🐾 Kedilerde Kusma Neden Olur ❓ Mama, Tüy Yumağı, Zehirlenme Ve Sindirim Sorunları Nasıl Ayırt Edilir ❓

Kedilerde Kusma Neden Olur Mama, Tüy Yumağı, Zehirlenme Ve Sindirim Sorunları Nasıl Ayırt Edilir ​

"Bir kedinin kusması, bazen midesinin geçici itirazı; bazen de bedeninin sessizce yardım istediği ciddi bir işaret olabilir."
– Ersan Karavelioğlu

Genişletmek için tıkla ...

Kedilerde kusma, tek bir nedene bağlanamayacak kadar geniş bir belirtidir. Bazen hızlı mama yeme, tüy yumağı, mama değişikliği, bozulmuş gıda, stres, aç kalma, parazitler veya hafif mide hassasiyeti nedeniyle ortaya çıkabilir. Fakat bazı durumlarda kusma; zehirlenme, yabancı cisim yutma, bağırsak tıkanıklığı, pankreatit, böbrek-karaciğer hastalıkları, diyabet, hipertiroidi, iltihabi bağırsak hastalığı, enfeksiyon veya acil müdahale gerektiren daha ciddi sorunların belirtisi olabilir.


Ara sıra, özellikle tüy içeren kusma bazı kedilerde görülebilir; VCA Hospitals, sağlıklı bir kedide ayda birden az kusmanın her zaman anormal olmayabileceğini, fakat tüy yumağı kusması ayda birden fazlaysa veterinerle görüşülmesi gerektiğini belirtir. Cornell Feline Health Center ise sık kusmanın nedenini anlamak için sahibin ayrıntılı öyküsü, fizik muayene, kan ve dışkı testleri; gerekirse röntgen ve ultrason gibi incelemelerin kullanılabileceğini aktarır.

---

Kedilerde Kusma Nedir ​

Kusma, midedeki veya ince bağırsağın üst kısmındaki içeriğin karın kaslarının kasılmasıyla ağızdan dışarı atılmasıdır. Kediler kusmadan önce çoğu zaman dudak yalama, salya artışı, yutkunma, huzursuzluk, saklanma, öğürme ve karın kasılmaları gösterebilir.


Kusma, basit bir mide tepkisi gibi görünse de aslında bedenin "burada bir şey yolunda değil" deme biçimidir. Bu nedenle kusmanın sıklığı, içeriği, rengi, kokusu, ne zaman olduğu, mama ile ilişkisi ve kedinin genel hâli birlikte değerlendirilmelidir.



Kusma bir hastalık adı değildir; altta yatan bir durumun belirtisidir. Bu yüzden amaç yalnızca kusmayı durdurmak değil, neden kustuğunu anlamaktır.

---

Kusma İle Regürjitasyon Arasındaki Fark Nedir ​

Kedi sahiplerinin en çok karıştırdığı konulardan biri kusma ile regürjitasyon farkıdır. Kusmada mide bulantısı, öğürme ve karın kasılması görülür. Regürjitasyonda ise mama genellikle fazla sindirilmeden, daha pasif biçimde ağızdan geri gelir.


Bu ayrım önemlidir; çünkü kusma mide-bağırsak, metabolik veya toksik sorunları düşündürebilirken; regürjitasyon yemek borusu sorunları, hızlı yeme veya yutma problemleriyle ilişkili olabilir.



Kedi kusuyor mu, regürjite mi ediyor anlamak için atak videosu çekmek çok faydalıdır. Çünkü veteriner hekim, videodaki karın hareketi, ses, duruş ve içeriğin geliş biçimine bakarak daha doğru değerlendirme yapabilir.

---

Kedilerde Ara Sıra Kusma Normal Midir ​

Kediler zaman zaman kusabilir; fakat bu, kusmanın her zaman normal olduğu anlamına gelmez. Ara sıra tüy yumağı çıkarmak veya tek seferlik mama kusmak bazı kedilerde görülebilir. Ancak sık kusma, art arda kusma, kanlı kusma, iştahsızlık, halsizlik, ishal, kilo kaybı veya su tutamama varsa durum ciddiye alınmalıdır.


VCA, sağlıklı bir kedide ayda birden az kusmanın her zaman anormal olmayabileceğini, özellikle içerik çoğunlukla tüyse bunun dönemsel görülebileceğini; ancak tüy yumağı kusması ayda birden fazlaysa veterinerle iletişime geçilmesini önerir.



Kısacası, kusmanın sıklığı ve eşlik eden belirtiler, tek seferlik görüntüden daha önemlidir.

