.
Bir topluluğu yöneten kişi, yetkisinin kendisine insanların hakkını çiğneme izni vermediğini bilmelidir.
Zülkarneyn kıssasının devamında farklı toplumlarla karşılaştığında onun karar verme biçimini göreceğiz. Kur’an böylece güçlü insanı yalnız kuvvetiyle değil, adalet karşısındaki tavrıyla değerlendirecektir.
Gerçek liderlik:
“Ne kadar güçlüyüm?”
sorusundan önce:
“Bu güçle kimin hakkını koruyorum?”
sorusunu sorabilmektir.
Bu Ayet Teknoloji ve Bilgi İmkânlarını Nasıl Düşünmemizi Sağlar
Ayet doğrudan modern teknoloji hakkında konuşmaz. Fakat “sebep” kavramının araç ve imkân boyutu, bize sahip olduğumuz teknik imkânların da ahlaki sorumluluk doğurduğunu düşündürebilir.Bugün insanın elinde çok güçlü araçlar vardır.
İletişim teknolojileri.
Yapay zekâ.
Tıp.
Ulaşım.
Mühendislik.
Büyük veri sistemleri.
Bu araçların kendisi otomatik olarak iyi veya kötü değildir. Asıl mesele hangi amaç için ve hangi ahlaki sınırlar içinde kullanıldıklarıdır.
Teknoloji hastayı iyileştirebilir.
Aynı teknoloji insanın mahremiyetini ihlal etmek için de kullanılabilir.
Bilgi insanları eğitebilir.
Aynı bilgi manipülasyon için de kullanılabilir.
İmkân büyüdükçe ahlak ihtiyacı azalmaz; tam tersine daha da büyür.
Bu Ayet İnsanların Sahip Olduğu Yetenekleri Nasıl Değerlendirmesi Gerektiğini Öğretir
İnsanın yetenekleri de kendisine verilen imkânların bir parçasıdır.Birinin güzel konuşma yeteneği vardır.
Birinin ticaret zekâsı.
Birinin sanat kabiliyeti.
Birinin teknik becerisi.
Bir başkasının insanları bir araya getirme gücü.
Bunların hiçbiri yalnız övünmek için verilmiş ayrıcalıklar olarak görülmemelidir.
İnsan kendisine:
“Bu yeteneği nasıl faydaya dönüştürebilirim?”
diye sorabilir.
Güzel konuşan insan hakikati anlatabilir.
Zengin olan paylaşabilir.
Bilgili olan öğretebilir.
Teknik becerisi olan insanların problemlerini çözebilir.
Şükür yalnız “Elhamdülillah” demek değil, nimeti doğru yerde kullanabilmektir.
Zenginlik ve Güç İnsan İçin Neden Tehlikeli Hâle Gelebilir
Çünkü insan zamanla nimeti kendi benliğinin doğal hakkı gibi görmeye başlayabilir.İlk kazandığında:
“Allah'a şükür.”
der.
Bir süre sonra:
“Bunu zaten hak ediyorum.”
diyebilir.
Daha sonra:
“Ben herkesten üstünüm.”
noktasına gelebilir.
Kehf Suresi'nin daha önce iki bahçe sahibinin kıssasında da bu tehlikeyi görmüştük. Adam malının kalıcı olduğunu düşünmüş, sahip olduklarını üstünlük ölçüsüne dönüştürmüştü.
Zülkarneyn ise farklı bir güç modeli sunacaktır.
Güç onu Allah'tan bağımsızlaştırmamalıdır.
Böylece Kehf Suresi iki farklı nimet anlayışını karşılaştırmamıza imkân verir: Biri nimetin üzerinde kibirlenir, diğeri nimeti sorumluluk olarak taşır.
İmkânların Allah’tan Olduğunu Bilmek İnsanın Özgüvenini Azaltır mı
Hayır.Tevazu ile özgüvensizlik aynı şey değildir.
Zülkarneyn:
“Ben hiçbir şey yapamam.”
diyen pasif bir karakter olarak anlatılmaz.
Tam tersine hareket eder.
Yolculuk yapar.
Karar verir.
Büyük işler gerçekleştirir.
Fakat bunları yaparken kendisini Allah'tan bağımsız bir güç kaynağı hâline getirmez.
Bu sağlıklı bir dengedir:
Çalışacak kadar özgüvenli, Allah'a muhtaç olduğunu bilecek kadar mütevazı.
İnsan yeteneğini inkâr etmek zorunda değildir.
“Ben bu işi iyi yapıyorum.”
diyebilir.
