İsrâ Suresi 59. Ayette “Bizi Mucizeler Göndermekten Alıkoyan Şey, Öncekilerin Onları Yalanlamış Olmasıdır; Semûd Kavmine de Dişi Deveyi Açık Bir Mucize Olarak Verdik” İfadesi Ne Anlama Gelir 
⠀
İsrâ Suresi 59. Ayetin Anlamı Nedir
İsrâ Suresi'nin 59. ayeti, geçmiş toplumların kendilerine gönderilen açık ilahî işaretleri yalanlamaları sebebiyle, inkârcıların talep ettiği türden bazı olağanüstü mucizelerin gönderilmemesindeki ilahî hikmeti açıklamaktadır.Ayetin anlamı şöyledir:
Ayetin merkezinde üç konu vardır: Mucize talebi, geçmiş toplumların bu mucizeler karşısındaki tavrı ve mucizelerin insanı uyarmaya yönelik işlevi.
Burada Allah'ın mucize göndermeye gücünün yetmediği söylenmemektedir. Tam tersine, geçmişte mucizeler gönderildiği açıkça belirtilmektedir. Mesele kudret değil, hikmet ve insanların mucize karşısındaki sorumluluğudur.
“Bizi Mucizeler Göndermekten Alıkoyan” İfadesi Allah’ın Gücünün Sınırlandığı Anlamına mı Gelir
Hayır.Bu ifadeyi:
“Allah mucize göndermek istedi ama buna gücü yetmedi.”
şeklinde anlamak kesinlikle doğru değildir.
Allah zaten ayetin devamında Semûd kavmine açık bir mucize verildiğini bildirmektedir.
Dolayısıyla burada sözü edilen “alıkoyma”, ilahî hikmet gereği belirli taleplerin yerine getirilmemesi anlamındadır.
Mekke müşrikleri zaman zaman Peygamber'den kendi istedikleri olağanüstü işaretleri talep ediyorlardı. Kur’an'ın verdiği cevaplardan biri şudur: Geçmiş toplumlar benzer şekilde açık mucizeler görmüş, sonra yine inkâr etmiş ve bunun ardından ağır sonuçlarla karşılaşmıştır.
Allah'ın bir şeyi yapmaması, onu yapamayacağı anlamına gelmez.
Bazen yapmamak da hikmetin gereğidir.
İnsanlar Neden Peygamberlerden Sürekli Mucize İster
Mucize talebi her zaman aynı niyetle yapılmaz.Bir insan samimiyetle:
“Peygamber olduğunu nasıl anlayabilirim?”
diye delil arayabilir.
Bu makul bir arayıştır.
Fakat başka biri, inanma niyeti olmadan sürekli yeni şartlar öne sürebilir:
“Bunu yaparsan inanırım.”
Sonra gerçekleştiğinde:
“Başka bir şey daha göster.”
diyebilir.
Bu durumda sorun artık delil eksikliği olmayabilir.
İnsan bazen hakikati aramak yerine kabul etmemek için şart üretir.
İsrâ 59, geçmiş toplumların açık işaretlere rağmen inkâr edebilmiş olmasını hatırlatarak bu psikolojik gerçeğe dikkat çeker.
Mucize Nedir
İslami kullanımda mucize, Allah'ın peygamberini desteklemek üzere onun eliyle ortaya çıkan ve normal insan gücünü aşan olağanüstü ilahî işaret anlamında kullanılır.Mucizenin amacı peygamberi ilahlaştırmak değildir.
Tam tersine mucize:
Allah'ın kudretine ve peygamberin elçiliğine işaret eder.
Mucizeyi gerçekleştiren bağımsız güç peygamber değildir.
Peygamber:
Allah'ın kuludur.
Elçisidir.
Mucize ise Allah'ın izniyle meydana gelir.
Bu nedenle mucize anlatıları tevhid içinde anlaşılmalıdır.
Mucize peygamberin ilah olduğunu değil, peygamberliğinin Allah tarafından desteklendiğini gösterir.
Kur’an’daki “Ayet” Kelimesi Her Zaman Mucize mi Demektir
Hayır.Kur’an'da “ayet” kelimesi farklı bağlamlarda:
Kur’an ayeti.
ilahî işaret.
yaratılıştaki delil.
olağanüstü mucize.
anlamlarına gelebilir.
İsrâ 59'un bağlamında ise özellikle peygamberlere verilen olağanüstü ve açık işaretler öne çıkmaktadır.
Bu nedenle Türkçede “mucize” diye çevrilmesi anlamı açıklamaya yardımcı olabilir.
Ancak ayetin temel kavramının daha geniş olduğunu unutmamak gerekir:
Mucize de Allah'ın ayetlerinden, yani işaretlerinden biridir.
İşaret kendisini değil, işaret ettiği hakikati göstermelidir.
Mucizeye takılıp Allah'ı unutmak, işaret levhasına bakıp gideceğimiz yolu unutmaya benzer.
“Öncekilerin Onları Yalanlamış Olması” Ne Anlama Gelir
Geçmiş toplumlara peygamberler ve açık işaretler gönderilmişti.Buna rağmen bazı toplumlar:
Mucizeyi reddetti.
Peygamberi yalanladı.
alay etti.
hatta açık ilahî işarete saldırdı.
Bu durum çok önemli bir gerçeği gösterir:
Mucize görmek, insanın otomatik olarak iman edeceği anlamına gelmez.
Çünkü iman yalnız gözün gördüğüyle ilgili değildir.
Kibir.
çıkar.
toplumsal baskı.
alışkanlık.
inat.
de insanın kararını etkileyebilir.
İnsan bazen gözünün önündeki gerçeği bile kendi dünya görüşüne uymadığı için reddedebilir.
Bu nedenle sorun her zaman:
“Yeterince delil görmedim.”
olmayabilir.
Semûd Kavmi Kimdir
Semûd, Kur’an'da adı geçen eski toplumlardan biridir.Onlara Hz. Sâlih peygamber olarak gönderilmiştir.
Kur’an onların güçlü bir toplum olduğunu, kayaları ve dağları işleyerek yapılar oluşturduklarını ve kendilerine verilen nimetlere rağmen peygamberlerinin çağrısına karşı çıkanların bulunduğunu anlatır.
Hz. Sâlih onları:
Allah'a kulluğa.
şirkten uzaklaşmaya.
haksızlık yapmamaya.
çağırmıştır.
Fakat toplumun inkârcı ve ileri gelen kesimleri bu davete direnmiştir.
Semûd kıssasının temel meselesi bir hayvan hikâyesi değil, açık ilahî işaret karşısındaki insanın ahlaki tavrıdır.
Semûd Kavmine Verilen Dişi Deve Neden Mucizeydi
Kur’an, Semûd kavmine verilen dişi deveyi açık bir ilahî işaret olarak tanımlar.Hz. Sâlih'in kavmine verilen bu devenin Allah'ın özel bir ayeti olduğu bildirilmiştir.
Fakat devenin fiziksel oluşumunun bütün ayrıntıları Kur’an'da anlatılmaz.
Bu nedenle:
“Kesin şu kayanın içinden tam şu şekilde çıktı.”
gibi Kur’an'ın ayrıntılandırmadığı hususlarda gereksiz kesinlikten kaçınmak daha sağlıklıdır.
Bizim için temel gerçek şudur:
Dişi deve Semûd kavmine Allah tarafından açık bir imtihan ve mucize olarak verilmiştir.
Onlardan bu işarete saygı göstermeleri ve ona zarar vermemeleri istenmiştir.
Fakat onlar bu sınırı ihlal etmişlerdir.
“Dişi Deveye Zulmettiler” Ne Anlama Gelir
Kur’an'ın farklı ayetlerinde Semûd kavminin bu deveye saldırdığı ve onu öldürdüğü anlatılır.Burada mesele yalnız bir hayvana zarar verilmesi değildir.
Deve Allah'ın açık işareti olarak kendilerine verilmişti.
Dolayısıyla ona saldırmak:
Peygamberin uyarısını küçümsemek.
ilahî sınırı çiğnemek.
kendilerine gösterilen mucizeyi reddetmek.
anlamına gelmiştir.
Bu yüzden olayın ağırlığı sıradan bir hayvan öldürme hadisesinden daha büyüktür.
Bununla birlikte kıssa hayvanlara yönelik merhamet konusunda da insanı düşündürebilir.
Güç sahibi olmak, savunmasız canlıya istediğimiz gibi davranma hakkı vermez.
Fakat ayetin asıl bağlamını yalnız hayvan haklarına indirgememek gerekir.
Mucize Gören İnsan Neden Yine de İnkâr Edebilir
Çünkü insan yalnız akıldan ibaret değildir.Ego vardır.
Çıkar vardır.
Toplumsal statü vardır.
Alışkanlık vardır.
Bir insan mucizenin doğruluğunu kabul ederse hayatının değişmesi gerektiğini fark edebilir.
Putlarını terk etmek zorunda kalabilir.
Toplumdaki makamını kaybedebilir.
Yanlış yaşadığını kabul etmek zorunda kalabilir.
Bazen insan gerçeği reddederken aslında delilden değil değişimin bedelinden kaçıyor olabilir.
Bu nedenle olağanüstü bir olay görmek bile insanın ahlaki direncini otomatik olarak ortadan kaldırmaz.
Kalp değişmek istemiyorsa gözün gördüğü şey bile başka şekilde yorumlanabilir.
“Bir Mucize Görsem Kesin İnanırdım” Demek Ne Kadar Doğrudur
İnsan bunu samimiyetle söyleyebilir.Fakat Kur’an geçmiş toplumların hikâyeleriyle bize daha temkinli olmamız gerektiğini öğretir.
İnsan kendisini tam olarak tanımayabilir.
Bugün:
“Kesin inanırdım.”
der.
Fakat olağanüstü olay gerçekleştiğinde:
Tesadüf.
hile.
büyü.
psikolojik yanılgı.
diye başka açıklamalar üretebilir.
Buradaki amaç her şüpheyi kötülemek değildir.
Olağanüstü iddialar elbette dikkatle değerlendirilmelidir.
Fakat Kur’an'ın uyarısı şudur:
İnsan kendi direncini yalnız delil eksikliğine bağlamamalıdır.
Bazen mesele delilden çok niyettir.
Mucize İmanı Zorunlu Hâle Getirir mi
Mucize çok güçlü bir delil olabilir.Fakat insanı robot gibi iman etmeye zorlayan mekanizma değildir.
Semûd bunun açık örneğidir.
Mucizeyi gördüler.
Ama herkes teslim olmadı.
Bu, insanın özgür iradesi açısından önemlidir.
İmtihanın anlamı, insanın hiçbir tercih alanının kalmaması değildir.
Delil yol gösterir; irade yön seçer.
Elbette açık bir mucizenin ardından bilinçli inkârın sorumluluğu da ağırlaşabilir.
Çünkü insan artık daha güçlü bir işaretle karşılaşmıştır.
Bu nedenle mucize yalnız nimet değil, sorumluluk da getirir.
Neden Bazı Talep Edilen Mucizelerin Gönderilmemesi Bir Rahmet Olabilir
Ayetin önemli hikmetlerinden biri burada görülebilir.Geçmiş toplumlar kendi istedikleri açık mucizeleri gördükten sonra yine de yalanlamış ve bunun ardından ilahî hüküm ağır biçimde gerçekleşmiştir.
Bu açıdan bazı talep edilen mucizelerin verilmemesi, sadece:
“İstek reddedildi.”
diye düşünülmemelidir.
Bu, aynı zamanda kesin bir mucizeden sonra gelecek çok daha ağır sorumluluğun geciktirilmesi veya ortadan kaldırılması şeklinde bir ilahî rahmet boyutu taşıyabilir.
İnsan:
“Allah neden hemen istediğim işareti vermedi?”
diye sorabilir.
Bazen verilmeyen şeyin içinde de hikmet olabilir.
Her talebin yerine gelmesi insanın lehine değildir.
Bu hayatın başka alanlarında da üzerinde düşünülebilecek derin bir ilkedir.
“Biz Mucizeleri Ancak Korkutmak İçin Göndeririz” Ne Demektir
Buradaki “korkutmak”, insanı anlamsız psikolojik dehşete sürüklemek olarak anlaşılmamalıdır.Amaç:
Uyarmak.
Sarsmak.
Gafletten çıkarmak.
hesabı hatırlatmak.
anlamlarını taşır.
Mucize:
Eğlence değildir.
Gösteri değildir.
Peygamberlerin insanları hayran bırakmak için yaptıkları sahne performansı değildir.
İlahî işaretin amacı insanı hakikate döndürmektir.
Bir mucize gördükten sonra insan:
“Ne ilginç!”
deyip hayatına hiçbir şey olmamış gibi devam ediyorsa işaretin asıl anlamını kaçırmış olabilir.
Mucize gözleri şaşırtmaktan önce kalbi uyandırmak içindir.
Her Olağanüstü Olayı Mucize Sayabilir miyiz
Hayır.Günümüzde “mucize” kelimesi çok geniş biçimde kullanılmaktadır.
İlginç bir tesadüf.
Tıbbi olarak nadir iyileşme.
beklenmedik kurtuluş.
olağanüstü başarı.
için mecazi olarak “mucize” denilebilir.
Fakat peygamberlik bağlamındaki mucize kavramı daha özel bir anlam taşır.
Her açıklayamadığımız olay:
“Kesin ilahî mucizedir.”
diye ilan edilmemelidir.
Bilmediğimiz bir şeyin doğal açıklaması olabilir.
Aynı şekilde açıklanması zor bir olaydan hemen belirli bir kişiye kutsallık çıkarmak da yanlış olabilir.
Bilmediğimiz şeyi mucize ilan etmek yerine önce bilmediğimizi kabul etmek daha dürüst olabilir.
Günümüzde Mucize Gösterdiğini Söyleyen Her Kişiye İnanmalı mıyız
Hayır.Bir insan:
“Ben olağanüstü güçlere sahibim.”
“Bana para verirsen mucize göstereceğim.”
“Ben insanların kaderini değiştirebilirim.”
gibi iddialarda bulunabilir.
Bu tür iddialar özellikle çaresiz insanları sömürmek için kullanılabilir.
Müminin görevi:
Aklını kullanmak.
Delil aramak.
kolay kandırılmamak.
Tevhid sınırını korumaktır.
Peygamberlik mucizesi ile sıradan insanların sansasyonel iddialarını birbirine karıştırmamak gerekir.
Dinî görünüm, bir iddiayı otomatik olarak doğru yapmaz.
Özellikle para, güç ve kişisel bağlılık talep eden olağanüstü iddialarda çok daha dikkatli olunmalıdır.
İsrâ Suresi 58 ve 59. Ayetler Arasında Nasıl Bir Bağlantı Vardır
58. ayette şehirlerin ve toplumların faniliği, bazı toplumların ağır azapla karşılaşması ve bunun Allah'ın ilminde bulunduğu anlatılmıştı.59. ayet ise geçmiş toplumların neden böyle ağır sonuçlarla karşılaşabildiğine dair önemli bir örnek verir:
Açık mucize geldiği hâlde onu yalanlamak.
Semûd kavmi bunun somut örneğidir.
Böylece iki ayet arasında güçlü bir bağlantı oluşur.
58. ayet:
Toplumlar ebedî değildir.
59. ayet:
Açık ilahî uyarıya rağmen kibir ve isyan içinde direnmek toplumların ağır sonuçlarla karşılaşmasına yol açabilir.
Ancak buradan günümüzdeki her şehrin felaketini:
“Kesin Semûd gibi cezalandırıldı.”
diye yorumlamak doğru değildir.
Geçmiş kıssadan ahlak dersi çıkarırız; modern olaylar hakkında vahiy üretmeyiz.
İsrâ Suresi 59. Ayetin En Büyük Manevi Mesajı Nedir
Bu ayetin en büyük manevi mesajlarından biri şudur:İmanının bütün sorununu “Daha büyük bir mucize görmedim.” cümlesine bağlama; kendi kalbinin hakikat karşısındaki tutumunu da sorgula.
İnsan sürekli yeni delil isteyebilir.
Ama bir noktada kendisine şu soruyu sormalıdır:
“Gerçekten delil mi arıyorum, yoksa kararımı değiştirmemek için sürekli yeni şartlar mı üretiyorum?”
Bu çok dürüst bir sorudur.
Mucizeye şahit olmak büyük bir şey olabilir.
Ama insanın günlük hayatında zaten düşünmesi gereken birçok ayet vardır:
Kendi yaratılışı.
gökyüzü.
hayat.
ölüm.
vicdan.
Kur’an'ın mesajı.
İnsan bunların hiçbirini düşünmeden yalnız olağanüstü gösteri bekliyorsa hakikat arayışını yanlış yere bağlamış olabilir.
Bazen insanın ihtiyacı yeni bir mucizeden önce, mevcut delillere daha açık bir kalptir.
İsrâ Suresi 59. Ayetin Sonuç Olarak Bize Anlattığı Nedir
İsrâ Suresi'nin 59. ayeti, Allah'ın belirli mucizeleri göndermemesinin acizlikten değil ilahî hikmetten kaynaklandığını, geçmiş toplumların açık mucizeleri bile yalanladığını, Semûd kavmine verilen dişi devenin bunun önemli bir örneği olduğunu ve mucizelerin insanları uyarmak için gönderildiğini öğretmektedir.Bu ayetin ilk büyük mesajı, Allah'ın kudretiyle Allah'ın hikmetini birbirine karıştırmamaktır. Allah bir şeyi yapmadığında bu, yapamadığı anlamına gelmez. İnsan bazen:
“Madem Allah güçlü, neden hemen benim istediğim şeyi yapmıyor?”
diye düşünebilir.
Fakat güç sahibi olmak her talebi yerine getirmek anlamına gelmez.
İlahî irade hikmetle işler.
Allah'ın kudreti sınırsızdır; fakat fiilleri anlamsız ve keyfî değildir.
İkinci büyük mesaj, mucizenin insan iradesini ortadan kaldırmadığıdır. Semûd kavmi açık bir işaretle karşılaştı. Buna rağmen itaat etmeyenler oldu. Bu, insanın ne kadar güçlü bir direnç geliştirebildiğini göstermektedir.
İnsan bazen:
“Gözümle görürsem kesin inanırım.”
der.
Kur’an ise tarihten:
“Gözleriyle gördükleri hâlde yalanlayanlar da oldu.”
örneğini verir.
Bu, insanı kendi kalbi hakkında daha mütevazı olmaya çağırır.
Üçüncü büyük mesaj, delilin büyüklüğü arttıkça sorumluluğun da artabileceğidir. İnsan açık bir işaret gördüğünde artık:
“Bilmiyordum.”
mazereti daha da zayıflayabilir.
Bu nedenle mucize yalnız ayrıcalık değildir.
Mucize aynı zamanda ağır bir emanettir.
İşaret geldikten sonra kişinin tavrı daha büyük önem kazanır.
Bu açıdan Allah'ın bazı talepleri yerine getirmemesi rahmet boyutu da taşıyabilir.
Dördüncü büyük mesaj, insanın sürekli şart değiştiren bir inkâr biçimine düşmemesidir. Bir kişi:
“Şu olursa inanırım.”
der.
Gerçekleşir.
Sonra:
“Bir de bunu görmem lazım.”
der.
Bu sonsuza kadar devam edebilir.
Böyle bir noktada problem artık delilde değil, insanın karar vermemek için kurduğu savunma mekanizmasında olabilir.
Hakikat arayışı dürüstlük gerektirir.
Bir noktada delilin bizi nereye götürdüğünü kabul etmeye hazır olmalıyız.
Beşinci büyük mesaj, peygamberlerden gösteri istemenin yanlışlığıdır. Peygamberin görevi insanları eğlendirmek değildir. Mucize de sahne gösterisi değildir.
Mucize:
Allah'ın işaretidir.
Peygamberliğin delilidir.
insanı düşünmeye çağırır.
Bu nedenle:
“Madem peygambersin, istediğim her olağanüstü şeyi yap.”
mantığı peygamberliği yanlış anlamaktır.
Peygamber Allah'ın kulu ve elçisidir.
Allah adına bağımsız gösteri üretmez.
Altıncı büyük mesaj, Semûd kıssasını yalnız tarih olarak okumamaktır. Semûd:
“Çok eski bir kavimdi.”
deyip geçilecek bir hikâye değildir.
Kıssanın içindeki insan psikolojisi bugün de canlıdır.
Açık uyarı gelir.
İnsan çıkarını seçebilir.
Sınır konur.
İnsan:
“Kim bana karışabilir?”
diyebilir.
Sonra sınırı ihlal eder.
Tarihî isimler değişir; kibir ve inat aynı insan kalbinde yeniden ortaya çıkabilir.
Kur’an kıssalarının bugünkü değeri tam da buradadır.
Yedinci büyük mesaj, hayvanlara yönelik zulmün de küçümsenmemesidir. Semûd kıssasında devenin asıl önemi ilahî işaret oluşudur. Fakat onun bir canlı olması da insanın güç kullanımını düşündürür.
İnsan, kendisinden güçsüz canlılara istediği gibi davranabileceğini sanmamalıdır.
Güç, merhameti ortadan kaldırma hakkı vermez.
Bir hayvanın gereksiz yere eziyet görmesi ahlaki bir meseledir.
Ancak ayetin temel mesajını yalnız hayvan haklarına indirgemeden bu ikincil dersi de görmek mümkündür.
Sekizinci büyük mesaj, Allah'ın uyarılarını küçümsememektir. İnsan bazen büyük felaket yaşamadığı sürece yanlışını ciddiye almaz.
“Bana bir şey olmadı.”
der.
Oysa bir davranışın hemen ceza görmemesi onun doğru olduğunu kanıtlamaz.
Mühlet, onay değildir.
Semûd örneği insanın uyarı geldiğinde:
“Daha sonra düşünürüm.”
dememesi gerektiğini hatırlatır.
Bazen uyarının amacı, sonuç gelmeden insanın dönmesidir.
Dokuzuncu büyük mesaj, korkutmanın Kur’an'daki yerini doğru anlamaktır. Kur’an yalnız:
“Sevgi.”
dili kullanmaz.
Hesap ve azap uyarıları da vardır.
Fakat bunların amacı insanı psikolojik olarak ezmek değil, ahlaki uyanıklık kazandırmaktır.
Aynı şekilde din anlatan kişinin insanları sürekli dehşet içinde bırakması da sağlıklı değildir.
Rahmet vardır.
Tövbe vardır.
Umut vardır.
Hesap da vardır.
Kur’an korku ile umudu dengeler.
Onuncu büyük mesaj, mucize ararken yaratılışın mevcut işaretlerini küçümsememektir. İnsan:
“Gökyüzü açılsın.”
“Bana olağanüstü bir şey gösterilsin.”
diye bekleyebilir.
Ama her gün:
Kendi bilinci.
hayatın oluşumu.
ölüm gerçeği.
evrenin düzeni.
vicdanı.
ve vahyin mesajı.
üzerinde yeterince düşünmeyebilir.
Kur’an insanı yalnız olağanüstü olana değil, alıştığı için sıradan sandığı yaratılışa da bakmaya çağırır.
Bazen en büyük körlük, her gün gördüğümüz şeyin değerini artık fark etmemektir.
On birinci büyük mesaj, olağanüstü iddialar karşısında aklı kullanmaktır. Günümüzde bir video görülebilir.
