🎯 Jacques Lacan'a Göre Nesne Küçük a Nedir ❓ Arzunun Nedeni, Eksiklik, Fantazi Ve Tamamlanamayan İçsel Çekim Nasıl Anlaşılır ❓

Jacques Lacan'a Göre Nesne Küçük a Nedir Arzunun Nedeni, Eksiklik, Fantazi Ve Tamamlanamayan İçsel Çekim Nasıl Anlaşılır ​

“İnsan çoğu zaman arzuladığı şeyin kendisini tamamlayacağını sanır; oysa arzunun kalbinde yakalanan nesne değil, daima kaçan bir eksiklik ışığı vardır.”
— Ersan Karavelioğlu

Genişletmek için tıkla ...

Jacques Lacan'a göre nesne küçük a, insan arzusunun hedefi değil, daha derin anlamıyla arzunun nedeni olan eksik, kaygan, ele geçirilemeyen ve hiçbir zaman tam olarak sahip olunamayan psikanalitik çekim noktasıdır. Lacan'ın kuramında nesne küçük a; arzu, eksiklik, fantazi, Büyük Öteki, jouissance, bilinçdışı, bakış, ses, kayıp ve tamamlanamayan özne yapısıyla doğrudan bağlantılıdır.


İnsan çoğu zaman belirli bir şeyi arzuladığını sanır: bir kişiyi, bir ilişkiyi, bir başarıyı, bir bedeni, bir bakışı, bir sesi, bir onayı, bir statüyü, bir hayali veya bir tamamlanma hissini. Fakat Lacan'a göre arzu hiçbir zaman yalnızca görünen nesneye yönelmez. Arzunun arkasında daha derin, daha eksik, daha ele geçirilemez bir şey vardır. İşte Lacan bu ele geçirilemeyen arzusal çekirdeği nesne küçük a olarak adlandırır.


Nesne küçük a, “şunu elde edersem tamamlanacağım” hissini doğuran ama elde edildiğinde bile tam doyum sağlamayan gizemli boşluktur. İnsan ona yaklaşır, onu bir kişide, bir bakışta, bir seste, bir başarıda, bir aşkta, bir bedende ya da bir fantazide görür gibi olur; fakat tam yakaladığını sandığı anda arzu yeniden başka yere kayar.


Bu yüzden nesne küçük a, insanın iç dünyasında şu soruları açar:


Ben gerçekten bu kişiyi mi arzuluyorum
Yoksa onda bana eksikliğimi unutturacak bir parıltı mı görüyorum
Bu başarıyı mı istiyorum, yoksa başarıda vaat edilen tanınmayı mı
Bu bakışı mı arıyorum, yoksa o bakışta değerli olma ihtimalini mi
Elde ettiğim şey neden arzumun sonu olmuyor

Jacques Lacan'a Göre Nesne Küçük a Nedir ​

Jacques Lacan'a göre nesne küçük a, arzunun doğrudan hedefi değil, arzuyu harekete geçiren eksik nedenidir. Buradaki “a”, Fransızca autre, yani “öteki” kelimesinin küçük harfidir. Bu yüzden kavram, çoğu zaman “object petit a” olarak da bilinir.


Nesne küçük a, insanın kaybettiğini sandığı, ama aslında hiçbir zaman tam olarak sahip olmadığı eksik tamamlanma nesnesidir. İnsan onu dış dünyadaki nesnelerde arar; fakat o nesnelerin hiçbiri nesne küçük a'yı tam olarak karşılamaz.


Nesne küçük a şunlarda belirebilir:


Bir bakışta.
Bir ses tonunda.
Bir bedensel ayrıntıda.
Bir kişinin ulaşılmazlığında.
Bir başarı vaadinde.
Bir aşk fantazisinde.
Bir sosyal onayda.
Bir çocukluk eksikliğinin izinde.


Fakat bunların hiçbiri nesne küçük a'nın kendisi değildir. Bunlar onun belirdiği sahnelerdir. Nesne küçük a, arzuyu başlatan kayıp parça gibi çalışır; fakat bu parça ele geçirilince tamamlanma getirmez. Çünkü arzunun eksikliği yapısaldır.