Ama:
“Bu yeteneğin ve fırsatın bana verilmesinde Allah'ın nimeti var.”
bilincini koruyabilir.
Bu, özgüveni zayıflatmaz; kibri sınırlar.
Kehf 84 Günlük Hayatta Elimizdeki Küçük İmkânları Nasıl Değerlendirmemizi Öğretir
Herkes Zülkarneyn gibi büyük bir hükümdar olmayacaktır. Fakat hemen herkesin elinde bir miktar imkân vardır.Birinin zamanı vardır.
Birinin bilgisi.
Birinin parası.
Birinin çevresi.
Birinin fiziksel gücü.
Birinin mesleki yeteneği.
Birinin sözü insanlar üzerinde etkilidir.
Bu nedenle ayetin sorusu yalnız hükümdarlara değildir.
“Sana verilen sebebi nasıl kullanıyorsun?”
sorusu hepimize yönelir.
Bir kişiye iş bulabilecek çevren varsa yardımcı olabilirsin.
Bir konuda bilgin varsa öğretirsin.
Gücün varsa zayıfı ezmek yerine korursun.
Maddi imkânın varsa paylaşabilirsin.
İyilik çoğu zaman sahip olmadığımız büyük imkânları beklemekle değil, elimizdeki küçük imkânları doğru kullanmakla başlar.
Kehf Suresi 83–85. Ayetler Arasında Nasıl Bir Bağlantı Vardır
- ayette Hz. Peygamber'e Zülkarneyn hakkında soru sorulduğu bildirilmiş ve onun hayatından ibret taşıyan bir bölümün anlatılacağı söylenmişti. Böylece yeni kıssanın kapısı açılmıştı.
- ayette Zülkarneyn'in sahip olduğu gücün temeli açıklanır: Allah onu yeryüzünde güçlü kılmış ve çeşitli hedeflere ulaşmasını sağlayacak yollar, araçlar ve imkânlar vermiştir.
- ayette ise çok önemli bir hareket başlayacaktır:
Böylece üç ayette son derece güzel bir sıra vardır: 83. ayette kıssanın tanıtılması, 84. ayette nimet ve imkânların verilmesi, 85. ayette ise bu imkânların fiilen kullanılmaya başlanması.
Kur’an böylece yalnız “Allah verdi” demekle kalmaz; kulun da verilen imkânı kullanmak için harekete geçtiğini gösterir.
Kehf Suresi 84. Ayetin En Büyük Manevi Mesajı Nedir
Bu ayetin en büyük manevi mesajlarından biri şudur:Sana verilen güç ve imkân senin mutlak mülkün değil, Allah’ın sana yüklediği bir emanettir.
Bunu fark eden insan nimete başka türlü bakar.
Parası varsa:
“Bununla ne hayır yapabilirim?”
diye düşünür.
Bilgisi varsa:
“Kimin işine yarayabilir?”
diye sorar.
Yetkisi varsa:
“Kimin hakkını korumalıyım?”
diye düşünür.
Zamanı varsa onu boş yere tüketmemeye çalışır.
Ayetin ruhunu şu cümlede özetleyebiliriz:
Nimetin büyüklüğüyle değil, nimete verdiğin karşılıkla değerlendirileceksin.
İmkân bir şeref olabilir; fakat aynı zamanda sorumluluktur.
Kehf Suresi 84. Ayetin Sonuç Olarak Bize Anlattığı Nedir
Kehf Suresi'nin 84. ayeti, Zülkarneyn kıssasının bütün yapısını belirleyen temel ayetlerden biridir. Daha yolculuklar başlamadan önce bize onun neden büyük işler yapabildiğini açıklamaktadır: Allah kendisine yeryüzünde güç vermiş ve amaçlarına ulaşabilmesi için geniş imkânlar sunmuştur.Bu başlangıç çok önemlidir. Çünkü Zülkarneyn'in daha sonra gerçekleştireceği işler okuyucuda hayranlık uyandırabilir. Kur’an ise hayranlığın insanı yanlış yere götürmesini daha baştan engeller.
Başarıyı gör.
Ama nimetin kaynağını da gör.
Bir insanın büyük işler yapması yalnız kendi zekâsının sonucu değildir. O zekâyı kendisi yaratmamıştır. İçinde yaşadığı zamanı seçmemiştir. Karşılaştığı fırsatların tamamını kendisi üretmemiştir. Sağlığı, çalışma kapasitesi, çevresindeki insanlar ve önüne çıkan yollar da hayat hikâyesinin parçalarıdır.
Bu nedenle başarı karşısında en dengeli tavır ne bütün emeğimizi inkâr etmektir ne de bütün başarıyı kendimize mal etmektir.
Çalışan biziz; imkânı yaratan Allah’tır.
Bu anlayış insanı hem pasiflikten hem kibirden korur.
Kehf 84 bize “sebep” kavramını da çok güzel biçimde öğretir. Allah Zülkarneyn'e imkân verir ama bir sonraki ayette onun bu imkânı kullanması gerekir.
Bu, hayatımızın pek çok alanında geçerlidir.
İnsan iş ister ama başvuru yapmazsa eksiklik vardır.
Bilgi ister ama okumazsa eksiklik vardır.
Sağlık ister ama açık biçimde zarar veren alışkanlıklarını hiç değiştirmiyorsa tedbir tarafı eksik kalır.
Bir proje kurmak ister ama planlama yapmazsa yalnız arzu sonuç üretmeyebilir.
Dua yön verir, emek yolu yürür.
İkisini birbirine düşman etmek doğru değildir.
Kur’an'ın anlattığı Zülkarneyn oturup mucize bekleyen bir lider değildir. Kendisine verilen yolları kullanacaktır.
Bu bize müminin hayatında çalışmanın ve organizasyonun değerini gösterir.
İnsan:
“Nasipse olur.”
diyebilir.
Bu doğrudur.
Ama bunu:
“Hiçbir şey yapmama gerek yok.”
anlamına çevirmek doğru değildir.
Nasibin nasıl geleceğini bilemeyiz; fakat bize düşen sebepler varsa onları kullanırız.
Tarlayı sürmeden mahsul beklemek tevekkül değil, ihmaldir.
Ayet güç ahlakı açısından daha da büyük bir ders verir. İnsan çoğu zaman güce ulaşmayı hedef olarak görür.
Daha çok para.
Daha büyük şirket.
Daha yüksek makam.
Daha fazla nüfuz.
Daha çok takipçi.
Fakat Kehf 84 bize farklı bir soru sordurur:
“Bunlara ulaştığında ne yapacaksın?”
Çünkü güç sahibi olmak hikâyenin sonu değildir.
Asıl sınav orada başlar.
İnsan güçsüzken:
“Ben adaletli olurum.”
diyebilir.
Ama karar verme yetkisi eline geçtiğinde kendi çıkarıyla başkasının hakkı çakışırsa gerçek karakteri ortaya çıkar.
Bu nedenle gücün en büyük testi, gücün kullanılabileceği hâlde haksızlık yapmamaktır.
Bir patron çalışanın maaşını geciktirebilecek güce sahip olabilir ama geciktirmez.
Bir yönetici eleştiren kişiyi susturabilecek güce sahip olabilir ama adil eleştiriye alan açar.
Bir aile büyüğü herkesin sözünü kesebilir ama dinlemeyi seçer.
İşte ahlak, bazen yapabilecek olduğun şeyden hak olmadığı için vazgeçebilmektir.
Zülkarneyn kıssası ilerledikçe bu güç sorumluluğu daha da belirginleşecektir.
Kehf 84 aynı zamanda nimetin insanı nasıl değiştirebileceğini düşünmemizi sağlar.
Nimet iki farklı sonuç doğurabilir.
Bir insan nimetin ardından:
“Ben büyüğüm.”
diyebilir.
Diğeri:
“Sorumluluğum büyüdü.”
diyebilir.
İşte aradaki fark budur.
Para arttığında sorumluluk artabilir.
Bilgi arttığında sorumluluk artabilir.
Makam yükseldiğinde sorumluluk artabilir.
Çevren genişlediğinde sözlerinin etkisi büyüyebilir.
Bu nedenle mümin nimeti yalnız konfor olarak değil, emanet olarak da görür.
“Allah bana neden verdi?”
sorusunun bütün özel cevabını bilemeyebiliriz.
Ama:
“Bu nimeti helal ve faydalı biçimde nasıl kullanabilirim?”
sorusunu sorabiliriz.
Bu soru insanı şükre götürür.
Şükür yalnız söz değildir.
Bir insan:
“Elhamdülillah çok param var.”
deyip insanların hakkını yiyorsa şükür anlayışı eksik kalır.
Bir insan:
“Allah bana ilim verdi.”
deyip bilgisini insanları küçümsemek için kullanıyorsa nimet kibir aracına dönüşmüştür.
