Abese Suresi 37. Ayette “O Gün Herkesin Kendisine Yetecek Bir İşi Vardır” Buyrulması Ne Anlama Gelir Ve Kıyamet Gününde İnsan Neden Başka Hiç Kimseyle İlgilenemeyecek Kadar Kendi Hesabıyla Meşgul Olacaktır 
Abese Suresi 37. Ayet Ne Söyler
Abese Suresi’nin 37. ayetinde:
“Likulli’mriin minhum yevmeizin şe’nun yuğnîh.”
buyrulur.
Bu ifade genel olarak:
“O gün onlardan her kişinin kendisine yetecek bir işi vardır.”
veya:
“O gün herkes kendisini meşgul edecek bir durum içindedir.”
şeklinde tercüme edilir.
Bu ayet, önceki üç ayette anlatılan şaşırtıcı kaçışın:
nedenini açıklar.
İnsan yakınlarından nefret ettiği için değil:
kendi hesabının ağırlığıyla meşgul olduğu için
onlardan uzaklaşır.
“Likulli’mriin” Ne Anlama Gelir
“Likulli’mriin”:
“Her bir kişi için, her insan için”
anlamına gelir.
Buradaki vurgu:
istisnasız bireyselliğe
dikkat çeker.
Toplum içerisinde insan:
bir ailenin,
bir grubun,
bir milletin,
bir çevrenin
parçası olabilir.
Fakat hesap anında:
her bireyin kendi durumu vardır.
Kimliklerin ardında tek tek insanlar kalır.
“Şe’nun” Kelimesi Ne Anlama Gelir
“Şe’n”:
iş, mesele, durum, önemli uğraş
gibi anlamlara gelir.
Burada sıradan günlük bir işten söz edilmez.
İnsanı tamamen meşgul edecek:
çok ciddi bir durum
kastedilir.
Bu durum:
hesap,
akıbet,
yaptıklarının karşılığı
ve kişinin geleceğiyle
ilişkilidir.
İnsan için artık bundan daha önemli bir gündem yoktur.
“Yuğnîh” Ne Anlama Gelir
“Yuğnîh” ifadesi bağlam içinde:
kişiyi bütünüyle meşgul eden, başkasıyla ilgilenmesine fırsat bırakmayan
bir durum anlamı taşır.
Bu nedenle ayetin mesajı:
“Herkesin işi var.”
gibi gündelik bir ifade değildir.
Daha güçlü biçimde:
“Her insan kendi durumuyla yeterince meşguldür.”
anlamındadır.
Kıyametin dehşeti ve hesabın ağırlığı:
insanın bütün dikkatini kendisine çevirecektir.
34, 35 Ve 36. Ayetlerdeki Kaçışın Sebebi Burada Mı Açıklanıyor
Evet.
Önce:
kardeşten kaçış
anlatılmıştı.
Sonra:
anne ve babadan.
Ardından:
eş ve çocuklardan.
İnsan doğal olarak:
“Neden?”
diye sorabilir.
- ayet cevabı verir:
Çünkü o gün herkes kendi meselesiyle meşguldür.
Böylece önceki ayetlerin dramatik görüntüsü:
bu ayette anlamını tamamlar.
İnsan Neden Başkasını Düşünemeyecek Kadar Meşgul Olacaktır
Çünkü artık mesele:
nihai sonuçtur.
Dünya hayatında sorunlar genellikle geçicidir.
Bir sınav kaybedilebilir.
Para kaybedilebilir.
Bir iş değişebilir.
Bir ev satılabilir.
Fakat hesap günü insan:
hayatının tamamının sonucuyla
karşı karşıyadır.
Bu nedenle başka hiçbir gündem:
aynı ağırlığı taşımaz.
Kıyamet Günü Bencillik Mi Ortaya Çıkacaktır
Ayetin anlattığı durumu basitçe:
“İnsanlar bencilleşecek.”
şeklinde açıklamak eksik olur.
Burada daha derin bir durum vardır:
olağanüstü korku ve bireysel hesap.
İnsan dünyadaki normal sosyal şartların çok dışında bir durumla karşılaşır.
Dolayısıyla davranış:
gündelik bencillikten çok:
her bireyin kendi akıbetiyle yüzleşmesinin yoğunluğu
ile ilgilidir.
