📖 A‘râf Suresi 138. Ayette “İsrailoğullarını Denizden Geçirdik. Derken Kendilerine Ait Putlara Tapmakta Olan Bir Kavme Rastladılar ve ‘Ey Musa!

A‘râf Suresi 138. Ayette “İsrailoğullarını Denizden Geçirdik. Derken Kendilerine Ait Putlara Tapmakta Olan Bir Kavme Rastladılar ve ‘Ey Musa! Onların İlahları Gibi Bize de Bir İlah Yap’ Dediler. Musa da ‘Gerçekten Siz Cahillik Eden Bir Toplumsunuz’ Dedi” İfadesi Ne Anlama Gelir ​

“İnsan bazen zincirlerinden kurtulur ama zihnindeki eski alışkanlıklardan hemen kurtulamaz. Özgürlük, yalnız baskıdan çıkmak değil, yanlış bağlılıklardan da sıyrılabilmektir.”
Ersan Karavelioğlu

Genişletmek için tıkla ...

A‘râf Suresi'nin 137. ayetinde:

uzun süre ezilen İsrailoğullarının:

bereketli toprakların doğularına ve batılarına:

mirasçı kılındığı,

Firavun düzeninin ise:

yıkıldığı anlatılmıştı.

1. ayette ise çok çarpıcı ve beklenmedik bir sahne gelir:

“İsrailoğullarını denizden geçirdik. Derken kendilerine ait putlara tapmakta olan bir kavme rastladılar. ‘Ey Musa! Onların ilahları gibi bize de bir ilah yap’ dediler. Musa da ‘Gerçekten siz cahillik eden bir toplumsunuz’ dedi.”

Bu ayet:

özgürleşmenin:

insanı otomatik olarak bilinçli hâle getirmediğini

gösterir.

Firavun’dan:

kurtulmuşlardır.

Denizi:

geçmişlerdir.

Büyük bir kurtuluş yaşamışlardır.

Ama kısa süre sonra:

başka bir toplumun:

putperestliğini görüp:

“Bize de böyle bir ilah yap.”

demektedirler.

Bu:

çok önemli bir gerçeği ortaya koyar:

İnsan dışarıdaki esaretten kurtulsa bile, içindeki düşünce kalıplarından hemen kurtulamayabilir.

“İsrailoğullarını Denizden Geçirdik” Ne Demektir ​

Bu ifade:

Firavun’dan kurtuluşun:

çok büyük bir aşamasını anlatır.

Onlar:

takip edilmekteyken:

denizi geçer,

Firavun ve ordusundan:

kurtulurlar.

Yani:

fiziksel esaret:

geride kalmaktadır.

Denizden Geçiş Neden Bu Kadar Önemlidir ​

Çünkü:

arkalarında:

kölelik,

baskı,

tehdit

ve ölüm vardır.

Önlerinde ise:

özgürlük,

yeni bir hayat

ve yeni bir sorumluluk:

vardır.

Denizi geçmek:

yalnız coğrafi bir hareket değil,

esaretten yeni bir döneme geçiştir.

Buna Rağmen Neden Hemen Putperest Bir Kavimden Etkileniyorlar ​

Çünkü:

insan zihni:

alışkanlıklarını:

bir anda bırakmayabilir.

Yıllarca:

çok tanrılı,

putperest,

sembollerle dolu

bir kültür içinde yaşamış olabilirler.

Bu yüzden:

özgürleşseler bile:

eski zihinsel kalıpların:

izleri:

devam edebilir.

Bu Olay İnsanların Kültürel Etkilenmeye Ne Kadar Açık Olduğunu mu Gösterir ​

Evet.

İnsan:

çevresinde gördüğü:

güçlü,

görkemli,

yaygın

uygulamalardan:

etkilenebilir.

Bir şey:

çok kişi tarafından yapılıyor diye:

doğru sanılabilir.

Bu:

taklit psikolojisinin

çok eski bir örneğidir.

“Onların İlahları Gibi Bize de Bir İlah Yap” Sözü Ne Anlama Gelir ​

İsrailoğullarından bir grup:

Hz. Musa’dan:

gözle görülebilen,

somut,

tapınılabilir

bir ilah nesnesi:

istemektedir.

Yani:

Allah’a iman:

onlar için:

henüz zihinsel olarak:

tam olgunlaşmamış olabilir.

Neden Görünür Bir İlah İstiyorlar ​

Çünkü insan:

soyut olanı:

anlamakta zorlanabilir.

Gözle görülebilen:

bir nesne:

daha kolay:

kavranabilir.

Ama tevhid:

insanı:

tam da bu noktada:

eğitir:

Allah bir nesneye, heykele veya görüntüye indirgenemez.

