En‘âm Suresi 109. Ayette “Kendilerine Bir Mucize Gelirse Ona Kesinlikle İnanacaklarına Dair Bütün Güçleriyle Allah’a Yemin Ettiler. De ki: Mucizeler Ancak Allah Katındadır. Size Ne Bildirir ki, Mucize Gelse Bile Yine İnanmayabilirler” İfadesi Ne Anlama Gelir 
En‘âm Suresi 109. ayet, bir önceki ayette dinî tartışmada hakaretin yasaklanmasının hemen ardından bu kez mucize talebi ve inanma şartları üzerinde durur.
Bazı insanlar:
“Bize açık bir mucize gelirse kesinlikle inanırız.”
diye yemin ederler.
İlk bakışta bu çok makul görünebilir.
Ama ayet şu soruyu gündeme getirir:
Gerçekten mesele delil mi?
Yoksa insan bazen delil geldikten sonra da yeni bir gerekçe üretmeye devam edebilir mi?
“Bütün Güçleriyle Allah’a Yemin Ettiler” Ne Demektir
Bu ifade, onların son derece güçlü ve ciddi bir yemin ettiklerini gösterir.Yani:
“Mucizeyi görürsek kesinlikle inanacağız.”
iddiasındadırlar.
Bu, sözlerinin yüzeyde ne kadar kesin göründüğünü ortaya koyar.
Ama ayet, güçlü söz ile gerçek iç yönelişin her zaman aynı olmayabileceğini düşündürür.
Neden Mucize İstiyorlar
Peygamberlik iddiasını doğrulayacak olağanüstü bir işaret görmek istiyor olabilirler.Bu talep tek başına anlaşılmaz değildir.
İnsan bir iddia karşısında delil istemek isteyebilir.
Fakat bağlamda problem, her delilin ardından yeni bir şart üretilmesi ihtimalidir.
Mucize İstemek Her Zaman Kötü müdür
Hayır.Samimi biçimde delil istemek ile inatla şart ileri sürmek aynı şey değildir.
Bir insan gerçekten:
“Anlamak istiyorum.”
diyebilir.
Bu samimi bir arayış olabilir.
Ama:
“Şu olursa inanırım.”
deyip o gerçekleşince başka bir şart koymak, farklı bir tavırdır.
“Mucizeler Ancak Allah Katındadır” Ne Anlama Gelir
Peygamber mucizeyi kendi gücüyle üretmez.Mucize:
Allah’ın iradesiyle,
Allah’ın izniyle
gerçekleşir.
Bu, peygamberin ilahlaştırılmasını engeller.
Peygamber elçidir.
Mucizenin sahibi değildir.
Peygamber İstediği Anda Mucize Gösteremez mi
Kur’an’ın genel yaklaşımında hayır.Peygamber Allah’ın izni olmadan olağanüstü bir şey ortaya koyamaz.
Bu nedenle:
“Mucizeler ancak Allah katındadır.”
ifadesi, peygamberliğin sınırını açıkça çizer.
İnsan Neden Delilin Şartlarını Sürekli Değiştirebilir
Çünkü bazen insan aslında ikna olmak istemez.Önce:
“Şunu göster.”
der.
Gösterilince:
“Bu yetmez.”
der.
Sonra başka şart koyar.
Buna günümüz dilinde hedef direklerini sürekli değiştirmek denebilir.
Bu durumda sorun artık delilin gücü değil, kişinin kabul etmeye kapalı oluşudur.
“Mucize Gelse Bile İnanmayabilirler” Ne Demektir
Ayet çok önemli bir psikolojik gerçeğe dikkat çeker:Görmek, inanmayı otomatik olarak üretmez.
İnsan olağanüstü bir olayı:
tesadüf,
aldatma,
sihir,
başka bir açıklama
olarak yorumlayabilir.
Yani delil ile yorum arasında insanın kendi zihinsel ve ahlaki duruşu vardır.
Çok Güçlü Bir Delil Herkesi İkna Etmez mi
Her zaman değil.İnsanlar aynı olaya bakıp farklı sonuçlara ulaşabilir.
Çünkü yorum sadece bilgiye değil:
ön kabullere,
çıkar ilişkilerine,
kimliğe,
duygulara
da bağlı olabilir.
Bu yüzden epistemoloji sadece “ne gördün?” değil, “gördüğünü nasıl yorumladın?” sorusunu da içerir.
Bu Ayet Akla Karşı mı Çıkıyor
Hayır.Tam tersine insanın aklını dürüst kullanmasını ister.
Ama şu yanılsamayı da kırar:
“Yeterince güçlü delil gelirse herkes otomatik olarak aynı sonuca ulaşır.”
İnsan aklı tarafsız bir makine değildir.
Önyargılar ve arzular düşünmeyi etkileyebilir.
Samimi Şüphe ile İnatçı İnkâr Arasındaki Fark Nedir
Samimi şüphe:soru sorar,
dinler,
delili değerlendirir,
yanlış çıkmaya açıktır.
İnatçı inkâr ise:
sonucu baştan belirlemiş olabilir,
her cevabın ardından yeni engel üretir,
kendi fikrini değiştirme ihtimaline kapalıdır.
Bu ayrım ayeti anlamak için çok önemlidir.
