Enfâl Suresi 37. Ayette “Allah Pis Olanı Temiz Olandan Ayırsın, Pis Olanları Birbirinin Üstüne Koyup Yığsın ve Hepsini Cehenneme Atsın Diye…” İfadesi Ne Anlama Gelir 
⠀
Enfâl Suresi 37. Ayet Ne Söylüyor
Ayetin anlamı genel olarak şöyledir:“Allah pis olanı temiz olandan ayırsın, pis olanları birbirinin üstüne koyup yığsın ve hepsini cehenneme atsın diye… İşte onlar hüsrana uğrayanların kendileridir.”
Bu ayet bir önceki ayette anlatılan yanlış amaçlı harcamaların ardından gelir.
İnsanlar mallarını Allah’ın yolundan alıkoymak için harcıyorlardı.
Kur’an bunun sonunda gerçek bir ayrışmanın ortaya çıkacağını bildirir:
Temiz olanla kirli olan birbirinden ayrılacaktır.
Ayetteki “Pis” veya “Kötü” Ne Anlama Gelir
Arapçada burada kullanılan “habîs” kelimesi:pis,
kötü,
bozuk,
zararlı
ve değersiz olan şey anlamlarına gelebilir.
Buradaki anlam yalnızca fiziksel bir kirlilik değildir.
Ahlaki ve manevi bir bozulma da söz konusudur.
İnkâr,
zulüm,
haksızlık,
kötü niyet
ve bunların sonucu ortaya çıkan davranışlar bu kapsamda düşünülebilir.
“Temiz” Olan Nedir
Ayetteki karşıt kavram “tayyib”dir.Tayyib:
temiz,
iyi,
güzel,
helal
ve değerli olan anlamlarına gelir.
Bu nedenle ayette sadece insanlar arasında değil, davranışlar ve tercihler arasında da büyük bir ayrım vardır.
İyi ile kötü aynı değildir.
Helal ile haram aynı değildir.
Adalet ile zulüm aynı değildir.
Sonuçları da aynı olmayacaktır.
Allah Neden Pis Olanı Temiz Olandan Ayırıyor
Çünkü dünyada ikisi bazen yan yana bulunabilir.İyi insanlarla kötü insanlar aynı toplumda yaşayabilir.
Doğru ile yanlış aynı anda savunulabilir.
Bir süre için kimin haklı olduğu bile karışık görünebilir.
Fakat Kur’an nihai değerlendirmede bunların birbirine karışmayacağını bildirir.
Hakikat sonunda ayrışacaktır.
Bu Ayrışma Dünyada mı, Ahirette mi Gerçekleşir
Ayetin nihai yönü ahirettir.Çünkü cehennemden söz edilmektedir.
Ancak dünyada da insanların tercihleri zamanla sonuçlarını ortaya çıkarabilir.
İyi bir davranış güven oluşturabilir.
Kötü bir davranış ise zamanla zarar doğurabilir.
Fakat tam ve kesin hesap ahirette gerçekleşecektir.
“Pis Olanları Birbirinin Üstüne Koyup Yığmak” Ne Anlama Gelir
Bu çok güçlü bir tasvirdir.Kötülüklerin üst üste birikmesi anlatılır.
Bir yanlış başka bir yanlışı doğurabilir.
Bir haksızlık diğerini çağırabilir.
Bir insan kötülükte ısrar ettikçe davranışları birikmeye başlayabilir.
Kur’an bunu adeta üst üste yığılmış bir yük gibi tasvir eder.
Günahlar Gerçekten Birbirini Besleyebilir mi
Evet.Bir yalan başka bir yalan gerektirebilir.
Bir haksızlığı gizlemek için yeni bir haksızlık yapılabilir.
Bir insan yanlış kazancı sürdürmek için daha fazla yanlış karar verebilir.
Böylece kötülük tek başına kalmaz.
Zincir hâline gelebilir.