Bu Talep Tevhidle Neden Çelişir ​

Çünkü:

tevhid:

Allah’ın:

eşsiz,

benzersiz,

yaratılmış hiçbir şeye benzemeyen

olduğunu kabul eder.

Bir nesne yapıp:

ona:

ilahî özellik yüklemek:

yaratılmışı:

Yaratıcı yerine koymaktır.

Musa Neden “Siz Cahillik Eden Bir Toplumsunuz” Diyor ​

Buradaki cehalet:

yalnız okuma yazma bilmemek

değildir.

Daha çok:

hakikatin anlamını:

kavrayamamak,

gördüğü şeye:

yanlış değer vermek

ve:

tevhid bilincinden uzaklaşmak

anlamındadır.

Yani:

bilgi eksikliğinden çok, bilinç eksikliğidir.

Büyük Bir Mucize Görmüş İnsanlar Nasıl Böyle Bir Talepte Bulunabilir ​

Bu soru:

ayetin en şaşırtıcı yönlerinden biridir.

Denizi:

geçmişlerdir.

Firavun’dan:

kurtulmuşlardır.

Buna rağmen:

başka bir toplumun:

putlarına:

özenebilirler.

Bu bize:

şunu gösterir:

Mucize görmek, insanı otomatik olarak olgunlaştırmaz.

Deneyim Tek Başına Bilgelik Üretir mi ​

Hayır.

İnsan:

çok büyük bir olay yaşayabilir.

Ama:

ondan doğru ders çıkarmazsa:

aynı hatalara:

yeniden düşebilir.

Deneyim:

malzemedir.

Bilgelik ise:

o deneyimi:

doğru yorumlayabilmektir.

Taklit Etmek Neden Bu Kadar Güçlüdür ​

Çünkü insan:

sosyal bir varlıktır.

Çevresindeki insanların:

nasıl yaşadığına:

bakar.

Özellikle:

güçlü,

zengin,

görkemli

toplumlar:

daha etkileyici görünebilir.

Bu yüzden:

yaygın olanı doğru sanma

tehlikesi vardır.

Çoğunluk Bir Şeyi Yapıyorsa O Şey Doğru mudur ​

Hayır.

Çoğunluk:

bir şeyin:

yaygın olduğunu

gösterir.

Ama:

doğruluğunu:

garanti etmez.

Hakikat:

oy sayımıyla:

belirlenmez.

Bu ayet:

bunu:

çok güçlü biçimde düşündürür.

Başka Kültürlerden Etkilenmek Her Zaman Yanlış mıdır ​

Hayır.

İnsan:

başka toplumların:

bilgisini,

sanatını,

teknolojisini,

iyi uygulamalarını:

öğrenebilir.

Sorun:

eleştirmeden:

her şeyi:

taklit etmektir.

Ölçü:

“Onlar yapıyor.”

değil,

“Bu doğru mu?”

olmalıdır.

Özgürlük Sadece Fiziksel Zincirlerin Kırılması mıdır ​

Hayır.

İnsan:

fiziksel olarak:

özgür olabilir.

Ama:

zihnen:

başkasının onayına,

modaya,

korkuya,

taklide

bağımlı olabilir.

Gerçek özgürlük:

düşünsel ve ahlaki bağımsızlığı da

gerektirir.

Kölelikten Çıkan Bir Toplum Neden Eski Alışkanlıklarını Taşımaya Devam Edebilir ​

Çünkü:

uzun süreli baskı:

yalnız bedeni değil,

zihni de:

şekillendirebilir.

İnsan:

özgürlük kazandığında:

ne yapacağını:

hemen bilemeyebilir.

Bu nedenle:

özgürlükten sonra:

eğitim ve bilinç

çok önemlidir.

Hz. Musa’nın Tepkisi Neden Bu Kadar Serttir ​

Çünkü:

mesele:

küçük bir tercih değildir.

Bu:

tevhidin:

temeline dokunan:

bir taleptir.

Hz. Musa:

onları:

çok net biçimde:

uyarır.

Çünkü bazı durumlarda:

belirsiz konuşmak:

yanlışı:

daha da büyütebilir.

Bir İnsan Yeni Kurtulduğu Yanlışa Yeniden Yaklaşabilir mi ​

Evet.

İnsan:

bir bağımlılıktan,

zararlı ilişkiden,

yanlış çevreden,

eski alışkanlıktan

kurtulabilir.

Ama:

benzer bir şeyi:

başka biçimde:

yeniden hayatına alabilir.

Bu yüzden:

yalnız:

“Neyden çıktım?”

değil,

“Neye yöneliyorum?”

sorusu da önemlidir.

A‘râf Suresi 137. ve 138. Ayetler Birlikte Ne Söylüyor ​

1. ayette:

İsrailoğulları:

ezilmişlikten:

imkâna,

zayıflıktan:

yeni bir hayata

geçmişti.

