🌫️ Jacques Lacan'a Göre Eksiklik Nedir ❓ Arzu, Özne, Büyük Öteki, Kastrasyon Ve Tamamlanamayan İnsan Yapısı Nasıl Anlaşılır ❓

Jacques Lacan'a Göre Eksiklik Nedir Arzu, Özne, Büyük Öteki, Kastrasyon Ve Tamamlanamayan İnsan Yapısı Nasıl Anlaşılır ​

“İnsan eksik olduğu için yalnızca acı çekmez; eksik olduğu için konuşur, sever, arzular, arar ve kendi hakikatinin peşine düşer.”
— Ersan Karavelioğlu

Genişletmek için tıkla ...

Jacques Lacan'a göre eksiklik, insanın ruhsal yapısındaki basit bir yokluk, kusur ya da tamamlanmamışlık hissi değildir. Eksiklik; öznenin kuruluşunu, arzunun doğuşunu, Büyük Öteki ile ilişkiyi, dilin insanı bölmesini, Baba-Adı'nın getirdiği simgesel yasayı, kastrasyonun psikanalitik anlamını ve insanın hiçbir zaman bütünüyle tamamlanamayan varoluşunu açıklayan temel kavramlardan biridir.


Lacan'a göre insan, eksik olduğu için arzu eder. Fakat bu eksiklik dışarıdan alınacak bir nesneyle tamamen kapanmaz. İnsan sevgiyle, başarıyla, bilgiyle, güçle, güzellikle, aşkla, parayla, statüyle ya da görünürlükle kendini tamamlamaya çalışabilir; ama eksiklik başka biçimlerde geri döner. Çünkü Lacan'ın eksiklik anlayışı, yalnızca “bende bir şey yok” duygusu değil; insanın dilin ve simgesel düzenin içine girerek özne hâline gelmesinin yapısal sonucudur.


İnsan konuşmaya başladığında bir şey kazanır: dil, anlam, kimlik ve toplumsal yer.
Ama aynı anda bir şey kaybeder: doğrudanlık, tamlık, sınırsız birlik ve kendisiyle mutlak özdeşlik.


Bu yüzden Lacan'da eksiklik, insanı yalnızca yaralayan karanlık bir boşluk değildir. Aynı zamanda insanı arzuya, düşünceye, ilişkiye, sanata, aşka, dile ve kendini anlamaya çağıran derin bir psikanalitik motordur.

Jacques Lacan'a Göre Eksiklik Nedir ​

Jacques Lacan'a göre eksiklik, insanın özne olarak kurulurken yaşadığı yapısal tamamlanamama hâlidir. Bu eksiklik, yalnızca psikolojik bir yetersizlik duygusu değil; insanın dil, arzu, yasa ve Büyük Öteki içinde kurulan varoluşunun temel koşuludur.


Lacan'a göre insan kendini hiçbir zaman tam, kapalı ve eksiksiz bir varlık olarak yaşayamaz. Çünkü insan dili kullanır; ama dil onu tam olarak anlatamaz. İnsan arzu eder; ama arzu hiçbir nesneyle tamamen doymaz. İnsan sevilmek ister; ama sevgi bile eksikliği tamamen kapatmaz. İnsan tanınmak ister; ama Büyük Öteki'nin tanıması hiçbir zaman mutlak güvence vermez.


Eksiklik şuralarda görünür:


Tam sevilme arzusunda.
Tam anlaşılma isteğinde.
Tam güven arayışında.
Tam kimlik kurma çabasında.
Başarıya rağmen bitmeyen boşlukta.
Aşkta tamamlanma hayalinde.
Kendini sürekli kanıtlama ihtiyacında.


Lacan için eksiklik, insanın yanlış yaptığı bir şeyin sonucu değildir. Eksiklik, insan olmanın yapısal biçimidir. İnsan eksik olduğu için konuşur, ister, arar, bağlanır, kıskanır, rüya görür, semptom üretir ve kendi bilinçdışının izleriyle karşılaşır.


Eksiklik yok edilmesi gereken bir hata değil; arzunun başladığı yerdir.

Eksiklik Neden Arzunun Kaynağıdır ​

Lacan'ın düşüncesinde arzu, eksiklikten doğar. Eğer insan tamamen tamamlanmış olsaydı, arzuya ihtiyaç duymazdı. Arzu, bir şeyin eksik hissedildiği yerde başlar; fakat bu eksik şey çoğu zaman açıkça bilinmez.


İnsan bir şeyi istediğini sanır:


Bir insanı.
Bir başarıyı.
Bir sevgiyi.
Bir bedeni.
Bir statüyü.
Bir onayı.
Bir huzuru.
Bir hayat biçimini.


Fakat Lacan'a göre bu görünen nesneler, daha derin bir eksikliğin etrafında döner. İnsan nesneye ulaşır; ama eksiklik tamamen kapanmaz. Çünkü arzu, nesnenin kendisinden çok, eksiklikle kurulan ilişkiye bağlıdır.


Bir kişi “bu başarıya ulaşırsam tamamlanacağım” diyebilir.
Başarı gelir, ama sonra daha büyük bir hedef doğar.
Bir kişi “bu insan beni severse eksikliğim bitecek” diyebilir.
Sevgi gelir, ama yine de terk edilme korkusu devam edebilir.


Bu yüzden arzu, eksikliği kapatmak için hareket eder; fakat eksikliği tamamen kapatamaz. Eksiklik, arzuyu sürekli canlı tutar.


Lacan'ın en derin dersi şudur: İnsan arzusunun peşinde koşarken çoğu zaman nesneyi değil, eksikliğine cevap vereceğini sandığı şeyi arar.

Eksiklik Ve İhtiyaç Arasında Nasıl Bir Fark Vardır ​

Eksiklik, ihtiyaçla aynı şey değildir. İhtiyaç biyolojik veya pratik bir gereksinimdir. Açlık yemekle, susuzluk suyla, yorgunluk dinlenmeyle giderilebilir. Fakat Lacan'ın eksiklik dediği şey, ihtiyaçtan daha derin ve daha kalıcıdır.


İhtiyaç belirli nesne ister.
Eksiklik ise anlam, sevgi, tanınma ve arzu alanında çalışır.


İhtiyaç doyurulabilir.
Eksiklik tamamen doyurulamaz.


İhtiyaç bedensel olabilir.
Eksiklik psikanalitik ve simgeseldir.


Bir bebek ağladığında süt isteyebilir. Bu ihtiyaçtır. Fakat aynı ağlama aynı zamanda bakım verenin ilgisini, sevgisini, varlığını ve tanımasını da çağırır. Burada ihtiyaç talebe dönüşür. Talebin içinde yalnızca nesne değil, sevgi ve tanınma arzusu vardır.


Yetişkinlikte de bu yapı devam eder. İnsan yalnızca maaş istemez; emeğinin değer görmesini ister. Yalnızca ilişki istemez; arzulanmak ve özel olmak ister. Yalnızca konuşmak istemez; duyulmak ve anlaşılmak ister.


Eksiklik, ihtiyaçtan daha derindir çünkü insan sadece yaşayan bir beden değil; dilin, sevginin, arzunun ve Büyük Öteki'nin alanında tanınmak isteyen bir öznedir.

Eksiklik Ve Büyük Öteki Arasında Nasıl Bir Bağ Vardır ​

Lacan'a göre insanın eksikliği, Büyük Öteki ile ilişkisinde daha da belirginleşir. Büyük Öteki; dilin, yasanın, toplumun, aile söyleminin ve simgesel düzenin alanıdır. İnsan kendi eksikliğini çoğu zaman Büyük Öteki'nin bakışında tamamlamaya çalışır.


İnsan şunu sorar:


Büyük Öteki beni görüyor mu
Beni değerli buluyor mu
Benden ne istiyor
Beni sevilebilir kabul ediyor mu
Ben onun arzusunda bir yer tutuyor muyum


Çocuk annesinin arzusunda yer arar. Ailenin gözünde değerli olmak ister. Toplumun bakışında kabul edilmek ister. Sevgilinin gözünde seçilmiş olmak ister. İş hayatında tanınmak ister. Sosyal medyada görünür olmak ister. Bunların hepsi eksikliğin Büyük Öteki'nin alanında tamamlanmaya çalışılmasıdır.


