Abese Suresi 35. Ayette “Annesinden Ve Babasından Kaçar” Buyrulması Ne Anlama Gelir Ve Kıyamet Gününde İnsan Kendisine En Yakın Olan Anne Ve Babasından Neden Uzaklaşacaktır 
Abese Suresi 35. Ayet Ne Söyler
Abese Suresi’nin 35. ayetinde:
“Ve ümmihî ve ebîh.”
buyrulur.
Bu ifade:
“Annesinden ve babasından da.”
anlamına gelir.
Ayet bir önceki cümlenin devamıdır.
- ayette:
“O gün kişi kardeşinden kaçar.”
denilmişti.
- ayette bu kaçışın kapsamı genişler:
annesinden ve babasından da kaçar.
Neden Anne Ve Baba Özellikle Anılmıştır
Çünkü anne ve baba insanın hayatındaki:
en temel yakınlık bağlarından
ikisidir.
İnsan dünyaya geldiğinde tamamen başkalarına muhtaçtır.
Onu taşıyan,
besleyen,
koruyan,
büyüten
çoğu zaman anne ve babadır.
Bu yüzden kıyamet günü insanın:
anne ve babasından bile uzaklaşması
sahnenin olağanüstü dehşetini gösterir.
Anne Neden Önce Anılmış Olabilir
Ayet:
“annesinden ve babasından”
şeklinde sıralanır.
Metin bunun nedenini açıkça açıklamaz.
Ancak anne:
hamilelik,
doğum,
emzirme
ve erken çocukluk dönemindeki yoğun bakım nedeniyle
insanla çok güçlü bir bedensel ve duygusal bağ kurar.
Bu nedenle annenin anılması kıyamet sahnesindeki:
duygusal çarpıcılığı
daha da artırır.
İnsan Kıyamet Gününde Annesinden Neden Kaçacaktır
Ayet burada ayrıntılı gerekçe vermez.
Fakat devamındaki ayet açıklar:
“O gün herkesin kendisine yetecek bir işi vardır.”
Yani insan:
kendi hesabının ağırlığıyla
o kadar meşgul olacaktır ki en yakın ilişkileri bile ikinci plana düşecektir.
Klasik yorumlarda ayrıca kişinin yakınlarının kendisinden:
hak talep etmesinden korkabileceği
de belirtilmiştir.
İnsan Babasından Neden Kaçacaktır
Baba dünyada:
koruyucu,
destekleyici,
rehber
ve aile otoritesi
olarak önemli bir rol oynayabilir.
Çocuk zorlandığında:
“Babam bana yardım eder.”
diye düşünebilir.
Fakat kıyamet günü:
babanın toplumsal gücü, serveti veya otoritesi
kişinin hesabını ortadan kaldıramaz.
İnsan kendi yaptıklarıyla yüzleşir.
Bu Ayet Anne Baba Sevgisini Değersizleştiriyor Mu
Hayır.
Tam tersine Kur’an’ın birçok yerinde:
anne babaya iyilik
emredilir.
Onlara karşı:
saygı,
merhamet,
iyi davranış
ve sorumluluk
vurgulanır.
Buradaki amaç:
aile bağlarını küçümsemek değil, bu bağların bile ahirette bireysel sorumluluğu ortadan kaldıramayacağını
göstermektir.
Anne Baba Çocuğunu Ahirette Kurtaramaz Mı
Kur’an’ın genel hesap anlayışında:
hiç kimse başka bir insanın yerine otomatik olarak kurtuluş garantisi sağlayamaz.
Bir kişinin:
soyadı,
ailesi,
anne babasının itibarı
veya toplumsal konumu
tek başına yeterli değildir.
İnsan:
kendi imanından, iradesinden ve davranışlarından
sorumludur.
Yakınlık:
hesabın yerine geçmez.
Çocuk Anne Babasının Günahını Taşır Mı
Kur’an’ın temel ilkelerinden biri:
hiçbir kimsenin başka birinin günah yükünü otomatik olarak taşımamasıdır.