1. ayette ise:

hemen:

yeni bir manevi sınavla:

karşılaşıyorlar.

Bir toplumun:

güç kazanması:

onun:

otomatik olarak:

bilinç kazandığı

anlamına gelmiyor.

Yani:

dış özgürlük kazanılmıştır; iç özgürlüğün eğitimi ise devam etmektedir.

Sonuç: A‘râf Suresi 138. Ayet Bize Ne Öğretiyor ​

A‘râf Suresi 138. ayet:

insanın:

özgürlükten sonra bile:

nasıl yeniden yanlış bağlılıklara:

yönelebileceğini

çok çarpıcı biçimde gösterir.

İsrailoğulları:

az önce:

Firavun’dan:

kurtulmuştur.

Denizden:

geçmiştir.

Hayatta:

belki de görebilecekleri:

en büyük kurtuluşlardan birini:

yaşamıştır.

Ama:

bir süre sonra:

putlara tapan bir kavim:

görürler.

Ve:

“Bize de onların ilahları gibi bir ilah yap.”

derler.

Bu:

insan doğası hakkında:

çok derin bir şey söyler:

Kurtulmak, öğrenmekle aynı şey değildir.

Bir insan:

yanlış ilişkiden:

çıkabilir.

Ama:

aynı ilişki biçimini:

başka biriyle:

tekrar kurabilir.

Bir insan:

borçtan:

kurtulabilir.

Ama:

aynı harcama alışkanlıklarını:

sürdürürse:

yeniden:

borca girebilir.

Bir insan:

baskıcı bir ortamdan:

çıkabilir.

Ama:

güç kendisine geçtiğinde:

aynı baskıyı:

başkasına uygulayabilir.

Bir toplum:

esaretten:

kurtulabilir.

Ama:

zihinsel alışkanlıklarını:

değiştirmezse:

eski sistemin:

başka biçimlerini:

yeniden üretebilir.

İşte bu yüzden:

özgürlük:

yalnız kapının açılması değildir.

İnsan:

açılan kapıdan:

nereye yürüdüğünü de:

bilmelidir.

Ayetin:

taklit boyutu da:

çok önemlidir.

İsrailoğulları:

başka bir toplum görüyor.

O toplumun:

ilahları var.

Ve:

“Onlarda varsa bizde de olsun.”

diyorlar.

Bu cümle:

bugün de:

çok tanıdık bir psikolojiyi:

hatırlatır:

“Herkes yapıyor.”

“Onlarda var.”

“Bizde neden yok?”

Ama:

bir şeyin:

başkasında bulunması:

onu:

doğru yapmaz.

Bir davranış:

popüler olabilir.

Ama:

ahlaken yanlış olabilir.

Bir düşünce:

çok yaygın olabilir.

Ama:

hakikate uymayabilir.

Bir gelenek:

çok eski olabilir.

Ama:

eleştiriye açık olabilir.

Bu nedenle:

insanın:

en temel zihinsel sorularından biri:

şu olmalıdır:

“Ben bunu neden istiyorum?”

Gerçekten:

doğru olduğu için mi?

Yoksa:

başkalarında gördüğüm için mi?

İşte:

taklit ile bilinç:

burada ayrılır.

Hz. Musa’nın:

“Siz cahillik eden bir toplumsunuz.”

demesi:

çok önemlidir.

Çünkü:

cehalet:

her zaman:

hiçbir şey bilmemek değildir.

Bazen:

çok şey görüp:

yanlış sonuç çıkarmaktır.

Mucize görmek:

yetmez.

Özgürleşmek:

yetmez.

Bolluk:

yetmez.

Toprak:

yetmez.

Güç:

yetmez.

İnsan:

bunları:

hangi bilinçle:

taşıdığını:

öğrenmek zorundadır.

Belki de A‘râf 138’in bize yönelttiği en güçlü soru şudur:

Hayatımızdan çıkardığımız yanlışların yerine gerçekten daha doğru olanı mı koyduk, yoksa aynı bağımlılığı yalnız başka bir isimle mi geri getirdik?

Çünkü insan:

zincirini:

kırabilir.

Ama:

zincirin biçimini:

özlemeye devam edebilir.

Gerçek özgürlük:

yalnız zinciri kırmak değil,

neden zincire ihtiyaç duyduğunu da anlamaktır.

“İnsan bazen esaretten çıkar ama esaretin düşünce biçimini yanında taşır. Gerçek özgürlük, yalnız seni tutan zinciri kırmak değil, başka bir zinciri kendi ellerinle yeniden yapmamayı öğrenmektir.”
Ersan Karavelioğlu

Genişletmek için tıkla ...