Fakat Lacan'ın sarsıcı noktası şudur: Büyük Öteki de eksiktir. Büyük Öteki mutlak, tam, her şeyi bilen ve nihai güvence sunan bir alan değildir. Aile eksiktir. Toplum çelişkilidir. Dil her şeyi söyleyemez. Yasa her durumu tam karşılayamaz.


Bu yüzden insan eksikliğini Büyük Öteki'yle kapatmaya çalışır; ama Büyük Öteki'nin kendisi de eksik olduğu için bu tamamlanma hiçbir zaman mutlak olmaz.

Eksiklik Ve Dil Arasında Nasıl Bir İlişki Vardır ​

Lacan'a göre insanın eksikliği dil ile doğrudan bağlantılıdır. İnsan dilin içine girerek özne olur; fakat dil aynı zamanda insanı böler. Çünkü dil, deneyimi tam olarak taşıyamaz. İnsan ne hissederse hissetsin, onu kelimeye döktüğünde bir şey mutlaka eksik kalır.


Dil şunu sağlar:


Adlandırma.
Anlam kurma.
İletişim.
Kimlik.
Toplumsal yer.
Bilinçdışının yapılanması.


Fakat dil şunu da yapar:


Deneyimi tam ifade edemez.
Arzuyu eksiksiz söyleyemez.
Acıyı bütünüyle taşıyamaz.
İnsanı kendi sözünün tam sahibi yapamaz.
Özneyi gösterenler arasında böler.


Bir insan “seni seviyorum” dediğinde bile, sevginin tamamı o cümleye sığmaz. “Acı çekiyorum” dediğinde, acının bütün ağırlığı kelimeye geçmez. “Ben buyum” dediğinde, benliğinin tüm karmaşıklığı bu tanıma sığmaz.


İşte Lacan'ın eksiklik anlayışı burada derinleşir: İnsan konuşarak kendini kurar; ama hiçbir konuşma insanı tamamen tamamlamaz.


Dil hem öznenin evi hem de eksikliğinin yankılandığı yerdir.

Eksiklik Ve Kastrasyon Kavramı Nasıl Bağlantılıdır ​

Lacan'da kastrasyon, fiziksel bir eksilme değil; öznenin sınırsız tamlık hayalinden vazgeçmesi ve eksikliğin simgesel olarak kabul edilmesidir. Bu nedenle kastrasyon, eksiklik kavramıyla doğrudan bağlantılıdır.


Kastrasyon şunu söyler:


Her şeye sahip olamazsın.
Anne bütünüyle senin değildir.
Sen Büyük Öteki'nin tüm arzusunu dolduramazsın.
Arzu sınırsız değildir.
Tamlık hayali sürdürülemez.
Eksiklik insanın yapısına aittir.


Bu ilk bakışta kayıp gibi görünür; ama Lacan için özneleşmenin koşuludur. Çünkü insan ancak sınırsız tamlık yanılsamasından ayrıldığında arzu eden, konuşan ve başkasının yerini tanıyan bir özne olabilir.


Kastrasyon, arzuya sınır getirir; fakat arzuyu yok etmez. Tam tersine, arzu bu sınır sayesinde psikanalitik yapısını kazanır. Eğer her şey doğrudan ve sınırsız biçimde mümkün olsaydı, arzu derinliğini kaybederdi.


Eksiklik burada bir ceza değil; insanın arzu edebilmesini sağlayan temel boşluktur.


Kastrasyonu kabul etmek, eksikliği yok etmek değil; eksiklikle özne olarak yaşayabilmektir.

Eksiklik Ve Baba-Adı Arasında Nasıl Bir Bağ Vardır ​

Baba-Adı, Lacan'ın kuramında eksikliğin simgesel düzene yerleşmesinde önemli bir işleve sahiptir. Baba-Adı, çocuğun anneyle kurduğu ilk bütünlük yanılsamasına sınır getirir ve onu dilin, yasanın, adın ve toplumsal anlamın alanına sokar.


Çocuk başlangıçta annenin arzusunda özel ve merkezi bir yer arar. Hatta annenin eksikliğini dolduran şey olmak isteyebilir. Fakat Baba-Adı bu ikili bütünlük hayaline üçüncü bir terim getirir:


Anne yalnızca senin değildir.
Sen annenin bütün arzusu değilsin.
Başka bir yasa vardır.
Başka bir düzen vardır.
Başkasının da yeri vardır.


Bu sınır, çocuğa eksikliği öğretir. Ama bu eksiklik yıkıcı olmak zorunda değildir. Çünkü çocuk bu sınır sayesinde özneleşir. Anne arzusunun belirsizliğinde kaybolmak yerine simgesel düzende kendi yerini bulmaya başlar.


Baba-Adı, eksikliği yapılandırır. Eksiklik dağınık bir kaygı olmaktan çıkıp simgesel düzende arzuya dönüşür.


Bu yüzden Baba-Adı, Lacan'da baskıcı bir figürden çok, eksikliğin ve yasanın özne kurucu işlevini temsil eder.

Eksiklik Ve Nesne Küçük a Arasında Nasıl Bir İlişki Vardır ​

Lacan'ın nesne küçük a kavramı, eksiklikle doğrudan ilişkilidir. Nesne küçük a, arzunun hedefi değil; arzunun nedeni olan eksik ve yakalanamaz çekim noktasıdır. İnsan eksikliğini bir nesnede kapanacak sanır; fakat bu nesne hiçbir zaman tam doyum vermez.


Nesne küçük a şunlarda belirebilir:


Bir bakışta.
Bir seste.
Bir aşkta.
Bir bedensel ayrıntıda.
Bir başarı vaadinde.
Bir sosyal onayda.
Bir fantazide.
Bir ulaşılmazlıkta.


İnsan “işte aradığım bu” der. Fakat ona yaklaştığında, arzu ya kayar ya da eksiklik başka biçimde geri döner. Çünkü nesne küçük a, eksikliği kapatan gerçek nesne değil; eksikliğin arzuya dönüşmüş parıltısıdır.


Bir kişi, bir insanı kendisini tamamlayacak diye arzulayabilir. Ama o kişi de eksiktir. Bir başarı, kişiye değer verecek gibi görünebilir. Ama başarı geldikten sonra yeni eksiklik doğabilir. Bir bakış, insanı seçilmiş hissettirebilir. Ama o bakış geri çekildiğinde eksiklik yeniden belirir.


Nesne küçük a, eksikliğin bitmeyen çağrısıdır. İnsan onu yakalamak ister; ama aslında onunla kendi eksikliğinin etrafında döner.

Eksiklik Ve Aşk Arasında Nasıl Bir Bağ Vardır ​

Aşk, eksikliğin en yoğun yaşandığı alanlardan biridir. İnsan aşkta çoğu zaman kendi eksikliğine bir cevap bulacağını düşünür. Sevilen kişi, eksikliği kapatacak, yalnızlığı bitirecek, değersizliği onaracak ve özneyi tamamlayacak gibi görünür.


Aşkta insan şunu hissedebilir:


Sen beni tamamlayacaksın.
Sen beni anlayacaksın.
Senin bakışında değerli olacağım.
Senin sevginle eksikliğim bitecek.
Senin arzunda özel bir yerim olacak.


Fakat Lacan'a göre aşk, iki eksik öznenin karşılaşmasıdır. Hiçbir insan diğerini mutlak biçimde tamamlayamaz. Aşk, eksikliği tamamen kapatmaz; ama eksiklik etrafında anlamlı, yoğun ve dönüştürücü bir bağ kurabilir.


Aşkın acısı da buradan gelir. Çünkü sevilen kişi eksikliği kapatacak mutlak nesne gibi görülürse, onun eksikliği fark edildiğinde hayal kırıklığı doğar. Sevilen kişi artık fantazinin taşıyıcısı değil, gerçek bir özne olarak görünmeye başlar.