Enfâl 37’deki “yığılma” görüntüsü bunu düşünmek için son derece güçlüdür.
Bir Küçük Yanlış Neden Büyüyebilir
Çünkü insan yaptığı yanlışı kabul etmek yerine onu savunmaya başladığında yeni yanlışlara yönelebilir.Örneğin:
Bir hata yapar.
Sonra bunu saklamak için yalan söyler.
Yalan ortaya çıkmasın diye başka birine haksızlık eder.
Böylece başlangıçtaki küçük yanlış giderek büyür.
Bu nedenle yanlışın erken fark edilip düzeltilmesi çok önemlidir.
“Hepsini Cehenneme Atar” İfadesi Ne Anlama Gelir
Bu ifade nihai ilahi hesabı anlatmaktadır.Kur’an’ın bakışına göre insanın yaptığı kötülükler sonsuza kadar karşılıksız kalmaz.
Dünya hayatında kişi yaptıklarının sonucundan kaçabilir.
Güç sahibi olabilir.
Hesap vermeyebilir.
Ama ahirette bütün davranışların karşılığı ortaya çıkacaktır.
Cehennem burada bilinçli inkâr ve kötülüğün nihai sonucu olarak anlatılır.
Ayet İnsanları “Temiz” ve “Pis” Diye Kolayca Etiketlememize İzin Verir mi
Hayır.Bu ayeti kullanarak günlük hayatta istediğimiz kişiye:
“Sen pissin.”
veya:
“Sen cehennemliksin.”
demek doğru değildir.
İnsanların nihai hükmü Allah’a aittir.
Biz davranışları değerlendirebiliriz.
Bir eyleme yanlış diyebiliriz.
Ama insanların ahiretteki kesin sonucunu belirlemek bizim görevimiz değildir.
Bir İnsan Kötü Bir Geçmişten Sonra “Temiz” Tarafa Geçebilir mi
Evet.İslam’da tövbe ve dönüş kapısı vardır.
Bir insan geçmişte yanlışlar yapmış olabilir.
Ama samimi biçimde değişebilir.
Haksızlığını düzeltebilir.
Allah’a yönelerek yeni bir hayat kurabilir.
Bu nedenle insanın geçmişteki hatası onun sonsuza kadar değişemeyeceği anlamına gelmez.
Ayet Neden Bir Önceki Ayetteki Para Konusundan Sonra Geliyor
Enfâl 36’da insanların mallarını Allah’ın yolunu engellemek için harcadıkları anlatılmıştı.Bu ayette ise bütün bu harcamaların sonunda ortaya çıkacak ayrım gösterilir.
Yani mesele yalnızca:
“Ne kadar para harcadılar?”
değildir.
Asıl mesele:
“O para neyin hizmetindeydi?”
sorusudur.
Temiz amaçla harcanan mal ile kötü amaçla harcanan mal aynı değildir.
Haram veya Kötü Amaçla Kullanılan Malın Çokluğu Değer Kazandırır mı
Hayır.Miktarın büyüklüğü ahlaki değeri değiştirmez.
Bir insan çok para harcayabilir.
Ama yanlış bir amaç uğruna harcıyorsa büyüyen şey iyilik değildir.
Aksine sorumluluk da büyüyebilir.
Kur’an’da kalite ve amaç, miktardan daha önemlidir.
Az ama temiz olan, çok ama kirli olandan üstün olabilir.
“Temiz Kazanç” Kavramıyla Bu Ayet Arasında Bağ Kurulabilir mi
Evet.Kur’an’ın genel öğretisinde helal ve temiz kazanç büyük önem taşır.
İnsan yalnızca ne kadar kazandığına değil:
Nasıl kazandığına,
kimlerin hakkını gözettiğine,
ne için harcadığına
da bakmalıdır.
Bir servetin büyüklüğü onun bereketli veya ahlaki olduğunu göstermez.
Temizlik, kaynağı ve kullanım amacıyla ilgilidir.