Lacan'ın büyük sarsıcılığı burada başlar: İnsan çoğu zaman arzusunun nesnesini bildiğini sanır; fakat arzusunun nedeni, o nesnenin içinde parlayan ama hiçbir zaman tamamen yakalanamayan eksik çekirdektir.

Nesne Küçük a Neden Arzunun Hedefi Değil, Nedeni Olarak Düşünülür ​

Lacan'a göre nesne küçük a'yı anlamanın en önemli noktası şudur: O, arzunun hedefi değil, arzunun nedenidir. Günlük düşüncede arzu şöyle anlaşılır: İnsan bir şeyi ister, ona ulaşır ve arzu sona erer. Fakat Lacan'a göre arzu çok daha karmaşıktır.


İnsan bir kişiyi arzuladığını sanır.
Ama belki o kişideki ulaşılmazlığı arzuluyordur.
Bir başarıyı istediğini sanır.
Ama belki o başarıda vaat edilen tanınmayı arzuluyordur.
Bir bedeni arzuladığını sanır.
Ama belki o bedende beliren bakışı, eksikliği veya fantaziyi arzuluyordur.


Nesne küçük a, arzunun önünde duran basit hedef değildir. Daha çok arzunun hareket etmesini sağlayan eksik noktadır. İnsan onu yakalamak ister; fakat onu yakaladığı anda arzu başka yere kayar. Çünkü arzu, nesneyle biten bir istek değil; eksiklik etrafında dönen bir yapıdır.


Bu yüzden nesne küçük a'nın paradoksu şudur:


Arzuyu başlatır.
Ama arzuyu bitirmez.
Çekim yaratır.
Ama tamamlanma vermez.
Nesnelerde görünür.
Ama hiçbir nesneye tamamen indirgenmez.


İnsan arzuladığı şeyi elde ettiğinde bile “bu değildi” hissine kapılabilir. İşte bu his, nesne küçük a'nın yakalanamaz yapısını gösterir.

Nesne Küçük a Ve Eksiklik Arasında Nasıl Bir Bağ Vardır ​

Nesne küçük a, Lacan'ın eksiklik kavramıyla doğrudan ilişkilidir. İnsan eksik olduğu için arzular. Fakat bu eksiklik, dışarıdaki bir nesnenin yokluğu gibi basit değildir. Eksiklik, öznenin dil, yasa ve simgesel düzen içine girmesiyle oluşan temel psikanalitik yapıdır.


İnsan bir şeyin eksik olduğunu hisseder.
Ama neyin eksik olduğunu tam olarak bilemez.
Bir nesneye yönelir.
Onu elde eder.
Fakat eksiklik bütünüyle kapanmaz.


Nesne küçük a, bu eksikliğin etrafında parlayan hayali tamamlanma noktasıdır. İnsan sanki o nesneye ulaşırsa kaybettiği tamlığı geri kazanacağını sanır. Oysa Lacan'a göre bu tamlık hiçbir zaman tam anlamıyla var olmamıştır. İnsan, kayıp sandığı bir bütünlüğün izini sürer.


Eksiklik şunlarda hissedilebilir:


Sevilme arzusunda.
Tanınma isteğinde.
Tam anlaşılma ihtiyacında.
Değer görme çabasında.
Başarıya rağmen bitmeyen boşlukta.
Aşkta tamamlanma hayalinde.


Nesne küçük a, eksikliği kapatan şey değildir. Eksikliği hareketli kılan ve arzuyu canlı tutan çekimdir. Bu yüzden insanın arzusunu anlaması, hangi nesnenin peşinde koştuğunu değil; o nesnede hangi eksikliği tamamlanacak sandığını anlamasıyla mümkündür.

Nesne Küçük a Ve Fantazi Arasında Nasıl Bir İlişki Vardır ​

Lacan'a göre fantazi, arzunun sahnesidir. Nesne küçük a ise bu sahnenin merkezindeki gizemli çekim noktasıdır. İnsan arzusunu doğrudan yaşamaz; çoğu zaman onu fantaziler aracılığıyla düzenler, sahneler ve anlamlandırır.


Fantazi, yalnızca hayal kurmak değildir. Daha derin anlamıyla fantazi, öznenin kendi eksikliğiyle ve nesne küçük a ile nasıl ilişki kurduğunu gösteren psikanalitik düzendir.