Olgun aşk belki de şudur: Karşındaki kişiden eksikliğini tamamen kapatmasını beklemeden, onun da eksik olduğunu bilerek sevebilmek.

Eksiklik Ve Kimlik Arasında Nasıl Bir İlişki Vardır ​

Kimlik, insanın eksikliğini düzenleme yollarından biridir. İnsan “ben kimim” sorusuna cevap ararken adlara, rollere, unvanlara, aidiyetlere, inançlara, mesleklere ve toplumsal tanımlara tutunur. Bunlar gereklidir; fakat hiçbiri insanın eksikliğini tamamen kapatmaz.


İnsan kendini şöyle tanımlayabilir:


Ben anneyim.
Ben babayım.
Ben başarılıyım.
Ben inançlıyım.
Ben güçlü biriyim.
Ben zeki biriyim.
Ben değerliyim.
Ben yaralıyım.


Bu tanımlar insanın simgesel dünyada yer bulmasını sağlar. Fakat Lacan'a göre özne hiçbir kimlikle tamamen kapanmaz. Çünkü kimlik de gösterenlerden oluşur ve gösterenler özneyi temsil eder ama onu bütünüyle tüketemez.


Bir insan mesleğiyle değer bulabilir; ama mesleği elinden alındığında kimlik krizi yaşayabilir. Bir insan “güçlü” imgesine tutunabilir; ama kırıldığında kendini tanıyamayabilir. Bir insan ailesindeki rolüyle var olabilir; ama o rol değiştiğinde boşluk hissedebilir.


Eksiklik, kimliğin içinde de kalır. İnsan bir kimlik kurar; fakat daima kimlikten taşan bir arzu, bilinçdışı ve eksik özne yapısı vardır.


Bu yüzden kimlik, eksikliği düzenler; ama onu ortadan kaldırmaz.

Eksiklik Ve Semptom Arasında Nasıl Bir Bağ Vardır ​

Lacan'a göre semptom, eksikliğin ve bilinçdışı arzunun kendini gösterme biçimlerinden biridir. Semptom yalnızca rahatsızlık değil; öznenin simgesel olarak söyleyemediği bir şeyin dolaylı yazımıdır.


Semptom şuralarda ortaya çıkabilir:


Tekrar eden kaygıda.
Takıntılı düşüncede.
Bedensel belirtide.
Kendini sabote etmede.
Aynı ilişki döngüsünde.
Anlamsız gibi görünen korkularda.
Sürekli değersizlik hissinde.


Eksiklik doğrudan kabul edilemediğinde, semptom onun etrafında bir yapı kurabilir. İnsan eksikliğini fark etmek yerine aynı davranışı tekrar eder, aynı acıya döner, aynı kaygıyı yaşar veya bedeniyle konuşmaya başlar.


Örneğin bir kişi sevilme eksikliğini doğrudan tanımak yerine sürekli herkesi memnun etmeye çalışabilir. Bir başkası değer eksikliğini sürekli başarıyla kapatmaya çalışabilir. Bir diğeri terk edilme korkusunu ilişki başlamadan uzaklaşarak yönetebilir.


Semptom, eksikliğin yanlış yoldan konuşmasıdır. Psikanalitik çalışma ise bu konuşmayı duymaya, anlamaya ve öznenin kendi arzusuyla daha dürüst ilişki kurmasına yardım eder.

Eksiklik Ve Kaygı Arasında Nasıl Bir İlişki Vardır ​

Eksiklik ile kaygı arasında derin bir bağ vardır. İnsan eksikliğini bir ölçüde taşıyabildiğinde arzu mümkün olur. Fakat eksiklik çok yoğun, belirsiz veya simgeselleştirilemez hâle geldiğinde kaygı doğabilir.


Kaygı çoğu zaman şunu fısıldar:


Bir şey eksik ama ne olduğunu bilmiyorum.
Bir şey geliyor ama adını koyamıyorum.
Büyük Öteki benden ne istiyor bilmiyorum.
Eksikliğim görünür olacak gibi.
Tutunduğum imge çatlayacak gibi.
Tamamlanma hayalim bozulacak gibi.


Lacan'da kaygı yalnızca korku değildir. Korkunun belirli bir nesnesi olabilir. Kaygı ise daha belirsizdir. Kaygıda özne, eksiklikle ve Gerçek'in sınırıyla karşılaşır.


İnsan sevildiğinde bile kaygılanabilir; çünkü sevgi eksikliğini tamamen kapatmaz. Başarıya yaklaştığında kaygılanabilir; çünkü başarıdan sonra eksikliğin hâlâ kalacağını sezebilir. Bir ilişki derinleştiğinde kaygılanabilir; çünkü Öteki'nin arzusu karşısında kendi yerini bilemez.


Kaygı, eksikliğin yoğunlaştığı yerde yükselen psikanalitik titreşimdir.

Eksiklik Günlük Hayatta Nasıl Görülür ​

Eksiklik günlük hayatta sürekli görünür; fakat çoğu zaman başka isimlerle yaşanır. İnsan ona boşluk, huzursuzluk, doyumsuzluk, özlem, kıskançlık, yetersizlik, arayış, yalnızlık veya anlam eksikliği diyebilir.


Günlük hayatta eksiklik şuralarda görülür:


Başarıya rağmen iç huzurun gelmemesinde.
Sevilmeye rağmen terk edilme korkusunda.
Kalabalık içinde yalnız hissetmede.
Sürekli daha fazlasını istemede.
Bir ilişki içindeyken bile anlaşılmamış hissetmede.
Sosyal medyada görünür olup yine de değersiz hissetmede.
Bir hedefe ulaşınca “şimdi ne olacak” boşluğunda.


Eksiklik bazen insanı üretken yapar. Yazdırır, konuşturur, araştırır, sevdirir, düşündürür, dönüştürür. Ama bazen de insanı tekrar eden döngülere hapseder. Kişi eksikliğiyle yüzleşmek yerine onu sürekli nesnelerle, ilişkilerle veya onayla kapatmaya çalışır.


Lacan'ın eksiklik kavramı günlük hayata şu soruyu getirir:


Ben gerçekten bunu mu istiyorum, yoksa bunun eksikliğimi kapatacağını mı sanıyorum


Bu soru, insanı daha dürüst bir kendilik okumasına çağırır.

Eksiklik Ve Modern Dünya Nasıl Bağlantılıdır ​

Modern dünya, insanın eksikliğini sürekli hedef alan bir yapı kurmuştur. Reklamlar, sosyal medya, tüketim kültürü, güzellik endüstrisi, kariyer baskısı ve performans ideolojisi insana sürekli “bir şeyin eksik” olduğunu söyler.


Modern dünya şunu fısıldar:


Yeterince güzel değilsin.
Yeterince başarılı değilsin.
Yeterince görünür değilsin.
Yeterince üretken değilsin.
Yeterince mutlu değilsin.
Yeterince özel değilsin.
Yeterince sevilmiyorsun.


Sonra bu eksikliği kapatacak nesneler sunar:


Ürün.
İmaj.
Statü.
Takipçi.
Beğeni.
Kariyer.
Bedensel ideal.
Yaşam tarzı.


Lacan'ın eksiklik kavramı modern dünyayı anlamak için çok güçlüdür. Çünkü modern kültür eksikliği yok etmez; onu pazarlanabilir hâle getirir. İnsan kendi eksikliğini fark etmek yerine sürekli yeni nesnelere yönelir.


Bir ürün alınır, eksiklik döner.
Bir başarı kazanılır, eksiklik döner.
Bir fotoğraf beğenilir, eksiklik döner.
Bir ilişki başlar, eksiklik döner.


Modern dünyanın en büyük yanılsaması, yapısal eksikliği tüketimle kapatabileceğimizi söylemesidir.

Eksiklik Ve Manevi Arayış Arasında Nasıl Bir Bağ Kurulabilir ​

Lacan'ın eksiklik kavramı psikanalitik bir kavramdır; fakat insanın manevi arayışlarıyla da düşündürücü biçimde ilişkilendirilebilir. Çünkü insan yalnızca nesnelerle, başarılarla ve ilişkilerle tamamlanamayan bir varlıktır. İçinde daha derin bir anlam arayışı taşır.


İnsan şunu sorabilir:


Ben neden varım
Bu boşluk neyin çağrısı
Neden hiçbir şey tamamen yetmiyor
Neden sevilsem de daha derin bir anlam arıyorum
Neden sahip olmak huzur getirmiyor


Bu sorular, eksikliğin yalnızca psikolojik değil, varoluşsal bir derinlik taşıdığını da gösterir. Lacan açısından eksiklik yapısaldır; insan onu tamamen yok edemez. Fakat insan eksikliğiyle nasıl ilişki kuracağını değiştirebilir.


Eksiklik insanı kör tüketime de götürebilir.
Derin düşünceye de götürebilir.
Bağımlı ilişkilere de götürebilir.
Anlam arayışına da götürebilir.
Kendini kandırmaya da götürebilir.
Hakikat arayışına da götürebilir.


Bu yüzden eksiklik, insanın yalnızca yarası değil; aynı zamanda daha derin bir hayat sorusuna açılan kapısıdır.

Eksiklik Neden Yanlış Anlaşılır ​

Eksiklik çoğu zaman zayıflık, kusur, başarısızlık ya da değersizlik gibi anlaşılır. Oysa Lacan'a göre eksiklik, insanın özne oluşunun temel koşuludur. Eksiklik olmasaydı arzu, dil, ilişki ve bilinçdışı hareket bugünkü anlamıyla kurulamazdı.


Eksiklik şunlar değildir:


Sadece psikolojik zayıflık değildir.
Sadece özgüven eksikliği değildir.
Sadece mutsuzluk değildir.
Sadece sahip olamamak değildir.
Sadece başarısızlık değildir.
Sadece sevgi görmemek değildir.
Sadece travma değildir.


Eksiklik şunları içerir:


Özneleşme.
Dilsel bölünme.
Arzunun doğuşu.
Kastrasyon.
Büyük Öteki ile ilişki.
Nesne küçük a'nın çekimi.
Tamamlanamayan insan yapısı.


Bu yüzden eksikliği yok edilmesi gereken bir düşman gibi görmek yanlıştır. İnsan eksikliğiyle savaşarak değil; onu anlayarak, taşıyarak ve arzusunu onun etrafında daha bilinçli okuyarak olgunlaşır.


Lacan'ın eksiklik anlayışı insana şunu öğretir: Eksik olmak, değersiz olmak değildir. Eksik olmak, arzu eden özne olmaktır.

Eksiklik Nasıl Kendini Anlama Alışkanlığı Kazandırır ​

Eksiklik kavramını anlamak, insanın kendi arzularını, ilişkilerini, kaygılarını, başarı hırsını, aşklarını ve tekrar eden döngülerini daha derin okumasını sağlar. Artık yalnızca “ne istiyorum” diye değil; “bu istekte hangi eksikliği kapatmaya çalışıyorum” diye de sorarız.


Eksiklikle düşünmek şu soruları kazandırır:


Neyi elde edersem tamamlanacağımı sanıyorum
Hangi eksikliğimi başarıyla kapatmaya çalışıyorum
Hangi sevgiyi mutlak güvence gibi görüyorum
Hangi bakışta değer arıyorum
Hangi nesne küçük a beni sürekli çağırıyor
Hangi kaygı eksikliğimin görünür olmasından doğuyor
Hangi kimliği eksikliğimi örtmek için taşıyorum
Hangi ilişkide aynı eksiklik sahnesini tekrar ediyorum


Bu sorular insanı yüzeysel cevaplardan uzaklaştırır. Çünkü eksiklik çoğu zaman doğrudan görünmez. İnsan onu hırs, aşk, kıskançlık, öfke, başarı, kaçış, görünürlük veya suskunluk olarak yaşar.


Kendini anlamak, eksikliği yok etmeye çalışmak değil; eksikliğin kendi hayatında hangi biçimlere büründüğünü fark etmektir.


Eksikliğini tanıyan insan, başkalarının arzusuna daha az esir olur.