---

Kedilerde Kusmanın En Yaygın Nedenleri Nelerdir ​

Kedilerde kusma çok farklı nedenlerle ortaya çıkabilir. Bazen sebep basittir; kedi hızlı yemiştir, mama değişmiştir veya tüy yumağı vardır. Bazen de kusma ciddi bir hastalığın ilk belirtisidir.


Yaygın nedenler:



MSD/Merck Vet Manual, uzun süreli kusma, günde bir-iki defadan sık kusma veya kusmaya kan, karın ağrısı, depresyon, dehidrasyon, zayıflık, ateş, kilo kaybı gibi belirtiler eşlik ediyorsa ayrıntılı veteriner muayenesi gerektiğini belirtir.

---

Mama Kaynaklı Kusma Nasıl Anlaşılır ​

Kedilerde kusmanın sık nedenlerinden biri mama ile ilişkilidir. Kedi çok hızlı yemiş, fazla yemiş, mama değişikliğine uyum sağlayamamış, bozulmuş gıda yemiş veya mamanın içeriğine hassasiyet göstermiş olabilir.


Mama kaynaklı kusmayı düşündürebilecek durumlar:



Mamayla ilişkili kusmalarda çözüm genellikle küçük porsiyonlar, yavaş mama kabı, ani mama değişiminden kaçınma ve gerekirse veteriner önerili beslenme planı ile sağlanır. Ancak kusma tekrarlıyorsa sadece mamaya bağlamak doğru değildir.

---

Hızlı Yemek Kusmaya Neden Olur Mu ​

Evet. Bazı kediler mamayı çok hızlı yer. Bu durumda mide kısa sürede dolar, mama yeterince çiğnenmeden yutulur ve kedi kısa süre sonra mamayı geri çıkarabilir. Bu tablo özellikle yemekten hemen sonra görülen sindirilmemiş mama çıkarmada dikkat çeker.


Hızlı yemeyi azaltmak için:



Ancak kedi her yemekten sonra kusuyor veya mama çıkarıyorsa, bunun sadece hızlı yeme mi yoksa yemek borusu, mide veya metabolik bir sorun mu olduğunu veteriner değerlendirmelidir.

---

Tüy Yumağına Bağlı Kusma Nasıl Ayırt Edilir ​

Tüy yumağına bağlı kusmada çıkan materyal çoğu zaman ıslak, mukuslu, silindirik, tüy yoğunluklu ve bazen mama ya da mide sıvısıyla karışık olur. Kediler kendilerini yalarken tüy yutar ve bu tüyler bazen midede birikerek kusmayla dışarı çıkar.



Fakat önemli nokta şudur: Sık tüy yumağı normal değildir. VCA, kedinin ayda birden fazla tüy yumağı kusması durumunda veterinerle görüşülmesini önerir. Cornell de halsizlik, bir-iki günden uzun iştahsızlık veya tekrarlayan sonuçsuz öğürme/kusma varsa gecikmeden veteriner muayenesi gerektiğini belirtir.

---

Safra Veya Sarı Köpük Kusmak Ne Anlama Gelir ​

Kedinin sarı sıvı veya sarı köpük kusması genellikle safra ile ilişkilendirilir. Bu durum bazen mide uzun süre boş kaldığında, mide asidi ve safra tahrişi oluştuğunda görülebilir. Ancak sarı kusma her zaman sadece açlığa bağlı değildir; mide-bağırsak iltihabı, pankreas, karaciğer, bağırsak geçiş sorunları veya başka hastalıklar da sarı kusmaya neden olabilir.


Sarı kusmada dikkat edilecekler:



Açlık kusması ihtimali olsa bile, tekrarlayan sarı kusma kedilerde normal kabul edilmemelidir.

---

Beyaz Köpük Kusmak Ne Anlama Gelir ​

Beyaz köpük kusma, çoğu zaman mide boşken mide sıvısı ve hava karışımının dışarı atılmasıyla görülebilir. Fakat bu da tek başına masum kabul edilmemelidir. Özellikle kedi yemek yemiyorsa, art arda köpük kusuyorsa, halsizse, su bile tutamıyorsa veya karın ağrısı varsa durum önemlidir.



PetMD, kedinin iki-üç defadan fazla art arda kusması, iştahsızlık ve ishal gibi ek belirtilerin olması veya 12 saat boyunca yemek-su tüketmemesi ve tekrar tekrar kusması durumunda veterinerle hemen iletişime geçilmesini önerir.