Bir kişi:
“Bakın mucize.”
diyebilir.
Görüntü düzenlenmiş olabilir.
Bağlam yanlış olabilir.
Teknik bir açıklaması bulunabilir.
Bu nedenle her şaşırtıcı içerik dinî delil değildir.
İsrâ 36'nın:
“Bilgin olmayan şeyin peşine düşme.”
ilkesi burada da önemlidir.
İman, kolay kandırılmak değildir.
Mümin hem kalbini hem aklını kullanmalıdır.
On ikinci büyük mesaj, dinin doğruluğunu sahte mucize hikâyelerine bağımlı hâle getirmemektir. Bazen insanlar dini savunmak için:
“Bilim adamları şunu keşfetti, kesin Kur’an mucizesi.”
gibi doğrulanmamış bilgiler paylaşabilir.
Sonra bilgi yanlış çıkınca din zarar görmüş gibi algılanabilir.
Buna ihtiyaç yoktur.
Kur’an'ın hakikatini internet efsanelerine bağlamamak gerekir.
Sağlam delil, sağlam bilgiyle savunulmalıdır.
Yanlış bilgi iyi niyetle paylaşılmış olsa bile yanlış olmaktan çıkmaz.
On üçüncü büyük mesaj, Allah'ın vermediği olağanüstü güçleri insanlara yüklememektir. Bir kişi çok salih olabilir.
Bilgili olabilir.
İnsanlara faydası dokunabilir.
Fakat bu, onun istediği zaman doğa yasalarını değiştirebileceği veya insanların kaderini bağımsız biçimde yönetebileceği anlamına gelmez.
Salih olmak ile ilahî kudret sahibi olmak aynı şey değildir.
Bu, önceki 56 ve 57. ayetlerdeki tevhid çizgisinin burada da devam ettiğini gösterir.
On dördüncü büyük mesaj, mucizeye rağmen inkârın mümkün olmasının kibir tehlikesini göstermesidir. İnsan:
“Ben gerçeği görürsem kesin kabul ederim.”
diye kendisine fazla güvenmemelidir.
Daha sağlıklı tavır:
“Rabbim, gerçeği gördüğümde nefsim yüzünden ondan kaçmaktan beni koru.”
olabilir.
Çünkü bilgi tek başına karakterin bütün problemlerini çözmez.
İnsan gerçeği bilip yine de çıkarı nedeniyle tersini yapabilir.
Hakikati bilmek ile hakikate teslim olmak arasında ahlaki bir mesafe vardır.
On beşinci büyük mesaj, uyarının ceza gelmeden önce bir rahmet olmasıdır. İnsan uyarılmasa:
“Bilmiyordum.”
diyebilir.
Uyarı ona dönüş fırsatı verir.
Bu nedenle Kur’an'ın sert görünen bazı ikazlarını yalnız tehdit olarak değil, felaket gelmeden önceki dönüş çağrısı olarak da görmek mümkündür.
Doktor:
“Böyle devam edersen sağlığın bozulacak.”
dediğinde düşmanlık yapmaz.
Uyarır.
Benzer şekilde vahyin uyarısı insanı yok etmek için değil, yanlış yoldan dönmeye çağırmak içindir.
On altıncı büyük mesaj, mucize istemekten önce mevcut sorumlulukları yerine getirmektir. İnsan:
“Allah bana özel bir işaret gösterse hayatımı düzeltirim.”
diyebilir.
Fakat zaten bildiği birçok sorumluluk vardır:
Haksızlık yapma.
Yalan söyleme.
Kul hakkı yeme.
Anne babaya iyi davran.
İbadetini önemse.
Merhametli ol.
Bunları yerine getirmeden:
“Özel mucize bekliyorum.”
demek insanın erteleme yöntemi hâline gelebilir.
Hakikatin bildiğin kısmına uymak, bilmediğin olağanüstü işareti beklemekten önce gelir.