İnsan kendi seçimlerinden sorumludur.
Elbette anne baba çocuğunu:
yanlış yönlendirmiş,
kötülüğe teşvik etmiş
veya ihmaliyle zarar vermişse
kendi davranışlarının sorumluluğunu taşır.
Fakat çocuk da yetişkin ve irade sahibi olduğunda:
kendi seçimlerinden sorumlu hâle gelir.
Anne Baba Da Çocuklarına Karşı Hesap Verebilir Mi
Evet, ahlâkî açıdan ebeveynlik yalnızca hak değil:
sorumluluktur.
Bir çocuğa:
şiddet uygulamak,
onu ihmal etmek,
adaletsiz davranmak,
eğitim ve bakım sorumluluğunu tamamen terk etmek
ahlâkî sorumluluk doğurabilir.
Dolayısıyla aile ilişkileri:
hesaptan muaf alanlar değildir.
Tam tersine en yakın ilişkilerde yapılan davranışlar:
insanın karakterini en açık biçimde gösterebilir.
Çocukların Anne Babalarına Karşı Sorumluluğu Nedir
Kur’anî ahlâkta anne babaya:
iyilik etmek ve saygılı davranmak
önemlidir.
Yaşlandıklarında:
onları küçümsememek,
kaba davranmamak,
imkân ölçüsünde destek olmak
ahlâkî sorumluluklar arasında görülür.
Fakat anne babaya saygı:
her yanlış davranışa itaat etmek
anlamına gelmez.
Ahlâkî sınırlar yine vardır.
Kıyamette Akrabalık Neden Yeterli Olmayacaktır
Çünkü akrabalık:
biyolojik veya toplumsal bir bağdır.
Ahlâkî değer ise insanın:
ne yaptığıyla
ilişkilidir.
Bir insan çok değerli bir aileden gelebilir fakat:
adaletsiz,
acımasız
veya kötü niyetli
olabilir.
Başka biri mütevazı bir aileden gelip:
erdemli bir hayat
yaşayabilir.
Bu nedenle ahiret fikri:
soy üstünlüğünü kırar.
Bu Ayet Soy Ve Aile Gururuna Nasıl Bir Eleştiri Getirir
İnsanlar bazen:
“Ben falancanın oğluyum.”
veya:
“Bizim ailemiz böyledir.”
diyerek kendilerine üstünlük atfedebilir.
Abese 35 bu anlayışı sarsar.
Kıyamet gününde kişi:
annesinden ve babasından bile kaçıyorsa
aile itibarı kişinin hesabını taşıyamaz.
Gerçek değer:
miras alınan isimde değil, insanın kendi hayatında ne yaptığıyla
ilişkilidir.
Anne Baba İle Yaşanan Haksızlıklar Neden Önemlidir
Çünkü aile içindeki davranışlar çoğu zaman:
dışarıdan görünmez.
Bir insan toplum içinde çok iyi tanınabilir.
Fakat evinde:
annesine,
babasına,
eşine
ve çocuklarına
kötü davranabilir.
Ahiret hesabı fikri:
gizli kalan davranışların da ahlâkî değer taşıdığını
hatırlatır.
İnsan yalnız toplum önündeki görüntüsüyle değerlendirilmez.
Anne Baba Hayattayken Yapılması Gerekenler Neden Ertelenmemelidir
Çünkü zaman:
geri alınamaz.
İnsan:
“Sonra ararım.”
“Bir gün özür dilerim.”
“İleride daha çok vakit geçiririm.”
diye düşünebilir.
Fakat ölümün zamanı bilinmez.
Bu nedenle sevgi,
teşekkür,
yardım
ve özür
mümkün olduğunca:
hayattayken ifade edilmelidir.
Anne Baba Vefat Ettikten Sonra Pişmanlık Neden Ağır Olabilir
Çünkü bazı şeylerin:
telafisi mümkün olmaz.
Söylenmeyen bir teşekkür,
edilmeyen bir özür,
yapılmayan bir ziyaret
insanın zihninde uzun süre kalabilir.
Abese 35 doğrudan bu psikolojik durumu anlatmaz.
Fakat ayetin hatırlattığı fanilik:
ilişkileri ertelenmeden değerli kılma
düşüncesini güçlendirebilir.
Ayetin Psikolojik Mesajı Nedir
İnsan kendisini güvende hissetmek için:
ailesine yaslanır.
Bu doğal bir ihtiyaçtır.
Fakat kişinin bütün kimliğini:
başkalarının varlığına
bağlaması sorun oluşturabilir.
Abese 35 insana şunu hatırlatır:
Bir noktada:
kendi seçimlerinin sorumluluğunu yalnız sen taşıyacaksın.
Olgunluk:
ailesini sevmekle birlikte:
kendi ahlâkî sorumluluğunu üstlenebilmektir.
Ayetin Felsefi Mesajı Nedir
İnsan dünyaya:
başkalarının yardımıyla
gelir.
Doğduğunda kendine yetemez.
Anne ve babasının bakımına muhtaçtır.
Fakat hayatının sonunda:
kendi varoluşunun hesabıyla
yüzleşir.
Bu çok güçlü bir paradokstur:
İnsan hayata başkalarına tamamen bağımlı başlar,
ama ahlâkî sorumlulukta:
bireysel bir varlık hâline gelir.
Abese 35 insanın bu iki yönünü aynı anda düşündürür.
34 Ve 35. Ayetlerde Yakınlık Halkası Nasıl Genişliyor
- ayette:
kardeş
anılmıştı.
- ayette:
anne ve baba
gelir.
Bir sonraki ayette ise:
eş ve çocuklar
anılacaktır.
Böylece insanın en yakın ilişkileri tek tek sıralanır:
Kardeş.
Anne.
Baba.
Eş.
Çocuk.
Mesaj giderek güçlenir:
Kıyamet gününde insanın kendi hesabının ağırlığı, en güçlü dünyevî ilişkilerin bile önüne geçecektir.
Sonuç: Kıyamet Gününde İnsan Kendisine En Yakın Olan Anne Ve Babasından Neden Uzaklaşacaktır
Abese Suresi 35. ayette:
“Ve ümmihî ve ebîh.”
buyrulur:
“Annesinden ve babasından da.”
Bu kısa cümle kıyamet tasvirinin belki de en dokunaklı bölümlerinden biridir.
Anne:
insanı dünyaya getiren kişidir.
Baba:
çoğu insan için hayatının ilk güven kaynaklarından biridir.
İnsan küçücükken:
onların ellerine muhtaçtır.
Fakat kıyamet günü:
insan annesinin arkasına saklanamaz.
Babasının gücüne sığınamaz.
Soyadını gösteremez.
Ailesinin itibarını öne süremez.
Çünkü orada:
kişisel sorumluluk
vardır.
Bu ayetin dünya hayatına verdiği ders ise aileyi değersizleştirmek değil:
tam tersine onun değerini zaman varken fark etmektir.
Bir gün annemiz olmayabilir.
Bir gün babamız olmayabilir.
Bir gün bizim de geri dönüşü olmayan yolculuğumuz başlayabilir.
O hâlde bugün söylenebilecek bir:
“Seni seviyorum.”
neden ertelensin?
Bugün edilebilecek bir teşekkür:
neden yarına bırakılsın?
Bugün düzeltilebilecek bir haksızlık:
neden yıllarca taşınsın?
Kıyamet günü herkes kendi hesabıyla baş başa kalacaksa:
bugün yakınlarımızla olan hesabımızı mümkün olduğunca sevgi, adalet ve merhametle tamamlamak gerekir.
Belki ayetin insana bıraktığı en derin soru da budur:
Bir gün anne ve babamızdan bile uzaklaşacağımız bir hesap anı gelecekse, bugün onlar yanımızdayken değerlerini gerçekten ne kadar biliyoruz?
