Enfâl Suresi 26. Ayette “Hatırlayın ki Bir Zamanlar Siz Yeryüzünde Az ve Güçsüzdünüz; İnsanların Sizi Kapıp Götürmesinden Korkuyordunuz. Allah Size Barınak Verdi, Yardımıyla Güçlendirdi ve Size Temiz Rızıklar Verdi” İfadesi Ne Anlama Gelir 
⠀
Enfâl Suresi 26. Ayet Ne Söylüyor
Ayetin anlamı genel olarak şöyledir:“Hatırlayın ki bir zamanlar siz yeryüzünde az ve güçsüzdünüz; insanların sizi kapıp götürmesinden korkuyordunuz. Allah size barınak verdi, yardımıyla sizi destekledi ve size temiz rızıklardan verdi ki şükredesiniz.”
Bu ayet Müslümanlara geçmişlerini hatırlatmaktadır.
Bir zamanlar sayıları azdı.
Güçleri sınırlıydı.
Güvenlikleri yoktu.
Sürekli baskı ve tehdit altındaydılar.
Sonra şartlar değişti.
Kur’an tam da bu değişimin ardından onlara:
“Nereden geldiğinizi unutmayın.”
mesajı vermektedir.
“Bir Zamanlar Siz Azdınız” Ne Demektir
İslam’ın ilk yıllarında Müslümanların sayısı gerçekten çok azdı.Mekke’de ilk Müslümanlar büyük bir toplumsal baskıyla karşılaştılar.
Yeni dine giren insanlar:
aile baskısı,
ekonomik baskı,
dışlanma,
işkence
ve tehditlerle karşılaşabiliyordu.
Bu nedenle ayetteki “azlık” sadece sayı bakımından değil, toplumsal güç bakımından da anlaşılabilir.
“Yeryüzünde Güçsüzdünüz” İfadesi Ne Anlama Gelir
Buradaki güçsüzlük, sadece askerî güç eksikliği değildir.Müslümanların kendi güvenli bölgeleri yoktu.
Siyasi güçleri yoktu.
Büyük ekonomik imkânları yoktu.
Toplumun güçlü kesimleri karşılarında bulunuyordu.
Dolayısıyla hem bireysel hem toplumsal anlamda savunmasız bir durumdaydılar.
Kur’an bu geçmişi özellikle hatırlatmaktadır.
“İnsanların Sizi Kapıp Götürmesinden Korkuyordunuz” Ne Demektir
Bu ifade sürekli tehdit altında bulunmayı anlatır.Müslümanlar her an saldırıya uğrayabileceklerini,
öldürülebileceklerini,
esir alınabileceklerini
veya topluluklarının tamamen dağıtılabileceğini düşünebilirlerdi.
Yani güvenlik duyguları son derece zayıftı.
Ayet o dönemin psikolojik atmosferini tek bir cümleyle çok güçlü biçimde anlatmaktadır.
Bu Ayet Hicret Öncesini mi Anlatıyor
Büyük ölçüde Mekke dönemindeki güçsüzlük ve ardından Medine’de elde edilen güvenlik ortamı hatırlatılmaktadır.Mekke’de Müslümanlar ciddi baskı altındaydı.
Hicretten sonra ise Medine’de kendi toplumlarını oluşturabildiler.
Artık ibadetlerini daha açık biçimde yapabiliyor,
bir arada yaşayabiliyor
ve kendilerini savunabilecek bir toplumsal yapı kurabiliyorlardı.
Bu değişim ayetin arka planındaki önemli unsurlardan biridir.
“Allah Size Barınak Verdi” Ne Anlama Gelir
Buradaki barınak, güvenli bir yer ve korunma imkânı anlamına gelir.Medine hicreti bunun en açık örneğidir.
Mekke’de baskı altında bulunan Müslümanlar Medine’de kendilerine yeni bir hayat kurma imkânı buldular.
Bu sadece fiziksel bir sığınak değildi.
Aynı zamanda:
toplumsal güvenlik,
dini özgürlük,
siyasi yapı
ve yeni bir başlangıçtı.