Fantazi şunu yapar:


Eksikliği sahneler.
Arzuyu taşınabilir hâle getirir.
Öteki'nin arzusuna cevap arar.
Nesne küçük a'ya biçim verir.
Öznenin kendini arzunun içinde nerede konumlandırdığını gösterir.


Örneğin bir kişi sürekli “bir gün biri beni gerçekten fark edecek ve hayatım değişecek” fantazisiyle yaşayabilir. Burada arzulanan şey yalnızca belirli bir kişi değildir; o kişinin bakışında değerli, özel ve eksiksiz hissedilecek olma vaadidir. Nesne küçük a, bu bakışın içinde parlayan yakalanamaz çekimdir.


Bir başka kişi “büyük başarıya ulaşırsam herkes beni anlayacak” fantazisine tutunabilir. Burada başarı, yalnızca başarı değil; Büyük Öteki'nin tanıması için sahneye konmuş nesne küçük a'nın taşıyıcısıdır.


Fantazi, arzuyu düzenler; fakat onu tamamen çözmez. Çünkü nesne küçük a, fantazinin içinde görünür ama ele geçirilemez.

Nesne Küçük a Ve Büyük Öteki Arasındaki Bağ Nedir ​

Nesne küçük a, Büyük Öteki'nin alanından bağımsız düşünülemez. Çünkü insanın arzusu, Büyük Öteki'nin dili, yasası, bakışı ve beklentileri içinde şekillenir. İnsan yalnızca bir şeyi istemez; aynı zamanda Büyük Öteki'nin arzusunda bir yer edinmek ister.


Büyük Öteki şu soruları doğurur:


Benden ne isteniyor
Nasıl biri olursam değerli olurum
Hangi imgeyle arzulanırım
Hangi başarıyla tanınırım
Hangi davranışla kabul edilirim
Hangi eksikliğim görünmez olur


Nesne küçük a, bu soruların içinde belirebilir. İnsan Büyük Öteki'nin bakışında değerli olmayı sağlayacak şeyi arar. Bu şey bazen başarı olur, bazen güzellik, bazen statü, bazen aşk, bazen bilgi, bazen fedakârlık, bazen de başkasının arzusunda özel bir yer.


Örneğin biri sadece sevilmek istemez; sevildiğini Büyük Öteki'nin alanında anlamlı görmek ister. “Ben arzulanıyorum”, “ben seçildim”, “ben özelim”, “ben değerliyim” hissi, nesne küçük a'nın arzusal gücünü taşıyabilir.


Bu yüzden nesne küçük a, yalnızca içsel eksiklikle değil; Öteki'nin arzusunda yer alma çabasıyla da bağlantılıdır.

Nesne Küçük a Ve Aşk Arasında Nasıl Bir İlişki Vardır ​

Aşk, nesne küçük a'nın en yoğun biçimde hissedildiği alanlardan biridir. İnsan aşık olduğunda çoğu zaman karşıdaki kişinin bütününü değil, onda parlayan yakalanamaz bir şeyi arzular. Bu şey bazen bakış, ses, tavır, uzaklık, kırılganlık, gizem, ulaşılmazlık veya özel bir eksiklik hissi olabilir.


Aşık olan insan şunu hissedebilir:


Onda başka kimsede olmayan bir şey var.
Onun bakışı beni tamamlıyor.
Onun sesi beni çağırıyor.
Onun ilgisi beni var ediyor.
Onun sevgisi eksikliğimi kapatacak.


Fakat Lacan'a göre burada dikkat edilmesi gereken şey şudur: Aşkta arzulanan kişi çoğu zaman kendi gerçekliğiyle değil, öznenin fantazisinde taşıdığı nesne küçük a ile arzulanır. Yani kişi, karşındakinin tamamını değil; onda kendi eksikliğiyle ilişkili bir parıltıyı arzulayabilir.


Bu yüzden aşk hem büyüleyici hem de yanıltıcıdır. İnsan “onu seviyorum” der; fakat bazen sevdiği şey, onda gördüğü tamamlanma vaadidir. Bu vaat çatladığında hayal kırıklığı doğar.


Olgun aşk belki de şurada başlar:


Karşıdakini yalnızca nesne küçük a'nın taşıyıcısı olarak değil, eksik ve gerçek bir özne olarak görebildiğimiz yerde.

Nesne Küçük a Ve Bakış Kavramı Nasıl Bağlantılıdır ​

Lacan'ın nesne küçük a örneklerinden biri bakıştır. Bakış, yalnızca gözle görme değildir. Psikanalitik anlamda bakış, öznenin kendisini Öteki'nin alanında görülen, değerlendirilen ve arzulanan bir varlık olarak hissettiği derin noktadır.


İnsan sadece görmek istemez.
Görülmek de ister.
Sadece bakmak istemez.
Bir bakışta değerli olmak ister.
Sadece var olmak istemez.
Bakışla onaylanmak ister.


Bakış, nesne küçük a olarak çalıştığında insanı büyüleyebilir. Birinin bakışı, kişiye kendisini özel, arzulanır, seçilmiş veya tamamlanmış hissettirebilir. Fakat aynı bakış kaygı da yaratabilir. Çünkü görülmek aynı zamanda yargılanmak, açık olmak ve eksikliğin fark edilmesi demektir.


Sosyal medya çağında bakış daha da güçlenmiştir. Beğeniler, yorumlar, görüntülenmeler ve takipçi sayıları modern bakış biçimleridir. İnsan bu dijital bakışta nesne küçük a'yı arayabilir: değerli olduğunun, arzulanır olduğunun, var sayıldığının kanıtını.


Fakat bakış hiçbir zaman tam doyum vermez. Görülmek arzuyu kısa süreli besler; sonra yeniden görülme ihtiyacı doğar.

Nesne Küçük a Ve Ses Arasında Nasıl Bir Bağ Vardır ​

Lacan'a göre ses de nesne küçük a biçimlerinden biri olabilir. Buradaki ses, yalnızca işitilen fiziksel ses değildir. Ses; çağrı, hitap, arzu, yokluk, hatıra, emir, sevgi ve bilinçdışı izlerle dolu psikanalitik bir nesne hâline gelebilir.


Bir ses insanı yıllarca etkileyebilir.
Bir annenin sesi içsel güvene dönüşebilir.
Bir babanın sert sesi içsel yasa hâline gelebilir.
Bir sevgilinin sesi arzu nesnesine dönüşebilir.
Bir kaybedilen kişinin sesi hafızada hayalet gibi yaşayabilir.


Ses, nesne küçük a olarak çalıştığında insanı çağırır. Bazen bir kişinin ses tonu, kelimelerden daha güçlü çekim yaratır. Bazen bir şarkı, geçmişteki arzuyu ve eksikliği yeniden canlandırır. Bazen yıllar önce duyulan bir cümle, kişinin bilinçdışında tekrar eder.


Ses bu yüzden yalnızca iletişim değildir. Ses, öznenin arzusunu taşıyan bir iz olabilir.


Özellikle sevgi, yas, özlem ve çocukluk deneyimlerinde sesin büyük etkisi vardır. İnsan bazen bir kişiyi değil, onun sesinde hissettiği tamamlanma vaadini arzulayabilir.


Nesne küçük a olarak ses, yok olanın bile içimizde konuşmaya devam etmesidir.

Nesne Küçük a Ve Beden Arasında Nasıl Bir İlişki Vardır ​

Nesne küçük a, bedensel ayrıntılar üzerinden de belirebilir. Lacan'ın düşüncesinde arzu, çoğu zaman bütün bedene değil; bedende belirli bir parçaya, izlenime, jestlere, bakışa, sese, kokuya, dokunuşa, tavra veya eksik gibi hissedilen küçük ayrıntıya bağlanabilir.


İnsan birini arzuladığında bazen şunlara çekilir:


Gülüşüne.
Ses tonuna.
Bakışına.
Yürüyüşüne.
Ellerine.
Kokusuna.
Mesafesine.
Suskunluğuna.
Ulaşılmaz bir tarafına.


Bu ayrıntılar yalnızca fiziksel özellik değildir. Öznenin fantazisi içinde nesne küçük a'nın taşıyıcısı hâline gelebilir. Yani arzu, bedensel bir ayrıntıya tutunur; fakat o ayrıntının çekimi kişinin bilinçdışı eksikliğiyle bağlantılıdır.


Bu yüzden arzu bazen mantıklı açıklamalara sığmaz. Kişi “neden onu arzuluyorum bilmiyorum” der. Çünkü arzu çoğu zaman bilinçli ölçütlerle değil, bilinçdışı çekimlerle çalışır.


Lacan bize şunu gösterir: Beden arzunun doğrudan nesnesi gibi görünür; fakat arzu bedende beliren eksik, fazla, gizemli ve yakalanamaz şeye yönelir.

Nesne Küçük a Ve Jouissance Nasıl Bağlantılıdır ​

Nesne küçük a, Lacan'ın jouissance kavramıyla da bağlantılıdır. Jouissance, sıradan hazdan farklı olarak, bazen acıyla karışan, sınırı aşan, özneyi rahatlatmaktan çok sarsan yoğun bir haz alanıdır.


İnsan bir şeyi arzularken yalnızca mutluluk aramayabilir. Bazen kendisini yoran, tüketen, acıtan veya tekrar eden bir döngüye de garip biçimde bağlı kalabilir. İşte burada jouissance devreye girer.


Nesne küçük a, jouissance'ın etrafında da çalışabilir:


Acı veren ilişkiye tekrar dönmek.
Ulaşılamayan kişiyi arzulamak.
Kendini değersiz hissettiren bakışı yine de aramak.
Kendini sabote eden başarı döngülerine bağlanmak.
Kişiyi yoran ama bırakılamayan fantazilere tutunmak.


Bu, basit anlamda zevk almak değildir. Daha karmaşık, daha karanlık ve daha bilinçdışı bir bağdır. İnsan bazen kendi acısının çevresinde de bir doyum biçimi kurabilir.


Nesne küçük a burada arzu ile jouissance arasında bir düğüm gibi çalışır. Kişi onu ister, ama ona yaklaşmak huzur değil kaygı ve tekrar da getirebilir.


Bu yüzden Lacan'da arzu her zaman masum değildir; bazen insanı kendi eksikliğinin en karanlık sahnesine götürür.

Nesne Küçük a Ve Kayıp Arasında Nasıl Bir Bağ Vardır ​

Nesne küçük a, kayıpla derinden ilişkilidir. İnsan arzular çünkü bir şeyin kayıp olduğunu hisseder. Fakat Lacan'a göre bu kayıp, geçmişte gerçekten sahip olunan bir şeyin basitçe yitirilmesi değildir. Daha derin anlamda özne, simgesel düzene girerken yapısal bir kayıp yaşar.


İnsan dilin içine girer.
Ama deneyimini tam olarak ifade edemez.
Yasaya girer.
Ama sınırsız tatmin hayalini kaybeder.
Öteki'nin alanına girer.
Ama kendini tam olarak kendi içinde bulamaz.


Nesne küçük a, bu kaybın etrafında beliren arzusal kalıntıdır. İnsan sanki kaybettiği bir şeyi geri arar. Fakat aradığı şey hiçbir zaman tam olarak bulunamaz; çünkü o kayıp, öznenin yapısal eksikliğidir.


Bu nedenle nesne küçük a nostaljik bir çekim de yaratabilir. İnsan geçmişteki bir ilişkiye, çocukluk hissine, kaybedilmiş bir sese, eski bir güven duygusuna veya hiç yaşanmamış bir tamamlanma hayaline bağlanabilir.


Nesne küçük a, kaybın nesnesi değil; kaybın arzuya dönüşmüş izidir.

Nesne Küçük a Ve Tekrar Eden İlişki Döngüleri Nedir ​

Nesne küçük a, tekrar eden ilişki döngülerinde güçlü biçimde görülebilir. İnsan bazen farklı kişilerle aynı arzusal sahneyi tekrar tekrar kurar. Dışarıdaki kişiler değişir; fakat arzu aynı eksik noktanın etrafında dönmeye devam eder.


Bir kişi sürekli ulaşılamayan insanlara çekilebilir.
Bir başkası sürekli kendisini onaylamayan kişileri arzulayabilir.
Bir diğeri sürekli kurtarıcı rolüne girdiği ilişkiler kurabilir.
Bir başkası kendisini terk edecek kişileri seçiyor gibi görünebilir.


Bu tekrarların içinde nesne küçük a çalışabilir. Kişi aslında belirli bir kişiyi değil; o kişide beliren eksik, ulaşılmaz, tanıdık veya acı veren çekimi arzuluyor olabilir.


Örneğin çocuklukta sevgiyi hep zor kazanmış biri, yetişkinlikte de kendisini zor seven kişilere çekilebilir. Burada arzu, sevgiye değil, sevginin zor kazanıldığı sahneye bağlanmış olabilir. Nesne küçük a, bu sahnenin içinde parlayan eksik tamamlanma vaadidir.


Lacan'ın düşüncesi burada insanı suçlamaz; tekrarın bilinçdışı mantığını okumaya çağırır.


Soru şudur:


Ben bu kişiyi mi istiyorum, yoksa onunla birlikte eski bir eksiklik sahnesini yeniden mi yaşıyorum

Nesne Küçük a Ve Kıskançlık Arasında Nasıl Bir İlişki Vardır ​

Kıskançlık, nesne küçük a'nın etkisini anlamak için önemli bir duygudur. İnsan kıskandığında çoğu zaman yalnızca bir kişiyi veya nesneyi kaybetmekten korkmaz; başkasının arzusunda kendisinin yerine geçebilecek bir şeyin varlığından sarsılır.


Kıskançlık şu soruları doğurabilir:


Öteki onda ne görüyor
Bende olmayan onda ne var
Neden o seçiliyor
Ben neden yeterli değilim
Arzunun gizli nesnesi onda mı


Burada nesne küçük a, kıskanılan kişinin kendisinde değil; onun sahip olduğu varsayılan gizemli çekimde belirir. Kıskanan kişi, ötekinin ötekide gördüğü “fazla şeyi” anlamaya çalışır. Bu fazla şey çoğu zaman açıkça tanımlanamaz. Tam da bu yüzden güçlüdür.


Kıskançlıkta insan yalnızca sevdiğini kaybetmekten korkmaz; kendi arzulanabilirliğinin eksik olduğunu hisseder. Başkası, onun yerine arzulanan nesne hâline gelmiş gibi görünür.


Lacan'ın nesne küçük a kavramı kıskançlığın neden bu kadar yakıcı olduğunu açıklar: Çünkü kıskançlık, insanın kendi eksikliğini başkasında beliren gizemli bir tamamlanma parıltısıyla karşı karşıya getirir.

Nesne Küçük a Günlük Hayatta Nasıl Görülür ​

Nesne küçük a günlük hayatta çok farklı biçimlerde belirir. İnsan çoğu zaman onun farkında değildir; ama arzularının, kıskançlıklarının, çekimlerinin, takıntılarının, tekrarlarının ve hayal kırıklıklarının içinde onun izleri vardır.


Günlük hayatta nesne küçük a şuralarda görülebilir:


Birinin bakışına takılıp kalmak.
Bir ses tonunu unutamamak.
Ulaşılamayan bir kişiye daha çok bağlanmak.
Elde edilen başarıdan sonra bile eksik hissetmek.
Sosyal medyada beğeniyle değer aramak.
Bir ilişki bittiği hâlde onun eksik bıraktığı şeye saplanmak.
Sürekli “bir şey eksik” duygusuyla yaşamak.


Bir insan “onda ne buldum bilmiyorum” dediğinde, çoğu zaman nesne küçük a'nın dili konuşuyordur. Çünkü arzu her zaman mantıklı, açık ve ölçülebilir değildir. Bazen küçük bir ayrıntı, insanın bilinçdışı eksikliğiyle birleşerek büyük bir çekim yaratır.


Nesne küçük a günlük hayatın sıradan görünen takıntılarında bile saklanabilir. Bazen bir şarkı, bir mesaj, bir koku, bir fotoğraf, bir bakış ya da bir suskunluk, kişinin içinde arzunun kayıp nesnesini uyandırır.

Modern Dünyada Nesne Küçük a Nasıl Çalışır ​

Modern dünya, nesne küçük a'yı sürekli çoğaltan bir arzu makinesi gibi çalışır. Reklamlar, sosyal medya, tüketim kültürü, güzellik endüstrisi, başarı ideolojisi ve dijital görünürlük, insana sürekli “seni tamamlayacak şey burada” mesajı verir.


