Faiz Neden Haram
İslam’da Riba Yasağının Ahlaki ve Toplumsal Boyutları
“Allah faiz (ribâ) alanları sevmez; sadakaları ve karşılıksız yardımları bereketlendirir.”
— Bakara Suresi, 276. Ayet
1. Kur’an ve Sünnet’te Faiz Yasağının Temelleri
İslam’da “faiz” kelimesi genellikle "riba" olarak geçer. Kur’an’da bu terim açıkça yasaklanmış ve ağır biçimde eleştirilmiştir.
| Bakara 275 | “Allah alışverişi helal, faizi haram kılmıştır.” |
| Ali İmran 130 | “Kat kat artırılmış olarak faiz yemeyin...” |
| Bakara 279 | “Faiz almazsanız, anaparanız sizindir; ne zulmeder ne zulme uğrarsınız.” |
Hz. Muhammed’in (sav) Hadislerinde Faiz
“Faiz, yetmiş türlü günahtan biridir. En hafifi, kişinin annesiyle zina etmesi gibidir.”
(İbn Mâce, Ticarât, 58)
2. Faizin Haram Kılınma Sebepleri
a. Ahlaki Temel: Zulme Dayalı Kazanç
- Faiz sistemi, parası olanın daha da zenginleştiği; ihtiyacı olanın ise borç içinde ezildiği bir düzene yol açar
- “Kazanç, riskle beraber gelir” ilkesine aykırıdır
- Sermaye sahibine garantisiz kazanç, borçluya ise kesin zarar getirir
b. Ekonomik Temel: Servet Birikimi ve Sömürü
| Gelir Eşitsizliği | Faiz, servetin yukarıya akmasına neden olur |
| Borç Kısırdöngüsü | Borç faizle büyür, fakir kesim borçla yaşamaya mahkûm olur |
| Yatırımcılığın Öldürülmesi | Sermaye üretime değil, bankaya aktarılır |
c. Toplumsal Temel: Dayanışmanın Yok Oluşu
İslam ekonomisinde esas olan paylaşmak, yardımlaşmak, riski bölüşmektir.
Faiz ise toplumdaki bu bağı çözer, bireyciliği ve bencilliği yüceltir.
3. İslam’a Göre Alternatif: Faizsiz Ekonomik Sistem
| Mudaraba (Emek-Sermaye Ortaklığı) | Kar-zarar ortaklığı üzerine kurulu ticari ilişki |
| Murabaha (Kârla Satış) | Ürünün maliyeti + belirli bir kâr oranıyla satış yapılması |
| Zekat ve Sadaka | Paranın toplum içinde dolaşımını sağlayan ahlaki-ekonomik mekanizmalar |
Faizin haram oluşu, üretimi teşvik etmek, tüketimi dengelemek ve toplum içi adaleti sağlamak içindir.
4. Modern Perspektif: Sadece Dinî mi, Evrensel Bir Yasa mı
| Yahudilik | Dindaşlar arasında faiz yasaktır |
| Hristiyanlık (Orta Çağ) | Tefecilik kilisece günah sayılmıştır |
| Modern Kapitalizm | Serbest piyasa içinde faiz meşrulaştırılmıştır ancak krizlerin nedeni de olmuştur |
Sonuç: Faiz, Bir Kazanç Yolu Değil, Bir Ahlaki İhlaldir
Faiz, serveti üretmeden artıran, emek yerine güç kullanan, yardımlaşma yerine sömürüyü teşvik eden bir yapıdır.
İslam bu sistemi sadece haram ilan etmez; onun yerine daha adil, daha insanî, daha manevî bir ekonomik model sunar.
“Parayı parayla değil, ahlakla kazanmak gerekir.”
Son düzenleme: