En‘âm Suresi 94. Ayette “Andolsun, Sizi İlk Defa Yarattığımız Gibi Bize Tek Başınıza Geldiniz ve Size Verdiklerimizi Arkanızda Bıraktınız. Hakkınızda Allah’ın Ortakları Olduklarını İddia Ettiğiniz Şefaatçilerinizi de Yanınızda Görmüyoruz. Aranızdaki Bağlar Kopmuş ve İddia Ettikleriniz Sizden Uzaklaşıp Kaybolmuştur” İfadesi Ne Anlama Gelir 
En‘âm Suresi 94. ayet, bir önceki ayette anlatılan ölüm sahnesinin devamıdır.
- ayette insanın ölüm anında ilahî hesapla yüzleşmesi anlatılmıştı.
- ayette ise insanın Allah’ın huzuruna nasıl geldiği gösterilir:
Servetini geride bırakarak.
Kendisini kurtaracağını sandığı sahte aracılardan yoksun biçimde.
Dünyada kurduğu bazı bağların artık işe yaramadığını görerek.
Bu ayetin merkezindeki büyük hakikat şudur:
İnsan dünyada çok şeyle çevrilidir; fakat nihai sorumluluğu devredemez.
“Sizi İlk Defa Yarattığımız Gibi Bize Geldiniz” Ne Demektir
İnsan doğarken:malsız,
makamsız,
ünvansız,
çıplak bir varoluşla
dünyaya gelir.
Ölüm ve diriliş sonrasında da dünyadaki statülerinin hiçbirini mutlak biçimde yanında taşıyamaz.
Bu ifade insana başlangıcını ve sonunu birlikte hatırlatır.
“Tek Başınıza Geldiniz” İfadesi Ne Anlama Gelir
Bu, insanın bütün sosyal ilişkilerinin değersiz olduğu anlamına gelmez.Aile değerlidir.
Dostluk değerlidir.
Toplum değerlidir.
Fakat nihai hesapta hiç kimse bir başkasının kişisel sorumluluğunu tamamen üstlenemez.
İnsan kendi seçimleriyle yüzleşir.
İnsan Dünyada Neden Kendini Hiç Yalnız Değilmiş Gibi Hisseder
Çünkü çevresinde çok şey vardır.Aile.
Arkadaşlar.
Para.
Makam.
Kuruluşlar.
Bağlantılar.
Bütün bunlar insana güven verebilir.
Ama ayet şunu hatırlatır:
Bunların hiçbiri mutlak değildir.
“Size Verdiklerimizi Arkanızda Bıraktınız” Ne Anlama Gelir
İnsan dünyada sahip olduğu:mal,
mülk,
servet,
eşya
gibi şeyleri ölümle geride bırakır.
Bu, malın kötü olduğu anlamına gelmez.
Asıl mesele, insanın emanet olarak verilen şeyi kalıcı mülkü sanmasıdır.
Mal ve Servet Madem Geride Kalacak, O Zaman Değersiz midir
Hayır.Mal araçtır.
İnsan onunla:
ailesini geçindirebilir,
iyilik yapabilir,
üretebilir,
yardım edebilir.
Sorun mal sahibi olmak değil, malın insana sahip olmasıdır.
Çünkü insan sonunda malını bırakır ama malıyla yaptığı şeylerin ahlaki sonucunu taşıyabilir.
Bu Ayet Mülkiyet Anlayışını Nasıl Değiştirir
İnsana şunu hatırlatır:Sahip olduğun şeylerin nihai sahibi değilsin.
Bir süre kullanıyorsun.
Sonra bırakıyorsun.
Bu düşünce malı küçültmez; ona karşı sorumluluğu artırır.
Çünkü emanet bilinci:
israfı,
kibri,
haksızlığı
azaltabilir.
“Şefaatçilerinizi Yanınızda Görmüyoruz” Ne Demektir
Burada Allah’tan bağımsız biçimde kurtuluş sağlayacağı düşünülen aracılar eleştirilir.İnsan bazı varlıkları:
koruyucu,
kurtarıcı,
ilahî ortak
gibi görmüş olabilir.
Ayet, hesap gününde bu sahte güvencelerin ortadan kalkacağını söyler.
Bu Ayet Şefaati Tamamen Reddediyor mu
Kur’an’ın bütünü dikkate alındığında, Allah’tan bağımsız şefaat reddedilir.Başka ayetlerde ise şefaatin ancak Allah’ın izniyle gerçekleşebileceği belirtilir.
Dolayısıyla burada eleştirilen şey:
“Bu varlık beni Allah’a rağmen kesin kurtarır.”
düşüncesidir.
İnsan Neden Aracı Bir Kurtarıcı Aramak İster
Çünkü sorumluluk ağırdır.İnsan bazen:
bir kişiye,
bir kimliğe,
bir gruba,
bir sembole
bağlanarak otomatik güvenlik arayabilir.
Ama ayet, nihai hesabın kişisel sorumluluk içerdiğini hatırlatır.
“Aranızdaki Bağlar Kopmuştur” Ne Anlama Gelir
Dünyada insanlar çeşitli bağlarla birbirine bağlıdır.Çıkar.
Akrabalık.
Güç.
Ortaklık.
İnanç.
Ama hesap gününde sahte ve çıkar temelli bağların bir kısmı çözülebilir.
Çünkü gerçeklik ortaya çıkar.
Bütün İnsan İlişkileri Ahirette Kopacak mı
Kur’an’ın genel anlatımında hayır.Salih bağların ve iman temelli ilişkilerin farklı bir anlamı vardır.
Bu ayetin vurgusu daha çok insanın kurtuluş garantisi sandığı yanlış bağların işe yaramamasıdır.