Modern dünya şunu fısıldar:


Bu ürünü alırsan eksikliğin azalacak.
Bu bedene sahip olursan arzulanacaksın.
Bu başarıya ulaşırsan değerli olacaksın.
Bu ilişki seni tamamlayacak.
Bu imajla görünür olacaksın.
Bu yaşam tarzı seni özel yapacak.


Bu vaatlerin her biri nesne küçük a'nın modern taşıyıcıları olabilir. İnsan nesneyi alır, ilişkiye girer, başarıya ulaşır, fotoğraf paylaşır, beğeni alır; fakat eksiklik bir süre sonra yeniden belirir. Çünkü nesne küçük a yakalanamaz.


Tüketim düzeni tam da bu yakalanamazlık üzerine çalışır. Eğer bir nesne insanı tamamen doyursaydı, arzu dururdu. Ama arzu durmaz. Yeni nesne, yeni imge, yeni hedef, yeni eksiklik doğar.


Modern kapitalist kültür, insanın eksikliğini kapatmaz; onu sürekli yeni nesnelerde dolaştırır. Nesne küçük a, modern çağda pazarlanabilir bir parıltıya dönüşür.

Nesne Küçük a Neden Yanlış Anlaşılır ​

Nesne küçük a, Lacan'ın en zor kavramlarından biri olduğu için sık sık yanlış anlaşılır. Bazen basitçe “arzu nesnesi” sanılır. Oysa Lacan için nesne küçük a, arzunun hedefinden çok, arzunun nedeni olan eksik çekirdektir.


Nesne küçük a şunlar değildir:


Sadece sevilen kişi değildir.
Sadece cinsel nesne değildir.
Sadece sahip olunacak şey değildir.
Sadece kaybedilmiş gerçek nesne değildir.
Sadece maddi arzu nesnesi değildir.
Sadece bilinçli istek değildir.


Nesne küçük a şunları ifade eder:


Arzunun nedeni.
Eksikliğin çekim noktası.
Fantazinin merkezi.
Yakalanamayan tamamlanma vaadi.
Bakış, ses ve bedensel ayrıntıda beliren arzusal kalıntı.
Öznenin kayıp sandığı ama tam sahip olmadığı şeyin izi.


Bu yüzden nesne küçük a'yı anlamak, insanın arzusunu yüzeyden derine taşır. İnsan artık sadece “ne istiyorum” diye sormaz. Şunu da sorar:


Bu istediğim şeyde beni asıl çeken eksik parça ne
Bu nesne bana hangi tamamlanma vaadini veriyor
Neden onu elde etsem bile arzum bitmiyor

Nesne Küçük a Nasıl Kendini Anlama Alışkanlığı Kazandırır ​

Nesne küçük a'yı anlamak, insanın kendi arzularına daha dikkatli bakmasını sağlar. Artık her çekimi, her takıntıyı, her kıskançlığı, her tekrar eden ilişkiyi ve her “bunu elde edersem tamamlanırım” hissini daha derin okuyabiliriz.


Nesne küçük a ile düşünmek şu soruları kazandırır:


Bu kişide beni asıl çeken ne
Bu başarı bana hangi eksikliği kapatacak gibi geliyor
Bu bakışta neden bu kadar değer arıyorum
Bu sesi neden unutamıyorum
Bu ilişki neden tanıdık bir acıyı tekrar ettiriyor
Bu nesneyi elde edince neden yetmiyor
Arzumun hedefi ile nedeni aynı mı
Bu fantazide ben kendimi nerede konumlandırıyorum


Bu sorular insanı kendi arzusunun bilinçdışı yapısına yaklaştırır. Çünkü Lacan'a göre insan ne istediğini tam olarak bilmez; arzu çoğu zaman nesnelerin arkasında saklı daha derin bir eksikliğin etrafında döner.


Kendini anlamak, arzuladığın nesneleri saymak değil; o nesnelerde neyin seni çağırdığını anlamaktır.

Jacques Lacan'a Göre Nesne Küçük a Hakkında Genel Değerlendirme ​

Jacques Lacan'a göre nesne küçük a, arzunun hedefi değil, arzunun nedeni olan eksik ve ele geçirilemeyen psikanalitik çekim noktasıdır. İnsan onu kişilerde, bakışlarda, seslerde, bedensel ayrıntılarda, başarıda, aşkta ve fantazilerde arar; fakat onu tam olarak yakalayamaz.