İyi ile Kötü Neden Dünyada Her Zaman Hemen Ayrılmıyor
Çünkü dünya bir imtihan alanıdır.İnsanlara seçim yapma imkânı verilmiştir.
İyi ve kötü aynı ortamda bulunabilir.
Haksız insan geçici olarak başarılı olabilir.
İyi insan zorluk yaşayabilir.
Eğer her davranışın sonucu anında ortaya çıksaydı seçim ve sorumluluğun niteliği farklı olurdu.
Kur’an nihai ayrımın Allah tarafından yapılacağını bildirir.
İnsan Kendindeki “Temiz” ile “Kirli”yi Nasıl Ayırabilir
Bu ayet yalnızca başkalarına bakmak için değil, insanın kendisini sorgulaması için de okunabilir.Kişi kendisine sorabilir:
Niyetim temiz mi?
Kazancım temiz mi?
Birine karşı kinim kararlarımı etkiliyor mu?
Haksızlığı kendi çıkarım için mi savunuyorum?
İnsan başkalarını ayırmaya çalışmadan önce kendi içindeki karışıklıkları fark etmelidir.
Kötülüğün Birikmesi Gibi İyilik de Birikir mi
Evet.Kur’an’ın genel öğretisinde küçük iyilikler de değersiz değildir.
Bir güzel söz...
Bir yardım...
Bir adaletli karar...
Bir emaneti korumak...
Bir insanı kırmaktan vazgeçmek...
Bunların her biri insanın karakterini şekillendirir.
Nasıl kötülük zamanla bir yığın oluşturabiliyorsa, iyilik de zamanla güçlü bir hayat biçimine dönüşebilir.
Ayetin Günümüz İnsanına En Güçlü Mesajı Nedir
Bugün birçok şey dış görünüşüyle değerlendiriliyor.Çok para varsa başarı deniyor.
Çok takipçi varsa değerli kabul ediliyor.
Çok güç varsa haklı sanılabiliyor.
Enfâl 37 ise başka bir ölçü getiriyor:
Temiz mi?
Yoksa kirli mi?
Kazanç nasıl elde edildi?
Güç ne için kullanıldı?
Para neyi destekledi?
Sonuçta geriye ne kaldı?
Kur’an nicelikten önce niteliğe bakmayı öğretmektedir.
Sonuç: Enfâl Suresi 37. Ayetin Ana Mesajı Nedir
Enfâl Suresi 37. ayet iyi ile kötünün sonsuza kadar birbirine karışmış hâlde kalmayacağını anlatmaktadır.Dünyada bazen sınırlar bulanıklaşabilir.
Kötülük başarı gibi görünebilir.
Haksız kazanç zenginlik olarak alkışlanabilir.
Güç sahibi insan haklı sanılabilir.
Ama Kur’an son ölçünün bunlar olmadığını söyler.
Allah kötü olanı temiz olandan ayıracaktır.
Kötülükte ısrar edilen davranışlar üst üste birikecektir.
Ve insan yaptığı seçimlerin nihai karşılığıyla karşılaşacaktır.
Bu ayet aynı zamanda insana büyük bir öz eleştiri çağrısı yapar.
Başkasının kötülüğünü görmek kolaydır.
Asıl zor olan kendi hayatımıza bakabilmektir.
Kazancımız temiz mi?
Niyetimiz temiz mi?
Sözümüz temiz mi?
İlişkilerimizde adil miyiz?
Kendi çıkarımız için yanlışı doğru göstermeye çalışıyor muyuz?
Çünkü temiz ile kirli arasındaki ayrım yalnızca toplumlar arasında değil, insanın kendi içinde de başlar.
Enfâl 37 bize şu soruyu yöneltmektedir:
Hayatımız boyunca biriktirdiğimiz şey sadece para ve başarı mı, yoksa Allah’ın huzuruna götürebileceğimiz temiz bir karakter de biriktiriyor muyuz?