Medinelilerin Rolü Bu Ayetle İlişkili midir
Evet.Medineli Müslümanlar, yani Ensar, Mekke’den hicret eden Muhacirlere büyük destek sağladılar.
Evlerini,
mallarını,
imkânlarını
ve toplumsal güvenliklerini paylaşmaları İslam tarihinin en önemli dayanışma örneklerinden biridir.
Dolayısıyla Allah’ın sağladığı barınağın insanlar aracılığıyla gerçekleşen bir yönü de vardır.
Bu bize ilahi yardımın bazen başka insanların eliyle gelebileceğini gösterir.
“Yardımıyla Sizi Güçlendirdi” Ne Demektir
Bu ifade sadece Bedir zaferine indirgenmek zorunda değildir.Allah’ın Müslümanları:
bir araya getirmesi,
Medine’de güçlendirmesi,
düşmanlarına karşı desteklemesi
ve zamanla daha güvenli bir topluluk hâline getirmesi
bu yardımın parçalarıdır.
Bedir ise bu yardımın en görünür örneklerinden biri olmuştur.
Güçlenmek Sadece Askerî Güç Kazanmak mıdır
Hayır.Bir toplumun gücü sadece ordusuyla ölçülmez.
Birlik,
güven,
adalet,
ekonomik dayanışma,
ortak değerler
ve insanların birbirine olan bağlılığı da güçtür.
Müslümanların Medine’de kazandığı en önemli şeylerden biri de dağınık bireylerden düzenli bir topluma dönüşmeleriydi.
“Size Temiz Rızıklar Verdi” Ne Demektir
Ayet Allah’ın Müslümanlara helal ve güzel rızıklar verdiğini bildirir.Rızık sadece para değildir.
Yiyecek,
barınma,
güvenlik,
imkân,
kazanç
ve hayatı sürdürebilecek nimetlerin tamamı bu kavram içinde düşünülebilir.
Kur’an burada güçlenmenin yanında ekonomik ve günlük hayatın da düzene girdiğini hatırlatmaktadır.
Neden Ayetin Sonunda “Şükredesiniz Diye” Deniliyor
Çünkü nimetlerin hatırlatılmasının amacı sadece geçmişi anlatmak değildir.İnsan sahip olduklarının değerini fark etsin diye geçmiş hatırlatılır.
Bir zamanlar korkuyordunuz.
Şimdi güven içindesiniz.
Bir zamanlar güçsüzdünüz.
Şimdi daha güçlüsünüz.
Bir zamanlar imkânlarınız sınırlıydı.
Şimdi rızık içindesiniz.
Öyleyse bütün bunları sıradan görmeyin.
Şükredin.
Şükür Sadece “Elhamdülillah” Demek midir
Hayır.“Elhamdülillah” demek şükrün önemli bir ifadesidir.
Ama şükür sadece dilde kalmaz.
Bir nimeti doğru kullanmak da şükürdür.
Gücün varsa zulmetmemek...
Paran varsa paylaşabilmek...
Bilgin varsa faydalı olmak...
Sağlığın varsa onu korumak...
Özgürlüğün varsa başkasının özgürlüğünü ezmemek...
Bunlar da şükrün davranışa dönüşmüş hâlleridir.
İnsan Neden Geçmişteki Zor Günlerini Unutur
Çünkü insan bulunduğu şartlara hızla alışır.Bir zamanlar çok istediği şey elde edildiğinde bir süre sonra sıradanlaşabilir.
Önceden hayalini kurduğu ev normal gelir.
Bir zamanlar dua ettiği iş artık sıkıcı görülebilir.
Sağlık ancak kaybedildiğinde fark edilebilir.
Kur’an bu yüzden insana geçmişi hatırlatarak nimet bilincini canlı tutar.
Geçmişi Hatırlamak İnsanı Sürekli Üzgün mü Tutmalıdır
Hayır.Buradaki amaç eski acılara saplanıp kalmak değildir.
Amaç bugün sahip olunan nimetlerin değerini anlamaktır.
Geçmişin zorluğu bugünün şükrünü artırmalıdır.
