Müddessir Suresi 49. Ayette “Böyleyken Onlara Ne Oluyor Da Öğütten Yüz Çeviriyorlar” İfadesi Ne Anlama Gelir 
Müddessir Suresi’nin kırk dokuzuncu ayetinde şöyle buyrulur:
“Böyleyken onlara ne oluyor da öğütten yüz çeviriyorlar?”
Ayetin Arapçası:
فَمَا لَهُمْ عَنِ التَّذْكِرَةِ مُعْرِضِينَ
Okunuşu:
“Fe mâ lehum ani’t-tezkirati mu‘ridîn.”
Önceki ayetlerde Sekar’daki insanların neden cehenneme girdikleri kendi ağızlarından açıklanmıştı. Onlar:
Namaz kılanlardan olmadıklarını, yoksulu doyurmadıklarını, batıla dalanlarla birlikte hareket ettiklerini ve hesap gününü yalanladıklarını itiraf etmişlerdi.
Bütün bu açık uyarılardan sonra ayet, dünya hayatındaki inkârcılara sarsıcı bir soru yöneltmektedir:
Bu kadar açık bir öğüt karşısında neden hâlâ yüz çeviriyorsunuz?
“Onlara Ne Oluyor?” Sorusu Ne Anlama Gelir
Bu ifade, insanların akıl ve vicdanla açıklanması zor olan tavrına dikkat çeker.
Önlerinde:
Açık bir uyarı, düşünmeye çağıran ayetler, geçmiş toplumların örnekleri ve davranışların sonuçları
bulunmaktadır.
Buna rağmen onların öğütten uzaklaşmaları şaşkınlık ve kınama içeren bir soruyla anlatılır.
Soru, bilgi edinmek için değil, davranışlarının ne kadar anlamsız olduğunu göstermek için yöneltilmiştir.
Ayette Geçen “Tezkire” Kelimesi Ne Anlama Gelir
Tezkire kelimesi:
Hatırlatma, öğüt, uyarı ve insanın unuttuğu hakikati yeniden bilincine taşıyan mesaj
anlamlarına gelir.
Kur’an insana tamamen yabancı bir gerçeklik anlatmakla kalmaz.
Ona:
Yaratılmışlığını, ölümünü, sorumluluğunu, vicdanını ve bir gün hesap vereceğini
hatırlatır.
Bu nedenle Kur’an’ın mesajlarından biri de insanın unuttuğu büyük gerçekleri yeniden hatırlamasını sağlamaktır.
Bu Ayetteki Öğüt Nedir
Ayetin yakın bağlamında öğüt:
Sekar’ın gerçekliği, ahiret hesabı ve insanı kayba götüren davranışlar hakkındaki uyarıdır.
Daha geniş anlamda ise tezkire, Kur’an’ın tamamını kapsayabilir.
Kur’an insanı:
Allah’ı tanımaya, kulluğa, adalete, merhamete, tövbeye ve hesap bilinciyle yaşamaya
çağırır.
İnsan bu öğütten yüz çevirdiğinde yalnızca bir ayeti değil, bütün bir sorumluluk çağrısını reddetmiş olur.
“Yüz Çevirmek” Ne Anlama Gelir
Yüz çevirmek:
Dinlememek, önemsememek, düşünmekten kaçınmak ve hakikati hayatın dışında bırakmak
anlamlarına gelir.
İnsan bir öğüdü duymuş olabilir; fakat onu anlamaya çalışmıyorsa manevi olarak yüz çevirmiş sayılabilir.
Yüz çevirmek her zaman açıkça:
“Ben bunu reddediyorum.”
demek şeklinde gerçekleşmez.
Bazen sürekli ertelemek, konuyu değiştirmek veya alaya almak da yüz çevirmenin biçimleridir.
Ayette Geçen “Mu‘ridîn” Kelimesi Ne Anlama Gelir
Mu‘ridîn kelimesi:
Yüz çevirenler, uzak duranlar, ilgilenmeyenler ve bilinçli biçimde geri dönenler
anlamlarını taşır.
Kelime geçici bir dikkatsizliğin ötesinde bilinçli bir uzaklaşmayı anlatır.
Bu kişiler öğüdü hiç duymamış değildir.
Öğüt onlara ulaşmış; fakat onu ciddiye almak yerine başka yöne dönmeyi seçmişlerdir.
İnsan Öğütten Neden Yüz Çevirir
İnsan öğüdün yanlış olduğunu düşündüğü için uzaklaşabilir. Ancak bazen asıl sebep öğüdün doğru olma ihtimalinin oluşturduğu rahatsızlıktır.
