Nisâ Suresi 55. Ayette “Onlardan Kimi Ona İman Etti, Kimi de Ondan Yüz Çevirdi; Çılgın Ateş Olarak Cehennem Yeter” İfadesi Ne Anlama Gelir 
Nisâ Suresi’nin 55. ayeti, önceki ayette söz konusu edilen İbrahim ailesine verilen kitap, hikmet ve hükümranlık konusunun devamında gelir.
Ayet genel anlamıyla şöyle der:
“Onlardan kimi ona iman etti, kimi de ondan yüz çevirdi. Çılgın bir ateş olarak cehennem yeter.”
Bu kısa ayette son derece önemli üç tema vardır:
İman etmek, yüz çevirmek ve insanın tercihinin sonucu.
Nisâ Suresi 55. Ayet Ne Söylüyor Ayetin anlamı genel olarak şöyledir:
“Onlardan kimi ona iman etti, kimi de ondan yüz çevirdi. Alevli bir ateş olarak cehennem yeter.”
Buradaki anlatım, insanların hakikat karşısında aynı tavrı göstermediğini ortaya koyar.
Kimileri kabul eder.
Kimileri reddeder.
Kimileri ise hakikati açıkça inkâr etmek yerine ondan yüz çevirir.
Kur’an açısından yüz çevirmek de önemli bir ahlâkî tercihtir.
Ayetteki “Ona” Zamiri Kime veya Neye İşaret Ediyor Tefsirlerde bu konuda farklı açıklamalar bulunmaktadır.
Bazı yorumcular buradaki zamirin Hz. İbrahim’e ve ona verilen vahye işaret ettiğini düşünür.
Bazıları ise bağlamı Hz. Muhammed’e verilen vahiy ve peygamberlikle ilişkilendirir.
Her iki yorumun ortak noktası şudur:
İlahi mesaj karşısında insanlar iki farklı tavır geliştirmiştir.
Bir kısmı kabul etmiş, bir kısmı uzaklaşmıştır.
“Kimi Ona İman Etti” Ne Demektir İman yalnızca zihinsel olarak:
“Bu doğrudur.”
demek değildir.
Kur’an’da iman çoğu zaman;
inanmak, güvenmek, kabul etmek ve bunun gereğini yaşamaya çalışmak
anlamlarını birlikte taşır.
Dolayısıyla ayette söz edilen kişiler yalnızca bilgiyi duyanlar değil, onu hakikat olarak kabul edenlerdir.
“Kimi Ondan Yüz Çevirdi” Ne Anlama Gelir Yüz çevirmek çok güçlü bir ifadedir.
İnsan bir şeyi doğrudan inkâr etmeyebilir.
Fakat;
dinlememek,
ilgilenmemek,
önemsememek,
kabul etmek istememek
veya bilinçli biçimde uzak durmak da bir tür reddediş olabilir.
Kur’an buna “sadd”, yani engelleme veya yüz çevirme anlamına gelen ifadelerle dikkat çeker.
Yüz Çevirmek İnkâr Etmekle Aynı Şey midir Her zaman tamamen aynı değildir.
İnkâr daha açık bir reddediştir.
Yüz çevirmek ise bazen daha dolaylıdır.
İnsan şöyle davranabilir:
“Bunun doğru olup olmadığını bilmek istemiyorum.”
Bu tutum görünüşte inkâr kadar sert değildir.
Fakat hakikati araştırmayı bilinçli biçimde reddetmek de ciddi bir ahlâkî problem oluşturabilir.
İnsan Hakikatten Neden Yüz Çevirir Bunun birçok nedeni olabilir:
kibir, çıkar, alışkanlık, korku, toplum baskısı, makam kaybı veya hayatını değiştirmek istememek.
Hakikat bazen insandan değişim ister.
Değişim ise rahatsız edici olabilir.
Bu nedenle insan bazen yanlış olduğunu bildiği hayat düzenini değiştirmek yerine hakikati görmezden gelmeyi tercih eder.
Önceki Ayetle Bağlantısı Nedir Nisâ 54’te Allah’ın İbrahim ailesine;
kitap, hikmet ve büyük bir hükümranlık
verdiği hatırlatılmıştı.
- ayet ise bu nimete insanların farklı tepkiler verdiğini söyler.
Yani vahyin varlığı tek başına herkesin inanacağı anlamına gelmez.
Aynı mesaj farklı insanlarda farklı sonuçlar doğurabilir.
Aynı Hakikat Neden İnsanlarda Farklı Sonuçlar Doğurur Çünkü insan yalnızca akıldan ibaret değildir.
Kararlarımız üzerinde;
duygularımız,
çıkarlarımız,
geçmişimiz,
çevremiz
ve kimliğimiz de etkilidir.
İki insan aynı delile bakabilir.
Biri ikna olur.
Diğeri reddeder.
Kur’an bu nedenle iman meselesini sadece bilgi değil, aynı zamanda irade ve ahlâk meselesi olarak ele alır.
İman Zorla Oluşturulabilir mi Kur’an’ın genel öğretisine göre iman gerçek anlamıyla zorlamayla meydana gelmez.
İnsan bir görüşü dışarıdan söylemeye zorlanabilir.
Fakat kalbin kabulü zorla oluşturulamaz.
Bu nedenle Kur’an’da iman insanın özgür ve bilinçli tercihiyle ilişkilendirilir.
Nisâ 55 de insanların farklı tercihler yaptığına dikkat çeker.
“Cehennem Yeter” İfadesi Neden Bu Kadar Serttir Ayetin sonu son derece güçlüdür:
“Cehennem yeter.”
Bu ifade yapılan tercihin yalnızca geçici veya önemsiz olmadığını belirtir.