İnsan:
“Ne kadar kötü günler yaşamıştım.”
diye sürekli üzülmek yerine:
“Bugün bulunduğum yere gelmek büyük bir nimettir.”
diye düşünmelidir.
Güç Kazanan İnsan Neden Geçmişini Unutmamalıdır
Çünkü güç insanı değiştirebilir.Bir zamanlar haksızlığa uğrayan kişi güç kazandığında başkasına aynı haksızlığı yapabilir.
Bir zamanlar yoksul olan insan zenginleştiğinde yoksulları küçümseyebilir.
Bir zamanlar dışlanan kişi güçlü olduğunda başkalarını dışlayabilir.
Kur’an geçmişi hatırlatarak insanın böyle bir dönüşüm yaşamasını engellemek ister.
Dün Mazlum Olan Bugün Zalim Olabilir mi
Evet.Mazlum olmak insanı otomatik olarak ömür boyu adil yapmaz.
Güç dengesi değiştiğinde insanın karakteri yeniden sınanır.
Bu nedenle adalet sadece güçsüzken talep edilen bir şey olmamalıdır.
İnsan güçlü olduğunda da adil olmalıdır.
Enfâl 26’nın hatırlatma yönü bu açıdan çok değerlidir.
Enfâl 25 ile Enfâl 26 Arasında Nasıl Bir Bağlantı Vardır
Bir önceki ayette bütün toplumu etkileyebilecek fitneden sakınılması emredilmişti.Bu ayette ise Müslümanlara geçmişte ne kadar güçsüz oldukları hatırlatılır.
Bu iki mesaj birlikte düşünüldüğünde önemli bir anlam ortaya çıkar:
Toplumu bozan haksızlıklardan kaçının.
Çünkü bugün sahip olduğunuz güven ve güç kendiliğinden ortaya çıkmadı.
Size verilen nimeti koruyun.
Onu adaletsizlikle yok etmeyin.
Ayetin Bugünkü İnsana En Güçlü Mesajı Nedir
İnsan hayatındaki değişimlere dönüp bakmalıdır.Bir zamanlar olmadığı hâlde bugün sahip olduğu şeyleri düşünmelidir.
Sağlık...
Bir ev...
Bir aile...
Güvenlik...
Bir iş...
Dostlar...
İmkânlar...
Bazen insan sürekli sahip olmadığı şeye bakarken elindekilerin ne kadar değerli olduğunu unutabilir.
Enfâl 26 insana:
“Neyin eksik olduğuna bakmadan önce sana nelerin verildiğini de hatırla.”
der gibidir.
Sonuç: Enfâl Suresi 26. Ayetin Ana Mesajı Nedir
Enfâl Suresi 26. ayet Müslümanlara geçmişteki güçsüzlüklerini ve sonradan kendilerine verilen nimetleri hatırlatır.Bir zamanlar azdılar.
Korkuyorlardı.
Güvenlikleri yoktu.
Her an saldırıya uğrayabileceklerini düşünüyorlardı.
Sonra Allah onlara barınabilecekleri bir yer verdi.
Onları destekledi.
Güçlendirdi.
Temiz rızıklarla nimetlendirdi.
Ve bütün bunların sonunda tek bir amaç hatırlatıldı:
Şükretmeleri.
Bu ayet bize de çok güçlü bir hayat dersi verir.
İnsan bugün bulunduğu yere bakarken sadece başarılarını görmemelidir.
Geçtiği yolları da hatırlamalıdır.
Kimlerin ona yardım ettiğini...
Hangi kapıların açıldığını...
Hangi tehlikelerden geçtiğini...
Hangi zamanlarda kendisini çaresiz hissedip sonra yeniden ayağa kalktığını...
Bunları hatırlamak insanı küçültmez.
Tam tersine kibirden korur.
Enfâl 26 belki de bize şu soruyu yöneltmektedir:
Bugün sahip olduğumuz şeyleri o kadar sıradan mı görmeye başladık ki, bir zamanlar onlar için dua ettiğimizi bile unuttuk?