Jacques Lacan'ın nesne küçük a anlayışı kısaca şöyle özetlenebilir:



Lacan bize şunu öğretir:


Arzu yüzeyde göründüğünden daha derindir.
İnsan çoğu zaman nesneyi değil, nesnedeki eksik parıltıyı arzular.
Nesne küçük a yakalandığında kaybolur gibi olur.
Arzu başka yere kayar.
Eksiklik yeniden konuşur.
Fantazi yeni sahneler kurar.


Bu yüzden nesne küçük a, insan arzusunun en büyüleyici ve en kaçak merkezlerinden biridir.

Son Söz Nesne Küçük a, İnsanın Tamamlanacağını Sandığı Ama Yaklaştıkça Kaçan Arzusal Eksiklik Parıltısı Mıdır ​

Jacques Lacan'a göre nesne küçük a, insan arzusunun en gizemli aynalarından biridir. İnsan onu bir kişide görür gibi olur. Bir bakışta, bir seste, bir bedende, bir başarıda, bir ilişkide, bir sosyal onayda, bir hayalde veya bir fantazide yakaladığını sanır. Fakat tam ona ulaştığında arzu sessizce yer değiştirir. Çünkü arzu, nesnenin kendisine değil; nesnede beliren eksik tamamlanma vaadine bağlıdır.


İnsan “onu istiyorum” der.
Ama belki onda kendi eksikliğini kapatacak bir ışık arıyordur.
İnsan “bu başarıyı istiyorum” der.
Ama belki başarıda Büyük Öteki'nin tanımasını arıyordur.
İnsan “bu kişi beni tamamlayacak” der.
Ama belki onda, hiçbir insanın tam olarak veremeyeceği kayıp bütünlüğü arıyordur.


Nesne küçük a'nın büyüsü burada saklıdır: O, asla tam yakalanmaz. Yakalandığında sıradanlaşır. Uzaklaştığında büyür. Eksik kaldığında arzuyu canlı tutar. Fantazide parladığında insanı kendine çeker. Fakat tam ele geçirildiğinde, çoğu zaman arzu başka bir sahneye geçer.


Bu yüzden insanın hayatındaki bazı takıntılar, aşklar, kıskançlıklar ve tekrarlar yalnızca dış nesnelerle açıklanamaz. Bazen insan aynı kişiyi değil, aynı eksikliği arar. Aynı ilişkiyi değil, aynı fantaziyi tekrar eder. Aynı başarıyı değil, aynı tanınma vaadini kovalar. Aynı bakışı değil, aynı değerli olma ihtimalini bekler.


Lacan'ın nesne küçük a kavramı, insanı kendi arzusuna karşı daha dürüst olmaya çağırır. Çünkü her arzu, kendini açıkça göstermez. Bazı arzular nesnelerin arkasına saklanır. Bazı eksiklikler aşk gibi görünür. Bazı fantaziler kader gibi yaşanır. Bazı kayıplar, insanı yıllarca aynı sahneye geri çağırır.


Belki de olgunlaşmak, nesne küçük a'yı tamamen yok etmek değildir. Çünkü arzu insanı canlı tutar. Olgunlaşmak, arzuladığımız şeylerde hangi eksikliği aradığımızı fark etmektir. “Bu beni tamamlayacak” yanılsamasının yerine, “bu bende hangi eksikliği konuşturuyor” sorusunu koyabilmektir.


İnsan hiçbir nesneyle tamamen tamamlanmaz.
Ama kendi arzusunun nedenini okumaya başladığında, eksikliğinin kölesi olmaktan biraz olsun uzaklaşır.
Arzu bitmez.
Ama arzu kör olmaktan çıkabilir.
Eksiklik kapanmaz.
Ama eksiklik bilinçsiz tekrarın kaderi olmaktan kurtulabilir.

“Nesne küçük a, insanın arzusunda parlayan kayıp yıldız gibidir; ona bakınca tamamlanacağını sanır, fakat yaklaştıkça kendi eksikliğinin sonsuz göğüne açılır.”
— Ersan Karavelioğlu

Genişletmek için tıkla ...