Kur’an’a göre insanın hakikat karşısındaki tutumu nihai sonuçlar doğurabilir.
Burada cehennem, ahlâkî sorumluluğun ve ilahi adaletin sonucu olarak gündeme gelir.
“Saîr” Ne Anlama Gelir Ayette cehennem için kullanılan kelimelerden biri **“saîr”**dir.
Kelimenin kök anlamında;
alevlenmek, tutuşmak, şiddetle yanmak
vardır.
Bu nedenle bazı meallerde:
“Alevli ateş”, “çılgın ateş” veya “tutuşturulmuş ateş”
şeklinde çevrilir.
Kur’an burada son derece güçlü bir görüntü kullanmaktadır.
Cehennem İfadesi Sadece Korkutmak İçin midir Kur’an’ın cehennem anlatımlarını yalnızca korku oluşturmak şeklinde anlamak eksik olur.
Bu anlatımlar aynı zamanda insanın davranışlarının sonuç taşıdığını vurgular.
Eğer iyilik ve kötülük sonunda aynı yere çıkacak olsaydı ahlâkî sorumluluk büyük ölçüde anlamını kaybederdi.
Cehennem kavramı bu açıdan nihai adalet düşüncesiyle bağlantılıdır.
Ayet İnsan Özgürlüğünü mü Vurguluyor Önemli ölçüde evet.
“Kimi iman etti, kimi yüz çevirdi.”
ifadesinin kendisi bir farklılaşmayı anlatmaktadır.
İnsanların hepsi otomatik olarak aynı yönde hareket etmemektedir.
Dolayısıyla insanın önünde seçim alanı vardır.
Ancak Kur’an’ın mesajına göre özgürlük, sonuçsuzluk anlamına gelmez.
Seçim varsa sorumluluk da vardır.
Hakikati Duymak İle Hakikati Kabul Etmek Aynı Şey midir Hayır.
İnsan çok şey duyabilir.
Çok kitap okuyabilir.
Birçok bilgiye sahip olabilir.
Fakat bilgi insanın içine ulaşmadığında davranışa dönüşmeyebilir.
Kur’an’ın sık sık vurguladığı meselelerden biri budur:
Bilmek ile yaşamak arasında büyük bir mesafe olabilir.
Nisâ 55 bu mesafenin iman açısından önemini hatırlatır.
Yüz Çevirmenin Psikolojik Tarafı Nedir İnsan çoğu zaman kendisini rahatsız eden gerçeklerden kaçmaya eğilimlidir.
Çünkü bazı gerçekleri kabul etmek;
yanlış yaptığını itiraf etmeyi,
alışkanlıklarından vazgeçmeyi,
özür dilemeyi
veya hayatını değiştirmeyi gerektirebilir.
Bu yüzden insan bazen hakikati çürütmez.
Sadece ona bakmamayı seçer.
Nisâ 55’in “yüz çevirme” ifadesi bu açıdan son derece dikkat çekicidir.
Ayet Başkalarını Yargılamak İçin Kullanılabilir mi Bu ayet öncelikle insanın kendi tavrını sorgulamasına vesile olmalıdır.
Çünkü kimin kalbinde ne bulunduğunu kesin biçimde bilmek mümkün değildir.
Bir insanın nihai durumunu belirlemek Allah’a aittir.
Bu nedenle ayetin asıl sorusu:
“Kim cehennemliktir?”
değil,
“Ben hakikat karşısında nasıl davranıyorum?”
olmalıdır.
Nisâ 55 Günümüzde Nasıl Okunabilir Bugünün insanı tarihte hiç olmadığı kadar fazla bilgiye ulaşabiliyor.
Fakat bilgi bolluğu otomatik olarak hakikate yakınlık anlamına gelmiyor.
İnsan hoşuna gitmeyen bilgileri görmezden gelebilir.
Sadece kendi düşüncesini destekleyen içerikleri okuyabilir.
Karşıt görüşleri tamamen kapatabilir.
Bu nedenle ayetin “yüz çevirmek” kavramı dijital çağda bile son derece günceldir.
Ayetin En Büyük Ahlâkî Sorusu Nedir Belki de şu sorudur:
Hakikat benim istediğim şey değilse yine de onu kabul edebilir miyim?
Hakikat bizi desteklediğinde kabul etmek kolaydır.
Fakat;
alışkanlığımızı,
çıkarımızı,
kimliğimizi
veya gururumuzu sorguladığında işler zorlaşır.
İnsanın gerçek dürüstlüğü tam da burada ortaya çıkar.
Nisâ 55’in En Derin Mesajı Nedir Nisâ Suresi 55. ayet çok kısa olmasına rağmen insanın hakikatle ilişkisini son derece güçlü biçimde özetler:
Aynı mesaj karşısında herkes aynı yolu seçmez.
Kimileri inanır.
Kimileri yüz çevirir.
Burada insanın önüne konulan temel mesele yalnızca bilgi değildir.
Asıl mesele:
Hakikat ortaya çıktığında insanın ona karşı ne yaptığıdır.
İnsan bazen bilmediği için yanlış yapar.
Fakat bazen bilmek istemediği için de yanlışta kalır.
Kur’an’ın uyarısı özellikle bu ikinci durumda ağırlaşır.
Çünkü insan hakikatten kaçtıkça yalnızca bir düşünceden uzaklaşmaz; kendi vicdanıyla arasına da mesafe koymaya başlar.
Nisâ 55 böylece insanın önüne çok sade fakat zor bir soru bırakır:
Hakikat kapını çaldığında onu içeri mi alacaksın, yoksa yüzünü başka tarafa mı çevireceksin?