---

Kanlı Kusma Neden Tehlikelidir ​

Kusmukta kan görmek her zaman ciddiye alınmalıdır. Kan parlak kırmızı olabilir veya sindirilmiş kan nedeniyle kahve telvesi gibi koyu görünebilir. Bu durum mide-bağırsak kanaması, yabancı cisim, ülser, toksin, travma, pıhtılaşma sorunu veya ciddi iltihap gibi nedenlerle ilişkili olabilir.


Kanlı kusmada dikkat:



Kanlı kusmada evde beklemek, mama değiştirmek veya mide koruyucu denemek doğru değildir. PetMD, kusmaya kanlı mukus, halsizlik, mavimsi diş etleri veya anormal solunum gibi belirtiler eşlik ediyorsa acil veteriner bakımı gerektiğini belirtir.

---

Zehirlenme Kedilerde Kusma Yapar Mı ​

Evet. Kedilerde kusmanın en ciddi nedenlerinden biri zehirlenmedir. Kediler özellikle bazı bitkilere, insan ilaçlarına, temizlik kimyasallarına, insektisitlere, antifriz gibi maddelere, bazı gıdalara ve yanlış kullanılan pire ürünlerine karşı son derece hassastır.


Zehirlenme şüphesinde görülebilecek belirtiler:



Zehirlenme şüphesinde beklemek, kusturmaya çalışmak, süt içirmek, yoğurt vermek veya internetteki rastgele yöntemleri uygulamak tehlikelidir. Veteriner veya acil klinikle hemen iletişime geçilmelidir. PetMD'nin acil durum listesinde toksisite belirtileri arasında kusma, ateş, ishal, iştah kaybı, nöbet, depresyon, solunum güçlüğü ve titreme sayılır.

---

Yabancı Cisim Yutmak Kusmaya Neden Olur Mu ​

Evet. Kediler ip, kurdele, lastik, oyuncak parçası, plastik, kumaş, kemik parçası veya küçük cisimleri yutabilir. Özellikle ip ve kurdele kediler için çok risklidir; bağırsaklarda takılıp ciddi hasara ve tıkanmaya yol açabilir.


Yabancı cisim/tıkanma şüphesinde belirtiler:



Ağızdan veya makattan ip sarkıyorsa asla çekilmemelidir. İçeride bağırsaklara dolanmış olabilir ve çekmek bağırsakta yırtılmaya neden olabilir. Cornell Animal Hospital, sonuçsuz öğürme, şiddetli kusma, toksin veya yabancı cisim yutma ve solunum sorunlarını acil durumlar arasında sayar.

---

Parazitler Kusma Yapabilir Mi ​

Evet. Özellikle yavru kedilerde bağırsak parazitleri kusma, ishal, karında şişlik, kilo alamama, tüylerde matlaşma ve iştah değişikliklerine neden olabilir. Yetişkin kedilerde de parazitler sindirim sistemini tahriş ederek kusmayı tetikleyebilir.


Parazit şüphesini artıran belirtiler:



Parazit tedavisi rastgele ilaçla yapılmamalıdır. Kedinin yaşına, kilosuna, parazit türüne ve sağlık durumuna uygun veteriner önerisi gerekir.

---

Pankreatit Ve İç Hastalıklar Kusmaya Neden Olabilir Mi ​

Evet. Kedilerde kusmanın nedeni sadece mide olmayabilir. Pankreatit, böbrek hastalığı, karaciğer hastalığı, diyabet, hipertiroidi, iltihabi bağırsak hastalığı, kanser, metabolik bozukluklar ve bazı enfeksiyonlar kusmaya neden olabilir.


Özellikle yaşlı kedilerde tekrarlayan kusma "yaşlandı, normal" diye geçiştirilmemelidir. Yaşlı kedilerde kusma, kilo kaybı, çok su içme, iştah değişimi, halsizlik veya tüy kalitesinde bozulma varsa iç hastalıklar açısından değerlendirme gerekir.



Cornell, sık kusmanın tanısında kan testleri, dışkı muayenesi, toksisite, parazit ve metabolik hastalıkların dışlanması; gerekirse röntgen ve ultrasonla yabancı cisim ve gastrointestinal sorunların aranması gerektiğini belirtir.

---

Kusma Sonrası Evde Ne Yapılabilir ​

Kedi bir kez kustuysa ve sonrasında canlı, iştahlı, su içebilen, nefesi normal, karın ağrısı göstermeyen bir hâlde ise kısa süre dikkatli gözlem yapılabilir. Ancak evde yapılacak destek, kusmanın nedenini tedavi etmek değil; kediyi güvenli izlemek ve risk belirtilerini kaçırmamaktır.