Çünkü hakikati kabul etmek:
Yanlışı bırakmayı, çıkarından vazgeçmeyi, özür dilemeyi veya hayat düzenini değiştirmeyi
gerektirebilir.
İnsan bu bedeli ödemek istemediğinde mesajın doğruluğunu araştırmak yerine ondan kaçabilir.
Böylece sorun delilin yetersizliği değil, değişime karşı gösterilen direnç olur.
Öğüt İnsanları Neden Rahatsız Edebilir
Öğüt insana kusurlarını ve sorumluluklarını hatırlatır.
Kişi kendisini:
Daima haklı, iyi ve eleştirilemez
görmek istiyorsa uyarılmaktan rahatsız olabilir.
Öğüt onun oluşturduğu kusursuz benlik görüntüsünü sarsar.
Bu nedenle bazı insanlar öğüdün içeriğini değerlendirmek yerine öğüt verene öfkelenirler.
Fakat bir sözün rahatsız edici olması, onun mutlaka yanlış olduğunu göstermez.
Öğütten Yüz Çevirmek İle İnanmamak Aynı Şey midir
Her inanmayan insanın tavrı aynı değildir.
Bir kişi samimi biçimde araştırabilir, sorular sorabilir ve henüz ikna olmamış olabilir.
Bu durum bilinçli yüz çevirme ile aynı değildir.
Yüz çeviren kişi ise:
Dinlemeyi reddeder, delilleri küçümser ve düşüncesinin değişebileceği ihtimaline kapılarını kapatır.
Kur’an samimi soruyu değil, hakikati dinlemeden reddeden kibirli tavrı eleştirir.
İnsan Neden Ölümü Ve Ahireti Düşünmek İstemez
Ölüm insanın dünyadaki planlarının, servetinin ve gücünün sınırlı olduğunu gösterir.
Ahiret ise insanı:
Yaptığı iyilik ve kötülüklerin hesabını verme düşüncesiyle
karşı karşıya bırakır.
Bu gerçekler insanın rahatını bozabilir.
Bu nedenle kişi sürekli eğlenceye, işe veya günlük meşguliyetlere yönelerek ölüm ve hesap düşüncesinden kaçmaya çalışabilir.
Fakat düşünmemek, bu gerçekleri ortadan kaldırmaz.
Öğüdü Duymak İle Kabul Etmek Arasında Ne Fark Vardır
İnsan aynı öğüdü defalarca duyabilir; fakat hayatında hiçbir değişiklik oluşturmayabilir.
Duymak:
Sözün kulağa ulaşmasıdır.
Kabul etmek ise:
Söz üzerinde düşünmek, doğruluğunu fark etmek ve gereğini yapmaya yönelmektir.
Kur’an’ı okumak veya dinlemek tek başına yeterli değildir.
Asıl amaç, mesajın insanın niyetine, ahlakına ve davranışlarına ulaşmasıdır.
Sürekli Öğüt Verilmesi İnsanları Uzaklaştırabilir mi
Yanlış üslupla, aşağılayarak ve sürekli suçlayarak konuşmak insanları uzaklaştırabilir.
Bir öğüt:
Bilgiye, hikmete, merhamete ve doğru zamana
dayanmalıdır.
Ancak kötü bir üslup kullanılmış olması hakikatin kendisini yanlış yapmaz.
Öğüt veren kişi yöntemini düzeltmeli, öğüt alan kişi de üsluptaki kusuru mesajın tamamını reddetmek için bahane hâline getirmemelidir.
Öğüt Veren Kişi Kendisini Üstün Görebilir mi
Hayır.
Gerçek öğüt, kişinin karşısındaki insandan daha üstün olduğunu ilan etmesi değildir.
Öğüt veren de:
Hata yapabilen, uyarılmaya ihtiyaç duyan ve Allah’ın rahmetine muhtaç
bir insandır.
Kibirle verilen öğüt karşıdaki insanın onurunu zedeleyebilir.
En etkili öğüt, kişinin kendi hayatında uygulamaya çalıştığı hakikati samimiyet ve tevazuyla paylaşmasıdır.
Öğüt Yalnızca Başkaları İçin midir
İnsan Kur’an’daki uyarıları okuduğunda hemen başkalarını düşünebilir.
Şöyle diyebilir:
“Bu ayet şu kişiyi anlatıyor.”
Oysa Kur’an’ın öğüdü önce onu okuyana yönelir.
İnsan başkalarının yüz çevirdiğini kolayca görürken kendi ertelemelerini ve bahanelerini fark etmeyebilir.
Gerçek okuma, ayetleri başkalarına yöneltmeden önce kişinin kendi hayatına tutmasıdır.
Kalp Öğüde Karşı Nasıl Duyarsızlaşır
İnsan bir yanlışı ilk yaptığında vicdanında rahatsızlık hissedebilir.
Aynı davranışı sürekli tekrarladığında ise bu rahatsızlık azalabilir.
Zamanla:
Günah sıradan, uyarı gereksiz ve vicdanın sesi rahatsız edici
görünmeye başlayabilir.
İnsan öğütten her yüz çevirdiğinde onu yeniden dinlemek biraz daha zorlaşabilir.
Bu nedenle vicdanın ilk uyarıları küçümsenmemelidir.
Alay Etmek Öğütten Kaçmanın Bir Yolu mudur
Evet.
İnsan ciddi bir mesajla yüzleşmek istemediğinde onu mizah ve alay konusu hâline getirebilir.
Böylece:
Mesajı tartışmak yerine söyleyeni küçültür ve çevresindeki insanları güldürerek rahatsızlığını gizler.
Müddessir Suresi’nin önceki ayetlerinde cehennemin on dokuz görevlisiyle alay eden tavır da buna örnektir.
Alay, delilin yerine geçmez; yalnızca düşünmekten kaçışı kolaylaştırır.
Öğütten Yüz Çevirmiş Bir İnsan Geri Dönebilir mi
Evet.
İnsan dünya hayatında bulunduğu sürece tavrını değiştirebilir.
Dönüş:
Kibrini bırakmak, mesajı yeniden dinlemek, yanlışını kabul etmek ve öğrendiği doğruları hayatına taşımakla
başlar.
Geçmişte yıllarca yüz çevirmiş olmak insanı sonsuza kadar aynı yönde yürümeye mecbur etmez.
Samimi bir karar, insanın yönünü değiştirebilir.
Günümüz İnsanına Bu Ayet Ne Söyler
Modern insan istemediği bir düşünceyi tek dokunuşla kapatabilir, engelleyebilir veya karşısına çıkmayacak biçimde dijital çevresini düzenleyebilir.
Böylece yalnızca kendi görüşlerini doğrulayan içeriklerle yaşayabilir.
Bu durum:
Eleştiriden kaçmaya, farklı düşünceleri dinlememeye ve insanın kendi doğrularını mutlaklaştırmasına
yol açabilir.
Ayet günümüz insanına, hoşuna gitmeyen her mesajdan hemen uzaklaşmadan önce onun doğruluk payını düşünmesini öğretir.
Ayetin En Derin Anlamı Nedir
Ayetin en derin anlamı, insanın kurtuluşu için sunulan açık öğütten kaçmasının anlaşılması güç bir tercih olduğudur.
Kur’an insanı:
Sekar’ın sonucuyla, ölümün kesinliğiyle ve yanlış hayatın sebepleriyle
karşı karşıya getirmiştir.
Buna rağmen insan yüz çeviriyorsa sorun uyarının yetersizliğinden çok onun iç dünyasındaki dirençte olabilir.
Öğütten uzaklaşan insan aslında kendisini kurtarabilecek hatırlatmadan uzaklaşmaktadır.
Sonuç: Öğütten Yüz Çevirmek Hakikati Ortadan Kaldırmaz
Müddessir Suresi’nin kırk dokuzuncu ayetinde şöyle buyrulur:
“Böyleyken onlara ne oluyor da öğütten yüz çeviriyorlar?”
Bu soru, bütün açıklamalara ve uyarılara rağmen hakikatten uzaklaşan insanın tavrındaki büyük çelişkiyi gösterir.
İnsan:
Ölümün kesin olduğunu bilir, yanlışlarının zararını görür ve vicdanının uyarısını hisseder; fakat yine de değişimi erteleyebilir.
Ayet bugünün insanına şu soruları yöneltir:
Hoşuma gitmeyen doğru sözlerden hemen kaçıyor muyum?
Öğüdü anlamaya çalışmak yerine öğüt vereni mi küçümsüyorum?
Kur’an’daki uyarıları yalnızca başkaları için mi okuyorum?
Hakikati kabul edersem değiştirmem gerekecek şeylerden mi korkuyorum?
Vicdanımın uzun süredir hatırlattığı hangi sorumluluktan yüz çeviriyorum?
Öğüt insanın özgürlüğünü elinden almaz.
Ona yolun nereye çıktığını gösterir ve tercih yapması için fırsat verir.
İnsan öğütten yüz çevirdiğinde hakikati susturmaz; yalnızca kendisini onu duyma imkânından uzaklaştırır.