On yedinci büyük mesaj, 58 ve 59. ayetlerin toplumların çöküşü ile ahlaki sorumluluk arasındaki bağı göstermesidir. 58. ayet şehirlerin kalıcı olmadığını bildirdi. 59. ayet ise geçmişte açık uyarılara rağmen isyan eden bir toplumu örnek verdi.
Bu bağlantı bize şunu öğretir:
Toplumlar:
Güçleriyle.
mimarileriyle.
servetleriyle.
ebedî hâle gelmez.
Fakat yine de bugün meydana gelen her toplumsal yıkımı belirli bir günahın ilahî cezası diye açıklayamayız.
Kıssadan ders alırız ama Allah adına bilmediğimiz hükmü üretmeyiz.
Semûd'un hükmünü biliyoruz çünkü vahiy söylüyor.
Bugünün olaylarında ise bilgi sınırımızı korumalıyız.
On sekizinci büyük mesaj, iman için sürekli daha büyük gösteriler beklemek yerine kalbin dürüstlüğünü geliştirmektir. İnsan bazen hakikatin önündeki en büyük engelin bilgi eksikliği olduğunu düşünür.
Oysa Kur’an bize:
Kibir.
inat.
çıkar.
alışkanlık.
gibi unsurların da büyük engeller olduğunu gösterir.
Bu yüzden insan dua ederken yalnız:
“Rabbim bana delil göster.”
değil,
“Rabbim, gösterdiğin hakikati kabul edecek dürüstlük ver.”
diye de istemelidir.
Çünkü açık işaret karşısında kalbin yönü belirleyicidir.
İsrâ Suresi'nin 59. ayeti bugün insanın kendisine şu soruları sordurur: Gerçekten delil mi arıyorum, yoksa inanmayı sürekli başka şartlara mı bağlıyorum? “Mucize görürsem inanırım” derken kendi nefsimin direncini hesaba katıyor muyum? Allah'ın bir talebimi yerine getirmemesini hemen kudretsizlik veya ilgisizlik olarak mı yorumluyorum? Geçmiş toplumların açık işaretlere rağmen inkâr etmiş olmasından ders çıkarıyor muyum? Günümüzdeki her olağanüstü iddiaya kolayca inanıyor muyum? Sosyal medyadaki sahte mucize videolarını araştırmadan paylaşıyor muyum? Dinimi doğrulanmamış bilimsel mucize iddialarına mı bağlıyorum? Bildiğim ahlaki sorumlulukları yerine getirmek yerine sürekli özel işaret mi bekliyorum? Allah'ın uyarılarını korku sloganı değil dönüş fırsatı olarak görebiliyor muyum? Hakikat karşısında kalbimin gerçekten açık olduğundan ne kadar eminim?
Bu sorular ayetin yalnız Semûd kavmine verilen tarihî bir mucizeyi anlatmadığını; bugün de delil, iman, mucize beklentisi, özgür irade, kibir, bilgi ahlakı, sahte olağanüstü iddialar ve ilahî uyarı konusunda son derece güçlü bir düşünce alanı açtığını göstermektedir.
Sonuç olarak bu ayet bize şunu öğretmektedir:
Allah'ın mucize göndermemesini acizlik sanma.
Her talebin yerine gelmesinin mutlaka senin lehine olacağını düşünme.
Mucizeyi eğlence veya gösteri olarak görme.
Açık delilin bile kibirli kalbi zorla değiştirmediğini unutma.
Semûd'un dişi devesini yalnız tarihî bir olay değil, ilahî sınır karşısındaki insan tavrının örneği olarak oku.
Her olağanüstü olayı mucize ilan etme.
Sahte mucize iddialarıyla insanları sömürenlere karşı dikkatli ol.
Dini doğrulanmamış internet hikâyelerine bağlama.
Yeni bir işaret beklerken elindeki açık sorumlulukları ihmal etme.
Ve Allah'ın uyarısını ceza gelmeden önce sana açılmış bir dönüş kapısı olarak gör.
Çünkü insanın problemi bazen mucize görmemesi değildir.
Asıl problem, gördüğü hakikatin hayatını değiştirmesine izin vermemesi olabilir.
⠀
Son Söz