İnsan Dünyada Neden Başkalarının Hesabıyla Bu Kadar Fazla Meşgul Olur
İnsan çoğu zaman:
başkalarının hatalarını,
başkalarının hayatını,
başkalarının servetini,
başkalarının başarısını,
başkalarının günahlarını
konuşabilir.
Kendi hayatına bakmak ise:
daha zor olabilir.
Çünkü insan başkasını eleştirirken kendisini sorgulamak zorunda kalmaz.
Abese 37 bu bakışı tersine çevirir:
Bir gün senin önündeki en büyük mesele yalnızca kendi hesabın olacaktır.
Başkalarının Hataları Bizim Hatalarımızı Küçültür Mü
Hayır.
Bir insan:
“Herkes yapıyordu.”
diyebilir.
Başka biri:
“Benden daha kötüler vardı.”
diyebilir.
Fakat bunlar kişinin kendi davranışının niteliğini değiştirmez.
Bir başkasının daha büyük yanlış yapmış olması:
bizim yanlışımızı doğru hâle getirmez.
Hesap fikri insanı sürekli:
başkalarıyla karşılaştırma alışkanlığından
uzaklaştırır.
İnsan Kendisini Başkalarıyla Kıyaslayarak Vicdanını Rahatlatır Mı
Sıklıkla böyle olabilir.
İnsan:
“Ben en azından onun kadar kötü değilim.”
diyerek kendisini rahatlatabilir.
Bu psikolojik mekanizma kişinin:
kendi eksikliklerini görmesini
zorlaştırabilir.
Fakat ahlâkî gelişimin daha sağlıklı sorusu:
“Ben başkasından daha iyi miyim?”
değil,
“Ben yapmam gerekeni yaptım mı?”
olabilir.
Abese 37 insanı tam da bu kişisel sorumluluk alanına çeker.
O Gün Soy, Servet Ve Statü Neden İkinci Planda Kalır
Çünkü bunların hiçbiri:
kişinin yerine ahlâkî kararlar vermemiştir.
Servet insanın elinde olabilir.
Makam insanın unvanı olabilir.
Soyadı güçlü olabilir.
Fakat:
adaletli davranıp davranmadığı,
haksızlık yapıp yapmadığı,
iyiliği seçip seçmediği
kişinin kendi hayatıyla ilgilidir.
Kıyamet anlatısı:
dış statüler ile gerçek insan değeri arasındaki farkı
ortaya çıkarır.
Dünyada İnsan Sorumluluğunu Başkalarına Atabilir Mi
İnsan bunu deneyebilir.
“Ailem böyle yetiştirdi.”
“Çevrem böyleydi.”
“Herkes böyle yapıyordu.”
“Bana bunu onlar yaptırdı.”
gibi açıklamalar bazı durumlarda gerçekten etkili şartları gösterebilir.
Çevre ve yetiştirilme insan davranışını etkiler.
Fakat yetişkin insanın iradesi ve imkânı ölçüsünde:
kişisel sorumluluk tamamen ortadan kalkmaz.
Ahiret fikri bu noktayı güçlü biçimde vurgular.
Kul Hakları Bu Ayetin Anlamını Daha Da Ağırlaştırır Mı
Evet.
İnsan yalnızca kendisiyle ilgili davranışlardan değil:
başkalarına yaptıklarından da
sorumludur.
Birinin malını almak,
iftira etmek,
zulmetmek,
emanete ihanet etmek,
borcu bilinçli biçimde ödememek
veya başka bir insanın hakkını çiğnemek
kişisel hesabın parçası hâline gelebilir.
Dolayısıyla:
“Kendi hesabımla meşgulüm.”
ifadesi başkalarından bağımsızlık anlamına gelmez.
Tam tersine başkalarına yaptıklarımız da:
kendi hesabımızın içindedir.
Hesap Günü Fikri Bugünkü Davranışlarımızı Nasıl Etkilemelidir
İnsan kendisine düzenli olarak şu soruları sorabilir:
Kime haksızlık yaptım?
Kimin hakkı üzerimde kaldı?
Kimden özür dilemem gerekiyor?
Hangi sorumluluğu sürekli erteliyorum?
Elimdeki imkânları nasıl kullandım?
Böyle bir iç muhasebe:
ahiret hesabını beklemeden dünyada hesap görmek
anlamına gelir.
Bu da ahlâkî gelişim için güçlü bir yöntem olabilir.
İnsan Neden Hesabını Sürekli Erteler
Çünkü insan çoğu zaman:
zamanın çok olduğunu
varsayar.