Evde güvenli yaklaşım:



Kedi tekrar tekrar kusuyorsa, suyu bile tutamıyorsa veya halsizse evde beklenmemelidir.

---

Evde Hangi Uygulamalar Kesinlikle Yapılmamalıdır ​

Kusma için evde yapılan yanlış uygulamalar kedinin durumunu ağırlaştırabilir. Özellikle insan ilaçları kediler için çok tehlikeli olabilir. Ayrıca zehirlenme veya yabancı cisim şüphesinde yanlış müdahale zaman kaybettirir.


Yapılmaması gerekenler:



Temel kural şudur: Kusma sık, şiddetli, kanlı, halsizlikli veya zehir/yabancı cisim şüpheli ise evde çözüm aranmaz; veteriner aranır.

---

Hangi Durumlarda Acil Veterinere Gidilmelidir ​

Kedilerde kusma bazı durumlarda acildir. Özellikle tekrarlayan kusma, kan, halsizlik, iştahsızlık, zehir şüphesi, yabancı cisim yutma veya su tutamama varsa hızlı hareket edilmelidir.


Acil belirtiler:



PetMD, kedinin iki-üç defadan fazla art arda kusması, ek belirtilerin bulunması veya 12 saat yemek-su almaması ve birkaç kez kusması durumunda veterinerle hemen iletişime geçilmesini önerir. MSD/Merck ise uzun süreli kusma, günde bir-iki defadan sık kusma veya kusmaya kan, karın ağrısı, depresyon, dehidrasyon, güçsüzlük, ateş ve kilo kaybı eşlik ettiğinde ayrıntılı veteriner muayenesinin gerekli olduğunu belirtir.

---

Veteriner Hekim Kusma Şikâyetinde Neleri Değerlendirir ​

Veteriner hekim kusan kedide yalnızca mideye bakmaz; tüm bedenin durumunu değerlendirir. Çünkü kusma bazen mide kaynaklıdır, bazen bağırsak, pankreas, böbrek, karaciğer, hormon sistemi, toksinler veya yabancı cisimlerle ilgilidir.


Değerlendirme şu alanları kapsayabilir:



Cornell Feline Health Center, sık kusmanın nedenini bulmak için öykü, fizik muayene, kan-dışkı testleri ve gerekirse röntgen/ultrason gibi yöntemlerin kullanılabileceğini belirtir. Bu yüzden "kusmayı kesen bir şey verelim" yaklaşımı yerine neden kustuğunu bulmak daha doğru ve güvenlidir.

---

Son Söz Kedinin Kusması Bize Ne Anlatır ​

Kedilerde kusma, bazen hızlı yenmiş bir mamanın, bazen midede biriken tüylerin, bazen ani mama değişikliğinin, bazen de sindirim sisteminin geçici hassasiyetinin sonucu olabilir. Fakat aynı kusma; zehirlenme, yabancı cisim, bağırsak tıkanıklığı, pankreatit, böbrek-karaciğer hastalığı, parazit, metabolik bozukluk veya daha ciddi bir iç hastalığın da ilk işareti olabilir.


Bu yüzden kusmayı değerlendirirken yalnızca "kustu mu " diye değil; "kaç kez kustu, ne kustu, içinde tüy mü vardı, kan var mıydı, mama mıydı, safra mıydı, su tutabiliyor mu, iştahı nasıl, halsiz mi, dışkısı nasıl, zehir veya yabancı cisim ihtimali var mı " diye bakmak gerekir.


Ara sıra görülen ve kedinin genel hâlini bozmayan kusmalar izlenebilir; fakat tekrarlayan kusma, kanlı kusma, su tutamama, iştahsızlık, halsizlik, karın ağrısı, ishal, kilo kaybı, zehir şüphesi veya yabancı cisim ihtimali varsa bu artık evde geçiştirilecek bir durum değildir.


Kedinin kusması, bedenin dışarı attığı bir içerikten ibaret değildir; bazen midenin, bağırsakların, karaciğerin, böbreklerin, pankreasın veya tüm metabolizmanın verdiği sessiz bir işarettir. Onu doğru okumak, sevginin bilgiyle birleşmiş hâlidir.

"Bir kedinin kusmasını anlamak, yalnızca yere düşen kusmuğa bakmak değil; o kusmuğun arkasında konuşan bedeni duyabilmektir."
– Ersan Karavelioğlu

Genişletmek için tıkla ...