İnsan Kendi İnançsızlığını Delil Eksikliği Sanabilir mi
Bazen evet.Bir kişi:
“Bir tek şu gerçekleşse inanacağım.”
diyebilir.
Ama o gerçekleştiğinde yeni bir şart ortaya çıkabilir.
Bu durumda insan kendisine şu dürüst soruyu sormalıdır:
“Ben gerçekten delil mi arıyorum, yoksa inanmamak için yeni gerekçeler mi?”
Bu Ayet İnanan İnsan İçin de Bir Uyarı mıdır
Evet.Bu psikoloji sadece inkârcılara özgü değildir.
İnanan insan da kendi kanaatleri konusunda aynı şeyi yapabilir.
Kendi fikrine aykırı delil geldiğinde:
görmezden gelebilir,
konuyu değiştirebilir,
yeni bahaneler üretebilir.
Bu nedenle ayet herkese entelektüel dürüstlük dersi verebilir.
İnançta Delil ile Kalp Arasında Nasıl Bir İlişki Vardır
Kur’an’ın yaklaşımında insan sadece akıldan ibaret değildir.Kalp,
niyet,
irade
de önemlidir.
Bir delili anlamak zihinsel bir süreçtir.
Ama onu kabul etmek bazen insanın egosuyla ve hayatındaki sonuçlarla da ilgilidir.
Mucize Neden İmanın Yerini Tutmaz
Çünkü mucize bir işarettir.İman ise insanın o işarete verdiği cevaptır.
İşaret görmek ile yönelmek aynı şey değildir.
Bir yol tabelasını görmek seni hedefe götürmez.
Yürümen gerekir.
En‘âm 108 ve 109 Birlikte Nasıl Okunmalıdır
- ayette:
denmişti.
- ayette ise:
gibi bir sınır ortaya çıkar.
Yani tebliğ:
hakaretsiz,
baskısız,
mucize gösterisiyle manipülasyonsuz
bir çizgide yürür.
“Mucizeler Allah Katındadır” İfadesi Dini Şovdan Nasıl Ayırır
Çok güçlü biçimde.Din:
sürekli olağanüstü gösteriler üretmek,
insanları şaşırtmak,
duygusal olarak baskılamak
değildir.
Mucize peygamberin kontrolünde bir gösteri aracı değildir.
Bu, dinî sahteciliğe karşı da ciddi bir ölçüdür.
Günümüzde “Mucize Talebi” Hangi Biçimlerde Karşımıza Çıkabilir
İnsan:“Allah varsa şu olsun.”
“Şu duam hemen gerçekleşsin.”
“Şu işaret bana özel gelsin.”
diyebilir.
Ama iman, Allah’ı sürekli sınava sokmak üzerine kurulmaz.
Dua edilir.
İşaret aranabilir.
Fakat Allah’a:
“Benim belirlediğim şartı yerine getirirsen inanırım.”
şeklinde yaklaşmak farklı bir tutumdur.
Bu Ayetin Günümüz İnsanına En Büyük Mesajı Nedir
Belki de şu:İnanmak için koyduğun şartların gerçekten son şart olup olmadığını kendine sor.
Eğer her cevabın ardından yeni bir şart koyuyorsan, mesele artık bilgi olmayabilir.
İnsan bazen cevap aramaktan çok, cevabı ertelemek için soru üretir.
En‘âm Suresi 109. Ayet Bize Bugün Ne Söylüyor
En‘âm Suresi 109. ayet insanın hakikatle ilişkisindeki çok ince bir problemi ortaya çıkarır:İnsan bazen “Bana kanıt göster.” der ama aslında hangi kanıtın yeterli olacağına hiçbir zaman karar vermemiştir.
Bir işaret gelir.
Yetmez.
Başka bir şey ister.
O da gelir.
Bu kez başka bir açıklama üretir.
Böylece soru arayış olmaktan çıkıp bir savunma mekanizmasına dönüşebilir.
Bu, sadece din konusunda olmaz.
İnsan ilişkilerinde de olur.
Bilimde de.
Siyasette de.
Kendi hatalarımız konusunda da.
Bir kişi bize yanlış yaptığımızı gösterir.
“Başka delil var mı?”
deriz.
Başka delil gelir.
Bu kez kaynağa saldırırız.
Sonra konuyu değiştiririz.
Yani insan bazen gerçeği reddetmenin çok sofistike yollarını bulabilir.
Ayet bu yüzden bize sadece mucizeleri değil, kendi zihnimizi de sorgulatır.
Gerçekten açık mıyım?
Yoksa kararımı çoktan verdim ve sadece savunma mı yapıyorum?
Bir diğer önemli mesaj da şudur:
Mucize Allah’a aittir.
Peygamberin görevi insanları şovla büyülemek değildir.
Hakikati iletmektir.
Çünkü iman, şaşkınlıktan doğan geçici bir tepki değil, bilinçli yöneliş olmalıdır.
Ve belki En‘âm 109’un bugün için en güçlü cümlesi şudur:
İnsan bazen delil bulamadığı için değil, hiçbir delili yeterli saymayacak şekilde kendisini kapattığı için inanmaz. Hakikat arayışının ilk şartı, yalnız sorularının değil, cevap kabul etme ölçünün de dürüst olmasıdır.
