Hz. Ali, 599 veya 600 yılında bugünkü Suudi Arabistan'ın Mekke şehrinde doğmuştur. Kendisi İslam peygamberi Muhammed'in kuzeni ve damadıdır. İslam'ın dördüncü halifesi olarak da bilinir. Babası Ebu Talib, annesi ise Fatıma binti Esed'dir.
Hz. Ali, gençliğinde Müslüman olmuş ve Hz. Muhammed'in yanında yetişmiştir. Özellikle İslam tarihinde önemli bir yere sahip olan hicret (Hz. Muhammed'in Mekke'den Medine'ye göç etmesi) sürecinde Hz. Ali, Mekke'de Hz. Muhammed'in yerine bırakılan tehlikeli bir gönderiği, kendisiyle birlikte Medine'ye götürmüştür.
Hz. Muhammed'in vefatından sonra Hz. Ali, Müslümanların liderliği konusunda tartışmaların yaşandığı bir dönemde, üç önceki halifeye karşı çıkan bir grup tarafından halife ilan edilmiştir. Bu durum, İslam dünyasında bugünkü Şii-Sünni ayrılığının temellerini atmıştır.
Halifelik döneminde Hz. Ali, İslam dünyasında adaletin sağlanması için çalışmış ve farklı alanlarda reformlar gerçekleştirmiştir. Ancak liderliğine karşı çıkan grupların düzenlediği isyanlar, onun için zorlu bir dönemi başlatmıştır. En ünlü isyanlardan biri, Hz. Aisha'nın başını çektiği Safevi İsyanı'dır.
Hz. Ali, halifeliğinin 5. yılında gerçekleşen savaşta yaralanmış ve birkaç gün sonra şehit edilmiştir. Kendisi, Şiilerin önemli dini figürlerinden biri olarak kabul edilir ve İran'da türbesi ziyaret edilen kutsal bir mekandır.
Hz. Ali, İslam dünyasının önemli bir şahsiyetidir ve Müslümanlar tarafından saygıyla anılmaktadır. Müslümanların içindeki çeşitli mezheplerin liderlerinin soyundan gelenler, genellikle Hz. Ali'ye kökenlerini dayandırır ve onun etrafında birleşirler.