“Yarın düzeltirim.”
“Sonra özür dilerim.”
“İleride daha iyi biri olurum.”
“Bir gün tövbe ederim.”
Fakat insan ne kendi ölümünün zamanını bilir ne de kıyametin zamanını.
Bu yüzden:
ahlâkî değişimi geleceğe ertelemek
riskli bir tutumdur.
Hayatın gerçek zamanı:
şimdidir.
Ayetin Psikolojik Mesajı Nedir
İnsan dikkatini sürekli dışarıya çevirdiğinde:
kendisiyle yüzleşmekten kaçabilir.
Başkalarının kusurlarını araştırmak kolaydır.
Kendi kusurlarımızı görmek:
daha acı vericidir.
Abese 37 insanın dikkatini dışarıdan içeriye çevirir.
Bir gün:
başkasının kariyeri,
başkasının serveti,
başkasının hataları
ve başkasının itibarı
önemsizleşecektir.
Geriye şu soru kalacaktır:
“Ben ne yaptım?”
Ayetin Felsefi Mesajı Nedir
İnsan hayatı büyük ölçüde ilişkiler içerisinde geçer.
Fakat kişinin ahlâkî merkezi:
kendi iradesidir.
Başkaları bizi etkileyebilir.
Bize yol gösterebilir.
Bizi kandırabilir.
Bizi teşvik edebilir.
Fakat nihayetinde insan:
kendi seçimlerinin öznesidir.
Abese 37 böylece bireysel sorumluluğun en radikal hâlini gösterir:
İnsan kalabalık içerisinde yaşar fakat kendi hayatının hesabıyla yüzleşir.
33’ten 37. Ayete Kadar Sahne Nasıl Gelişiyor
- ayette:
kulakları sağır eden büyük ses
gelir.
- ayette insan:
kardeşinden kaçar.
- ayette:
annesinden ve babasından.
- ayette:
eşinden ve çocuklarından.
- ayette ise bütün bunların sebebi açıklanır:
“O gün herkesin kendisine yetecek bir işi vardır.”
Böylece kıyamet sahnesinin ilk bölümü tamamlanır.
Bir sonraki ayetlerde artık:
insanların yüzlerine
bakılacaktır.
Bazı yüzler:
aydınlık ve sevinçli,
bazıları ise:
kararmış ve kederli
olacaktır.
Sonuç: Kıyamet Gününde İnsan Neden Kendi Hesabıyla Bu Kadar Meşgul Olacaktır
Abese Suresi 37. ayette:
“Likulli’mriin minhum yevmeizin şe’nun yuğnîh.”
buyrulur:
“O gün herkesin kendisine yetecek bir işi vardır.”
İnsan dünyada çok büyük bir kalabalığın içerisinde yaşayabilir.
Ailesi vardır.
Arkadaşları vardır.
İş arkadaşları vardır.
Takip ettiği insanlar vardır.
Kendisini takip edenler vardır.
Her gün:
başkaları hakkında yüzlerce şey
duyabilir.
Fakat bütün bu kalabalığın altında insanın kaçamayacağı tek bir hayat vardır:
kendi hayatı.
Bir gün insan:
“Başkası ne yaptı?”
diye soramayacak kadar:
“Ben ne yaptım?”
sorusuyla karşı karşıya kalacaktır.
Belki Abese 37’nin en sarsıcı tarafı budur.
Dünyada insan bütün ömrünü başkalarını değerlendirmekle geçirebilir.
Kim daha zengin?
Kim daha başarılı?
Kim daha hatalı?
Kim daha dindar?
Kim daha kötü?
Fakat hesap günü bütün bu karşılaştırmalar:
anlamını kaybeder.
Orada insanın önüne:
kendi hikâyesi
konulur.
Söyledikleri.
Sustukları.
Sevdikleri.
Kırdıkları.
Yardım ettikleri.
Haksızlık yaptıkları.
Eline fırsat geçtiğinde ne yaptığı.
Güçlü olduğunda nasıl davrandığı.
Kimse görmezken hangi insan olduğu.
Ve belki insanın bugünden kendisine sorabileceği en önemli soru şudur:
Bir gün yalnızca kendi hayatımın hesabıyla yüzleşeceksem, neden bugün başkalarının hayatını yargılamaya kendi hayatımı düzeltmekten daha fazla zaman ayırıyorum?