Bir insan makamını anlatıp duruyor ama yetkisiyle insanların işini zorlaştırıyorsa nimet sorumluluğa dönüşmemiştir.
Gerçek şükür, nimeti Allah’ın razı olacağı yönde kullanmaya çalışmaktır.
Bu nedenle Zülkarneyn'in elindeki araçları nasıl kullanacağı, sahip olduklarından daha önemlidir.
Ayet bugünkü teknoloji çağında da güçlü bir ölçü sunar.
İnsanlık tarihte hiç olmadığı kadar büyük imkânlara sahip olabilir.
Bir mesaj saniyeler içinde dünyanın öbür ucuna ulaşabiliyor.
Bilgiye erişim son derece hızlı.
Tıp büyük gelişmeler gösteriyor.
Mühendislik dev yapılar kurabiliyor.
Yapay zekâ çok büyük miktarda veriyi işleyebiliyor.
Fakat aynı soru değişmeden duruyor:
Bu güç hangi ahlakla kullanılacak?
Teknoloji güçtür.
Ama ahlak değildir.
Bir araç bize ne yapabileceğimizi söyler.
Ahlak ise ne yapmamız gerektiğini sorar.
Bu nedenle insan teknolojik olarak ilerlerken ahlaken geriliyorsa sahip olduğu “sebepler” onu otomatik olarak hayırlı kılmaz.
İmkânın kendisi kadar yönü de önemlidir.
Kehf 84'ün bireysel hayatımıza verdiği mesaj da çok güzeldir. Bazen insan sahip olmadığı şeylere öyle çok bakar ki sahip olduğu sebepleri fark etmez.
“Param yok.”
der ama bilgisi vardır.
“Çevrem yok.”
der ama zamanı vardır.
“Büyük imkânım yok.”
der ama küçük bir yardım yapabilecek gücü vardır.
“Kimse beni tanımıyor.”
der ama ailesinde güzel bir iz bırakabilir.
Ayet insanı kendisine şu soruyu sormaya çağırır:
“Allah bana bugün hangi imkânları verdi?”
Belki büyük değildir.
Ama vardır.
Bir telefon görüşmesiyle birinin işini kolaylaştırabilirsin.
Bir bilgi paylaşarak başka birinin aylarca uğraşacağı problemi çözebilirsin.
Bir çocuğa zaman ayırabilirsin.
Bir yaşlıyı dinleyebilirsin.
Bir çalışanına hakkını eksiksiz verebilirsin.
Bir yanlış bilgi yayılmasını durdurabilirsin.
İyilik için dünyanın bütün imkânlarına sahip olmayı beklemek gerekmez.
Elindeki sebep küçük olabilir; doğru kullanıldığında etkisi büyük olabilir.
Kehf Suresi'nin 84. ayeti bugün bize şu soruları sordurur: Bana verilen imkânları yalnız kendi konforum için mi kullanıyorum? Başarılarımı tamamen kendimden bilerek kibirleniyor muyum? Allah'tan yardım isterken bana düşen sebepleri kullanıyor muyum? Gücüm arttığında adaletim de artıyor mu, yoksa başkalarının hakkını daha kolay mı çiğniyorum?
Bu sorular ayetin yalnız Zülkarneyn'e büyük imkânlar verildiğini anlatmadığını; nimet, sebepler, tevekkül, liderlik, teknoloji, şükür ve güç ahlakı hakkında çok kapsamlı bir hayat ölçüsü sunduğunu göstermektedir.
Sonuç olarak Kehf 84 bize şunu öğretmektedir: Allah Zülkarneyn'e yeryüzünde hareket edebileceği büyük bir güç ve amaçlarına ulaşmasını sağlayacak çeşitli sebepler vermiştir. Fakat kıssanın asıl değeri bu nimetlerin miktarında değil, Zülkarneyn'in onları nasıl kullanacağında ortaya çıkacaktır. İnsan için de ölçü aynıdır: Sahip olduğun imkân seni otomatik olarak değerli yapmaz; onu adalet, iyilik ve kulluk bilinciyle kullanman nimetin gerçek karşılığını belirler.
Sahip olmadıklarına bakarken elindekileri unutma.
Dua ederken sebepleri terk etme.
Başarı geldiğinde Allah'ı unutma.
Gücün arttığında sorumluluğunu küçültme.
Ve sana verilen her nimet karşısında şu soruyu sor:
“Bu imkânı yalnız kendimi büyütmek için mi kullanacağım, yoksa Allah’ın razı olacağı bir faydaya mı dönüştüreceğim?”
⠀
Son Söz