Jacques Lacan'a Göre Eksiklik Hakkında Genel Değerlendirme ​

Jacques Lacan'a göre eksiklik, insanın dil, yasa, arzu ve Büyük Öteki içinde özne hâline gelirken yaşadığı yapısal tamamlanamama hâlidir. Eksiklik, insanı arzuya açar; fakat hiçbir nesneyle tamamen kapanmaz.


Jacques Lacan'ın eksiklik anlayışı kısaca şöyle özetlenebilir:



Lacan bize şunu öğretir:


Eksiklik kusur değildir.
Eksiklik arzu doğurur.
Eksiklik insanı konuşturur.
Eksiklik kimliği çatlatır.
Eksiklik aşkta, başarıda ve ilişkilerde geri döner.
Eksiklik yok edilmez; onunla ilişki kurulur.


Bu yüzden eksiklik, Lacan psikanalizinde insanın en temel varoluşsal ve simgesel hakikatlerinden biridir.

Son Söz Eksiklik, İnsanın Tamamlanamayan Yapısında Arzuyu, Dili Ve Hakikat Arayışını Başlatan Derin Boşluk Mudur ​

Jacques Lacan'a göre eksiklik, insanın içindeki basit bir boşluk değil; özne oluşunun en derin gerçeğidir. İnsan eksik olduğu için arzu eder. Eksik olduğu için konuşur. Eksik olduğu için sever. Eksik olduğu için Büyük Öteki'nin bakışında değer arar. Eksik olduğu için başarıya, aşka, bilgiye, sanata, inanca, ilişkiye ve anlam arayışına yönelir.


Eksiklik insanı yaralar.
Ama aynı zamanda hareket ettirir.
Eksiklik insanı huzursuz eder.
Ama aynı zamanda düşündürür.
Eksiklik insanı aşka götürür.
Ama aşkın mutlak tamamlanma olmadığını da gösterir.
Eksiklik insanı başarıya iter.
Ama başarının da son cevap olmadığını fısıldar.


İnsan çoğu zaman eksikliğini kapatmak ister. Bir insanla, bir unvanla, bir başarıyla, bir bedenle, bir imajla, bir parayla, bir alkışla, bir beğeniyle ya da bir sosyal onayla tamamlanacağını sanır. Fakat Lacan'ın derin uyarısı burada başlar: Eksiklik, dışarıdan alınacak bir nesneyle tamamen kapanan bir delik değildir. Eksiklik, insanın dil ve arzu içinde kurulmuş yapısının parçasıdır.


Bu yüzden eksiklikle savaşmak yerine onu anlamak gerekir.
Onu yok etmek yerine onun nasıl konuştuğunu duymak gerekir.
Onu başkasına yüklemek yerine kendi arzumuzdaki izini görmek gerekir.
Onu utanç gibi saklamak yerine insan oluşumuzun kurucu boşluğu olarak tanımak gerekir.


Belki de insanın olgunlaşması, “beni kim tamamlayacak” sorusundan “ben eksikliğimle nasıl yaşayacağım” sorusuna geçebilmesidir. Çünkü bizi gerçekten özgürleştiren şey, eksiksiz olmak değildir. Eksikliğin bizi nasıl yönettiğini fark etmektir.


Kendi eksikliğini tanıyan insan, sevgiyi esaret yapmaz.
Başarıyı varlık kanıtına dönüştürmez.
Öteki'nin bakışına bütünüyle teslim olmaz.
Arzusunu daha dürüst okur.
Kendi iç boşluğunu her nesneyle aceleyle doldurmaya çalışmaz.


Eksiklik insanı bitirmez. Eğer anlaşılırsa, insanı derinleştirir. Çünkü eksiklik, ruhun içinde açılmış karanlık bir kuyu değil; insanı kendi hakikatine çağıran sessiz bir kapıdır.

“Eksiklik, insanın yenilgisi değil; arzusunun, sözünün ve kendini arama cesaretinin doğduğu en derin iç boşluktur.”
— Ersan Karavelioğlu

Genişletmek için tıkla ...