Dolayısıyla “bütün sevgi ve ilişkiler yok olacak” şeklinde mutlak yorum yapmak doğru olmaz.
“İddia Ettikleriniz Sizden Kayboldu” Ne Demektir
İnsan dünyada bazı şeylere olduğundan fazla güç atfedebilir.“Bu beni kurtarır.”
“Bu bana yeter.”
“Bu güç bana dokunulmazlık sağlar.”
Hesap günü bu iddiaların boşluğu ortaya çıkar.
Yani kaybolan sadece nesneler değil, yanlış güvenlerdir.
Bu Ayet İnsanların Güçlü Kişilere Bağlanmasını Nasıl Değerlendirir
İnsanlardan yardım almak normaldir.Doktor.
Avukat.
Dost.
Yönetici.
Bunların hepsi sebepler dünyasının parçasıdır.
Sorun, bir insanı:
mutlak koruyucu,
yanılmaz kurtarıcı,
Allah’tan bağımsız güç
olarak görmekte başlar.
Tevhid, sebepleri reddetmek değil; sebepleri mutlaklaştırmamaktır.
En‘âm 93 ve 94 Birlikte Nasıl Okunmalıdır
- ayette:
anlatılmıştı.
- ayette:
gösterilir.
Yani süreç şu şekilde ilerler:
Ölüm → Dünyadan ayrılma → Sahte güvencelerin düşmesi → Bireysel hesap.
Bu, insanın sorumluluğunu son derece güçlü biçimde vurgular.
Bu Ayet Bireyselliği mi Öğretiyor
Sorumluluk bakımından evet; bencillik bakımından hayır.İnsan başkalarına karşı sorumludur.
Toplumsal görevleri vardır.
Ama:
“Başkası benim yerime hesabımı taşır.”
diyemez.
Kur’an’ın bireysel sorumluluk anlayışı, insanı toplumdan koparmaz; davranışlarının hesabını kendisine verir.
Ölümü Hatırlamak Dünya Hayatını Değersizleştirir mi
Hayır.Tam tersine doğru anlaşılırsa daha değerli hâle getirir.
Çünkü zaman sınırlıdır.
İnsan:
ne söylediğine,
kime haksızlık ettiğine,
sevgisini nasıl gösterdiğine,
malını nasıl kullandığına
daha fazla dikkat edebilir.
Ölüm bilinci hayatı küçültmek değil, ciddiye almaktır.
Bu Ayet İnsanlara “Hiçbir Şeye Bağlanmayın” mı Diyor
Hayır.İnsan sever.
Bağlanır.
Aile kurar.
Dost edinir.
Ama bütün bu bağların üzerinde bir hakikat vardır:
Hiçbiri Allah’ın yerine geçmez.
Sağlıklı sevgi ile mutlaklaştırma arasındaki fark korunmalıdır.
Bu Ayetin Günümüz İnsanına En Büyük Mesajı Nedir
Belki de şu:Bugün yanında olan her şeyin bir gün senden ayrılabileceğini bil ve hayatını buna göre kur.
Bu düşünce karamsarlık üretmek zorunda değildir.
Aksine:
sevgiyi daha değerli,
malı daha anlamlı,
zamanı daha kıymetli
hâle getirebilir.
Çünkü emanet olduğunu bildiğin şeyi daha dikkatli kullanırsın.
En‘âm Suresi 94. Ayet Bize Bugün Ne Söylüyor
En‘âm Suresi 94. ayet insanın sahiplik duygusunu kökten sarsan bir cümleyle karşı karşıya bırakır:“Bize tek başınıza geldiniz.”
İnsan dünyaya gelir.
Sonra toplamaya başlar.
Oyuncaklar.
Eşyalar.
Para.
Ev.
Araba.
Unvan.
Çevre.
İtibar.
Bazen hayatın anlamını bütün bunların miktarıyla ölçmeye başlar.
Ama sonunda bunların hepsini bırakır.
Bu nedenle ayetin mesajı:
“Hiçbir şeye sahip olma.”
değildir.
Asıl mesaj:
“Sahip olduklarını sonsuz sanma.”
dır.
İnsan çok zengin olabilir.
Ama serveti onu ölümden satın alamaz.
Çok güçlü tanıdıkları olabilir.
Ama hiçbiri Allah karşısında bağımsız bir kurtuluş garantisi veremez.
Bir gruba çok güçlü biçimde ait olabilir.
Ama grup kimliği kişisel sorumluluğunu silemez.
İşte ayetin:
“Aranızdaki bağlar kopmuştur.”
ifadesinin sarsıcı tarafı burada ortaya çıkar.
İnsan dünyada bazen bağlantıları sayesinde her şeyi çözebileceğini zanneder.
“Benim adamım var.”
“Benim çevrem var.”
“Beni kurtarırlar.”
Ama nihai hesap, torpil sistemi değildir.
Bu, aynı zamanda büyük bir adalet fikridir.
Çünkü dünyada güçsüz olan insan için de umut vardır.
Bir kişinin:
parası,
çevresi,
makamı
Allah katında ona ayrıcalıklı bir hesap satın alamaz.
Zengin de gelir.
Fakir de.
Güçlü de.
Güçsüz de.
Ve insanın yanında kalıcı olan soru şudur:
Ne yaptın?
Belki de En‘âm 94’ün bugün için en güçlü cümlesi şudur:
İnsan dünyadan sahip olduklarını değil, onlarla ne yaptığını götürür; para geride kalır ama adaletin veya haksızlığın, makam geride kalır ama onu nasıl kullandığının, ilişkiler geride kalır ama insanlara ne bıraktığının hesabı kalır.
